Бастауыш мектеп оқушыларына патриоттық тәрбие берудегі халықтық тәрбиенің ролі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
І Әдебиеттерге шолу
1.1 Елжандылық . тәрбие діңгегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.2 Бастауыш мектеп оқушыларына патриоттық тәрбие берудегі халықтық тәрбиенің ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.3 Елжандылыққа тәрбиелеудегі қазақ ертегілерінің әсері ... ... ... 15
а) мақал.мәтел ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
ә) бата.тілек ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
ІІ Негізгі бөлім
2.1 Бастауыш сынып оқушыларына патриоттық тәрбие беру ... ... .23
2.2 Елжандылық тәрбиелеудің міндеті және оның әдіснамалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
2.3 Оқушыларды ұлттық патриотизмге тәрбиелеуге бағыттары ... .38
2.4 Патриоттық тәрбие беруде дамыта оқыту технологиясын қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..46
ІІІ Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...53
«Ел болам десең, бесігіңді түзе» дейді ұлы жазушымыз М.Әуезов. Біздің халқымыздың тәрбие тәсілдері мен тәжірибелері көп. Халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан салт-дәстүр, әдет-ғұрып үлгілері мен өнегелері соның айғағы. Елін сүйген адам сол елдің салт-санасын, мәдени мұрасын қастерлеп, өнеге тұтуы тиіс.
Қазіргі уақытта қазақстандық патриотизмді жастарға қалыптастыру – келелі мәселелердің бірі. Осыны ұстанған бағыт – бағдар да баршылық. Патриоттық сезімнің нысаны мен азаматтық парыздың өтелер өлшемі – Отан. Оны таратып айтсақ, бұл туған жер, оның табиғат байлықтары, ұлттық тілі, дәстүрі, мәдени ерекшеліктері, тарихы жасалған өлкедегі киелі орындары. Олардың адам санасына жылылық, жақындық, туысқандық сезімдерді ұялатып, ізгі де ерлік істердің бастауына айналуы – патриотизмге тәрбиелеудің арқауы. Ә.Қалмырзаев: «Бұл сезім әркімде әр кезеңде (яғни, әр түрлі жаста) оянып, кейін кәмелетке келгенде бірдола буыны қатып, тәжірибемен, жспен, уақытпен, біліммен, қоршаған ортаның ықпалымен, мемлекеттік және қоғамдық әлеуметтік институттардың (балабақша, отбасы, мектеп, жоғарғы оқу орындары, бұқаралық ақпарат құралдары, қоғамдық ұйымдар, саяси ұйымдар мен қозғалыстар) әсерімен қалыптасады» деп жазды.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның болашағы – қоғамның идеялық бірлігінде. Алматы: Қазақстан 1993 – 33б.
2. Бержанов Қ., Мусин С. Педагогика тарихы Алматы: Мектеп 1984.- 255 б.
3. Құнантаева Қ.Қ. Оқушылардың оқудан тыс бірліктері. Алматы: Мектеп 1970. – 56б.
4. Байділдина К. Патриоттық тәрбие бастауы //Бастауыш мектеп, 1986 №9 16-128б.
5. Байтелиев А. Патриоттық тәрбие беру. //Қазақстан мектебі 1982. №3 27-29б.
6. Абыраева Б. Ұлттық дәстүрмен ұштастыру. //Бастауыш мектеп, 1992 №2
7. Ғабдуллина А. Ұлттық тәрбиеге ұмтылыс //Қазақстан мектебі, 1991 №4 40б.
8. Табылдиев Ә. Ұлттық тәрбие – ұлағатты іс. //Бастауыш мектеп 1994, №1 – 12б.
9. Н.Назарбаев «қазақстан – 2030»
10. Наурызбаев Ж. «Ұлттық мектептің ұлттық мұраты». Алматы 1996
11. Қазақстан Республикасының мәдени –этникалық білім беру тұжырымдамасы. – Алматы 1996
12. Әлімбаев М. Халық ғажап тәлімгер. Ана тілі. Алматы, 1996
13. Қалмырзаев А. Біз – қазақ, ежелден еркіндік аңсаған. Алматы, Ғылым, 1998
14. Н.Назарбаев Қазақстанның болашағы – қоғамның идеологиялық бірлігінде. Алматы Қазақстан 1993
15. Құсайынов Д.С. Әлия мен Мәншүк ерлігінде мектеп оқушыларын тәрбиелеу. Пед.ғ.к. дисс...авт.реф Алматы 1999
16. Амонашвили Ш.А., Воспитательная образовательная оценка учения школьников. М. 1984г.
17. Қоянбаев Ж.Б. «Педагогика» Алматы 1992ж
18. Виноградов М.Д., Первин И.Б. Коллективная познавательная деятельность и воспитания школьников. Из опыта работы Москва 1977г.
19. Әлімбаев М. Халық – ғажап тәлімгер. Алматы Рауан. 1994
20. Бахтиярова Г.Р. Халық тағлымы – тәрбие қайнары. Алматы Ғылым. 2002
21. Жашиев Р. Білім берудің ұлттық моделін ұсынамыз. Білім 2006 №10 26-30б.
22. Айталы А. Асықпағанның асығы алшысынан түсед. Алматы. Қазақстан – 2003-56б
23. Лихачев Б.Т. Методологические основы педагогики. Самара. 1998
24. Спиркин А.Г., Юдин Э.Г., Ярошевский М.Г. Философский энциклопедический словарь. М. 1983 364 б.
        
        Мазмұны
Кіріспе-----------------------------------------------------------------------4
І Әдебиеттерге шолу
1.1 Елжандылық –тәрбие діңгегі---------------------------------------------8
.2 Бастауыш мектеп оқушыларына патриоттық тәрбие
берудегі халықтық тәрбиенің ... ... ... ... ертегілерінің әсері------------15
а) мақал-мәтел--------------------------------------------------------------------19
ә) бата-тілек-----------------------------------------------------------------------20
ІІ Негізгі бөлім
.1 Бастауыш сынып оқушыларына ... ... ... ... ... ... және оның
әдіснамалық негіздері----------------------------------------------------27
2.3 Оқушыларды ұлттық патриотизмге тәрбиелеуге бағыттары-----38
2.4 Патриоттық тәрбие беруде дамыта оқыту
технологиясын қолдану--------------------------------------------------46
ІІІ Қорытынды ------------------------------------------------------------------50
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... дейді ұлы жазушымыз М.Әуезов. Біздің халқымыздың тәрбие тәсілдері мен тәжірибелері көп. Халқымыздың ... бойы ... ... ... ... мен ... соның айғағы. Елін сүйген адам сол елдің салт-санасын, мәдени мұрасын қастерлеп, өнеге тұтуы тиіс.
Қазіргі уақытта қазақстандық патриотизмді жастарға қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... да баршылық. Патриоттық сезімнің нысаны мен азаматтық парыздың өтелер өлшемі –Отан. Оны таратып айтсақ, бұл туған жер, оның ... ... ... ... ... мәдени ерекшеліктері, тарихы жасалған өлкедегі киелі орындары. Олардың адам санасына жылылық, жақындық, туысқандық сезімдерді ұялатып, ізгі де ерлік ... ... ... –патриотизмге тәрбиелеудің арқауы. Ә.Қалмырзаев: «Бұл сезім әркімде әр кезеңде (яғни, әр түрлі жаста) ... ... ... ... ... ... қатып, тәжірибемен, жспен, уақытпен, біліммен, қоршаған ортаның ықпалымен, мемлекеттік және қоғамдық әлеуметтік институттардың (балабақша, отбасы, ... ... оқу ... ... ... ... қоғамдық ұйымдар, саяси ұйымдар мен қозғалыстар) әсерімен қалыптасады» деп жазды /5/.
Адам бойына патриоттық сезімнің қалыптасуы отбасы тәрбиесі мен ... ... ... ... Сәбиді отбасында патриотизмге тәрбиелеу, ана тілін үйрету, ұлттық мінез-құлық қалыптастыру, ұлттық салт-дәстүрді сақтауға ... ... ... ... ... –ата-ана парызы. Халқына құрмет, тарихи дәстүрлерге адалдық, сондай-ақ, туған жеріне, Отанына деген ... ... ... ... тұлға бойына сәби шағында дарыса, бұл қасиеттер өсе келе ары қарай дамып, қалыптасуына қолайлы ... ... ... алғалы жас ұрпақ бойында патриоттық сананы қалыптастыру, ол үшін ... іс - ... ... ... ... мен мктептердегі оқу-тәрбие процесінде патриоттық тәрбие беруді жетілдіру қажеттілігі туып отыр. Сондықтан, жас ұрпаққа патриоттық тәрбие беруде бұрынғы тәжірибе мен ... ... және ... жоспарларды байланыстыру қажет. Сонда ғана балалардың бойына ұлттық ... ... ... қол жетеді /8/. Ұлттық патриотизм –жеке тұлғаның өз тарихи дәстүрі сияқты категорияларға ... ... ... ... ... Соған қарамастан, осы рухани ерекшеліктерді білу, оны қалыптастыру –патриоттық тәрбиенің негізгі мақсаты.
Қазақстан ... ... ... енді. Сондықтан, ондағы тәрбие әрекеті адами гуманистік мақсат –мүддеге қайшы болмауы қажет. Бұл ретте, Қазақстанның көп ұлтты ... ... жөн. ... ... ... ... ... жұмысын төмендегі тәртіпте қарастыруға мүмкіндік бар:
Болашақ мамандардың балаларды ... ... ... ... ... оның нәтижесін бүгінгі өмір талабына сай пайдалану;
Жас ... ... ... мемлекеттік рәміздерін білуін қамтамасыз ету, оларды құрметтеу сезімін қалыптастыру;
Қазақ халқының озық гуманистік құндылықтарын басшылыққа ала отырып, ... ... ... ... тәрбиелеу;
Болашақ мамандарды өз пікірлерін ашық айтуға, сөз бостандығына, басқалардың пікірін құрметтеуге тәрбиелеу /4/.
Ұсынылып отырған ... ... ... ... жоғарғы оқу орнында сан-салалы оқу-тәрбие жұмыстарын ұйымдастыруға мүмкіндіктер бар. Олар: кураторлық сағаттар, жарыстар, кездесулер, дөңгелек үстел, пікі-сайыс, ойындар, ... ... ... ... ... ... ... патриоттыққа баулу –тәрбиенің ең басты міндеттерінің бірі. ... ... ... ... ... бүлдіршіндердің санасына отаншылдық сезім қалыптастыруға бағытталуы тиіс. Отан деген ұғым балаға жарық дүние есігін ашқан үйі, ата –анасы, ағайын-туыстары, құрбы-құрдастары, ... ... ... гүл ... ... ... ... аққан мөлдір бұлағы бейнесінде қабылданып, ең қасиетті де құдіретті алтын бесігі ретінде танылуы керек. Азаматтық –Отанға, халыққа деген жоғары адамгершілік ... ... ... ... ... ... сезімің, достығың, жолдастығың, бірлігің көкірегіңді кернеп тұрса ... /1/. ... ... ... бар болмысыңмен қызмет етуге дайындығың. Отан – Ана. Оны ... үшін ... ... ... ... ... ... –отансүйгіштіктің көрінісі. Отан, ана, тіл, достық, ынтымақ сөздерінің өзара үндестігі –азаматтық парыз бен патриотизм сезімінің логикалық бірлігінің көрінісі.
Адам ... ... ... ... ... ... ерлік істерге баруы үшін алдымен рухани жағынан дайын болуы керек. Патриотизмге, отаншылдыққа тәрбиелеудің міндеттері төмендегідей негізгі мәселелерді ... ... ... ... ... ... қамтып, студенттің жеке тұлғасына ықпал етудің біртұтас жүйесін жасау; әр түрлі пәндерді оқытуда және тәрбиелік жұмыстарды ұйымдастыруда ... ... ... ... ие ... бұл ... жас ... патриотизмге тәрбиелеудің теориясы мен тәжірибесіне қатысты идеяларды үнемі айқындап, жұмыс процесінде ... ... ... ... ... ... ... мұғалім іске асырады /10/. Мұғалім оқушылар бойына патриоттық ... өз ... ... ... ... баса ... аударғаны жөн. Бұл кезде оқушы өзі тұртын жерінің ауа райын, қаласының аты- жөнін, оның ... ... ... ... толық білуі керек.
Әдістемелік талаптарға сай ұйымдастырылған екі-үш серуеннен кейін оқушылардың өз туған жері туралы ... ... оған ... ... ... ... Оқушылардың тұратын жерлерінен атақты өнер иелері шықса, ... ол ... ... ... орта ... ... мұғалім олар жайында әр дайым әңгімелегені ... Ол ... ... үшін ғана ... елі үшін ... еткені, яки қаһарманның туған жерінде бақытты болашақ орнату жолында құрбан ... ... соң: ... ... осындай адамдарды Отанның адал ұлдары мен қыздары дейміз. Ал Отан дегеніміз не? Кім біледі?» - ... ... қою ... ... ... ... бастауыш сыныптағы оқушылардың патриоттық сезімін қалыптастыру үшін оларға рухани сезімдерді үйрету, патриоттық тәрбие ... ... ... және ... оқыту технологияларын қолдану.
І Бөлім. Әдебиеттерге шолу
1.1 Елжандылық –тәрбие діңгегі
Бүгінгі күні жас ұрпақты тәрбиелеуде ата-бабаларының шежіресі негізінде тәлім берудің ... зор. ... бала ... өз ... қоршаған ортасының, ой - өрісінің негзінде ұлттық сипатты зерделеу қажеттігі артып отыр. Оның негізі:»Ел тарихын әйгілі ... ... ... ... ... ... ... үрдіс. Қазақтың қария сөздерінде, яғни шежірелік зердесінде тарих ұдайы жеке тұлғалардың өмір дерегі арқылы танылып отырады» - деп айтылады ... ... тек қана ... ... ... ... қана ... сондай-ақ олардың ерлігіне, әділдігіне, адамгершілігіне т.б. қасиеттеріне де кеңінен тоқталып өтеді. Мұның өзі, жеке тұлғаның ата-бабаларының жақсы ... ... ... қара ... ... ауыз-екі түрде тараған. Кейбір суырып салма жырау, ақындар арнайы шежіре туралы өлең жеткізе білген.
Мысалы:
«Осындай ел аңызынан өлең ... ... ... ... қарап тұрсаң ел мұрасы,
Білген жақсы емес пе ел мұрасын?»,-
десе , Ш.Жұбанұлы
«Тамадан ерте шыққан Есет батыр,
Кісі екен қысылғанда мыңға татыр.
Қалмақпен Ойраттарды жер ... ... ... ақыр»,
деп, шежіреден мағлұмат береді.
Жоғарыда атап өткен жырауларды халық, ел болып тыңдап, ғибрат алған.
Сондай-ақ шежіренің тек қана тарихи тұрғыдан емес, оның ... ... ... ... ... екенін білеміз. Әдетте, мұндай шежірелік зерделеу, басқа ұлттарда кездеспейді. Оны біз ... ... ... қыз ... ... - ... халқымыздың қағидаларынан түсінуге болады. Мұны қазіргі кездегі медицина саласындағы зерттеулер дәлелдеп отыр /2/. Демек, ертеден-ақ, аталарымыз ... ... ... ... ... түсіне білген. Мысалы: «Атасы басқа аттан түс» деген қанатты басқа сөз бар. Оның мәні: Жаугершілік заманда әйел, бала-шағасын жауға қалдырып, өз ... ... ... алып ... ... ... ... соң, әлгі батырдан мұның қалай? –деп сұрағанда әйел бала-шаға өмір барысында табылады. Ал аға-іні табылмайды. –деп айтқан екен /12/.
Міне, мұның өзі өз ... да , ... ... ... қоя ... ... ... шежіресін халықтың өткен өмірінен хабар беретін, мұралық мәні бар, халықтың тарих беттеріндегі естелігі деп ... ... - деп ... ұлт ... ... зерделеу туралы факультативтік немесе арнайы курс дәрістерін оқытудың маңызы зор. Яғни, тарих, қазақ әдебиеті пәндері аясында оқушылар арасында ... ... ... ... ... Оның негізгі себебі: оқушылардың шежіреге деген көз қарасы ... жеті ... ... ... т.б. ... айтуға болады. Сондықтан-да: «Жас ұрпақ ағайын-туғанын, ата-тегін, ... елін ... ... Одан шыққан батырлар мен билерді, қазақ халқының биіктеуге үлес қосқан батырлардың ісін, жолын, дәстүрін жалғастыру керек»,- делінген ... ... бәрі ... - әлеуметтік мәні жоғары –деп түсінгеніміз жөн. Алайда, кейбір кезде қым-қиғаш саяси жағдайларға байланысты «руға бөліну», «Жүзге бөліну» т.б. тар ... ... ... ... Содан кейінгі кездері шежірені білуге деген ықыласымызды төмендетіп алдық /20/. Міне, осы айланы КСРО кезінде жүзеге асыра ... ... ... ... ... ... ... Ал, «ру-қазақ атты ұлттың керегесі мен уығы» деп түсінген жөн /5/.
1.2 Бастауыш мектеп оқушыларына ... ... ... ... ... ... ... тәрбиесі Қазақстанның егемендік алып, тәуелсіздік жағдайына ие болғанда өз ... ... ... бала ... ... ... ... міндеттердің бірі болып отыр. «Қазақстан –біздің ортақ ... ... ... де, ... ... да осы жерді мекен етеді. Егер біз өзіміздің елімізді, өзіміздің өмірімізді сынауды ... ... осы ... ... бой ... әр бір тал шыбықты мәпелеп өсіріп отырмасақ, онда біз өзімізді нағыз патриот деп санай алмас ... - ... ... ... ... ... тұтқасын ұстайтын жас ұрпақты осы бастан Отанына, атамекеніне шын берілгендік рухында тәрбиелеуден артық борыш жоқ ... атап ... ... патриотизмнің қайнар көзі халықтың береке –бірлігінде, ынтымақ ықыласында, елдігімен –ерлігінде екендігіне ешкімнің дауы бола қоймас. Қазақстандық патриотизм ... ... ... факторы болып қала береді. Мемлекетіміздің беріктігі мен күш-қуаты, өміршеңдігі де, оның ұлан байтағының біртұтастығы да ... ... ... ... /19/.
Жас ұрпақтың оның ішінде төменгі сынып оқушыларының төл мәдениетінен нәр алуы ұлттық фольклорымен тығыз байланысты. Халықтық құндылықтарға ... ... ... ... ... ... өлең-жырлар, мақал-мәтелдердің әсері ұтымды болатындығы туралы танымал педагогтарымыз айтып та, жазып та жүр.
Отанына ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесі алдында тұрған маңызды міндеттерінің бірі. Халқымыздың отансүйгіштік, ... ... ... ... даму ... ... болсақ, ХV-XVII ғасырлардағы Асан қайғы бастаған, Ақтанберді, Доспамбет, Шалкиіз, Бұхар, Махамбет т.б. ақын ... ... ... ой-пікірлерінен көреміз /11/.
Жалпы ұрпақ тәрбиесінде ұлттық ерекшеліктерде, халықтық педагогика құндылықтарын ескере отырып тәрбиелеудің тұтас жүйесін жасауда өткен ғасырдағы көрнекті ағартушы ... ... ... ... ... Ы.Алтынсариннің, М.Жұмабаевтың және т.б. да маңызды ой-пікірлері, отансүйгіштік, патриоттық туралы қағидалары қазіргі кезде өз ... ... ең ... тәрбие берілуі керек, тәрбиесіз берілген білім-азаматтың қас жауы, ол келешекте оның барлық өміріне апат әкеледі», - депті ... ... ... өз ... өзі ... ... енді ... халқымызға ұлттық рухани болмысты дұрыс қалыптастыру аса қажет екендігін байқаймыз.
Негізгі білім бастауышта болғандықтан, жастайынан халықтың тарихи-этникалық мұрасын, ұлтының ... ... ... ... ... ... ... ұлттық мақтанышын туғызуға оқушыларды жасынан тәрбиелеу бамтауыш мектеп саласымен айналысатын педагогтардың міндеті болмақ.
Патриотизмнің ... ... ... ... ... ... бірі –рух немесе ұлттық патриотизм өз халқына деген сүйіспеншілік ретінде қарастырылуы тиіс. Патриотизм өзінің шыққан тегінің бірлігі мен ортақтылығы, туған ... ... ... ... ... ... және этнографиялық ерекшеліктеріне тән ерекше тарихи ұлттық дәстүрмен ... ... ... сезімдерді патриотизм арасына, Отанға, ұлтқа деген сүйіспеншілік рухына дұрыс бағыттау үшін бұл ... ... білу және ... ... ... бала санасына сіңіре білу қажет.
Рухани тәрбие, моральдік ұстаным, Отанын, халқын, елін сыйлауға тәрбиелеу оқыту жүйесінің басты мақсаты болып келген /21/. ... аса бай ... ... ... дәстүрлерді жалғастыруды керек етеді. Жүзедеген жылдар бойы қалыптасқан ата-баба салты, сыйластық, жомарттық, ... және ... ... ... жас ұрпаққа ауадай қажет. Отанын сүйген, өз елінің болашағын ойлаған білікті де білімді жас мамандар ... ... ... өз ... түтінін түтетіп жүрер еді. Отаншылдық, патриоттық тәрбиенің көмескіленуінен әлгіндей әрекеттер кеңінен етек алуды.
Сол сияқты отан ... ... ... ... орны өз алдына бір төбе. Оның жас балалар үшін пайдасы мен атқаратын рөлі зор. Мысалы, «Ит туған жеріне», «Өз елім өрен ... т.б. мән ... зер ... ... ... ... қажет етпейтін, жас ұрпақтың отансүйгіштік, патриоттық сезімін жетілдіру үшін қажетті қағидалар, бұлардың тәрбиелік мәнісін түсіндіре отырып, бала тәрбиесінде кең пайдалануымыз ... /13/. ... ... сүю, ... ... атқаруға арқау болатын халықтық рухани құндылықтың бірі ар-намыс. Бұл –борышты атқаруға итермелейтін әлеуметтік күш. Осы ... ... ... ... ... бойына туа біткен ұлттық әлеуметтік –психологиялық ерекшелік болмысы және ол азаматтың елін, ... ... ... ... ... негізі болмақ. Сондықтан баланың жасынан ар-намысын қалыптастыру үшін халықтық ... ер ... ... ... үлгі ... ... ерлігін мадақтап тәрбиелеудің маңызы зор. Дәстүрлі қазақ эпосы –ұрпақтар бірлігі мен сабақтастығының ... ... ... ... күні де халықтың жадында сақталып, ғасырдан-ғасырға, ұрпақтан-ұрпаққа асыл мұра жетіп отыр. Елін, жерін қорғаған ... ... ... қосу арқылы халық жас ұрпақты ерлікке, өрлікке, мәрттілікке, ұлтжкндылыққа үйретуге тырысқан.
Ұлттық ойындардың да балаға ... ... ... ... ақ білген. Бәйге аттың озып келуі баланы ... пен ... ... ... ... Жастайынан ат құлағында ойнайтын қазақ баласы үшін бәйге ертеңгі әскери мектептің бір сынығы іспестес. ... ... жасы ... ... атқа ... үзеңгі ұстатуы, ел болуға, өз ісіне жауапты ... ... де ... ... Бұл ... ... жетіге келгенде мектепке баруы да, оң –солын танудағы алғашқы қадамы да кездейсоқтық емес.
Жалпы кез ... адам ... ... немесе басқа жағдайда ерлік істерге бару үшін алдымен рухани тұрғыдан дайын болуы ... ... ... ... ел ... үнемі мақтанышпен айтылып жүрген қазақ халқының рухына жақын, санамызда жатталып қалған Ш.Қалдаяқовтың «Менің Қазақстанымның» әнінің ресми түрде еліміздің әнұраны болуы ... ... ... ... ... ... ... серпілтіп тастады /16/.
1.2 Елжандылыққа тәрбиелеудегі қазақ ертегілерінің ... ... ... ... берудегі тиімді құралдарының бірі –ертегі. Ертегілердің мазмұнында халықтың тыныс-тіршілігі, әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері, бақыт жолындағы күресі, адамдардың ... ... мен ... ... ... өз халқына, Отанға, туып- өскен табиғатқа деген сүйіспеншіліктері бейнеленген. Т.Барласұлы ертегінің адам баласына тәлім-тәрбиелік, рухани маңызы жөнінде айта ... ... ... тәрбиелік мәні аса зор, көзіміз көріп, құлағымыз ести алмайтын, тек ақылмен ажыратып, жүрекпен ғана түйсіне ... ... ... ... шегі жоқ ... әлем болмысының бір тұтас түсінікті баян етілген көрінісі», - деп анықтама берген.
Ерлік тәрбиені ... ... ... мен ... мәні жағынан қарағанда ертегілер көрнекті көркем құбылыс болып табылады. Оның маңызды ерекшелігі мынада: ертегілерде ... ... ... ... ... ... шын мәнінде олардың мазмұны объективті болмыстың көрінісі болып табылады.
Негізінен ертегілер оқушылардың ой-өрісін жетілдіріп, Отанын сүюге, халқын қорғауға және өнерді ... ел ... ... ... ... ... ертегісінің мазмұнында Ер тӨстік жұт болғанда жоғалып кеткен ағаларын ... табу үшін жер ... ... ... ... ... ... патшалығына барып, жолда айнымас достары –Көлтауысар, Таусоғар т.б. жер асты өнерпаздарының көмегімен кездескен қиыншылықтарды жеңіп отырды. Сонымен ... ... хан ... өз ... ... Айдаһармен алысады, пері Шойынқұлақты жеңеді. Бұдан басқа біздің түсінетініміз, ертегіде Төстіктің асқан ерлігімен қатар бауырмалдығы, достыққа ... ... ... ... қиыншылықтарға төзімділігі әсірелеп беріледі. Және де қазақ халқының өнердің қай түрін болмасын жоғары бағалағанын, оларды ... ... ... ... ... ... болады. «Өнер мұратқа жеткізеді» демекші, ертегілердің кейіпкерлері шығарма соңында мақсат –мұратына ... Осы ... ... өзі ... ... әсерленіуне ықпал етіп, қызығушылығын тудырады /9/.
Ертегілерде батырлардың түр тұлғасын «жауырыны қақпақтай, бұлшық еті бүлкілдеп, алысқанды алып ұрар» т.б. ... ... ... ... ... Мұны ... ... жағдайға байланысты өзгерістерінен байқауға болады. Өте ертедегі архаикалық ертегілерде көбіне «батырла» ... ... аңшы ... ... ... ... «Аламан мен Жолама», «Ағайынды екі жігіт», «Ер Төстік», «Шора батыр», «Керқұла атты Кендебай» т.б. ертегілерде басты кейіпкер –батыр ... елін аң ... ... осы ... ол жын ... күресіп жүреді. Әдетте мұндай ертегілер бтырдың дүниеге келуімен басталады. Мысалы: «Ер Төстік» ертегісінде : «Ол ... бала ... ... Бір айда бір ... баладай, үш айда үш жастағы баладай, бір жылда он бестегі жас өспірімдей болып, екі жасында алысқан кісілерін алып ұра ... бала ... ... ... ... ... садағын тоғыз қабат темірден өткізеді» - дейді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жасайтын батыр кейіпінде көрінеді. Шыныда да, кейін Ер ... ... ... өз мергендігін көрсетеді, айдаһармен алысады, пері Шойынқұлақты жеңеді. Осындай кедергілермен күресе отырып, ... ... Бұл ... біз ... ... батырлардың күшінің зор екендігі соншалық, олар мистикалық әлемнің ... ... тұра ... ... бар ... байқаймыз /20/.
Ал «Керқұла атты Кендебай» ертегісінде Кендебайдың сипаты мен ерлігі былай беріледі: «Ай сайын емес, күн сайын өсіпті. Алты ... ... ... ... ... алты жылда жігіт болыпты, сондай күшті болыпты, алысқанда алып ұра беріпті, күрескенді жыға беріпті, күрескенді жыға беріпті, шыңырау құдыққа ... ... ... ... шығара беріпті, аң аулап әкесіне жәрдем беріпті, құралайды көзіне атқан мерген болыпты. Жеті басты дәуді жеңеді, азулы арыстанды ... ... ... ... ... құйрықты, күміс жалды сегіз құлынды алып келеді, қалмақтарға қолға түскен Мергенбай батырды босатып шығарады».
Ал классикалық батырлар ертегісінде батыр тылсым ... ... ... ... ... ... күреседі. Оның астарында ел, жер үшін күрес кек алу жатыр. Ертегінің негізгі құрылымдарында туған-туысқандарға көмек беру ... ... ... ... ... ... ... бейнелеуі байқалады. Мысалы, «Әлдібек батыр», «Делдаш батыр», «Ер Тарғын», «Көрұғлы», «Нарық батыр», Ер Көкше және ... ... ... ... ... ... т.б. ертегілерде көбіне ерлік көрсету, қаһармандық рух жоғары тұрады. Ал батырлар ерлігінің сипатталуына келер болсақ, ... ... ... «туғанында алты қарыс селбесімен туылады, ай сайын емес, күн сайын өседі», - деп айтылады. Қазақ ... ... ... ... сөзіне «ұшы үшкір, үлкен өткір пышақ» деп түсінік берілген.
Демек, мұндай сипаттау ертегіге тән қасиет деп ұққанымыз жөн. Себебі ... ... ... ... ... батырлар елді, Отанды қорғайтынын ұғынуға болады. Сондай-ақ ... ... ... біз оның ... ... «Өзінде алпыс ердің айбаты, алпыс ердің қайраты бар, дұшпанына кекшіл, ... ... ... - ... ал оның жеке басының қасиеттерін былай сипаттайды: «Қазанбайдың ұрыс кезіндегі тағы бір айласы арқанға ілмекпен, қашып бара жатқан жаудың ... дәл ... дәл ... және ... жау ... да сескенбестен қарсы бару. Ол көп, аз демейді. Өзіне жұмсалған жаудың қаруын бойына дарытпай, екі жігіт әзер көтеріп жүретін найзасын ... ... ... ... ... көрінгенді шаншып, түйреп тастап отырады. Және бір ерекшелігі жауға оңтайлы күні ғана ... ... ... Шолпан жұлдызы туған мезгілде шыққанды қалайды» - деп ... ... ... айла ... ... бере ... оның тегін батыр еместігін көреміз. Себебі ертегі болса да шынайы өмірге жақындығын байқаймыз /12/.
Орыс педагогі ... ... ... мәдениетінің рухани байлығы, оны тану арқылы бала туған халқын жүрегімен танып біледі» - деп ... ... ... ертегінің қай түрін алсақ та, онда халықтың отансүйгіштік, елін, жерін сүюге, отбасының, бауырларының амандығын ойлаған ... ... ... ... ... ... ... ауыз әдебиетіндегідей жақсы айтылған ертегінің өзі де жасөспірімдер ғана емес, ересектердің де ой-өрісі мен дүниетанымының кеңеюіне тигізетін әсері мол. ... ... бос ... ... ... оқи ... халықтың қиялға құрылған өмірінен сабақ алады. Оқушылардың мектеп ... ... ... ертегілерді қойылым ретінде көрерменге көрсетуіне мүмкіндіктері бар.
Халықтық педагогиканың саласы мол, мазмұны бай. Оны ... ... ... ... пайдаланып келеді. Ұлтымыздың ұлағатты дәстүрлерін келешекте де кеңінен пайдаланып, тәрбие ісіне арқау ету –борышымыз. Ол үшін не ... ... ... ата-аналар мен жанұя ересектері мектеппен тығыз байланыс жасай отырып, үй ... ... ... дамытып, баланың өзіне батырлар жырын оқытып, пікірлесіп, аңыз әңгімелерден үзінділер айтқызып, жаңылтпаштар айтысып, ой өрісін кеңейтіп, тілін ширатып, ... ... ... ... ... ... талап ете білу керек /15/.
Мақал-мтелдер
Сонау ықылым заманнан, сан ғасырлар бойы халықтың өзімен бірге жасасып, екшеліп, ұрпақтан ұрпаққа мұра боп ... ... ауыз ... бай ... бірі ... мақал-мәтелдері.
Дастан, хиссаларға қарағанда мақал-мтелдердің ерекше қасиеті көлемінің шағындығы, мазмұнының кеңдігі. Әрі ол барлық халыққа бірдей әсерлі, жалпы адамзатқа ортақ, ... ... ... ... ...
«Бөтен елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан ... ... ер ... көлінен безген қаз оңбас!»
десе ата-бабамыз, қазіргі солардың ұрпағы біз оны қалай ... ... ... ... ... ... төңірегімізге ой көзімізді тастап еркімізден тыс толқып тұрғанымызды сезер ... Осы ... өз ... ... қай жұрт та жақтырмай, біздей тебіреніп тәлімді әсерге бөленері ақиқат.
«Ер –бір өледі, ез мың ... ... ... ... немысыңды таптатпау –міндетің, азаматтық парызың, қас қағымдық үрейге беріліп «мың өлме» демей ме? Енді бірде сол асыл, қасиетті рухани ... ала ... ... ... ... ... төбедегіні алады.»
деп халқымыздың бірлікке, татулыққы шақырады.
Мақал –мәтелдің түпкі мағынасы адамдарды отаншылдыққа тәрбиелеуге көп әсер етеді. ... ... ... ... ... ... ... әр бір сабақта Отанына деген сүйіспеншілігін, патриоттылығын арттыру үшін ... ... ... ... керек. Мысалы:
Туған жерге туың тік.
Туған жердей жер болмас,
Туған елдей ел болмас.
Өз елім - өлең ... ... күні де ... Түні де ... ... да ыстық /17/.
Бата-тілек
Қазақ халқының ұлттық мәдени игіліктерінің ... ... ... ... бата ... ... қадір-қасиеті айрықша бағалы. Өйткені, қанымызға сіңісті, жанымызға жұғымды, ой –санамызға нұрлы шуақ сыйлап, сілкіндіріп серпілтетін, ... ... ... ... ... ... ... бастау –бұлағы.
Халықтың тілек бата сөздері жеткіншек жас ұрпақты әдепті, сабырлы, зерделі, арлы, отансүйгіш болып өсуге баулиды, жерін, елін ... ... ... боп ер жетуге талпынтады.
Сондықтан да, жас ұрпақтарға, әсіресе бастауыш сыныптарға басынан бастап бата тілек ... ... ... әрі ... ... ақыл ойын дамытады, елге деген сүйіспеншілігін, яғни патриоттық сезімін оятуға көмектеседі. Сабақта, сахналық көріністерде ақсақалдардың сонау ерте ... ... ... бата ... ... қолдануға болады. Мысалы: Шәңкінің бөлтірікке берген батасы:
Дауда жалдап өткіздім
Ат орнына шапанды. Он жеті жаста әкеміз
Жасанған жауды түсіріп,
Астынан тұлпар ат алды.
Үйірлетіп ... ... ... ... батыр атанды.
Көңілімді көтеріп,
Тәңірі өзі бере деп
Берейін саған батамды.
Жай қолыңды, Бөлтірік,
Аққа қойып ниетіңді.
Қадірлі бол халыққа,
Қаырмасын ... ... ... ... ... мен ... жеті ... берген секілді.
Алтын ерлі ақ боз ат
Астыңа сенің арысын
Қолаң шашты, қой көзді,
Алғаның бірге қарысы.
Көптің алып ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларына патриоттық тәрбие беру
Өмір ағымы талап етіп отырған жаңа қоғамға лайықты саналы, ... ... ... жеке ... ... ... мектеп алдында негізгі міндт. Осыған байланысты, мектептің бастауыш оқыту сатысндағы оқу-тәрбие жұмыстарын жан-жақты ... ... озық ... ... ... ... ... еліне, жеріне деген сүйіспеншілік сезімі дамыған азамат тәрбиелеу бүгінгі күн талабының өзекті ... бірі ... ... келе ... жас ... ... тәрбиелеу қашанда толастамаған. Сонау төңкеріс жылдарынан бастау алатын «советтік патриотизм» Ұлы Отан соғысында жеңіске жаткізді. Одан кейінгі ... ... ... ... ... дамыған адам, тұлға тәрбиелеу, коммунистиік мораль қалыптастыру аясында жүргізілді. Отаншылдыққа, туған жерін қорғауға ... ... ... ... аса ... ... ... өмірде болып жатқан бетбұрыстар, қоғамдағы саяси көзқарастар, әлеуметтік-экономикалық өзгерістер –еліміздің тарихына, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан салт-дәстүріне ... ... ... оны ... ... ... ... жол ашып отыр. Мектеп жеке тұлғаның рухани жан дүниесі мен адамгершілік қасиетінің қалыптасуына ... ... ... ... беру ... қол жеткізеді.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан –» Жолдауында: «Оқушыларды қазақстандық патриотизмге, шығармашылық жағынан дамыған жеке тұлға ретінде тәрбиелеу қажет. Бүгіннен бастап ... ... биік ... ... ... білімділік, биік талғам, ұлттық намыс қасиеттерін сіңіріп қалыптастыруымыз керек», - делінген.
Отан сүю, патриотизм деген ұғымдар мектепке, үйге, жақынына, ... ... ... сүйіспеншіліктен басталады.
Әр бір халық ел мен жерін қадірін, ата-баба ... ... ... ... ... ... Бұл ... қазақ халқының жаңа туған жас нәрестені бесікке салып, шілдехана тойынан басталып, тұсау кесу, қыз ұзату, үйлену тойы, тіпті адамды ... ... ... ... салу секілді сан-қилы ырымдар мен кәделерге толы салт-дәстүрлерінің маңызы ерекше. Ұрпақты ата-салтымызбен ұлтжанды етіп тәрбиелеу ұстаз қаумына ... ... ... ... бала ... ... көрсем-білсем деген алып-ұшпа сезіммен келеді. Осы сәтті ұтымды пайдаланып, ұлттық білім тәрбиемен ұштастыра білген мұғалім ғана жемісті жетістіктерге қол жеткізеді. Жас ... ... ... ... сусындату ел ертеңін ойлайтын саналы азамат қалыптасуының бірден-бір кепілі.
Мектепке келген баланың отбасында бойына сіңірген мейірімділік, сүйіспеншілік, ... ... ... одан әрі ... ... ... патриоттық сезімді оята білу үшін әрбір мұғалім жүйе ... ... ... ... аса шеберлікпен үйлестіріп жүргізуі тиіс.
«Елдің елдігін оның тарихы, әдебиеті, салт-дәстүрі сақтайды» деген ұғымды бастау етіп алатын болсақ, патриотизмге тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... ... құрметтеу;
ұлттық салт-дәстүрді зерделеу;
елдің тарихы мен мәдениетін оқып ... ... ... байлығы мен табиғатын қастерлеу.
Демек, патриоттық тәрбие беруде ең алдымен әдебиет, тарих, география сияқты пәндер едәуір үлес қосады. Тарихты оқып ... ... ... ... оқу барысында, еліміздің қаһармандық өткені мен теңдік алған қазіргі күніне сүйіспеншілік сезімдері нығаяды. ... ... мен тіл ... ... ... қалдырған бай мұрасы. Ана тілі мен Отан деген ұғымдар –бір-бірінен ажыратуға келмейтін түсініктер. Ана ... ... мен ... немқұрайлы қарайтын кісі өз Отанының мүддесіне де дәл солай салғырт қарамақ.
Дүниетану, география сабақтары еліміздің жер байлығы мен әсем ... ... ... ... қана ... ... елі үшін ... сезімін оятып- мұндай байлықты қорғау қажеттігін көрсетуі тиіс.
«Халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан салт-дәстүр, әдет-ғұрып үлгілері мен өнегелері ... ... Елін ... адам сол ... ... ... мұрасын қастерлеп, өнеге тұтуы тиіс.
Оқушыларды өз елін, туған жерін қорғауға және оны сүюге баулып, оларға сонау Абылай бабамыздан бастап ... ... ... ... үшін ... ұлы ... ел тәуелсіздігі жолындағы ерлік істерін ұғындыру мақсатында елтану материалдарын, ... ... ... өмір ... ... ... ... сезімдерін тереңдететіні сөзсіз.
Қандай мемлекеттің де ертеңі еңселі, бала-шағаның баянды болуы ... ... ... қалыптасқанына байланысты. Сондықтан мектептер мен өзге де оқу ... ... ... ... және жалпы азаматтық құндылықтарды игеруге қабілеті, ғылым мен тәжірибе жүзінде терең білім ала отырып, жеке тұлға болып қалыптасуға дайын ұрпақ ... ... ... ... ... ... пен адамгершілік сезімдері жан-жақты жетілгенде ғана Қазақстандық патриотизм сезімі асқақтай түседі ... ... ... міндеті және оның әдіснамалық негіздері
Оқушыларға патриоттық тәрбие беру ... ... ... ... Ал алғашқы әскери дайындық пәнінің патриоттық сезімді қалыптастыруда ... ... зор деп ... ... ... ... ... қызығушылығын арттыру үшін әр түрлі жаңа әдістемелік технологияларды қолданып сабақ өткізу тиімді. Бұл оқушылардың сабақтан жалықпауын, ... ... ... әр іске ... аударып жауапкершілікпен қарауды, ой елегінен өткізіп ойлануды қалыптастырады, бағдарламалық материалдарды жеңіл, тез меңгеруге септігін тигізеді. Осы мақсатпен оқу материалының күрделі және ... ... ... ерекшеліктерге тоқталайын.
«Жолдасыды тап» оын әдісін тактикалық дайындық бөлімінде ... ... ... ... ... ал ... ... негізінде сабақ өткенде екі бөлек 60 карточка дайындалады, бір ... кез ... ... ... ... тақырыбының сөз сыңары жазылса, басқа карточкаға екінші сыңары ... ... екі ... он ... ... ... кім ... тапсырылған әр түрлі карточкалар ішіндегі жеке дайындықты іріктеп, тиісті сөздерді ... ... тез ... сол ... ... ... ... жетеді.
Дискі деп аталатын көрнекі құрал жасалынды, бұл үшін радиустары 8 см және 16 см екі диск (фанер) ... да бір ... ... ... ... етіп бекітіледі. Екі дискі де 7 бөлікке бөлініп сызылады. Үлкен дискінің ... ... ... ... ... нақыл сөздер жазылса, кіші дискінің бетне керісінше опасыз, қорқақ, жалқау, сатқын деген сөздер жазылады. Дискіні айналдыру ... ... ... ... қызығушылықты тудыратын пікірталастың тақырыбына, тәрбие сабақтарының ьақырыбына айналады.
«Жедел почта» ойыны оқушыларды ұжымдылыққа тәрбиелейді. Ойын шарты бойынша хат ... ... ... ... хат ... ... ... табыс еткенде ол өлең оқып болмаса ән айтып, би билеуі тиіс. Хат ішіндегі тапсырмаларды сынып ... ... ... кіріседі, бұл бірауызды болуға тәрбиелейді, жаңа материалды меңгеруге қосымша сұрақтардың туындауына жол ашады.
«Телеграмма» - хат ... ... ... ... онда «Отан қорауға сіщдер тез дайындалып, келе жатқан қарсыластарға оң бүйірден соққы беріңіздер» немесе «террористер шабуыл жасады, шұғыл оперативтңк топ ... оны ... ... ... ... ... ... не істеу керек екені таныстырылып, сынып пікірі тыңдалады.
Бұл ойынның шарты –барлық сандарды атау арқылы ерекше даталы күндерді еске ... ... ... ... тақырыбына, халықтар достығына, тәуелсіздік күніне байланысты әңгімелердің арқауы.
«Айқастар картасы» - бұл пәнаралық байланыста оқыту және әскери жазылған қосымша әдебиеттерді оқу ... ой ... ... ... талдау, түсіну әдісі.
Б.Момышұл, Т.Бигелдинов, Қ.Қайсенов, Ә.Шарипов, Г.К.Жуков, А.М.Рокосовский, И.С.Конев сияқты тұлғалардың ерлікке толы ... мен ... ... ... ... ... білімін көтеру, оқ пен оттың азабына шыдап, жеңіске жеткен ағалардың ерлігіг үлгі ... ... ... ... ... ... сол кездегі мәнінің жоғары болғандығын тәрбие сағаттарының тақырыбы етіп алып, оқушыларға қосымша материалдар жинақтап өткізсе, әскери ... ... беру ... ұтымды ұйымдастырар едік.
«Командир бұйрығы» - жауынгер үшін заң деген анықтаманы ... ... ... ... ... тас ... ... «біздің әскерлер жаңа шепке көшкенше алдыңғы майдан позициясын қорғай бер» деген генерал Панфиловтың бұрық алған эпизодты ... ... ... қандай жағдайда болмасын бұйрықты орындаукдың мән маңызына тоқталуға болады.
-Жолдас Момышұлы, сіз алдыңғы шепті берік ұстауға тиіссіз –деп ... ол ... ... ... –Он ... ... тәулік, бұл сәттер сіздерге жеңілдеу болар, он жетісі сізге ауырлау, он сегізінде қоршауда қаласыңдар, он ... ... ... ... да, бұл ... ешбір сипаттама бермеді.
-Иә, жолдас Момышұлы, он тоғызынан жиырмасына дейін сол шептен айырылмаңыз. –Мақұл жолдас генерал! Кетуге рұқсат па? Момышұлының батальоны ... ... ... ... ... көкейіне осындай іс-әрекеттермен ой сала білсек, үлгі көрсетсек заманға сай, қоғамға керекті азамат тәрбиелейміз.
Әр бір ғылымның негізгі бұтағы әдіснама ... ... ... ... ... ... тәрбие берудің әдіснамалық негізін айқындау барысында философтардың, психологтардың, педагогтардың берген ғылыми тұжырымдары біздің зерттеу жұмысымыздың әдіснамасын ... ... ... ... тәрбинің әдіснамалық негізін ашуда тарихи-педагогикалық тұрғыда талдау жасай отырып, мәдениеттану, ... және ... ... ... ... ... тұрғысынан қарастыратын болсақ, ұрапқтан-ұрпаққа жалғасқан ерлік және жауынгерлік дәстүрлер ұлттық патриотизмнің негізі болып табылады. Бесік ... ... ... баулу дәстүрлері түркі халқына тән негізгі ырымдар болып саналады. Түркі халқына тән қасиет бұл ... ... ... ұғымның өзі ер, ерлік деген мағынаны білдіреді.
Аксиологиялық ... ... ... ... ... бұл ... ... негізгі тармағы, адам бойындағы негізгі құндылықтар болып саналады /4/. Халқымыздың ... ... ... ... беріліп отырған заңдылық тұрғысынан да қарастыруға болады. Көне ... ... ... ... ... ... ... жазбаларында былай деп суреттеледі: «Елтеріс қағанның алғырлығы, еліне деген сүйіспеншілігі Құлтегіннің қанына ана сүтімен сіңді». Патриоттық құндылық ана сүтімен даритын ең ... ұғым ... ... деректерге зер салатын болсақ, патиротизм ұғымы XV ғасырдың басында француз халқының ұлттық батыры Жанна ... ... ... үшін басқыншылармен күресіп, өз Отанының дербестігін сақтап қалуды ... ұлы ... ... ... ... ... ... айтпаған болар едік. Басқа да елдердегі патриотизм де француз еліндегіде сырттан келген жаулап ... ... ... ... ... ... тұрғысынан сипатталады.
Патриотизмнің әдіснамалық негізін айқындауда психологиялық, философиялық, педагогикалық тұрғыда ... ... әр ... ... ... ... талдаулар жүргізідік.
Алыс және жақын шет елдердегі патриотизм ұғымына берілген анықтамалардың классификациясы
Анықтамалар
Алынған әдебиет көзі
«Менің патриоттық сезімім ірбіт сандығындай ... ... бір ... ... бір ... оның ... тағы бір сандық) мен ең алдымен өз отбасымды, туған туыстарымды қадірлеймін, одан соң ауыл ... ... ... одан соң ... одан соң ... ... Ресей жұртын қадірлеймін»- деген екен.
Ш.Уалиханов
Таңдамалы шығармалар жинағы
Патриот –Отанын сүйетін, оның байлығын қорғайтын, отансүйгіш, отаншыл ... В.И. ... ... ... ... ... –М.1956 Т 3 –с-24
Патриотизм –адамгершілік және саяси принцип, сезім, оның мазмұны –Отанға сүйіспеншілік, Отан ... ... ... ... ... ... жылдар бойы бекіген ең терең сезімдерінің бірі.
Философиялық сөздік. Алматы –335 б.
Патриотизм –Отанға, туған жерге, өзінің мәдени ортасына деген сүйіспеншілік.
«Патриотизм ... ... ... –отандас, patrio- отан, туған жер) Отанға деген сүйіспеншілік, бойындағы күш қуаты мен білімін Отан игілігі мүддесіне жұмсау, туған жерін, ана ... ... ... мен ... құрмет тұту сияқты патриотизм элементтері ерте заманнан қалыптаса бастайды», - деп атап көрсетеді. /94, 168/
Педагогикалық энциклопедия
Қазақ совет энциклопедиясы
«Патриотизм» ... ... ... ... жеке ... аман-саулығының қоғамдық-мемлекеттік қауіпсіздікке тікелей байланыстылығын сезіну, ал мемлекетті нығайту ... жеке ... ... ... ... қысқасын айтқанда, патриотизм мемлекет деген ұғымды, жеке адамның, яғни оның ... ... ... және болашағымен қарым-қатынасын білдіреді.
Б.Момышұлы
Қанмен жазылған кітап
Патриотизм өз халқына, Отанға ... ... ... ... ... ... ... АПН ССРО. Т. 11 –М. 1960 –С. 86
Патриотизм әдетте Отанға сүйіспеншілік деп аталатын, нақты бір әрекет бейнесінде және ... ... ... ... қ\көрініс беретін, балаларының Отан анаға деген көз қарасын ... ... және ... ... Ю.К.
Педагогика М. Просвещение 1983
Социалистік патриотизмге социалистік Отанына, оның мәдениетіне, дәстүріне деген шексіз сүйіспеншілік, социализм ... ... ... өз ... ... және әлеуметтік белсенділік, Отанан, оның бостандығын, тәуелсіздігін аянбай қорғауға даяр болу ... ... Курс ... –М: ... ... 1998. –с.
Патриотизм - тұлғаның бойындағы Отан үшін қызмет етуге дайын шын берілген, Отанға деген сүйіспеншілік ... ... - өз ... және ... сүйіспеншілік және құрмет мұраты, ал интернационализм басқа халықтар мен елдерге деген құрмет пен ... ... В.А., ... ... и педагогика. –М.: АСАДАМА 2003. –с 278.
Патриотизм –адамның туа біткен биологиялық қасиеті емес, ол - әлеуметтік, таризи ... ... ... ... ... ол ... ... етуден көрінеді.
Құсайынов Д.С.
Әлия мен Мәншүк ерлігінде жоғары сынып ... ... ... Пед.ғылым.кнд.дисс. Алматы, 1999 135б.
Жоғарыда берілген анықтамаларды сараласақ, әр ... ... ... ... ... ... тұрғысынан қарастырылады. Бүгінгі жаһандандыру процесі тұрғысынан алатын болсақ, патриотизм ұғымы халықтар мен ұлттардың өз Отанына, мемлекетіне деген сүйіспеншілігімен қатар, әлемдік ... ... мен ... сақтау үшін барлық күш-жігерін жұмсау.
Қазақ тарихын зерделеу барысында олардың ... ... ... ... байланысты патриот халық екенін айқын аңғаруға болады. Бұны қазақтың тұңғыш ғалымдарының бірі Ш.Уалиханов жақсы зерттеген және өзінің патриотизмге ... ... ... жақсы берілген. Біз бұл тұжырымнан патриотизм отбасынан бастау алып әулет, тумаластарға деген сүйіспеншіліктен барып халыққа деген махаббат және сол ... ... ... ... бірі Ресейді атап көрсетуі де патриотизмнің халықаралық мәдени қатынастардың де негізі екенін көрсетеді ... ... ... ... ... ... ... моделі
Қазақстан халқының бойындағы патриотизм рухын жетілдіруде ел президентінің «ұлттың болашағына, оның өзіндік «МЕН» дегізерлік қасиеттерін сақтау мүмкіндіктеріне сеніммен қарау, - дей ... ... ... ... үш ... факиор тұрғысынан, бірінші - ұлттық бірігу (интернация), ... ... ... тұтастануы, үшінші –ұлттың жасақталу үрдісінде өзінің ролі мен қызметін айқын сезінулері қажет», - деген сөзі ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық дербестікті сақтауда негізгі орын алары сөзсіз.
Б.Момышұлы ... ... және жеке адам ... ... ... ... ... өткенгі, бүгінгі және болашақтағы тарихтың өзара байланысы, қарым қатынасы арқылы патриоттық сезімді ... ... ... ... ... ... бойынша модель
2.3 Оқушыларды ұлттық патриотизмге тәрбиелеу бағыттары
Республикамызда мектеп оқушыларын патриотизмге тәрбиелеудің 1970-2000 дылдар ... ... ... ... ... дәуірінде біршама тәжірибенің жинақталғаны белгілі болды. Бірақ көп жағдайларда сол кезеңдегі патриотизм коммунистік паритяның идеологиясымен ... ... ... оның ұлттық сипаты ескерілмиеген. Бұнымен бірге «интернационализмге» тәрбиелеу деген сылтаумен көптеген халықтардың ұлттық патриоттық ... ... ... ... кету ... төнген еді. Әрине, бұл жерде адамгершілік қарым-қатынастарға негізделген ... ... ... ... ... ... жағайында бұл өте қажет те. Алайда Қазақстанның бүгінгі ахуалында мемлекеттің иесі болып ... ... ... ... ... ... үлгі боларлдықтай мағзымас тұрақты болуы керек екені белгілі. Кеңес дәуірінде патриотизмге тәрбиелеуде мектеп оқушыларының ... ... ... гөрі ... ... ... мән бергендігін білеміз. Сол кездердегі мұрағат құжаттарын зерттеу барысында үнемі «әскери патриотизмге тәрбиелеу» деген пікірді кезіктіріп отырдық. Бұл жоқ ... жау ... ... ... ... ... соғысуға дайындап отырған секілді болып көрінеді. Мектеп оқушыларының көбінесе рухани сезімдерін дамытып, байытудың орнына әскери іс-әрекеттерге ... орын ... ... ... бойынша мектеп оқушылары ғана емес, жалпы кез-келген адам соғыс іс-әрекеттерінде немесе басқа жағдайда ерлік ... бару үшін ... ... ... ... керек. Әйтпегенде, қару жарақты қанша меңгергенімен, оның ерлік істерге баруы екіталай. Сондықтан, мектеп оқушыларын патриотизмге тәрбиелеуге ... ... ... мен ғұлама-ғалымдардың тарихи-философиялық еңбектерін зерттеу барысында біз мектеп оқушыларын балабақшада ... ... ... ... ... ... рухани патриотизмге тәрбиелеу керек деп ұйғардық.
Мектеп оқушыларын патриотизмге тәрбиелеуге қатысты ... ... ... және ... ... ... ... мектептегі іс-тәжірибелерін зерттеп-бақылау нәтижесінде оқушыларды патриотизмге тәрбиелеудің теориялық-әдіснамалық негіздеріне сүйенген ... ... ... ... ... ... ... мынандай басты мәселелерді көздейді: педагогикалық практикадағы мүмкіндіктерді барынша толық қамтып біртұтас түрде оқушының жеке тұлғасына ықпал етудің ... ... әр ... ... ... және тәрбиелік жұмыстарды ұйымдастыруда тірек болатындай сипатқа ие болу, бұл бағытта жас буынды патриотизмге ... ... мен ... ... ... ... тәжірибелермен қоса шетелдік жаңа идеяларды үнемі ашып іс ... ... ... көмектесуі керек.
Мектеп оқушыларын патриотизмге тәрбиелеу мәселелерін зерттеген ғалымдардың еңбектерінің қорытындылары мен тікелей ... ... ... ... ... сүйене отырып, біз мектепте патриотизмге тәрбиелеу –оқушылардың нақты іс-әрекеті, мінез құлқын ... оған ... ... негізге алуы керек деп ұйғардық. Патриотизмге тәрбиелеу үрдісінің танымдық мәнін естен ... ... ... ол әр бір ... патриоттық сана, патриоттық сезім қалыптастырудан бастау алғанда ғана ... ... мен ... ... ... бір тұтас дүниелер болғанымен, олардың психологиялық тегі әр ... ... ... адам ... ... ол адамның белсенділігі, өзін-өзі бақылауы, мотивтік –құндылықтар сипатымен тығыз байланысты.
Сезімге анықтама бере отырып Қ. Жаоықбаев «борыш», «ар-намыс», «қайсар», «табанды», «өжет» ... ... ... ... ... ... Жоғары сезімдер орта және тәрбиенің ықпалымен даму нәтижесінде қалыптасады. Іс-әрекет ... ... ... қарым-қатынасы болып, бұл процесте ол өзі де жаңғырады және ортаның да ... ... ... ... ... ... бағыттары осыған орай мемлекет ұстанып отырған басты идеяны, одан ... ... ... оның ... ... мен ... ... біртұтас жүйеге келтіруге негіз бола алады.
Одақ кезіндегі мектеп оқушыларын патриотизмге тәрбиелеу ... ... ... әдістері, формалары, мазмұнын анықтаған, бірақ оның бағыттарын айқандауға мән бермеген. Біздің пікіріміз бойынша ... ... ... ... мыналар болуы тиіс:
Оқушыларда патриоттық сана қалыптастыру;
Мектеп оқушыларыны патриоттық сезімдеріне түрткі беріп ояту;
Өсіп келе жатқан жас ... ... ... ... және оны өмір ... ... ... әдет, дағдыға айналдыру;
Әр бір оқушының өз іс-әрекетін санаға салып талдауы арқылы өзін-өзі тәрбиелеуіне шарт түзу;
Зерттелінген 1970-2000 жылдар арасындағы мектеп практикасында ... ... ... ... ... ... түрлері бар болғанымен олар осы бағытт көздемеген, былайша айтқанда, патриоттық сана қалыптастырудың теориялық ... ... Осы ... ... іс-әрекетін ұйымдастыруға арналған жұмыс түрлері өте көп. Алайда, оның не оқушы саналығынан, не патриоттық сезімнің күштілігінен келіп шыққандығы дәлелденбеген. Осыдан ... ... ... ... ... оқушылардың рухани жан дүниесінің құрамдас бөлігіне айналмағаны туралы ой туады. Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуі ол кезде мүлде ескерілмей ... ... ... іс-әрекетін ұйымджастыру және өзін-өзі тәрбиелеуін, не істесе де Отаны, ұлты, ... ... ... тұту деп ... Өз ... көздеп орындаған жұмыстарының апалы болуының өзін Отанға қосқан үлес ретінде қарастырудың да маңызы зор. ... ... ... ... ... ғана біз ... ... тәрбиелей аламыз. Басқаша айтқанда жаппай, жалпы патриотизмге тәрбиелеуді көздеген жөн ... ... Бұл ... мен ... ... ... ... негізделуі тиіс.
Тұлға педагогиканың теориясында тұрақты қоғамдық сипатқа ие, саналы іс - ... пен ... ... және ... ... қарастырылса, психологияда ол зат, дүние, әлеуметтік ортамен қарым-қатынас барысында пайда ... ... ... ... сипатталады. Философияда тұлға әлеуметтік, табиғи орта заңдылықтары және ... ... ... жемісі. Осы келтірілген анықтамалардың барлығында тұлғаның санасы, ... ... ... не ... ... ... қалыптасуына әр түрлі факторлардың ықпалы бар екеніне меңзейді: бұлар біз анықтап отырған негізгі бағыттардың теориялық тұрғыдан дұрыс ... ... ... ... /21/.
Біз қарастырған мектеп оқушыларын патриотизмге тәрбиелеуге арналған кейбір іс-шаралар: тәрбие сағаттары, кештер, ертеңгіліктер, ... ... ... т.б. ... ... талаптарға толық сай келе бермейді. Өйткені оларда көбінесе мақсат –міндеттер ... ... сол ... нәтижелерінің тиімділігі байқалмайды, қорытындылары сыңаржақты. Бұлай болуының басты себебі олардың негізгі бағыттарының ... Осы ... ... ... біз ... ... ... отырмыз.
Патриотизмге тәрбиелеуге арналған барлық іс-шаралардың мақсаты біз ... ... ... ... ... керек;
Ол мақсаттың тақырыппен тығыз байланысты болуы;
Оның міндеттері қойылған мақсатты жүзеге асыруды амалдарынан құралуы;
Қойылған міндеттерді шешудің тәсілдері, әдістері т.б. ... ... ... ... ... - ала ... іс-шараның мақсаты –патриоттық сана қалыптастыру болса ол ар, намыс, ождан, қарыз, парыз секілді т.б. ... мен ... ... олар ... ... жетілдіру жіне олардың ауқымын кеңейтіп, тереңдету, және Отан, мемлекет, ел, ұлт, халық, атамекен секілді киелі ұғымдармен байланысын ашып көрсету.
Патриоттық ... ... ... ... байланысты: қуаныш, сүйсіну, күйіну, мақтаныш секілді т.б. эмоция спектрлеріне түрткі ... ... ... ... дамыту, қалыптастыру мақсатын көздейді. Патриоттық сезім жоғары ... ... ... ... ... Өйткені ол «қоғамдық мәнді және жеке көңіл күйге байланысты ... ... ... ... ... жетілуімен тығыз байланысты. Қоғамдық тәрбенің ықпалымен патриоттық сезімдер ... ... ... ... ... сөзі мен ... көрініс беріп, ұлты, халқы, Отаны үшін қызмет етуге дайын тұрады. Бұл бүгінгі күн тұрғысынан ... ... жеке басы үшін адал ... ... басталады. Мектеп оқушыларына қатысты бұл жақсы оқуға ынталы болу; денсаулығын сақтау, жеке іс-әрекетінде өзінің қазақ ... ... ... ... ... екенін әрқашан ескеріп отыруы.
Патриоттық іс-әрекеті, мінез-құлқы, жүріс-тұрысы, күнделікті оқу-тәрбие ... әр бір ... ... ... ... тығыз байланысты болып, тәрбиелік жұмыстарда осыған орай әдет, дағды, икемділік, іскерліктерін дамыту, меңгерту, ... және ... ... ... ... ... патриоттық іс-әрекетке саналы түрде тәрбиелеуге көшуі –осы бағыттағы жұмыстардың табыстылығының жоғары көрсеткіші. Бірақ бұған жету оқу-тәрбие мекемелері мен ата-аналардың жеке ... да ... ... ... ... ұзақ ... жүйелі әрі мазмұнды жүргізілуін талап етеді /24/.
Өзін-өзі тәрбиелеу –саналы түрде белгілі бір бағытты ұстанған өзіндік іс-әрекет ... ол ... ... өз ... теріс мінез –құлық іс-әрекеттерді жойып болмаса өзіндік жақсы қасиет, сана, қабілеттерін жетілдіруді көздеуі.
Патриоттық сана, патриоттық сезімнің ... ... ... ... ... ... –оның дамуы, қалыптасуына ықпал ететін басты фактор. Іс-әрекет барысында оқушы ... ... ... ... үлес ... бұл өз ... ... сана қалыптасып, сезім, қабілет, қасиеттері дамуына ықпал етеді. Мектеп оқушыларының басты іс-әрекеті білім алу, ... ... ... ... ... ... бірге қоғамдық іс-шараларға белсенді қатынасуы, өзіне қызмет ... үй ... ... ... іс-әрекеттердің барлығы оқушылардың басты міндеті. Осыларға патриоттық сипат беру, басқаша ... ... жеке ... ... ... отан, мемлекет, халық мүддесімен ұштастырып отыру. Бұл ретте Кенжалин мысалға келтірңлген немістердің 11 қағидасының үлгісін жасап, негізге алу ... күні ... ... мәселесін шешуге көмектесер еді.
Оқушыларды өзін-өзі тәрбиелеуге бейімдеу ең алдымен ұстаздардың көмегімен жүзеге асырылды. Мұнда оқушының өз тұлғасын ... ... ... шарт түзу қажет. Оқушыны өзін-өзі тәрбиелеу деңгейіне жеткізу дегеніміз ... ішкі ... ... ... мінез –құлық, іс-әрекетінң сыртқы жағдайларға сәйкестенуі. Бұл оның өзіне қойылған талаптарға іс-әрекетін ұйымдастыру арқылы ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеуін ұйымдастыруға жетекшілік етуде ұстаздар мынандай басшылық жұмыстарын ұйымдастырады: а( өзін-өзі танып білуі; ә) ... ... ... не ... ... б) өзін-өзі иландыру, өзіне бұйрық беруі т.б.; г) өз іс-әрекетін бақылау және бағалау. Бұл ретте ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуі крек екендігін айқындап, бағыт беріп отырады. Біз орай ... ... ... көп ... бермейтін, бірақ оқушыларды патриотизмге тәрбиелеудің бағыттарын ұстана отырып жүзеге асыратын, өз практикамызда ... ... ... ... жасау керек деген пікірдеміз /23/.
2.4 Патриоттық тәрбие беруде дамыта оқыту технологиясын қолдану
Көркем шығарма арқылы бастауыш сынып оқушыларына патриоттық тәрбие беруде ... ... ... сан ... ... ... оқыту әдісі дидактиканың негізгі бір құрамды бөлігі болып табылады.
Кез келген педагогикалық оқулықты талдасақ, онда оқыту әдісі ұғымына сан ... ... ... Мәселен, Ж.Әбиев, С.Бабаев, А.Құдиярова: «Оқыту әдістері – оқытудың ... ... сай оның ... ... меңгертуде мұғалім мен оқушылардың қолданылатын амал-тәсілдері мен құралдарының жиынтығы болып табылады» - дейді. Ал, Ресей профессоры П.И.Пидкасистый: ... ... ... міндеттерді шешуге бағытталған мұғалім мен оқушының бірлескен іс-әрекеті» - деген анықтама ... ... ... ... әдістеріне берген анықтамаларын саралай отырып біз оқыту әдістері дегеніміз ... ... ... мен ... ... бір ... ... бағытталған бірлескен іс - әрекеті деген анықтамаға қосыламыз.
Бастауыш сынып оқушыларына ... ... ... ... ... ... осы аталған дәстүрлі оқыту әдістерінен басқа проблемалық әдіс, эвристикалық, зерттеу, монологтік әдіс ... ... ... ... қоса, оқу-тәрбие үрдісінде бастауыш сынып оқушыларына патриоттық тәрбие беруде оқытудың формалары мен түрлерінің әсері ... ... ... ... ... ... ... болу үшін миұғалім оқытудың формаларын (сабақ, үй тапсырмасы, сыныптан тыс жұмыстар, факультативтік сабақтар т.б.) түрлендіріп алмастырып отырады ... ... ... ... ... ... (тақырыпқа сай оқушы алдында проблема туғызу), дәстүрлі оқыту (сыныптық –сабақтық жүйе), бағдарламалық (берілетін оқу материалы бөліктерге бөлініп, оқушыларға ... жас және ... ... сай ... ... меңгертіледі.
Көркем шығарма арқылы бастауыш сынып оқушыларына патриоттық тәрбие ... ... ... ... ... ... ... маңызы ерекше. Дамыта оқыту технологиясын қазіргі уақытта жаңа тезнологиялырдың бірі деп келеді. ... ... ... Ян Амос ... өзінің ХVII ғасырда «Ұлы дидактикасында» айтып, талдап берген. Содан кейін орыс ғалымдары К.Д.Ушинский, Л.С.Выготский еңбектерінде қарастырылып, 1969 ... ... ... ... ... В.В. ... көтерді. Д.Эльконин мен В.В.Давыдовтың зерттеулері оқушыны «субъект» ретінде тануға бағытталды. Бастауыш сыныптарда ана тілі сабағында дамыта оқытуды жүзеге асырудың бағыттарын ... ... ... ... ... ... көруге болады /24/.
Дамыта оқытуды жүзеге асырудың аталған бағыттарына жеке-жеке тоқталып, оны бастауыш сынып оқушыларына патриоттық тәрбие беруде мұғалім жұмыс ... ... ... ... ... ... төрт деңгейді көздейді: міндетті деңгей, алгоритмдік деңгей, эвристикалық деңгей және шығармашылық деңгей. Бірінші, міндетті деңгей тапсырмалары:
шығарманы қабылдауға, ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі тапсырмаларға оқып отырған шығарманы реттеуге және жүйелеуге берілген сұрақтар жатады.
Үшінші, ... ... ... ... ... ... білімдерін тиісті жерде қолдана алуға бағыттайды.
Төртінші деңгей, шығармашылықтың тапсырмалары оқушыны өзіндік әрекет жасауға бағыттайды. Бала шығармашылықпен айналысады. ... ... ... орны ... Оқушы шығармашылығының түрлеріне өлең құрастыру, әңгіме құрастыру, мысалдарды, ертегілерді сахналау жатады.
Ойын арқылы оқытуда оқу ... ойын ... ... ... ойын ... –баланың барлық нышандарының дамуына мүмкндік тудыратын өзіндік ерекшелігі бар ... ... ... ... мектепте ойынның маңызы ерекше. Оның себебі, мектепке дейінгі кезеңде баланың негізгі әрекеті ойын, мектепке келгеннен кейін балаға бірден оқу әрекетіне көшу қиын ... ойын ... ... оқу ... ... Ойын ... кез ... кезеңінде тақырыпқа сай қолданылады. Көркем шығарманы пайдалануға байланысты ойынға түрлі санамақтарды, сұрамақтарды, қаламақтарды, айтыс ... ... ... Олар ... ... тілін жаттықтырып, дамытумен қатар тәрбие мақсаттарының орындалуына да әсер етеді.
Топтық жұмыстарға біріңғай топтық жұмыс және сараланған топтық жұмыс ... ... ... ... ... барлық топ бірдей тапсырма орындайды. Сараланған топтық жұмыстарда тапсырма топтың қабілетіне, мүмкіншілігіне, сұранысына қарай ... ... ... көркем шығармалар кейіпкерлерін бейнелеу кезінде жүзеге асады.
Қорытынды
Патриотизм - өз Отанына деген сүйіспеншілік –адамның бойындағы өте терең де күшті ... ... ... ... сүйіспеншілік, жеке адамның аман-саулығының қоғамдық-мемлекеттік қауіпсіздікке тікелей байланыстылығын сезіну, ал мемлекетті ... ... жеке ... ... ... мойындау, қысқасын айтқанда, патриотизм мемлекет деген ұғымды, жеке адамның, яғни оның өткенімен, бүгінгі күнімен және ... ... ... ... ... жас ... ... патриоттық сананы қалыптастыру, ол үшін патриоттық іс - әрекет ұйымдастыру, отбасы, балабақша мен мктептердегі оқу-тәрбие процесінде патриоттық ... ... ... ... туып ... ... жас ... патриоттық тәрбие беруде бұрынғы тәжірибе мен бүгінгі ... және ... ... байланыстыру қажет. Сонда ғана балалардың бойына ұлттық патриотизм сезімін қалыптастыруға қол жетеді.
Егер адам мұнда Отан тағдырымен байланысты және Отанға деген ... ... ... ... ... ... ететін елеулі оқиғалар болмас, күнделікті өмірде адам бұл сезімнің елеулі де терең екендігін өте жиі сезбейді, бұл мәселе ... ... ... сезімнің нысаны мен азаматтық парыздың өтелер өлшемі –Отан. Оны ... ... бұл ... жер, оның ... ... ... ... дәстүрі, мәдени ерекшеліктері, тарихы жасалған өлкедегі киелі орындары. Олардың адам ... ... ... туысқандық сезімдерді ұялатып, ізгі де ерлік істердің бастауына айналуы –патриотизмге тәрбиелеудің арқауы.
Бұл ... Отан ... ... ... ... ... одан алыс ... жүргенде барлығынан гөрі қаттырақ сезіледі.
Жаңа құрылыстарға баратын, біздің Отанымыздың өміріндегі әйгілі ... мен ... ... ... ... ... ... байлығын арттырып, даңқын асыра алатын жаңа істерді қолға алған біздің ... ... ... ... негізінде патриоттық өрлеу жатыр.
Оқушылардың бойына осы ұлттық мақтанышты тәрбиелеуге ұмтыла отырып, тәрбиешілер біздің халқымыз заңды түрде мақтан ететіндердің бәріне , - ... ... және ... құрылысымыздың артықшылығына, дүние жүзілік ғылым, техника және мәдениет қазынасына біздің ғалымдарымыздың, инженерлеріміз бен әдебиет және өнер ... ... ... ... т.б. ... оқушыларымыздың назарын көбірек аударуға тырысады.
Отанына деген сүйіспеншілікті қалыптастыру мәселесі- бүгінгі күннің білім беру жүйесі алдында тұрған маңызды міндеттерінің ... ... ... ... ... жастайынан халықтың тарихи-этникалық мұрасын, ұлтының әдет-ғұрып өнегесін, салтын сақтауға, саналы көзқарасын қалыптастыруға, ұлттық ... ... ... ... ... ... мектеп саласымен айналысатын педагогтардың міндеті болмақ.
Патриотизмге тәрбиелеу үрдісінің танымдық мәнін естен ... ... ... ол әр бір ... ... ... ... сезім қалыптастырудан бастау алғанда ғана тиімді болмақ.
Бастауыш сынып оқушыларына көркем ... ... ... ... ... осы ... дәстүрлі оқыту әдістерінен басқа проблемалық әдіс, эвристикалық, зерттеу, монологтік әдіс ... ... ... ... ... ... ... бастауыш сынып оқушыларына патриоттық тәрбие беруде оқытудың формалары мен түрлерінің әсері айрықша.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның болашағы –қоғамның идеялық ... ... ... 1993 ... Қ., ... С. ... ... Алматы: Мектеп 1984.- 255 б.
Құнантаева Қ.Қ. Оқушылардың оқудан тыс бірліктері. Алматы: Мектеп 1970. –б.
Байділдина К. ... ... ... ... ... 1986 №9 ... А. ... тәрбие беру. //Қазақстан мектебі 1982. №3 27-29б.
Абыраева Б. Ұлттық дәстүрмен ұштастыру. //Бастауыш мектеп, 1992 ... А. ... ... ұмтылыс //Қазақстан мектебі, 1991 №4 40б.
Табылдиев Ә. Ұлттық тәрбие –ұлағатты іс. //Бастауыш мектеп 1994, №1 –б.
Н.Назарбаев «қазақстан –»
Наурызбаев Ж. ... ... ... мұраты». Алматы 1996
Қазақстан Республикасының мәдени –этникалық білім беру тұжырымдамасы. –Алматы 1996
Әлімбаев М. Халық ... ... Ана ... Алматы, 1996
Қалмырзаев А. Біз –қазақ, ежелден еркіндік аңсаған. Алматы, Ғылым, ... ... ... ... идеологиялық бірлігінде. Алматы Қазақстан 1993
Құсайынов Д.С. Әлия мен Мәншүк ерлігінде мектеп оқушыларын тәрбиелеу. Пед.ғ.к. дисс...авт.реф Алматы ... Ш.А., ... ... оценка учения школьников. М. 1984г.
Қоянбаев Ж.Б. «Педагогика» Алматы 1992ж
Виноградов М.Д., Первин И.Б. Коллективная познавательная ... и ... ... Из опыта работы Москва 1977г.
Әлімбаев М. Халық –ғажап тәлімгер. Алматы Рауан. 1994
Бахтиярова Г.Р. ... ... ... қайнары. Алматы Ғылым. 2002
Жашиев Р. Білім берудің ұлттық моделін ұсынамыз. ... 2006 №10 ... А. ... ... ... түсед. Алматы. Қазақстан – 2003-56б
Лихачев Б.Т. Методологические основы педагогики. Самара. 1998
Спиркин А.Г., Юдин Э.Г., Ярошевский М.Г. Философский ... ... М. 1983 364 ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Жеке тұлғаның қалыптасу философиялық негізі9 бет
Көркем шығарма арқылы оқушыларға патриоттық тәрбие берудің педагогикалық мүмкіндіктері56 бет
"Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар."12 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
12-жылдық білім берудегі компьютерлік графиканын мүмкіншіліктері13 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь