Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары

Қазіргі ғылыми-техникалық прогресс дәуірінде өндіргіш күштердің дамуымен бірге, қоғамның түрлі салаларында шығармашылықпен жұмыс істеудің мәні өсуде.
Оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін, белсенділігін қалыптастыруда олардың қабілеттерін дамытуға, танымдық жан қуаттарының оянуына ықпал етіп, ізденісіне, талабын ұштауға білім деңгейін жетілдірудің маңызы ерекше. Оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекеті - күрделі процес. Ол іс-әрекет мақсатын, мазмұны мен қорытындысын, түрлері мен әдістерін, мотивтерін, деңгейлерін қамтиды. Оқу-танымдық іс-әрекет - шәкірттің білімге деген өте белсенді ақыл-ой әрекеті. Ол танымдық қажеттіліктен, мақсаттан, таным қисындарынан және әрекетті орындаудың тәсіл-амалдарынан тұрады.
Оқу үрдісі оқушылардың оқу-танымдық әрекеті негізінде жүзеге асады, ал оқу-танымдық, әрекеті негізінде оқушылардың танымдық белсенділігі қалыптасады. Белсенді танымдық іс-әрекеттің көздейтін ісі, білімнің қоғамдық мәнін ұғыну, қоғамға қызмет ету қарқынын үдету қажеттілігіне негізінде дамиды. Белсенділіктің жоғары көрінісі оқушылардың алған білімдерін өмірде пайдалана білуі болып табылады.
Оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекеті жеке тұлғаның танымдық қызығушылығы қажетсінуін, белсенділігі мен ізденімпаздығын қамтитын танымдық, еріктік сезімталдық үрдістер мен мотивтері бірлігі нәтижесінде оқушылардың интеллектуалды, жеке қасиеттерін және кәсіби біліктерін дамытатын оқу материалының мазмұны мен қажетті көлемін игеруді көздейтін жан-жақты оқу жұмысы. Демек - оқу танымдық іс-әрекет -оқушылардың негізгі іс-әрекеті болып табылатын күрделі құбылыс. Ол оқу шешіліп, мақсаткерлік мотив, танымдық ақпаратты қабылдаудан бастап күрделі шығармашылық үрдістің қалыптасуымен аяқталатын түрлі сезімдік көріністермен және т.б. сипатталады.
Нәтижесінде, оқушылардың танымдық іс-әрекеті - жеке тұлғаның танымдық қызығушылығы мен қажетсінуін, белсенділігі мен ізденімпаздығын қамтитын танымдық, еріктік, сезімталдық үрдістері мен мотивтері бірлігі нәтижесінде оқушылардың интеллектуалдық, жеке қасиеттерін және кәсіби маңызды біліктерін дамытатын, оқу материалының мазмұны мен қажетті көлемін игеруді көрмейтін жан-жақты оқу жұмысы - деп анықтама беруге мүмкіндік болды.
Берілген анықтама негізінде, оқу-танымдық іс-әрекет - оқушылардың негізгі іс-әрекеті болып табылатын күрделі үрдіс бола отырып, ол оқу
Пайдаланылған әдебиеттер

1. «Бастауыш мектеп». №7-2007 ж.
2. О.С. Богданова, В.И. Петрова «Бастауыш жастардағы тәрбие жұмысының методикасы» Алматы 1980 ж.
3. Ю.К. Бабанский Педагогика. М. 1998 ж.
4. Ж.Б. Қоянбаев. Педагогика. А. 1992 ж.
5. «Бастауыш мектеп». №9-2006
6. К. Оразақов, Б. Нарбаев. «Ата дәстүрі әдеп, болашақ игілігі». Алматы 1991 ж.
7. Ж.Боданов, К.Бөлеев Қазақтың халық педагогикасы (библиографиялық көрсеткіш) Жамбыл 1992 ж.
8. А. Абдрахманов. Қазақстанның этнопедагогикасы А. Рылым 1979 ж.
9. Әбілова. Этнопедагогика. Алматы 1997 ж.
10. «Бастауыш мектеп». №3-2002 ж. Ә. Табылдиев. Халық тағылымы, Қазақтың халық педагогикасы және тәрбие. А. Қазақ университеті 1992 ж.
        
        Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін   дамыту жолдары
Қазіргі ғылыми-техникалық прогресс ... ... ... ... ... түрлі салаларында шығармашылықпен жұмыс істеудің
мәні өсуде.
Оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін, белсенділігін қалыптастыруда
олардың қабілеттерін дамытуға, танымдық жан ... ... ... ... ... ұштауға білім деңгейін жетілдірудің ... ... ... ... - ... процес. Ол іс-әрекет
мақсатын, мазмұны мен қорытындысын, түрлері мен әдістерін, ... ... ... ... - ... ... ... өте
белсенді ақыл-ой әрекеті. Ол ... ... ... таным
қисындарынан және әрекетті орындаудың тәсіл-амалдарынан тұрады.
Оқу үрдісі оқушылардың оқу-танымдық ... ... ... ... оқу-танымдық, әрекеті негізінде оқушылардың танымдық ... ... ... ... ... ісі, білімнің
қоғамдық мәнін ұғыну, қоғамға қызмет ету ... ... ... ... ... ... көрінісі оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті жеке тұлғаның танымдық
қызығушылығы қажетсінуін, ... мен ... ... еріктік сезімталдық үрдістер мен мотивтері бірлігі ... ... жеке ... және ... ... оқу ... мазмұны мен қажетті көлемін игеруді көздейтін
жан-жақты оқу жұмысы. Демек - оқу ... ... ... негізгі
іс-әрекеті болып табылатын күрделі құбылыс. Ол оқу ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық үрдістің
қалыптасуымен аяқталатын түрлі сезімдік ... және ... ... ... ... - жеке тұлғаның танымдық
қызығушылығы мен қажетсінуін, ... мен ... ... ... ... ... мен мотивтері бірлігі нәтижесінде
оқушылардың интеллектуалдық, жеке ... және ... ... дамытатын, оқу материалының мазмұны мен қажетті көлемін игеруді
көрмейтін жан-жақты оқу ... - деп ... ... ... ... анықтама негізінде, оқу-танымдық іс-әрекет - оқушылардың
негізгі іс-әрекеті болып ... ... ... бола ... ол ... ... мақсаткерлік, мотив, танымдық ақпаратты қабылдаудан
бастап, күрделі шығармашылық үрдістің қалыптасуымен аяқталатын ... ... т.б. ... ... ... ... болады.
Оқу-танымдық іс-әрекет күрделі үрдіс болғандықтан, ... ... ... жасайтын тиімді, сапалы әрекетін ... ... ... ... ... ... ғылыми білімді жүйелі түрде баяндауға,
тыңдаушылардың белсенділігін арттыруға күш-жігерін жұмсайтын ... ... ... ... ... меңгеруге, ұғынуға, өздігінен
ізденіп, білімін толықтыруға байланысты белсенді түрде іс-әрекет жасауға
міндетті. Мысалы, ... ... ... оқу материалын жүйелі түрде
баяндап түсіндірсе, оқушылар оны ... ... ... ... мен оқу құралдарын оқып, өтілген материалдарды терең және сапалы
түрде меңгеруге әрекеттенуі тиіс.
Оқу-танымдық ... - ... ... ... ... ынта-
ықыласының, құштарлығының ерекше көрінісі. Мысалы: мұғалімнің ... жаңа ... ... ... оқушының оны зейін қойып тыңдауы, алған
білімін кеңейту үшін өздігінен кітап оқып бақылау тәжірибе жасау ... ... ... ... ... ... ... қайталауда,
жаңадан білім алуда, оның жолдары мен дағдыларына үйренуде белсенділіксіз
мүмкін емес. Яғни ... ... оқу ... ... ... ... қажет.
Сабақ барысында оқушының бойында танымдық белсенділік ... ... ... ... ... мынадай элементтері дамиды:
зеректік, зейінділік, байқағыштық, ... және ... ... ... ... ... проблемалық сұрақтың жауабын
іздестіруде, ... ... ... ... ... ... өздерінің
игерген білімі негізінде пікір алысады, сөз ... ... ... ... жеке ... мен ... ой тұжырымдауға, талқылауға жетеді,
өз бетінше шешім ... ... ... қарастырады, практика
барысында алынған шешімдердің дұрыстығын тексереді.
Сонымен оқу-танымдық белсенділікті қалыптастыру проблемаларының ... мен ... ... ... ... ... жасалады:
- танымдық белсенділікті қалыптастыру, түрлі пәндерді оқыту барысында
оны дамыту идеясының пайда болуы мектептердің даму ... ... ... ... жұмыс, өзіндік ізденіс арқылы сан қырлы білім
алуы ретінде ... ... ... ауыл мектебіндегі жоғары сынып
оқушыларының танымдық белсенділігін қалыптастыру ... ... ... белсенділігінің көрсеткіштері ретінде мыналарды
бөліл көрсетуге мүмкіндік береді:
1. Білімді өз ... алуы және оны ... ... жағдайда қолдана
білуі.
2. Іргелі білімдерге қол жеткізу.
3. Танымдық тапсырмаларды шешу ... Өз ... оқу ... ... ... ... білуі.
5. Тұтас педагогикалық үрдісте мұғалімнің оқуы мен ... ... ... ... мен өзін-өзі бақылау.
Оқу-танымдық белсенділік пен жалпы танымдық ... ... ... ... ... ... ... әкелді: танымдық
ізденімпаздық пен белсенділік жеке тұлғаның алуан ... ... ... ол ... ... және ... үрдіс нәтижесі, танымдық
мотив пен өзбеттілік әрекет тәсілдерінің жиынтығы, танымға деген тұрақты
құлшыныс ... ... ... ... ... сипатталады.
Олардың кейбіреуін нақтырақ қарастырайық.
а) Оқудағы жетістікті қамтамасыз ету. ...... ... іс-
әрекетінің ең маңызды қозғаушы күші. Бұл психологиялық феномен балалық және
жасөспірім шақта-басқа себеп-сылтаулар мен ... әлі ... ... ... ... көрініс табады. Үлгерімі нашар, өз
қатарынан артта қалған баланың ... ... ... тез жойылады, оның
сабақтағы танымдық белсенділігі төмендеп кетеді.
ә) ... ... ... ... алу, қиыншылықтарға тап
болғандардың бәріне көрсетілетін әртүрлі көмек-оқу ... ... ... ... ... ... үлгерімі нашар оқушыларға
көмектесуде жеке-жеке шараларды қолданудан гөрі барлық оқушылардың ... ... ... ... жетістіктерін қамтамасыз ететін
тұтастай бір жүйе қалыптастырады.
б) "Қауіп-қатер балаларының" диагностикасы және олардың ... ... Ұзақ ... бойы оқу процесі балалардың екі
категориясының есебінде құралып келген, ... ...... категориясы, яғни баланың дамуы өз жасына сәйкес; және ... — дене және ... ... ... ... бар ... он ... ғылыми зерттеулер балалардың осы екі категориясы
арасында аралық буын бар ... ... осы ... ... ... және мінез-құлығындағы ауытқулары бар балалар жатады, оларды
көбінесе ... ... деп ... ... дене және психологиялық ... ... ... жоқ. Алайда жағымсыз жанұялық және ... ... бұл ... ... ... жеткен кезде, мектепте жақсы оқу
үшін қажетті қасиеттері мен дағдылары жоқ. Денсаулығының әлсіздігі, жұмыс
қабілетінің ... ... өз ... психикалық дамуы жағынан артта
қалуы ... ... ... ... үйрене алмаушылық,
тәртібінің нашарлығының себептері болып табылады. Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... мектеп
оқушыларының 20%-ға жуығын құрайды.
"Қауіп-қатер балаларымен" жұмыс кезінде баланың даралық ... ... ... ... Осы әдіс ... ... ... жатыр: баланың дамуындағы мықты деген жақтарына сүйену; ... ... оны ... алуын нақты анықтау; үздіксіз кері байланыспен
қамтамасыз ету; баланың жеткен нәтижелерін ғана ... ... оның ... ... ... мен ... ... оң баға беру.
Басқа да әлеуметтік қауымдастықтар жүйесіне оқушылардың араласуы,
олармен әрекеттесуі, дербестенуі оқу-тәрбие ... ... ... ... оқушы өзінің қалыптасуында өзіндік дамуының қарама-
қайшылықтарына кездесіп отырады. Алайда, өзінің ішкі ... ... ... өз ... табуы мүмкін емес (Э.В.Илентков). Қарама-
қайшылық "оқушы ... ... ... ... ... жүйесінде, яғни
педагогикалық процеске қатысушылардың өзара әрекеттесуі арқылы шешіледі.
Оқу-тәрбие процесі жағдайында оның ... ... ... ... ... арқылы шешу қиыншылықтарды, кедергілерді жою
үшін оқушыларға мұғалім көмегі мен ... ... ... ... мұғалімнің өз оқушыларымен, ал ... ... ... талап етеді. Сонымен бірге оқушының өзін-өзі ... ... да ... ... ... қалыптасуы және оның толыққанды
дамуы үшін мұндай өзара әрекеттестік өте ... ... ... ... субъекті болып табылатын микрожүйе ретінде тұлғаның дамуының
қарама-қайшылықтарын шешу қажеттігі оқу ... оған ... ... ... ... және ... ... ұйымдастыруды
қажет етеді.
Оқу процесінің ... ... мен ... феномені педагогикалық әдебиеттерде және мектеп
тәжірибесінде ұжымдық ... ... ... ... Бұл
мәселелрдің теориялық ... ... ... Ал ... ... ... тыс бөлігі жағдайында
оқушылармен ұжымдық жұмыс жүргізу әдістемесін ... ... ... ... ... ұжымдық жұмыс ұғымын көп жағдайда
фронтальды жұмыс ұғымымен ... ... ... оқушылардың жаңа оқу
материалдарына деген белсенді танымдық ... және ... ... болатын оқушылар арасындағы жақын ... ... ... ... ... ... құндылықтармен алмасу
мүмкіндіктері, салыстырулар, жасалатын қарым-қатынастың ... ... ... қимыл бірлігі сияқты белгілері бар
жұмыстарды ұжымдық жұмыстарға жатқызады. ... ... ... ... мәні ... ... оқу ... ынтымақтастықпен,
қарым-қатынаспен байытуда.
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттер - әлеуметтік тәжірибені игерудегі, өз
мүмкіндіктерін жүзеге ... ... ... қажеттіліктерін іске
асырудағы қиындықтарды жеңе отырып ... ... ... ... ... ... біліктеріне ие болу сияқты субъект ... ... ... ... ... ... ... білімдік диалогтың барысындағы ... ... ... ... ... іс-әрекеттерінің оқушылардың тұлғалық
қасиеттерін дамытуға жетелейтін оқу процесінің ... ... ... мол. Бұл ... ... және оның
шәкірттерінің мектептерде жүргізілген зерттеу жұмыстарының нәтижелерінде
көрініс тапқан. Бұл ... ... ... ... ... дамытуға көмектесетін ұжымдық танымдық іс-әрекеттердің мол
мүмкіндіктерін көрсетіп берді. ... ... ... ... ... ... ... оларды терең түсінулеріне
мүмкіндік жасалады. ... ... жас ... ... ... жұмыстардың сапасы жеке жүргізілетін жұмыстарға
қарағанда жоғары, яғни сабақтарда ... жеке ... ... оқу ... ... ал оқушылардың өзара әрекеттесуі
арқылы 89%-і меңгертіледі. Сапалы ұйымдастырылған ұжымдық оқу іс-әрекеті ... ... ... үшін ... қолайлы жағдай жасайды. Мұндай
тұжырымды Л.А.Ростовецкая өзі ... ... ... жасаған. Зерттеушілер ұжымдық оқу іс-әрекеттерін ұйымдастырудың
мүмкіндіктерін іске асырудың жоғары сатысы бірін-бірі оқыту ... ... ол ... оқу барысында белсенділік және
ізденімпаздық ... ... ... ... жеке, фронтальды оқытуға қарағанда оқушылардың есептер
шығару, жаттығулар орындау барысында күштерін ... ... және ... ... оқу ... аз ... ... кооперация қатынастары мен ойдың ... ... ... ішкі ... бар екендігі дәлелденіп отыр.
Оқушылардың ... ... ... нәтижесінде дәстүрлі оқыту
барысында кездесетін кейбір қиыншылықтар азаюда. Бұл сабақ үстінде ... үй ... ... ... және ... ... ... шығармашылық ізденімпаздықтарының
артуынан байқалады.
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттер белгілі бір дәрежеде оқу материалдарын
меңгеруі, оқу ... осал ... ... оқушыдан кері ақпараттарды
жедел алу сияқты өзекті дидактикалық проблемаларды ... ... ... ... ... өз ... дамыту үшін маңызды шарт
болып табылатын қарым-қатынастың жетіспеушілігін азайтады.
Ойын бастауыш сынып ... ... ... ... - ... адам ... мен ұмтылыстарының негізі
болатын білімін қалыптастырушы, шығармашылық қызметінің ... Ой ... мен дене ... арасында қарама-қарсылық бар жерде,
шығармашылық, жаңалық ашушы және тудырушы ... ... ... әлеуметтік тұрғыдан қарама-қарсы ... ... ... рухани өндірістің түрлі салаларындағы кәсіби мамандардың ерекше
функциясы ретінде ... ... ... ... ... түрде әсер
етуінен, табиғат заттарын өңдеуден, зат ... ... ... алады.
Таным ақиқаттары тек оқшау, арнайы өткізілетін тәжірибеде ... ... ... ... ... қызмет, қоғамның бар
болмысы өзінің барлық тарихи жолында ... ... және ... ... обьективтік ақиқатты адасудан ажыратуға, біздің
біліміміздің ақиқаттығын растауға ... ... ... ... ол өзі
өндіріс мүмкіндіктерімен және басқа да әрбір кезеңіне сәйкес шектелген даму
үстіндегі процесс болып табылады.
Қай заманда болмасын есті де ... ... ... ... ... асыл ... ... Жас ұрпағын дүниеге көзі ашық,
айналасындағы ... зер ... ... ... ... Өз
кезінде ғасырлар бойы қолданылып, сұрыпталып, ... өмір ... ... ... бала ... ... әдіс-тәсілі ретінде
пайдаланылған.
Қазақ халқының да бала тәрбиесі жөнінде ерте ... бері ... мол ... бар.
Халық тәжірибесі - ғасырлар бойы сараланып, жұртшылықтың ой-арманымен,
тыныс-тіршілігімен, шаруашылық кәсібімен, отбасылық қоғамдық, ұлттық тәлім-
тәрбие дәстүрімен тығыз ... ... өсіп ... ... ... тарихи және мәдени мұра. Бала мектепке барған да ойнауын
тоқтата қоймайды. Енді оқу оның ... ... ... да әлі де
бұрынғысындай ойнағысы келіп тұрады. Бірақ жағдай ... ... ... ... ... ... жоқ. ... нәтижесінде ойын оның
өмірінде бірінші орыннан екінші дәрежедегі әрекетке асырылады.
Бала табиғатынан қимыл-қозғалысқа құмар жан. Ол ... ... ... ... ... орай ... халықта:
"Баламен ойнама шаршарсың "
"Бала -құлыншақ, бала - ұрыншақ",
"ойнай білмеген бала, ойлай білмейді",
- деп бекер айтылмаса керек.
Бала ... ... ... ойын ... бала ... ... ... біртіндеп тәрбиелейді және психикалық қабілеттері дамиды.
Бала достықта бірін-бірі ... ... ... ... ... ... және ... ойлауға, табандылыққа дағ-дыланады.
М. Жұмабаев халықтық педагогика негізінде бала ойынына ... ... ... қиялы әсіресе ойында жарыққа шығады. Ойын ... бір ... ... бала ... әсерлермен пайдаланады.
Айналадағы жұмыстан нені көрсе, соны істейді. Мысалы, қазақ баласы ... ... ... ... құрық салады; шырпыларды түзіп көш жасайды;
балшықтан мал ... ... қыз ... ... күйеу келтіріп,
құда түсіреді" - деген.
7-10 жас арасы анатомиялық-физиологиялық даму жағынан ... ... ... ... ... ететін кезең болғандықтан бала
организмі үшін ойын ... деп ... ... бұл ... бала ... да ... ... анықтауы бойынша балалардың ойыны
олардың өмірге бейімделуі.
Ойын арқылы бала айнала ... ... ... таниды. Өмір сүрудің
белсенді іс-әрекетін, қарым-қатынастарын, адамгершілік ... ... ойын ... ... ... ... ... 4-5 м етіп, қаз-қатар 2 ұзын сызық сызылады. Ол "үйрек", сызық
сыртындағылар осы ойыншыларға доп ... дәл ... ... ... ... бір ұпай ... Кім бұрын 4 ұпай алса, сол жеңімпаз
атанады.
Бәйге ойыны
Ойынға қатысушылар санамақ бойынша бастаушы ... ... ... ... ... ... ... Атқа шапқан адамша текіреніп, қолдарын
шапалақтап шеңберді айнала ... ... ... жатқан бастаушының
тастаған добын кім бұрын қағып алса, сол ... ... ... Ойын ... жер, су, от, ... ... ... Бастаушы ортаға шығады. Ол ... ... ... лақтырып "жер", "су", "ауа", «от» деген
бір ... ... ... ... ... ... қағып алған бала бір үй
хайуанатын немесе жабайы аңның атын тез атауы керек. Ал "су" десе ... "ауа" десе құс ... ... ... Ал "от" ... айтылғанда
ойнаушылар қолдарын бұлғап орындарынан бірнеше рет айнала секіруі керек.
Ойынның түр-түрі аяқталған сайын доп ... ... ... Ойын ... бала ... шығарылады.
"Күн мен түн"ойыны
Залдың ортасына екі параллель сызық жүргізіледі, арасы 1-1,5 ... екі ... да 10-20 м ... ... ... немесе үйлердің
орны сызылады. Ойыншылар екі тең ... ... ... ... ... ... бірі "түн" командасы болады, бастаушы "күн" ... ... ... ... Ал "түн" қуады. Ұсталғандарды санайды да өз
командасына қайтарады. Содан ... ... ... ... ... ... ... ойын қайталанады.
"Қарлығаш " ойыны
Диаметрі 1 м ... ... ... ... екі ... пен ... ... шеңбердің ортасында отырады. Күзетші оны айналып, басқа
ойыншылардан ... ... ... ... ... ... оларды ұстап алу керек. Ұсталған ойыншы күзетші болады. Қарлығаш 2-
3 ... ... ... ... ... ... ... бәрі төменгі сынып оқушыларының ... Бұл ... ... ... қимыл-әрекетін байқауға болады.
Ал енді ұлттық ойындардың біразы "ойлануды ... ... ... ... негізінен логикалық ойлау мен математикалык, философиялық ойлануды
дамытуға негізделіп жасалғандай. Сондықтан төресі "Тоғыз құмалақ". ... ... ... ... ... ... ... бұл ойындар ойды, есепті талап етеді. Бірақ та төменгі сынып
оқушыларына аса қияындау тигенімен, зерек бала тез ... ... ... ... Бұл ... белсенділіктің бір түрі, әрекеті.
Балалар ойындарының тағы біреуі "асық ату", "хан ... ... ату" ... Асық ... ... нерв жүйелерін шыңдап,
ұстамдылыққа, ... ... ... ... ... дамуына
тәрбиелейді.
Халық ойынның неше алуан түрлерін туғызып ғана қойған жоқ, соны іс
жүзінде қолданып, оның ... ... ... да көре ... олар ... ... өседі" деген өмірлік қорытынды жасап, осы
тәжірибелік қорытындысын ... бала ... ... ... ... ... оқу ... танымнан айырмашылығы бала тура, ол сөзсіз
шындықтың жеке ... ... ... оның үстіне ол ғылыми таныммен
тығыз байланысты формасы болып табылады.
Таным қызметінің мотивтеріндегі ... ... және ... ... барынша елеулі ықпал жасайды. Бұрыннан
белгілі болғандай, ғылыми танымның ... ... ... ... талаптарынан шығады.
Мектеп оқушыларының да танымы мотивтермен қозғалмалы болуға білім,
шэкірттік таным болуы үшін, оқушының ... ... ... ... ... ... әрекетіне қабілетті дамыту да ақыл-ой тәрбиесінің
аса маңызды міндетінен саналады. Оқушылар танымның нақтылы бір саласында
білімдерді ... алу үшін ... ... ... мен дағдыларды да
игеруге тиіс.
Қазіргі таңда қарым-қатынас мәселелері мектептің оқу-тәрбие процесінің
ынтымақтық ... ... ... ... отыр. Сондықтан таным мен
қарым-қатынастың өзара байланысын анықтауға және олардың педагогикалық
процеске қатысушылардың бірлескен іс-әрекетінің ... ... ... ... саланың, қоғамның, табиғаттың обьективті
заңдарын белгілі бір мақсатты және жан-жақты ашып көрсететін әлемдік тарихи
процесс ... ... ... ... ... циклі жалпы танымдық әрекеттің
эволюциясы мен қызметіндегі өзгерістерге байланысты ... ... ... мен ... ... ... белгілі-бір байланысын
ашып көрсетеді.
Қарым-қатынас арқылы оқытудың негізі болып табылатын таным мен қарым-
қатынас арасындағы әртүрлі байланыстар мен бағыныштылыкқа ... оқу ... ... ол тек еңбек барысында ғана емес, таным қызметіне
әсер етеді. Мұғалім жетекшілігімен ұйымдастырылған оқушылардың ... ... ... олар ... ... ... тану, ғылыми ақиқаттарды меңгеруге
көшеді.
Ғалымдардың зерттеулері бойынша, оқушылардың өзара оқу ... ... - ... ... арасындагы ортақ іскерлік қарым-
қатынас негізінде болса, жұмыс нәтижесі соғұрлым тиімді, жемісті ... ... ... ... ... нәтижесі - терең және
кеңейтілген білім, іс - ... ... ... ... ... ... ... ынтаны өсіру, сондай-ақ,
жеке адамдық пікірді қадағалап ... ... ... ... ... оның нәтижесін өсіру мүмкіндіктері қарастырылған. ... ... іс - ... осы тектес жеке іс - әрекетке ... ... ... ... Бұл ... іс - әрекеттің жеке іс-
әрекетіне қарағанда тұрақтылығын көрсетеді.
Бірлесіп атжаратын іс - әрекеттің ... ... ... ... ... орындалатын жұмысқа көзқарас, оны алып кету сияқты
бірнеше ... ... ... дәлелдеп отыр.
Танымдық әрекет оқушылар мен оқытушылар арасындағы өзара қарым -
қатынасты, оқушылардың өзара қарым - ... ... ... ... ... ... ... қарым - қатынасты осы қарапайым өзара
сыйлаудан басталатындығын көрсетеді.
Жоғарыда айтылған танымдық теорияның тікелей қарым - ... ... ... ... ... Ал, ойын ... төменгі сынып
оқушыларының да ең ... ...... ... ... ... бірінші жолға қойылатыны белгілі.
Ойындардың сан алуан түрлілігі ... ... ... артуына, олардың ойын арқылы ойлау ... ... ... ... келгенде, жоғарыда аты аталған ойындар қазақ халқының ғасырлар
бойы рухани баии ... ... етіп ... және ... ұрпақтарға да еңбек
етері сөзсіз.
Ұлт ойындары ата - бабамыздан бізге жеткен, өткенімен ... ... ... асыл ... оны ... күнделікті тұрмысқа пайдаланудың заманымызға
сай ұрпақ тәрбиелеуге пайдасы орасан зор.
Ойын баланың ... ... ... ... оның ... ... бүкіл өміріне ұштаса береді.
В.А Сухомлинскийдің сөзімен айтқанда: "ойынсыз ақыл - ойдың қалыпты
дамуы да жоқ және ... да ... ... Ойын ... қарай ашылған үлкен
жарық терезе іспетті, ол арқылы баланың рухани сезімі жасампаз ... өзін ... ... ... түсінік алады. Ойын дегеніміз ұшқын,
білімге құмарлық пен еліктеудің маздап жанар оты".
Міне ойын дегеніміз тынысы кең, ... ... ... - ойға ... ... ... ... осындай ғажап нәрсе, ақыл - ой ... ... өмір ... жас ... тәрбиелеу, танымдық белсенділігін арттыру, білім
беру талаптарына гуманистік өнегелілік және ... ... ... ... ... тәрбие, сапалы білім жүйесін қалыптастыру "Қазақстан-
2030" стратегиясының негізгі міндеттерінің бірі болып отыр.
Оқыту процесінің маңызды компоненттерінің бірі - ... баға ... ... алу. Бұл ... ... ... мәні және ерекшелігі
бар. Олар оқу тәрбие процесін мұғлімнің дұрыс ... ... — бұл ... ... және ... танымдық іс-
әрекетін меңгерудің функциясы. Бақылаусыз жеке адамның дамуы ... ... ... ... ... ... ... дер кезінде көмек көрсету. Олардың шығармашылық ... ... ... ... оқу ... нәтижелі етіп орындау
үшін ынталандыру және іске ... ... ... ... ... ... бөліп, құрмет сезімін білдіруі тиіс Егер кейбір
оқушы тапсырмалы орындауда қате жіберсе, оған дөрекі, ... ... ... жасауға болмайды.
Сабақтың барлық кезеңдерінде бақылаудың мазмұны оқушыларды ... ... және ... ... тиіс. Бақылау процесінде
оқушылардың алған білімді игеруі және баянды етуі бойынша оқу ... ... ... хабар алу өте қажет. ... ... ... ... атауға болады. Олар тақырыптық бақылау, тараулар бойынша
оқтын-оқтын бақылау, қорытынды бақылау.
Тақырыптық бақылау оқу ... ... ... ... ... ... және ... кезеңдері негізінде оқушылардың
білімді, іскерлікті, дағдыны игеруі ... ... ... ... тақырыптың кейбір басты мәселелерін ... ... ... ... ... ұғымдарды, анықтамаларды, ғылыми
ережелерді оқушылардың есіне салады.
Қорытынды
Білім берудің қазіргі заманға сай ... ... ... ... ... ... аса ... қажеттіліктеріне жауап беретін,
өсіп келе жатқан адамның дамуы мен тәрбиесі идеясы біріктіріп тұрғанын
анықтау қиын ... ... бәрі ... ... ... және ... ... ретінде қалыптастыра алады. Өзінің себеп-сылтауларымен,
ынтасымен, қажеттіліктері мен ... ... ... деген талпынысы мен мүмкіндіктерімен қалыптасып келе жатқан
жеке тұлға қазіргі дидактиканың орталығына айналады. Оқу мақсаты — ... ... ... ғана ... ... адам ... аман-есен өмір сүруі
үшін сол білімдерді пайдалана алуы да ... ... өз ... ... ... ... бар жеке ... ... ... ... ... жеке ... үшін ғылым, білім, эрудиция қоғамдық
құндылықтарды жасау арқылы қоршаған болмысты түрлендіріп, өмір мен ... ... ... болып табылады. Идеялық-өнегелілік қоғамдық
бағыттылық оның ниетін, ынтасын, өмірлік жоспарын белгілеуі ... ... ... ... дамытушылық және тәрбие іс-әрекеті
арқылы ... ... ... ... ... ... бар ... педагогтар
шығармашылығы кең өріс алуда. Бірақ, өткен жылдардың жаңашыл педагогтарының
идеялары мен ... әлі де өз ... ... жоқ.
Оқушылардың белсенділігін арттырудың жаңа формаларын епті пайдалана
отырып, жаңашыл ұстаз жағдайдың ... ... ... ... ... өз ... тұра ... пікірталастар мен талқылауларға қатысуы;
өз жолдастарына және мұғаліміне сұрақ қоя ... ... ... ... ... мен жазба жұмыстарын бағалай білу; ... ... ... үлгерімі нашар оқушыларға түсініксіз ... өз ... ... ... тапсырмаларды таңдауы; танымдық
міндетті (мәселені) шешудің бірнеше түрін табуы; өзін өзі тексеру үшін,
өзіндік ... және ... ... ... үшін ... танымдық міндеттерді шешімнің өзіне белгілі тәсілдерін жинақтап
колдануы.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. «Бастауыш мектеп». №7-2007 ж.
2. О.С. Богданова, В.И. Петрова «Бастауыш ... ... ... ... 1980 ж.
3. Ю.К. Бабанский Педагогика. М. 1998 ж.
4. Ж.Б. ... ... А. 1992 ... ... ... ... К. Оразақов, Б. Нарбаев. «Ата дәстүрі әдеп, болашақ игілігі». Алматы
1991 ж.
7. Ж.Боданов, К.Бөлеев Қазақтың ... ... ... ... 1992 ... А. Абдрахманов. Қазақстанның этнопедагогикасы А. Рылым 1979 ... ... ... ... 1997 ... ... ... №3-2002 ж. Ә. Табылдиев. Халық тағылымы, Қазақтың
халық ... және ... А. ... ... 1992 ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамыту52 бет
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін дамытудың әдістемелік жүйесі39 бет
Қазақ мақал-мәтелдерінің бастауыш сынып оқушыларының дүниетанымын дамытудағы ролі41 бет
Қазақ тілі сабағындағы тіл дамыту жұмыстары49 бет
Қазақ тілі сабақтарында бастауыш сынып оқушыларының ауызша тілін дамыту әдістемесі64 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектептегі оқу-тәрбие жұмысында таным процесін дамыту44 бет
Психологтың мектепке даярлық тобындағы балалармен жүргізілетін жұмысы3 бет
Технологиялық карта құрастыру жұмыстары5 бет
Цитогенетика негіздері4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь