Туристік өнімді әзірлеу және іске асыру негізі ретінде маркетингілік зерттеуді ұйымдастырудың теориялық және технологиялық негізі

КІРІСПЕ

1 ТАРАУ. ТУРИСТІК ӨНІМДІ ӘЗІРЛЕУ ЖӘНЕ ІСКЕ АСЫРУ НЕГІЗІ РЕТІНДЕ МАРКЕТИНГІЛІК ЗЕРТТЕУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
Туристік өнімді маркетингілік зерттеудің маңызы мен өзіндік ерекшелігі
Туристік өнімді жылжыту ресурсы ретінде маркетингілік зерттеудің технологиялық ерекшеліктері

2 ТАРАУ. «ЯССАУИ» ТУРИСТІК ФИРМАСЫНЫҢ МАРКЕТИНГІЛІК СТРАТЕГИЯСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
2.1. Туристік фирманың маркетингілік стратегиясының қалыптасу кезеңдері.
2.2. «Яссауи» туристік фирмасының қызметін талдау және оның туристік қызмет көрсету рыногіндегі орыны.
2.3. «Яссауи» туристік фирмасының маркетингілік стратегиясының жетілдірілу жолдары.

3 ТАРАУ. ТУРДЫ ӘЗІРЛЕУ ЖӘНЕ ЖЫЛЖЫТУ БОЙЫНША ТУРИСТІК ФИРМАНЫҢ МАРКЕТИНГІЛІК ЗЕРТТЕУ ЖОБАСЫ
3.1 «Қалалық турлар» турын әзірлеудің және іске асырудың маркетингілік зерттеу жобасының талдамалы қамтамасыздандырылуы
3.2 «Қалалық турлар» турын әзірлеудің және іске асырудың маркетингілік зерттеу жобасының мазмұнды қамтамасыздандырылуы

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

ҚОСЫМША
Рыноктағы қызмет тәуекелділіктің белгілі бір үлесімен қатар жүретін, біздің күндерімізде, маркетингілік зерттеулерді бірде – бір туристік фирма елемей кетпеуі керек. Тапсырыскерлердің көзқарасы, қажетсінуі мен тілектері тұрақты түрде өзгереді. Туристік индустрияны қарастыра отырып, халықтың демалыстың ең жақсы түрлері туралы ұғымы, сән сияқты, демалыстың беделді орындарына өзгергенін байқамау мүмкін емес. Орыс әдебиетінің ұлы классиктерінің әңгімелеріне сүйене отырып, өткен ғасырда, мәскеу мен петербург ортасының барлық бетке ұстарларын кездестіруге болатын, ең әйгілі және беделді курорттар Ницца, Баден – Баден болғаны туралы қорытынды жасауға болады.
Қазіргі кездерде Ницца негізінен сауықтыру курорты ретінде белгілі және бұрыңғы кездегідей беделді демалыс орыны болып табылмайды. Іскер саяхатшылардыңда саны өсуде, олардыңда көзқарастары мен тілектерін ескеру қажет, өйткені істік туризм қазіргі күнде өте динамикалық түрде дамуда. Сондықтанда, кез-келген туристік фирма туристік қызмет көрсету рыногінде болып жатқан барлық өзгерістерді тұрақты түрде бақылап отыруы керек.
Білім – күш екені баршаға белгілі. Рынок пен рыноктық процесті білу әуел бастан кәсіпкерлердің жұмысы болды.
Азар В.И. Экономика и организация туризма. - М., 2000г.
Выезжающему за границу. Справочник. - М., 1998г.
Владение отдыхом: новая сила туризма. ВТР, 1997г.
Гуляев В. Туристические перевозки. - М., 1999г.
Долматов Г. Правовые основы туристического бизнеса. - М., 1998г.
Дубнина Т., Яворская А. Зарубежный опыт малых гостиниц. - М., 1998г.
Дурович А., Конанев А. Маркетинг в туризме. - М., 1999г.
Исмаев Д. Основы стратегии и планирования маркетинга в иностранном туризме. - М., 1994г.
Ковалев Д. Развитие таймера в России. - М., 1999г.
Конъюктура туристического рынка. №3. Туринформ. - М.,1992г.
Кузнецов Ю., Подлечник В. Основы менеджмента. - Ольис, 1998г.
Кулагина Г., Попелева С., Селин В. Статистика туризма. - М.,1997г.
Маринин М., Селин В., Хорошилов А. Туристические формальности. - М., 1996г.
Маринин М. Туристические формальности и безопасность в туризме - М., 1998г.
Международная торговля.
Монтанер X. Монтехано. Структура туристического рынка. - М., 1998г.
Международные экономические отношения. - М., 1998г.
Национальное и региональное планирование туризма. ВТО, 1994г.
Попова Р. Госрегулирование становления и развития туризма в России на переходном этапе. - М., 1998г.
Селин В. Организация туристско-экскурсионного обслуживания. - М.. 1998г.
Селин В., Баженова Т., Хорошилов А. Некоторые аспекты сертификации туристических услуг гостиниц. - М., 1998г.
Селин В. Об одном варианте организации социального туризма. - М., 1998г.
Туризм. Транспорт. - М., 1998г.
Уваров В., Борисов К. Международные туристические организации. - М., 1990г.
Функционирование крупнейших городов мира, как объектов туризма - М., 1998г.
Ходорков Л., Немоляева М. Международный туризм: вчера, сегодня, завтра. -М., 1985г.
Ходорков Л. Мировое гостиничное хозяйство. - М., 1991г.
Экономика туризма и социально-трудовые отношения. - М., 1997г.
Социально-экономическое развитие РК. – Алматы, 2003г.
Краткий статежегодник Казахстана – Алматы, 2004 г.
Бартольд В.В. Соч. М. , 1969. Т. 6. С. 216.
«План мероприятии по формированию Туристкого имиджа Казахстана на 2002-2005 годы: Создать благоприятные условия для иностранных туристов при прохождении пограничного и таможенного».
«Economy of the Republic of Kazakhstan in figures” –2002.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ТАРАУ. ТУРИСТІК ӨНІМДІ ӘЗІРЛЕУ ЖӘНЕ ІСКЕ АСЫРУ негізі РЕТІНДЕ МАРКЕТИНГІЛІК ЗЕРТТЕУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ... ЖӘНЕ ... ... ... өнімді маркетингілік зерттеудің маңызы мен өзіндік ерекшелігі
Туристік өнімді жылжыту ресурсы ретінде маркетингілік зерттеудің технологиялық ... ... ... ... ... МАРКЕТИНГІЛІК СТРАТЕГИЯСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
Туристік фирманың маркетингілік стратегиясының қалыптасу кезеңдері.
«Яссауи» туристік фирмасының қызметін талдау және оның туристік қызмет көрсету рыногіндегі ... ... ... ... ... ... ... ТАРАУ. Турды әзірлеу және жылжыту бойынша туристік фирманың маркетингілік зерттеу жобасы
«Қалалық ... ... ... және іске асырудың маркетингілік зерттеу жобасының талдамалы қамтамасыздандырылуы
«Қалалық турлар» турын әзірлеудің және іске асырудың маркетингілік зерттеу жобасының ... ... ... ... ТІЗІМІ
ҚОСЫМША
КІРІСПЕ
Рыноктағы қызмет тәуекелділіктің белгілі бір үлесімен қатар жүретін, біздің күндерімізде, маркетингілік зерттеулерді бірде –бір ... ... ... ... керек. Тапсырыскерлердің көзқарасы, қажетсінуі мен тілектері тұрақты түрде өзгереді. Туристік индустрияны қарастыра отырып, халықтың демалыстың ең ... ... ... ... сән ... демалыстың беделді орындарына өзгергенін байқамау мүмкін емес. Орыс әдебиетінің ұлы классиктерінің әңгімелеріне сүйене отырып, өткен ғасырда, мәскеу мен петербург ортасының ... ... ... ... болатын, ең әйгілі және беделді курорттар Ницца, Баден ... ... ... ... жасауға болады.
Қазіргі кездерде Ницца негізінен сауықтыру курорты ретінде белгілі және бұрыңғы кездегідей беделді демалыс орыны ... ... ... ... саны ... ... көзқарастары мен тілектерін ескеру қажет, өйткені істік туризм қазіргі күнде өте динамикалық түрде дамуда. Сондықтанда, кез-келген ... ... ... ... ... ... болып жатқан барлық өзгерістерді тұрақты түрде бақылап отыруы керек.
Білім ... ... ... ... ... пен ... ... білу әуел бастан кәсіпкерлердің жұмысы болды. Бұл оларға негізді шешімдер қабылдауға, ... ... ... ... болуға, шарасыз тәуекелдіктің дәрежесін төмендетуге, келешекті жоспарлауға мүмкіндік берді. Жаңа тауарды ... және ... ... кез –келген тұтынушы мен кәсіпкер үшін келесі ... ... ... ... ... ... қандай тауарларды қажетсінеді; ол ондай тауарлардың қаншасын сатып ала алады; тауар үшін ... ... ... ол риза ... ол ... фирмасын емес, сіздің фирмаңызды таңдауы үшін оған қандай қызметтер ұсыну қажет? Осы сұрақтарға ... ... ... ... ... сіздің бизнесіңіздің бәсекелестік артықшылығын қамтамасыз етуге жаралған.
Рынок талабынан шыға отырып, туристік кәсіпорынды басқару тұтынушыларға ... ... ... өнімді белгілі бір уақытта, анықталған орынға жеткізуге мүмкіндік ... Ол үшін ... ... пікіріне және өткен тәжірибелерге сүйену жеткіліксіз, сонымен қатар басқару шешімін қабылдағанға дейінгі және кейінгі ... ... алу ... ... пен ... ... ... үшін туристік кәсіпорын сенімді, көлемді және өз уақытындағы ақпаратты білуі керек, ... ... ... ... олардың әрқайсысына жауап беріп үлгеруі және кеткен қателіктерді түзетуі, қызмет көрсету сапасын ұштауы, яғни тапсырыскерлердің үлкен санын қамтуы керек. ... алу ... ... ... ... ...
Маркетингілік зерттеулерді сауатты, кәсіптілікпен жүргізу, туристік кәсіпорынға өзінің рыноктық мүмкіндіктерін объективті бағалауға және ... ... қол ... ... ... ... және ... анықтылықпенен мүмкіндікті болатындай қызмет бағытын таңдауға мүмкіндік береді.
Осының бәрі осы дипломдық жұмыстың актуалдығын анықтайды.
Дипломдық ... ... ... ... ... негізінде маркетингілік зерттеулерді ұйымдастыруды туристік өнімді әзірлеу мен жылжыту негізі ретінде қарастыру. ... ... жету үшін ... ... шешу ... өнімнің маркетингілік зерттелуінің маңызы мен өздік ерекшелігін ашу;
маркетингілік ... ... ... туристік өнімді жылжыту ресурсы ретінде қарастыру;
турдың маркетингілік зерттелу жобасын талдамалы және мазмұнды қамтамасыз етілуін қарастыру.
Бұл ... ... ... ... ... ... әзірлеу және жылжыту болып табылады.
Зерттеу объектісі –осы тақырыпты маркетингілік зерттеу.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, теориялық тараудан ... ... ... және іске ... ... ретінде маркетингілік зерттеуді ұйымдастырудың теориялық және технологиялық ... ... ... ««» ... ... ... ... және жылжытуы бойынша маркетингілік зерттеу жобасы», қорытындыдан, ... атаудан тұратын әдебиеттер тізімінен және қосымшадан тұрады. Компьютерде терілген текстің ... ... ... ... ...
1 ТАРАУ. ТУРИСТІК ӨНІМДІ ӘЗІРЛЕУ ЖӘНЕ ІСКЕ АСЫРУ РЕТІНДЕ МАРКЕТИНГІЛІК ЗЕРТТЕУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТеорИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ... ... ... ... зерттеудің маңызы мен өзіндік ерекшелігі
Рыноктың тез өзгеретін ... кез ... ... ... ең ... маркетингілік бернесі болып маркетингілік зерттеулер жүргізу табылады. Оларсыз компания бизнес –ортада бағдалана алмайды, оны ... ... ... біле ... бәсекелестерінің әрекетін және өзінің тапсырыскерлерінің қажеттіліктерін зерттей ... ... ... ... және ... А. ... еркін рыноктың мәнін түсіндіре отырып, былай деген еді: «рыноктық бәсекелестік іскерді таңертең ерте тұруға, өзінің айналасындағы жерге қарауға және одан ... ... ... емес, басқаларға қажетті шикізатты, өзіне қажетті мөлшерде емес, өзгелерге ... ... ... мәжбүр етеді. Жәнеде өзінің алсам деген бағасымен емес, оның өнімін көршілерінің қалай бағалағанымен көрсетеді»
Бухолц Т. Живи идеи от ... ...... ... Ботев, 1993. - С.83. Бұл, оның ойынша, рыноктың «көрінбейтін қолы» болып табылады. А. Смит келесі жағдайларғада көңіл аударды: бизнес жемісті ... ... адам ... жеке басының тілектері мен қажетсінулерінен емес, ал жүйелі түрде зерттеп отыруды қажет ететін, ... ... және ... санасуы және соған сүйенуі қажет.
Маркетингілік зерттеу ұғымы нені түсіндіреді? Бұл есепте бүгінгі күні ... ... бар. ... америкалық маман Ф. Котлер маркетингілік зерттеудің бірнеше анықтамаларын ұсынады: «фирманың ... ... ... ... ... ... ... деректер шеңберін жүйелі түрде анықтау, оларды жинау, талдау, нәтижелері туралы есептеулер жасау»
Котлер Ф. Основы ... – М.: ... 1991. - С.118; ... ... ... ... алушыны және жұртшылықты маркетологпен байланыстыратын қызмет түрі; алынған ... ... ... мен проблемаларды айқындауға және анықтауға қызмет етеді; маркетингілік ... ... ... және ... үшін; маркетингілік қызмет нәтижелерін бақылау, жәнеде маркетингпен басқару процесін жақсарту үшін». Көптеген авторлар осындай тұжырымдарды ... ... ... ... Е. П. ... ... ... келесідей түсінеді «маркетингілік қызметтің әртүрлі аспектілері бойынша ... ... ... қамтып көрсету және талдау»
Голубков Е. П. Маркетинговые исследования: теория, ... ... – М.: ... 1999. - С. 85. Г. А. ... ... ... береді: «маркетингілік зерттеулер, ұйымды өзінің тұтынушыларымен ақпарат арқылы байланыстыратын берне болып табылады. Ақпарат маркетингтің мүмкіндіктері мен проблемаларын айқындау және анықтау ... ... ... ... анықтаулар енгізу, бағалау және бақылау үшін; маркетингті процесс ретінде тануды жетілдіру үшін қолданылады». Жеткілікті қарапайым және сонымен ... ... ... анықтаманы ресей ғалымы И. К. Беляевский береді: «Маркетингілік зерттеу –маркетингтің ақпараттық –талдама қажетсінуін қанағаттандыруға бағытталған кез –келген ... ... ... ... ... отырып, біздің көзқарасымызда, ең маңызды сипаттамаларды бөлеміз. Маркетингілік зерттеулер:
- маркетингілік деректерді жинаудың, талдаудың және өзінше ... ... ... кешенін көрсетеді;
- маркетингі саласында басқару шешімін қабылдау үшін қызмет етеді.
Сонымен, жоғарыда айтылғандарды ... ... ... қорытынды жасауға болады, маркетингілік зерттеу –бұл маркетингілік шешімдер қабылдау кезінде анықсыздықты төмендету мақсатында, әртекті маркетингілік ... ... ... ... ... және ... ... арналған тәртіпаралық тәсілдеме мен ғылыми әдістер кешені.
Туризмдегі маркетингілік ... ... ... ... тұтынушылармен, бәсекелестермен және оның қызмет атқару ортасының басқада элементтерімен ақпарат арқылы байланыстыратын берне ... ... Кез ... мұндай зерттеудің алғы шарты ретінде, қабылдау үшін сәйкесті ақпарат қажет болатын басқарушы шешімді атауға болады. Маркетингілік шешімнің мақсаты маркетингілік шешімдерді ... және ... ... анықсыздық дәрежесін азайтуға арналған ақпараттық –талдау базасын құрумен қорытындыланады. Маркетингілік зерттеудің мән-мағынасы болып маркетингілік ... ... ... ... ... бір жағдайда байланысты процестер мен құбылыстар табылады. Ең маңызды ... ... ... анықтау, өйткені маркетингілік зерттеу объектілерінің бірыңғай сыныптамасы жоқ, ... ... ... ... ... ... ... мен сыныптамалы топтамалар қолданылады. Бұл тарауда маркетингілік зерттеу объектісі болып туристтік өнім ... ... ... ... қызметтің табысы, бірінші кезекте, тартымды, қызықтыратын туристік өніммен анықталады. Сол бойынша қабылданатын стратегиялық шешім, туристік кәсіпорынның жалпы маркетингілік стратегиясы шеңберінде ... ... ... Бұл ... ... –рынокқа ықпал етуші тиімді құрал, кәсіпорынның басты қамқорлығы, пайда алу көзі, сонымен қатар маркетинг кешенінің орталық элементі ... ... ... ... коммуникациялар өнімнің ерекшеліктеріне негізделеді. Американдық маркетолог С. Маджаро шынындада ... ... ... ... тауар сатып алушыны және оның қажетсінуін қанағаттандыра ... онда ... ... ... қолданумен байланысты, ешқандай қосымша шығындар мен күштер кәсіпорынның рыноктағы ... ... ... А. П. ... в ... деятельности. – Мн.: НПЖ «Финансы, учет, аудит», 1998. - С. 181.
Өнім көлемді мазмұнды ұғым. Ф. Котлер, АҚШ-тың ... ... ... ... ... оған ... ... береді:
«Өнім –бұл рынокта тұтынушылар назарына сатып алу, қолдану немесе тұтыну үшін ... ... ... ... тілектерді қанағаттандыруға қабілетті барлық нәрсенің жиынтығы»
Котлер Ф., Боуэн Дж., Мейкенз Дж. Маркетинг. Гостеприимство и туризм. – М.: ЮНИТИ, 1999. - С.290. ... өнім ... ... ... элементтердің жиынтығын көрсетеді:
- туристтің (жиһанкездің) көңілін аударатын және оны сапар шегуге тартатын ... ... (ауа, су, күн, ... және ... ... ... архитектуралық назар аударарлық орындар;
- өз бетінше сапар шегу ... ... ... ... ... ... оның ... сапар шегудің жүзеге асуына көптеген кедергілер пайда болатындар, жабдықтар (туристерді орналастыру құралдары, мейрамханалар, демалысқа, спортпен ... ... ... және т.б.);
- туристермен қолданылатын, белгілі бір шамада модаға тәуелді, көліктің әр алуан түрлерімен, қатынау ... ... ... ... қозғалу жылдамдығынан бұрын олардың экономикалық жеткіліктілігі тұғырынан бағаланады. ... ... ... өнім ... көп ... ... нәтижелері. Бұл жерге тұтынушылардың тапсырыстарының жақсы қанағаттануы мен үлкен пайда алу арасындағы компромисті іздеу үшін ... ... ... ...
Көп жағдайда туристік өнімді екі бағытта қарастырады –тар және кең мағынада. Тар мағынада туристтік өнім –бұл туристік индустрияның әрбір нақты ... ... ... ... үй, ... ... ... және т.б. өнімі). Кең мағынада туристік өнім –бұл туристік сапарды (турды) құрайтын немесе оған ... ... бар ... ... кешені. Тур, айналым аясына шығарылған туристік өнімнің біріншілікті сатылған бірлігі (тауарлық пішіні) болып ... ... деп ... бір ... және ... бір мерзім бойынша берілетін, сапар шегудің басты мақсаты базасында біріктірілген әртүрлі қызмет ... ... ... ... ... ... жеке туристік қызметтер ұсынылады және тапсырыс табады.
Сонымен, туристік өнімнің негізгі түрі ... ... ... болып табылады, яғни туристерге бір «пакетте» сатылатын қызметтің стандарттық жиынтығы. «Пакет» сапардың ... мен ... ... ... ...
Туристік өнімнің құрылымы мен құрамы, қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... ғылыми –танымдық, істік, ғылыми, діни, этникалық), қызмет көрсету сыныбына (люкс, бірінші, туристік, экономикалық), қызмет көрсету жиынтығына ... және ... ... ... ... ... ... қалыптастырылады.
Осы кезде туристік рыноктағы өтіп жатқан өзгерістерді ескеру қажет, оларды ... ... ... ... ... ... өту ... сипаттауға болады. Сұранымның мамандандырылуы және жекешендірілуі, кешендік қызмет ... ... ... ... құрылымынада әсер етеді.
Туристік өнімді әзірлеу кезінде ескеруді қажет ететін жалпы ... ... ... ... ... ... жиынтығын қысқарту болып табылады. Бір жағынан, бұған туристік кәсіпорынды бәсекелестік күрес пен бәсекелестерге ... ... ... ұсынумен рынокқа шығуға ұмтылу итереді. Кешендік қызмет көрсетуден бірнеше қызметті алып тастау есебінен арзан ... шегу ... ... қол ... болады. Кейбір кәсіпорындар, туристік өнімді өндірушілерден жеңілдікті ... ... ... ... ... ғана ... жолақысы, бүкіл маршрут бойына қонақ үйлерге орналастыру және аэропорттан (вокзалдан) және кері трансфер. Қалған қажетті қызмет көрсетуді ... ... ... ... ... ... Екінші жағынан, туристік өнімді қалыптастыру кезінде туристтердің психологиясында ескеру қажет, олардың тұтынатын қызметті еркінше ... ... ... ... ... қызмет көрсетуден жеке қызметтерді алып тастау осыған қажетті алғы шарттарды туғызады және сол арқылы сұранымды арттыруға ... ... ... ... материалдық пішіндегі тауардан қызметті ерекшелейтін төрт сипаттама тән: сезімсіздік, өндіріс пен ... ... ... сапаның түрленбелігі, сақталуға қабілетсіздігі
Маркова В. Д. Маркетинг услуг. – М.: Финансы и статистика, 1997. - С. 11.
Туристік ... ... ... ... емес ... оларды алғанға дейін көрсетуге, көруге, сынауға немесе зерттеуге болмайтынын ... ... ... ол ... ... сенімділік пен үміт арту элементі міндетті түрде болады. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... оған кем ... екі ... туады: біржағынан, тапсырыскерлерге өз тауарыңды көрсету мейлінше күрделі, ал екінші жағынан –оларға не үшін ақша ... ... ... ... ... ерекшелігі өндіріс пен қызметті тұтынудың тығыз байланысы болып табылады. Қызметті тек қана оған тапсырыс түскенде көрсетуге ... ... оны ... алуға тілек білдірген тапсырыскер пайда болған кезде. Бұл көзқарасты кейбір мамандар, өндіріс пен қызметті ... ... ... ... шын ... солай етіп көрсететін және оны материалдық пішіндегі тауардан айрықша ететін фактор деп есептейді. Осы тұрғыдан қарағанда ... пен ... ... бөлінбейді.
Өндіріс пен қызметті тұтынудың тығыз байланысы маркетингтің жаңа функционалдық міндетін шарттайды: қызметті өндірушілер мен оны тұтынушылар арасындағы өзара әрекеттесу ... ... ... ... ... ... сату және бағалау қажеттілігі.
Туристік қызметті өндіру мен ... ... ... ... ... туристік кәсіпорынның не өндіріп жатқаны ғана емес, қалай өндіру керектігі туралы қамқорлық жасау керектігін көрсетеді. Ерекше маңыздысы ... ... Тек қана ... өндіру процесі, өзара қатынас маркетингі ұғымына не кіретінінің мазмұнын барынша көлемді түрде көрсете алады
Котлер Ф., ... Дж., ... Дж. ... ... и ... – М.: ... 1999. - С. 374. ... пен қызметті тұтынудың тығыз байланысының сөзсіз салдары, кімнің, қайда және қай уақытта ... ... ... ... ... ... табылады. Туристік қызмет сапасының түрленбелігіне, факторлардың екі тобы өте ... ... ... Біріншісі, кәсіпорын қызметкерлерін іріктеу және жұмысын ұйымдастырумен ... ... ... ... сапасының түрленбелігі қызметкерлердің кәсіпқойлығының төмендігінен, олардың жаттығулары мен оқуларының әлсіздігінен, коммуникация мен ақпараттың жетімсіздігінен, ... ... ... ... ... ... тууы мүмкін. Қызмет сапасының түрленбелігінің екінші маңызды көзі –сатып алушының өзі, оның ... бұл ... ... ... ... жекелендірілуінің жоғары дәрежесімен түсіндіріледі. Сонымен қатар бұл тұтынушының мінез –құлқын ұқыпты, жан-жақты және жүйелі зерттеу ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың беталысын басқару немесе ең болмағанда тапсырыскерлермен жұмыс істеу ... ... ... тіркеу мүмкіндігі пайда болады.
Қызметтің түрленбелілігін төмендету үшін ... ... ... әзірленеді –тапсырыскерге қызмет көрсетуде барлық жүргізілетін операциялардың орнықтырылған сапалық деңгейін кепілдейтін, орындалуы міндетті ережелер кешені.
Туристік ... ... ... оның ... қабілетсіздігі болып табылады. Көліктік жеткізілімдер, орналасу құралдарындағы түнемелер ары қарай сату үшін жиналына алмайды. Қызметтің сақталу қабілетсіздігі тұрақты ... ... ... ... ... ... ... көптеген туристік қызметтерде ауытқиды және жыл мезгіліне, апта күндеріне тәуелді өзгереді. Егер ... ... ... кетсе, онда жағдайды өзгерту мүмкін емес, мысалы, ... ... ... алған кездегідей. Екінші жағынан, егер қызмет көрсету қуаты оларға деген сұранымнан асып кететін болса, онда пайда ... ... ... ... мен ... теңестіру бойынша ерекше шаралар қолдану қажеттігін көрсетеді. Олардың қатарына жататындар: сараланған бағаны ... ... ... ... ... ... жүйесін енгізу; қызмет көрсету жылдамдығын арттыру; қызметкерлер қызметін кеңейту.
Туризмдегі қызметтің қарастырылған жалпы сипаттамалары (сезімсіздік, өндіріс пен ... ... ... ... ... ... қабілетсіздігі) сатып алу тәуекелдігін жоғарылатады және оны бағалауды қиындатады. Қызмет көрсету аясындағы ... ... ... жағдайды көрсетті: тұтынушылар көрсетілетін қызметтер өз табиғатында барынша өзгермелі екендігін түсінеді, жәнеде, соған ... оны алу, ... ... ... ... бірқатар тәуекелді. Туристік кәсіпорын бұл тәуекелдіктерге көңіл аударуы керек, оларды ... ... ... қажет, бұл тұрақты тапсырыскерлерді қалыптастырып қана қоймай, сонымен қатар ... ... ... тартады.
Туристік өнімге, қызметтердің жоғарыда көрсетілген жалпы өзіндік сипаттамаларымен қатар айрықша ерекшеліктерде тән. ... ... ... ... ... ... күрделі жүйесімен сипатталатын, қызмет көрсету кешені.
Екіншіден, туристік қызметке сұраныс ... ... мен ... ғана тәуелді емес, сонымен қатар саяси және әлеуметтік жағдайларғада тәуелді.
Үшіншіден, қағида бойынша, тұтынушы өнімді оны ... ... көре ... олар көп ... туристік қызмет өндірісі орынында тікелей жүзеге асырылады.
Төртіншіден, тұтынушы өзін өнімді тұтыну орынынан алшақтататын ара қашықтықты жеңеді, ал керісінше ... ... өнім ... пен ... ... ... тәуелді, оған сұранымның мерзімдік ауытқуы сипатты.
Алтыншыдан, туристік қызметті ұсыну икемсіз өндіріспен ерекшеленеді. Олар тікелей қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... өзіндік жұмыс әдісі, айрықшалықты қажетсінуі және әртүрлі коммерциялық мақсаты бар, ... ... күш ... ... ... ... ... көрсету сондай ұсақ –түйектерден тұратын болғандықтан, мәнсіз кемшіліктер болған кездеде, ... ... ... сапасына қол жеткізу мүмкін емес.
Тоғызыншыдан, туристік қызмет көрсетудің сапасын бағалау едәуір субъективтілікпен ерекшеленеді: тұтынушының бағасына, ... ... ... ... ... жоқ тұлғалар үлкен ықпал етеді.
Ақырында, оныншыдан, туристік қызмет сапасына, форс – мажор (төтенше уақиға) сипаттағы сыртқы ... әсер ... ... ... ауа ... туризм саласындағы саясат, халықаралық жағдайлар және т.б.)
Дурович А. Маркетинговые исследования в туризме: Учеб.-практ. пособие/ А. ... Л. ... – М.: ... знание, 2004. - С. 204 - 205.
Туристік өнімнің бұл айрықшалықты ерекшеліктері туризм ... ... ... ... ... бекітілген өнімнің атрибутивтік теориясынан шыға отырып (Т. Левит бойынша толық өнім тұжырымдамасы), туристік ... үш ... бөлу ... ниетті өнім; нақты орындалатын өнім; қосымша күшті ... А.П. ... в ... Мн.: ... ... 2003. - С. 150. ... ... туристік өнімнің негізінде қандайда бір қажетсінуді қанағаттандыру қажеттігі ... ... ... ... жағын ниет көрсетеді, яғни белгілі бір проблеманы шешудегі бағыттылық, нақты мұқтаждықтың қанағаттануы. Шын ... ... ... анықталған жиынтығы бар өнімді алмайды, ал оның кейбір қажетсінуді ... ... ... ... туристік кәсіпорын үшін, үлкен маңызды мәселе, өнімнің қасиетін көрсету және тарату емес, одан келетін нақты пайда мен ... ... ... ... өнімнің ниеті оның мазмұнды жағы ретінде көрінетін болса, онда пішіні бойынша туристік өнім ... ... осы ... іске асыруға мүмкіндік беретін, яғни тапсырыскер қажетсінуін қанағаттандыратын, қасиеттердің анықталған жиынтығын көрсетеді.
Үшінші деңгей –бұл қосымша күшті туристік өнім. Туристік ... ... ... ... ... қалыптастыруға, оған жан –жақты көмек көрсетуге, қосымша және символикалық тиімділіктерді қалыптастыруға бағытталуы керек. Бұл қызмет көрсетудің ... мен ... ... ... ... мен ... ресми емес қарым-қатынас және т.б. жолдармен іске асады, туристік ... ... ... ... ... іздеуге және бекітуге әсерін тигізеді. Кешендегі қызмет көрсету жылдамдығы әрбір тапсырыскердің мерзімдермен қанағаттану дәрежесін анықтайды: маршрутты таңдау; қажетті құжаттарды ... ... ... ... және ... ... ақпаратты алу.
Ақпараттық қызметтің тегін көрсетілуіне қарамастан, тек соның арқасында, туристік кәсіпорындар өзінің өнімінің өткізілімін ... ... ... ... ... ... болуы, туристік кәсіпорын қызметкерлерінің одан білімдар болуы және туристтің ... ... оны ... ... ... ... ... және оның рынокта жемісті өткізілуінің міндетті талабы болып табылады.
Туристік өнімді қосымша күштеу идеясы тапсырыскердің, ... ... алуы ... ... ... ... ... беталыс жүйесіне қырағы қарауға мәжбүр етеді. Бәсекелестік тұрғысынан қарағанда бұл туристік кәсіпорынға ... ... ... барынша тиімді әдістермен күшейтуге арналған мүмкіндіктерді айқындауға жол береді.
Туристік өнімді ... ... ... ... анық ... алу ... «Шын мәнінде турист нені сатып алады?», өйткені белгілі бір уақытқа дейін ... өнім ... үшін ... ... ... ... ... тауар немесе көрсетілетін қызметті емес, олардың адамның анық қажетсінуін қанағаттандыратын функционалдық қабілеттілігін алады. Тек қана, сол өнімнің қандайда бір ... ... ... ... соң, адам ... алушы қатарына өтеді. Маркетинг өзінің міндеті ретінде тура осы мәселені қарастырады, ол адамдарға қажетті тауарды анықталған ... ... ... ... ... ... ... тауарына деген рыноктық мүддені өткізуі рынокқа ұсынылатын өнімдер құрылысын талдаумен, олардың тіршіліктік циклының сатыларын зерттеумен, бәсекелестік қабілетінің жайғасымы мен ... ... ... зерттеулер жүргізу қажеттігін айқындайды.
Туристік кәсіпорынмен ұсынылатын өнімдер ... ... ... ... ... ... түрде талданып отыруы керек. Бұл кәсіпорынға ... ... мен сату ... ... ... салыстырмалы, рыноктағы үлесіне сәйкес өзінің әрбір өнімдерін сыныптауға мүмкіндік береді. Туристік өнімнің рыноктағы орынын дәл білу оларды өткізу келешегін ... ... ... ... туристік кәсіпорын қызметінің мүмкіндікті жеңістері қаржы құралдарын қайта ... ... мен ... таңдаумен анықталады.
Туристік кәсіпорынмен маркетингілік зерттеулерді анықтау кезінде, өнімдердің тіршілікті циклін зерттеу бойынша жүргізілген маркетингілік ... ... өте ... бола ...
Өнімнің тіршілікті циклінің тұжырымдамасы, кез –келген өнім, қандай бір керемет тұтынушылық қасиетке ие болмағанымен, ертеме кешпе ... ... ... ... ... ... шығарылатынынан алынады. Тұрақты болып қалатын шама - тек қана қажетсінудің ... ал ... ... ... өзгеріп отырады. Рынокқа ұсынылатын әрбір өнім өзінің анықталған тіршілік циклінде ... осы ... ... ол ... сатып алушысын табады.
Туристтік өнім өзінің дамуында бірқатар бірізді деңгейлерден өтеді(өсу мен жетілдірілу арқылы нарыққа енгізуден ... ... ... ... қажет ететін, сату мен пайданың көлемінің ауытқуымен сипатталады.
Өнімді нарыққа енгізудің бастапқы деңгейі болып ... сәт, ол ... ... ... ... алғаш рет бірыңғай аудиторияға ұсынған кезі. Бұл деңгейдің негізгі ерекшелігі болып өнімнің баяу қарқынды өткізілуі есептелінеді, осының ... ... аз ... мүлдем болмауы. Енгізу деңгейінде маркетингке үлкен мөлшерде қаражат жұмсалмауы мүмкін емес,себебі ... ... ... күш ... ... Сонымен қатар, бұл деңгейде фирманың басты артықшылығы, бәсекелестіктің мүлде болмауы болып табылады.
Бұл деңгейдің ұзақтығы үлкен шектерде өзгере алады және ол ... ... оның ... ... ... ... ... таңдалған стратегиясымен және оның бірізді орындалуымен анықталады.
Өсу деңгейі өнім өткізу мөлшерінің жылдам ... және ... ... ... ... сипатталады. Маркетингке кеткен шығынның үлесі фирманың жалпы жұмсалымында айтарлықтай азаяды. Өсу деңгейі ... ... ... ... ал ... ... негізгі маркетингтік жұмысы нарықтың ары қарай кеңеюі мен тұтынушыға өнімнің сапасының жағымдылығы туралы түсінікті қалыптастыруына бағытталады. Берілген ... ... ... ... ... фирмалар біршама бәсекелестік артықшылықтарға ие болады.
Өсу деңгейінде туристік ... өнім ... ... ... және ... жаңа ... енуіне тырысады. Бұл, пайданы максималдауға және үлкен мөлшерде тапсырыскерлерді тартуға мүмкіндік береді. Сондықтан, өсу ... ... өте ... ал оны ұзарту маркетингтің маңызды міндеті болып табылады.
Жетілдірілу деңгейі өткізілімнің өсуінің ... және оның ... ... Бұл ... факторлармен түсіндіріледі10 :
тапсырыскерлердің қажетсінуінің өзгеруімен ;
рынокқа жаңа барынша жетілдірілген өнімдердің шығуымен;
бәсекелестіктің күшеюімен;
капиталды барынша тиімді салудың жаңа мүмкіндіктерінің пайда болуымен ... ... ... ... ... ... тұтынушылар шеңбері, тәжірибе жүзінде, кеңеймейді. Бірақ, сол кезде ұсынылатын өнімді тағы да пайдалануға көп жағдайларда итермелейтін сенімділік феномині айқын көрінеді ... ... бір ... ... ... алынатын өнімнің көлемі қажетті мөлшерде жоғары болса да, біршама азая бастайды. Сондықтан туристтік кәсіпорын мұны ... ... ... ... ... басты күші өзінің рыноктық үлесін ұстап қалуға, өнімді жетілдіру арқылы оның тұтынушылығын арттыруға, маркетингтік ... ... және т.б. ... Егер бұл ... іске ... өнім ... ... орнын жоғалтып, құлдырау деңгейіне жетуі мүмкін.
Құлдырау деңгейі туристік аумақта берілген өнім тым көп мөлшерде ... ... ... болады. Өткізу мөлшерінің тұрақты азаюы, кейде нөлге дейін, алынатын ... азаю ... ... Осы ... ұзақ ... бойы ... ... Бәсекелестік қысымның төмендеуіне байланысты, туристтік кәсіпорында маркетингке кететін шығын жұмсалуы азаяды. Құлдырау деңгейінде өнім ... ... ... ... болады. Сондықтан, өнімнің диверсификациясы мен жетілдірілуі және өткізілімнің дамуы бойынша дұрыс жүргізілген саясат жаңа қажетсінулерге үйренуге мүмкіндік береді.
Сонымен, туристік ... ... ... болуы фирма алдында үш ірі проблемелардың тұрғанын көрсетеді. Біріншіден, құлдырау сатысында тұрған өнімді ауыстыру үшін жаңа өнімді дер кезінде ... ... ... ... проблемасы). Екіншіден, фирма әрбір стадияда осы кездегі бар ... ... ... ұйымдастыра білуі қажет (стратегиялық келіс проблемасы). Үшіншіден, тіршілік циклының әртүрлі деңгейлеріне ... ... ... ... ... құрылымдық тиімділігі.
Әрбір туристік кәсіпорын өзінің дербес өнімін жақсырақ білдіруге көмектесетін талдаумен айналысуы ... ... ... бәсекелес өнімдерден айырмашылығын табу жайғастыру деп аталады, бұл ... бір ... ... ... барынша толық қанағаттандыру мен өзіндік ерекшелікті тапсырыскерлерді тартуда маркетингтің фундаменталды беталысы болып табылады.
Туристік өнімнің жайғастыру мағынасында, маркетингтік ... ... ... бәсекелестік қатардағы әлдеқайда тиімді түрін және бұл түрді маркетингтік коммуникациялар10 көмегімен бүтін аудиторияға жеткізілуін ... ... ... ... ... мен ... ... байланысты екі талдамалы процедура, бұлардың басты мақсаты екі негізгі сұраққа жауап алу: туристік өнімнің ... кім ... ... ... туристік өнімді сатып алу үшін оларды қалай сендіруге болады.
Саралау рыноктағы қажетсіну, қалануы және басымдылығы тұрғысынан қарағанда, туристік өнімде ... ... ... ... ... ... ... олар қажет ететін дәл сол тауар ұсынылып отырғанына көндіреді. Жайғастыру туристтік өнімнің бәсекелестік өнімнің жағдайынан ерекше болатын, тапсырыскерлер ... ... орын ... ... ... және ... ... Жайғастыру стратегиясының дамуында маңызды үлес қосқан, жарнама саласындағы екі ірі маман –Эл Райс және Джек Траут. Олар бұны ... ... ... ... ... ... ... қарастырады: “Жайғастыру сіздердің өнімге қатысты әрекеттеріңізге жатпайды. Жайғастыру - бұл сіздің тұтынушының сана сезімі образына не ... сіз ... ... ... ...
Жайғастыру –“Тапсырыскер үшін өнім қандай құндылыққа ие?” деген сұраққа жауап беруі керек. Бұл жерде осы өнімді ... ... ... ... ғана емес, оның психологиялық құндылығы да айтылады (“өнімнің идеал бейнесі”). Кез –келген өнімнің рыноктағы орны реалды және бағалы ... ... Ол ... ... ... ... үлесінің ретроспективті талдауы фирмаға әрекеттің алдыңғы кезеңдерінде рыноктағы қызметтің ... ... ... ... ... ... жағдайы –бұл оның өнімінің рыноктағы жайғасымы туралы фирма мамандарының көрініс нәтижесі. Оның тұтынушылар пікірімен сәйкестенбеуі мүмкін.
Туристік өнімді жайғастыру ... ... ... ... ... жайғасым таңдау орынына әрбір сарадағы жайғастыруды талап ететін, рынокты қамтудың сараланған келісін қолдану кезінде, ерекше актуалды болып ... ... ... ... ... ... стратегиясын өткізуде маңызды құрал.
Жайғастыруды іске асыру кезінде келесідей ... ... ... А. ... ... в туризме: Учеб.-практ. пособие/ А. Дурович, Л. Анастасова. – М.: Новое знание, 2004. - С.218:
- Тұтынушылар қолайлы қарайтын нақты ... ... ... ... және ... пайдалар қандай?
- Осы қасиеттер мен (немесе) пайдаларға қатысты бәсекелестік ... ... ... ... Бәсекелестер орын алған, әлуетті тапсырыскерлер мен жайғасымды берілген ... ... ... ... ... ... ... дұрыс?
- Таңдалған жайғасымды қорғау үшін, қандай маркетингілік құралдар ең ... ... ... ... ... ... жағдайларда қолдана алады: өзіндік ерекшелікті қасиет бойынша (мысалы, төменгі баға ... ... өнім ... ... немесе қажетсіну үшін тиімділік бойынша; тұтынушылардың белгілі бір тобы үшін ең оптималды ретінде өнімнің бөлінуімен қорытындыланатын, тұтынушыға (мысалы, ... ... ... ... ... өнім ... ... болжалатын бәсекелеске қатынасы бойынша жайғасқан кезде, бәсекелеске; ұсынылатын өнімнің басты артықшылықтары мен жайғасымдары ... ... ... ... беру қажеттігі болған кезде, фирманың имиджіне.
Қонақ жайлылық индустриясының маркетингі саласындағы мамандар ... ... және ... жайғасуын жүзеге асыруды ұсынады
Папирян Г.А. Международные экономические отношения: маркетинг в туризме. – М.: Финансы и статистика, 2002. - С. 17. ... ... ... ... ең ... ... таңдау қажет. Осыған байланысты көптеген туристік фирмалар туристік орталықтар ... ... ... ... ... ... сол ... демалысын керемет өткізген кісілердің суреттерімен көркемдейді.
Субъективті жайғасу тұтынушылар қабылдауына ... ету үшін ... ... Осындай жолмен жасалған имидж өнімнің физикалық сипаттамаларына жатпайды, ал тұтынушылардың ділімен байланысты. Және бұл кезде өнімді қабылдау ... бір ... ... ... ... ... стратегиясын таңдау бірқатар факторларды ескеруді талап етеді. Қажетті, жекеше айтқанда:
–тұтынушылар санасында туристік өнімнің нақты орын алған жайғасымы туралы ... ... ... өнімдердің жайғасуын білу;
–бәсекелестік өнімдердің жайғасуын таңдау;
–меншікті жайғасымды таңдау және оны ең ... ... ... санасында қажетті жайғастыруды жүзеге асыру үшін, өнімнің жеткілікті әлуетті екеніне көз ... осал ... ... ... ... ... ... келісулерін қамтамасыздандыру: бағамен, көлеммен, коммуникациямен.
Туристік өнімнің айрықшаланатын ерекшеліктері тұтынушылар үшін бірқатар мүдделі және келесідей болады:
–маңыздылық –ерекшелік тұтынушыларға жоғары бағаланатын пайда ... ... ... ... ... ... немесе фирма оны өте айқын көрсете алады;
–айғақтық –ерекшелікті көрсетуге болады, ол тапсырыскерлерге көрінеді;
–қол жетерлік –тұтынушылардың осы ерекшелікті өзіне алуға ... ... ... үшін бұл ... ... алу және ... ... –айрықшылықты ерекшеліктің мәні тқтынушыларға жеңіл жеткізіледі және олар үшін ақиқатты.
Айтайық, туристік кәсіпорын өзінде бірнеше әлуетті айрықшылықты ерекшеліктер байқады. Бұл жағдайда, ... ... ... ... ... ... жасалатынын таңдау қажет. Осыдан келіп туатын сұрақ: жайғастыру кезінде қанша айрықшылықты ерекшеліктерді қолдану ... Бұл ... ... ... ... тәжірибеде бере алмайды.
Бір мамандар кәсіпорын өзінің барлық күшін бір ғана ... ... ... үшін ... керек деп есептейді. Осы міндетке қайратты жұмыс істейтін кәсіпорын, бәрінен ... ... ... ... беделге ие болады.
Маркетинг саласындағы келесі мамандар, туристік фирмалардың бірден бірнеше айрықшылықты ерекшеліктер бойынша жайғастырылуы ... көз ... ... ... ... ... санын көбейтіп жариялауымен, олар тұтынушылардың сенімін жоғалу тәуекелдігі туады.
Жалпы алғанда туристік кәсіпорындар, өнімді ... ... ... ... ... аулақ болғаны жөн:
–үстірттік жайғасу –қандайда бір айқын белгіленген жайғасымның ... ... ... ... ... және оның ... өнімдері туралы тар түсініктің қалыптасуы;
–жайсыз жайғасу –тұтынушыларға фирма және оның ұсынатын өнімдері туралы ... айту ... ... ... емес жайғасу –тұтынушыларда фирма және оның ұсынатын өнімдері ... ... ... ... ... жұмыс істеуі үшін ол тұтынушылардың игілігіне айналуы ... ... ... кәсіпорынның барлық күші жайғастырудың стратегиясын жүзеге асыруға бағытталуы керек. Мысалы, егер фирма қызмет көрсету деңгейі бойынша бәсекелестерінен озуды шешсе, онда ... ... ... ... ... ... ... керек, сонымен қатар мұндай қызмет көрсетудің басымдылығын, артықшылығын мақұлдайтын жарнама жасауы қажет.
Туристік өнімнің маркетингілік зерттелінуінің маңызды ... ... оның ... ... ... табылады. Осы кезде алынған нәтижелер келесі мәселелерді шешуде қолданыла алады:
өнімдерді жетілдіру және жаңарту ... ... ... анық бір деңгейіндегі өнімдерді өткізудің мүмкіндікті көлемін бағалау;
туристік өнімді өткізу процестерін басқару;
нақты ... баға ... ... және т.б. өнімдердің бәсекелестік қабілеттіліктерін басқару жүйесін қалыптастыру және жетілдіру.
Туристік өнімнің бәсекелесу қабілеттілігін анықтау, тәжірибе жүзінде, проблеманың ғылыми ... ... ... ... бәсекелесу қабілеттілігі қазіргі экономикалық әдебиеттерде барынша жалпылама тұрғыдан ... және ... ... жағдайында осы көрсетілетін қызметтердің өткізілу мүмкіндігі ретінде анықталады. Мұндай анықтама қарастырылатын категорияның мәнін ... ... ... өнімнің өтімділігінің оның бәсекелестік қабілетіне тәуелділігін қайталайды. Бұл кезде, өзі мен ... ... ... ... ... ... шарттайтын нақты туристік өнімнің бәсекелестік қабілеттілігінің мазмұны жоғалады.
Өнімдердің бәсекелестік қабілеттілігі анықтамасына, оның ... ... және ... ... ... ... ... сипаттамасы сияқты бағасы арқылы келу әрекеттері кездеседі. Жәнеде бәсекелестік өнімнің мұндай қасиеттерінің дамуы бағалар айырымында байқалуы керек, өйткені оны осы ... бір ... ... ... ... ... деп есептеледі.
Кейбіреулер «бәсекелестік қабілеттілігі» категориясының мәнін айқындау үшін, ол тұтынушылар ... ... ... ... ... болжамалар айтады.
Рынок, өнімдердің өзара бәсекелесе отырып, тұтынушылар талабына сәйкестігіне ... мен ... ... және олардың осы талаптардан ауытқулары айқындалатын қоғамдық қатынастың саласын көрсетеді. Сатып алу кезінде әрбір ... ... ... ұқсас өнімдер ішінен өзіне қажетті өнімді таңдау процесін жүзеге асырады және оның қажетсінуін мейлінше қанағаттандыратын өнімді ғана сатып ... ... ... ... ... арналған өнімдер арасында, бәсекелес өнімдермен салыстыру бойынша, ең толық сәйкес келетін өнім ... ... Оны ... ... ... осы ... ... бәсекелестік күресте жеңісті қамтамасыздандырады, басқаша айтқанда, ол бәсекелестік қабілетті деп айтуға мүмкіндік береді.
Туристік өнімді таңдау кезінде тұтынушы оның өзі үшін ... бар ... ғана ... ... ... мен пайдалылығын көрсететін параметрлер, өйткені оны таңдаудың ... ... ... ... ... ... ... мен сипаттамаларының тура келуі табылады.
–бәсекелестік қабілетті анықтау үшін өнімдерді нақты қажетсінуге сәйкестік дәрежесі бойынша ... ғана ... ... ... солармен байланысты тұтынушының шығыныныңда ескерілуі маңызды болып табылады. Бұл кезде ескеретін нәрсе: сатып алынған зат тек ... ... ... ... ... бастапқы пункті. Қосынды жұмсалған шығындар екі бөлімнен тұрады: бір ... ... ... ... ... және ... ... орынындағы жұмсалатын шығындар –экскурсиялар, қосымша тамақтану, көлік, көңіл көтеру және т.б.), ... бұл ... ... ... ... ... үшін қажетсінуін қанағаттандыру бағасы ретінде алынады (тұтыну бағасы)
Дурович А.П. Маркетинг в предпринимательской деятельности.–Мн.: НПЖ«Финансы, учет, аудит»,1998.С 66.
Жоғарыда айтылғандардан шыға ... ... ... жасауға болады, бәсекелестік қабілеттілік туристік өнімнің кешенді көп аспектілі сипаттамасын көрсетеді, бұл өнімді нақты рынокта, анықталған кезеңде ... ... ... ... ... ... ... туристер жұмсаған шығын бойыншада ұқсас өнімдермен салыстырғанда рыноктағы оның басымдылығын анықтайды
Дурович А.П. Управление маркетингом в ... ... ... 2002. С. 71. ... ... ... ... сипатталады:
- сапа көрсеткіштерімен (өнімнің пайдалы тиімділігін анықтайды);
- экономикалық көрсеткіштермен (тұтынушының бағасын анықтайды).
Бәсекелестік ... ... ... ... тұтынушыларға туристік өнімді сатып алу –сату процесінде берілетінін айқын білу керек. Дегенмен, ... ... ... ... ... әлуеттік, есептеме бәсекелестік қабілеттілігін бағалау маңыздылы да кем емес. Осы соңғысы жаңа өнімдерді әзірлеу, қолданбалы өнімдерді жетілдіру қажеттігі ... ... ... ... ... мен ... ... үшін негіз болып табылады.
Туристік өнімнің әлуетті бәсекелестік қабілеттілігін бағалау бірқатар кезеңдерден тұрады
Дурович А. Маркетинговые исследования в туризме: Учеб.-практ. ... А. ... Л. ... – М.: ... ... 2004. - С. ... Туристік өнімге қойылатын талаптарды қалыптастыру және бағалауға жататын бірлік ... ... ... өнімге қойылатын талаптар тұтынушыларды маркетингілік зерттеу негізінде анықталады. Бағалау үшін қажетті және жеткілікті көрсеткіштер тізімін негіздеу үшін, ... ... ... ... ... ... және тұтынушылардың қатаң анықталған тобының талаптарымен тығыз байланысты екенін ескеру өте ... ... ... Сондықтан, ол сатып алушы үшін мәнді қызығушылық тудыратын ғана көрсеткіштермен шартталады (сонымен қатар оның ... ... ... ... ... ... ... қалатын, туристік өнімнің көрсеткіштері, бәсекелестік қабілеттілігін бағалау кезінде нақты жағдайларда оған қатынассыз ... ... ... ... өнімнің бәсекелестік қабілеттілігінің көрсеткіштері сыныптамалы және бағаланатын болып бөлінеді. ... ... ... ... түріне жататынын көрсетеді, тұтынушылар тобын анықтайды және бағаланатын өнімнің топтарын қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... ... ... туристік өнімнің сапасын анықтайтын қасиеттерді сипаттайды. бағалау кезіндегі орындайтын ролі бойынша, бәсекелестік қабілеттілікті екі топқа бөледі:
- туристік өнім қанағаттандыратын, ... ... ... тексеру үшін қолданылатындар;
- қандайда бір сипаттамаларымен тұтынушыларды қанағаттандыру дәрежесі бойынша, рынокта бәсекелесетін өнімдерді ... үшін ... бұл ... ... ... атауға ие емес. Оларды реттемелеушілер мен салыстырмалылар деп атау ұсынылады
Дурович А.П. Управление ... в ... ... ... 2002. - С. 73. ... ... бағалау кезінде, өнімді нақты рынокта өткізудің принципиалды ... ... ... ... ерекше көңіл аудару керек. ГОСТ Р 50690-2002. «Туристтік қызметтер. Жалпы талаптар» сәйкес, туристік ... ... ... үшін ... ... ... ... табылады: тіршілік пен денсаулық қауіпсіздігі; туристер мен экскурсанттар мүлігінің сақталуы; қоршаған ... ... ... осы талаптарды анықтайтын, ұсынылған көрсеткіштердің ең болмаса біреуі нормаға сәйкес келмесе, онда бәсекелестік қабілеттілікті ары қарай ... ... ... ... ... ... –өнімнің аяқталымдылығы және оның туристердің белгілі бір ... ... ... ... ... ... талаптарға сай, саяхаттау мақсатымен шартталған барлық қызметтердің турдың тақырыбына сәйкестігі; қызметтердің барлық түрлерінің бір деңгейге немесе ... ... ... ... ... –туристік өнімнің тұтынушылардың анықталған сарасындағы бағыттылығы;
–пайдалылық –өнімнің бір немесе бірнеше мақсаттарға қызмет ету қабілеттілігі (мысалы, ... пен ... ... ... оның ... туристергеде, кәсіпорын қызметкерлерінеде түсінікті болуы қажет;
–икемділік –өнімнің қабілеттілігі мен қызмет ... ... ... дербес сұранысына лайықтануы және туристерге қызмет көрсететін қызметкерлі ауыстыруды қабылдамауы;
–сенімділік –өнімнің және ... ... ... ... ... ... шарттарына сәйкес жеткізу қабілеттілігі
Ильина Е.Н. Туроперейтинг: организация деятельности. –М.: Финансы и статистика, 2002. – С. 14. ... ... ... ... ... өнімнің техникалық жағын сипаттайды. Сонымен бір кезде, туризмнің ерекшелігі болып тұтынушымен туристік өнімге берілетін бағаға ықпал ететін шарт ... Бұл, ... ... ... ... ... анықталатын субъективтілік. Баға туристік қызметті көрсету процесін ... ... ... ... ... ... технологияның әсер етуімен пайда болады
Соловьев Б.Л., Толстова Л.А. Менеджмент гостеприимства. –М.: РМАТ, 1998. - С. 21 ... ... ... ... ... алушыларға олардың проблемаларын шешуде көмек көрсету тілегін және ұмтылысын сипаттайды);
–құзыреттілік (қызметкерлер қызметті кәсіпқойлықпен ... үшін ... ... ... мен ... ... шамада білетінімен анықтайды);
–сыпайылық (қызметкерлердің өзінің тапсырыскерлеріне қаншалықты ұнамды, кішіпейілді және ықыластылығын көрсетеді);
–материалдық қоршау (қызметтердің көзге көрінетін компонентін сипаттайды: ... ... ... түрі және ... ... ... ... қамтамасыздануын анықтайды)
Дурович А.П. Управление маркетингом в туризме. –Мн.: БГЭУ, 2002. - С. 74.
2 кезең. Бәсекелестік қабілеттілігінің бірлік көрсеткішінің маңыздылығын (салмағын) ... ... ... анықтайтын көрсеткіштер тізімі салыстырмалы тұрақты. Сонымен қатар, олардың маңыздылығы рыноктағы жағдайларға тәуелді өзгереді. Ол үшін көрсеткіштер иерархиясы орнықтырылады. Бірінші шепке ... үшін ең ... ... бар ... ... ... коэффициенттерін есептеу, тұтынушыларды маркетингілік зерттеулер нәтижесінде алынған деректерді ескере отырып, эксперттік әдіспен жүзеге асырылады. ... ... ... ... және ... үшін ... ... таңдау.
Ұқсастар тобына енгізілетін туристік өнімдер сыныпталу көрсеткіштерінің бірдей мәндерімен сипатталуы және рыноктың бір сарасына жатқызылуы ... ... ... ... ... ... өнім ... (мысалы, нақты рынокта үлкен көлемдерде тұрақты түрде өткізіліп жүрген ... ... ... және ... ... ... ... анықтау.
Туристік өнімнің бәсекелестік қабілеттілігін анықтайтын көптеген көрсеткіштер, қағида бойынша, табиғи физикалық шамалары болмайды, ал сапалық баяндаулармен ... ... ... ... ... көрсеткіштері эксперттік бағалар негізінде шартты сандық бағалармен көрсетіледі –баллдармен.
кезең. Бағаланатын және базалық өнімдер көрсеткіштерінің бірлік салыстырылуы.
Бұл кезеңде, бірінші ... ... және ... ... ... ... салыстырмалы көрсеткіштерінің бірізді салыстырылуы жүзеге асырылады.
кезең. Бағаланатын өнімнің ... ... ... көрсеткішінің анықталуы.
Бағаланатын өнімнің бәсекелестік қабілеттілігінің кешендік көрсеткіші салыстырмалы және экономикалық көрсеткіштердің топтама индекстері негізінде ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілікті жоғарылатудың оптималды бағытын анықтау рынокқа бәсекелестік қабілеттілігі бар өнімдерді енгізумен байланысты мүмкіндікті залалдарды болдырмауға мүмкіндік ... ... ... бәсекелестік қабілеттілігін бағалау нәтижелері тапсырыскерлерді тарту үшін оны ... ... ... ... және ... ... сарасының қажетсінуін қанағаттандыруға қызмет етеді.
Сонымен, жоғарыда айтылғандардан шыға отырып келесідей қорытындылар жасауға болады.
1.2. Туристік өнімді жылжыту ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір фирма үшін туристік рыноктың мүмкіндіктерін, ... және ... ... ... ... ... ... жүйелі жинау және талдау процесінде үлкен маңызы бар. Зерттеулер туризм менеджерлерімен дұрыс басқару ... ... үшін ... ... қамтамасыздандырады. Маркетингілік зерттеулер айқындауға мүмкіндік береді:
- бизнесті тиімді ... ... ... ... ... пайда болу себептері және оларды шешу дің мүмкіндікті жолдарды;
- туристік рыноктағы келешектегі беталыстарды.
Сонымен ... ... ... ... мүмкіндіктер береді: жаңа мүмкіндіктерді көруге; бизнесті жүргізудің тиімді жолдарын анықтауға; рынок ... ... ... және онда тұрақты түрде өтетін өзгерістерге сәйкес тәуекелдік ықтималдығын төмендетуге. Шешім қабылдау процесінде тәуекелдікті ... ... ... ... ... ... қызметінің жемістілігін алдын ала анықтайды. Барлық басқару шешімдері маркетингілік зерттеулер жүргізу кезінде алынған деректерге сүйене қабылдануы керек. Туристік кәсіпорын ... ... ... ... ең ... таңдайды.
Маркетингілік зерттеулерді жүргізу фирма қызметінің барлық кезеңдерінде қажетті: туристік ... ... және оны ... ... оның ... және сатылудан кейінгі қызмет көрсетуіне дейін
Квартальнов В.А. Туризм: Учебник. – М.: ... и ... – 320с.: ил., - С. 209. ... ... әлуеттік тапсырыскерлердің қажетсінуін білуі, өнімді немесе қызметті сатып алушылардың мүмкіндікті санын анықтауы, олар оны қайда және қай ... ... ... ... ... ... ... келетінін және сатып алған тауардан немесе қызметтен не ... ... ... Фирмалар зерттеудің екі түрін жүргізе алады: 1) ағымдағы зерттеу, ... ... орын ... ... ... мен ... айқындау мақсатында тұрақты жүргізіледі (фирманы қоршаған ортадағы өте кішкентай өзгерістің өзі басқару ... әсер ете ... 2) бір ... жағдайды (проблеманы) зерттеу, туристік рыноктағы өзгерістердің болжанулары ... ... ... ... жүргізіледі.
Туристік кәсіпорын туындайтын жалпы жағдайды бағалау, одан пайда болатын проблемалар мен ... мен ... ... мақсатында туризм рыногінің кешенді зерттелуін жүргізеді. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... болатын бір немесе бірнеше проблемалық жағдайлар бойынша зерттеулер жүргізуге ресурстар бөле алады. Одан өзге, ықпал етудің сыртқы және ішкі ... ... ... ... рынок әлуеттігін, бизнестің дамуының беталысының тиімділігін зерделейді.
Маркетингілік зерттеу ...
1. ... ... айқындау. Күнделікті қарқынды қызметтің салдарынан орындаушылардың, кәсіпорынның жемісті жұмыс істеуі үшін кедергі болып табылатын, қызметтің проблемалы ... ... аз ... қалады. Бизнестің тиімсіздігіне келтіретін себептер мен проблемаларды айқындау, көбінесе басқару процесіне зерттеулермен енгізілетін, көптеген қарапайым үлестердің бірі болып табылады.
. ... ... ... рыноктарымен байланысын қолдау. Туризмдегі зерттеулер келешекті беталысты айқындауға мүмкіндік береді, рыноктар сұранымдарын жақсы түсінуге, сәйкес саясатты ... үшін ... ... ... ... ... береді. Зерттеулер рыноктағы кездейсоқ өзгерістерден тәуекелдіктің тууы ықтималдығын төмендетеді және осы рынок үшін, рынокта ... ... ... ... ... ... тауарды фирманың шығармайтынына кепілдікті қамтамасыздандырады.
3. Шығындарды төмендету. Зерттеу бизнестің ең тиімді ... ... және ... ... ... Пайданың жаңа көздерін әзірлеу. Зерттеулер жаңа рыноктарды, жаңа ... және ... ... ... жаңа ... ... ... алады.
. Сатуды ынталандыруға көмектесу. Зерттеулер нәтижелері тек белгілі фирма үшін мүдделі ... ... ... ... ... үшін мүдделі және сатуды ынталандыру үшін жарнамалық компанияларда қолданыла алады. Бұл ... ... ... ... ... тұтыныстық қатынас зерттеулері және жүргізу кезінде анықталған тауарлар мен қызметтерге тұтынушылардың баға ... ... ...
. ... ... ... қолайлы қатынастарды жасау. Тұтынушылар туристік кәсіпорындардың зерттеу жұмысын жүргізулеріне ... ... ... ... ойынша, осындай әрекетпен айналысатын компании, шын мәнінде оларды қамқорлыққа алады және олардың қажетсінулерін қанағаттандыратын тауарды немесе қызметті жасауға ... ... ... ... егер ... кіріспесінде сұрақтың мақсаты көрсетілсе, мысалы көрсетілетін қызметтің сапасын жоғарылатыу, тапсырыскерлер шын көңіліменен жауап береді және ... ... ... ... қызметтердің сапасын қолдаушы немесе жақсартушы ретінде жағымды әсер қалады.
Маркетингілік зерттеуді жүргізудің технологиясын қарастырайық. Туризмдегі зерттеулер әртүрлі пішінде болады: барынша ... өте ... ... жай ... ... жинаудан бастап кешенді, математикалық модельдер қолдануға дейін. Маркетингілік зерттеу мақсатты бағыттағы процесс ... ... ... ... ... зерттеу проблемаларды анықтау мен мақсаттарды қоюдан басталады. Алдымен бар проблемаларды анықтау немесе айқындау және ... ... ... қажет. Проблеманы анықтау және зерттеу мақсатын қою үшін, маркетингілік менеджерлер мен зерттеу бөлімінің біріккен жұмысы қажет. Пайда ... ... және ... ... ... ... ... қажеттігінің маңыздылығын менеджерлерден жақсы ешкімде түсінбейді, жәнеде тек қана маман –зерттеушілер осы ... ... үшін ... ... іздеудің оптималды әдісін ұсына алады, оны жинауды және өңдеуді ұйымдастырады. Сонымен, біріге ... ... ... соң, ... мен ... ... ... тұжырымдайды. Мақсаттар, проблемаға жарық беретін, мүмкін гипотеза әзірлеуге көмектесетін, қандайда бір алдын –ала алынатын деректерді жинауды қарастыратын ізденуші мақсат бола ... және ... яғни ... ... түсіндіретін; экспериментті, қандайда бір себепті –ізділікті байланыс туралы гипотезаның тексерілуін қарастырушы. Әдетте ... ... ... басталады, содан соң алынған деректерді сипаттауға және/немесе талдауға өтеді.
Маркетингілік зерттеу процесінде ең маңызды ... ... ... ... жүргізу. Бұл кезеңде, осы проблемаға қатысты қолдағы бар ... ... ... және ... ... ... ... шаруашылықты қызметі нәтижелерін және маркетингті басқаруды өздік талдау мен өздік бақылаудың әрекетті ... ... ... ... мақсаты –жетекшілер мен мамандарғағ талдауды жүргізу кезеңіндегі, кәсіпорында орын алатын жағдайдың өзінше «қимасын» көрсету. Жағдайлық ... ... ... ... бір ... индустрияға, рынокқа, бәсекелестерге, жарнамаға, тұтынушыларға, өнімдер мен қызметтерді жеткізушілерге, экономикаға, саяси ахуалға және басқа ұқсас мәліметтерге ... ... ... ... ізделінуі. Проблема бойынша барлық ақпаратты білу оның пайда болуының мүмкіндікті себептерін айқындауға көмектеседі. Бар көздерден осы проблема ... ... ... ... ... ... ақпаратты тапсырыскерлер, дистрибьютерлер және басқада туризм индустриясының белді тұлғаларының әңгімесінен шығарып алу керек. Жағдайлық ... және ... ... ... ... айтылады, олар кейін тексерілуі қажет.
Маркетингілік зерттеудің келесі қадамы –зерттеуді жүргізу жоспарын әзірлеу. Сәйкес деректерді ... соң және ... ... соң, ... ала ... ... ... белгілі бір процедураны (немесе құрылымды) әзірлеу қажет. Зерттеу ... ... ... ... бұл ... ... соң тексерілетін гипотезалар әзірленеді, қажетті ақпараттың типі мен көзі анықталады. Ақпаратты жинаудың екі жолы бар: біріншілікті ... ... ... ... ... үшін ... И.К. ... исследование: информация, анализ, прогноз: Учеб. Пособие. –М.: Финансы и статистика, 2003. – 320 с.: ил., - С.46; және ... ... ... ... бойынша және басқа мақсаттар бойынша жүргізілген зерттеулерден, ішкі және сыртқы көздерден алынады (кезеңді басылымдар, бизнеске арналған кітаптар, коммерциялық ... ... ... ... ... қорынан, әртүрлі министрліктер мен ведомстволардың статистикалық есеп берулерінен).
Екіншілікті ... ... ... ... және оған тез қол ... болады, дегенмен тек қана екіншілікті ақпараттың тұжырымынан шыға ... ... ... ... ... ... ... жиналуы туралы әрекеттенуі керек. Біріншілікті ақпаратты жинауды жоспарлау қажет: ақпаратты жинау әдісін, ... ... ... ... мен құралдарын таңдауды ойластыру. Деректерді екіншілікті ақпарат көздерінен алуға болатын жағдайда, ... ... бар ... ... ... ... ... 10 жылдың ішінде туризм, саяхаттау, демалыс пен бос уақытты өткізу бойынша ақпараттардың үлкен мөлшері жиналды. Туризм ... ... ... бұл ... ... ... және ... табу әдістерінде біледі.
Ақпараттың екіншілікті көздері ішкі және ... ... ... Ішкі көздерге жататындар: пайда мен зияндар туралы есептер; баланстық есепте; турагнттер және таратудың басқа каналдарының ... ... ... ... есептер; бухгалтерлік есеп –қисап; фактура –шот; істік хат ... ... ... ... шағымдары мен кінәрәт қоюы және т.б.
Фирма ішіндегі құжаттарды талдай отырып, ... ... ... қауіптер мен проблемаларды және жаңа мүмкіндіктерді айқындай алады. Ішкі көздерден, мағызды беталыстар мен заңдылықтарды көруге көмектесетін тарихи деректерді алуға ... ... ... ... ... ... рынок бойынша (сыйымдылық, рынок үлесі); кәсіпорынның маркетингілік қызметі туралы (жарнамалық компаниялар тарихы, баға саясаты); шығындар мен пайдалар ... ... ... ... ... ... саласындағы; демографиялық беталыс туралы және сыртқы орта туралы басқада пайдалы ақпараттарды. Шаруашылықты қызметтің нәтижелері туралы ... ... сату ... ... ... ... құны және ... уақыт кезеңіндегі шығындар туралы мәліметтер келтіріледі. Шаруашылықты қызметтің нәтижелері туралы есепті зерттей отырып, кәсіпорын ... ... ... ... пайда болуын айқындай алады және соған сәйкес шаралар қабылдайды. Нақты және жоспарлы көрсеткіштерді салыстыру сатудың егжей –тегжейлі болжамаларынан ... ... ... бойынша; өнімдер бойынша; сатып алушылар мен туристік агенттіктер ... ... сату ... ... орнықтырылады, содан соң онымен нақты нәтижелер салыстырылады. ... ... ... ... ең ... және ең арзан көздерінің бірі.
Ақпараттың сыртқы көздеріне жататындар: сату, баға көрсеткіштері бойынша фирмалардың ... ... ішкі ... ... ... бойынша мемлекеттік органдардың шығармалары; кітаптар мен кезеңді басылымдар (газеттер мен журналдар, «Туринфо», «Турбизнес», «Вояж» және басқалары сияқты); ... ... ... ... ... және басқа аспектілер туралы деректер беретін, ресми статистикалық материалдар; қонақ үй ассоциациясының жарияламалары; коммерциялық ұйымдар қызметі туралы жарнамалық материалдар. ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың артық көруі мен беталыстары, бару, отельдер, тасымалдау бағыттары бойынша буклеттер мен кітапшалар туралы деректер береді. Мемлекеттік статистикалық ... ... ... ... тұтынушылар, олардың сатып алушылық қабілеттілігі, рынок мөлшері, халықтың әлеуметтік демографиялық сипаттамалары (бір адамға шаққандағы табыс) ... ... ... ... ... зерттеудің жөнелту нүктесі қызметін атқарады. Егер ақпараттың сәйкестікті екіншілікті көздері табылса, көп мөлшердегі ақша мен уақытты үнемдеуге ... ... ... төменгі құны осы көздің талассыз артықшылығы болып табылады, сауалнама құрастырудың және оны басудың, интервьюерлерді жалдаудың, көлік ... ... және ... ... ... ... ... деректер біріншіліктіге қарағанда тез жиналады. Екіншілікті деректердің өзінің кемшіліктері бар, оның ең бастысы –олардың ... Бар ... ... ақпарат алу мүмкіндігі болмағанда немесе бар ақпарат ескірген ... ... ол ... ... ... ... ... немесе оның шындықтылығына көз жетпесе, онда біріншілікті деректерге көңіл аудару керек (бірінші қолдан алынған). Егер саяхаттаушы пікіріне қатысты ақпарат алу ... ... онда ... ... ... яғни ... ... сауалнама өткізу. Алдында айтып кеткендей, біріншілікті ақпаратты жинауға, осы проблема бойынша екіншілікті көздерден алынған ... ... ... ... соң ғана ... ... ... қандайда маркетингілік зерттеуді екіншілікті ақпаратты шолудан бастау жақсы болғанымен, бірақ оны шешім қабылдау үшін ... ... ... ... фирма біріншілікті ақпарат жинауға қамқорлық жасауы керек.
Біріншілікті деректі жинау қажеттігі анықталғаннан соң, оларды алу әдісін таңдау қажет. Біріншілікті ... ... ... ... ... ... бірақ алынған деректерде проблеманы шешуде үлкен тиімділік көрсетеді. Ақпаратты жинау барысында екіншілікті деректерде кезеңді жаңаланып отырады. Оларға ... ... ... Біріншілікті маркетингілік ақпаратты жинаудың бірнеше әдістері бар. Соларды қарастырайық.
Пікір сұрау (сауалдама техникасы) әдісі тұтынушылар туралы, ... ... ... ... ... бір туристік өнімдерді таңдау кезіндегі артық көруі мен қызмет көрсетудің әртүрлі пішіндерін бағалау туралы маркетингілік ақпарат алудың ... ... ... ... Бұл ... ... жинаудың ең кеңінен тараған әдісі. Ол зерттеулердің жуық шамамен 90 % қолданылады.
Беляевский И.К. Маркетинговое ... ... ... ... ... ... – М.: ... и статистика, 2003. – 320с.: ил., - С.61 Пікір сұрау (сауалнама) –бұл ... ... ... ... ... пікір берушілерге ауызша немесе жазбаша үндеу. Пікір сұрау әдісі берілетін сұрақтар көмегімен ... ... ... ... және ... ... пікірді сұрауды және түсініктеме сауалнаманы қамтиды. Пікір сұрау дербес интервью алумен, поштаның немесе телефонның көмегімен жүргізілуі мүмкін.
Нақты ... ... ... ... ... ... ... сауалнаманың үлкен басымдылықты екенін көрсетеді. «Сіз өткенжылы жанұяңызбен қайда және қашан демалдыңыз?» сұрағы ... ... ... ... ... ... сауалнама, респонденттердің естерінде жақсы сақталмауымен немесе олардың жақсы әсер қалдыруға тырысуымен дәл ... ... ... ... нәтижелер береді.
Тұтынушылардың пікірін сұрау. Бұл әдісті қолдану кезінде респонденттерді өздерінің пікірлерін білдіруді, бір нәрсенің бағасын беруді ... ... ... қандай турөнімнің ол үшін тартымды екенін сұрайды: А немесе В, немесе қандай өнімнің жарнамасы ... ... ... Бұл ... ... ... нәтижелер әкеле алады.
Түсініктеме сауалнама. Бұл ... ... ... ретінде көрінеді. Мысалы, олардан неге олар тура осы ... ... ... ... неге олар тура осы ... қызметте қатысты), неге олар көрсетілген авиакомпанияны таңдағаны, неге олар өзінің демалысын өткізу үшін осы елді ... ... неге олар осы ... ... ... ... сұрайды.
Егер «не» сұрағына респонденттер дәл және жылдам жауап береді, дегенмен «неге» сұрағына жауап берер кезде бірнеше ... ... ... ... ... ... ... деректер алудың тиімділігі туралы қорытынды жасауға болады, жәнеде бұл кезде ... ... ... ... сұрау қолданылады және «неге» сұрағына жауап алу мақсатында тереңдетілген сұхбаттасу немесе психологиялық зерттеулер қолданылады. Жоғарыда айтылғандай, ... ... ... ... ... немесе топтамалы сұхбаттасумен немесе пошта арқылы жүргізіле алады. Зерттеу мақсаты болып ... бір ... ... ... ... ... ... табылады (іріктеулер, яғни осы мезгілде тұтас халықты бейнелеуге тартылған халық сарасы). Зерттеудің негізгі әдістерін талдау кезінде артықшылықтар мен кемшіліктерді ... ... ... пікір сұрау пішіні ретінде, сұхбаттасушының өзі сұрақ беріп және жауапты тіркеуі кезіндегі ... жеке ... ... Жеке ... екі ... ... алдын ала жоспарланған және ұйымдастырылған сұхбат, жәнеде көше дегі сұхбат. Алдын ала жоспарланғансұхбатты жүргізу кезінде сұралушылар ... ... ... ... сұрау телефон арқылы немесе жеке кездесу кезінде жүргізіледі. Сұхбаттың екінші типі кісілердің пікірін сұрауды ... ... ... ... ... немесе телефон көмегімен жүргізілетін пікір сұрауларға қарағанда, ... ... ... ... әдісі болады, өйткені сұхбаттасушы сұрақтарды белгілі бір жағдайға, респондентке үйлестіре алады, сұхбаттасу барысында қажетті түсініктеме береді. Сұхбаттасу көмегімен ... ... ... пошта немесе телефон көмегімен жүргізілетін пікір сұрауларға қарағанда, ақпаратты көбірек алуға болады. Жеке сұхбат ... ... сол ... ... ... жүргізе алады және сұрақтар береді. Мысалы, сұхбаттасушы, үйде сұхбат жүргізуші, тікелей ... ... ... ... ... ... ... қатысты ақпарат жинай алады, әңгіме нәтижесін өзінің жеке байқауларымен ... Жеке ... ... ... ... ... әдістеріне қарағанда, іріктеудің сақталуын бақылауды жүзеге асыруға ... ... Жеке ... ... ... ... ... оны жүргізудің салыстырмалы жоғары шығындықтығы табылады. Бұл әдіс барлық үш әдістің ішінде ең жоғары шығындықты болып ... және ... үшін ... көп ... ... ... Кемшілігі сұхбат жүргізушінің респондент жауабына әсер ете алуы.
Топтама сұхбаттасу кезінде 6 –адам ... ... ... ... ... ... ... шын болмайды. Сұхбатқа қатысушыларға, қағида бойынша, қатысқаны үшін біршама сомадағы ақша төленеді. Сұхбат жағымды және назарын алаңдатпайтын жағдайда ... ... ... жеңіл, жайбарақат әңгімелесу ұйымдастырады, респонденттер жауабы олардың терең сезімдері мен ... ... ... ... ... отырып, әңгімені қажетті сарынға бағыттайды. Сұхбат бейне- немесе таспа ... ... ... ... ... пікірін, сенушілігін және беталысын жақсы түсіну мақсатында өте мұқият зерттеледі. Тапсырыскердің белгілі өнімге қатынасын айқындау үшін, ... ... ... ... ... ... ... туристердің барған елін –туристік өнімді тұтынушылардың тікелей орналасқан жерде процесте және өнімді тұтыну аяғында туындайтын ... ... ... ... ... сұхбат, тұтынушылардың ойы мен сезімін терең түсінуге мүмкіндік беретін, маркетингтің негізгі ... ... бірі ... ... ... ... ... жинаудың басқа әдістерімен салыстырғандағы артықшылығы, зерттелетін құбылыстардың әлеуметтік –психологиялық механизмдерін ашу мүмкіндігі бар –дәлелдеуді, туристердің ұсынылған туристік өнімдерге және оның ... ... мен ... ... ұсынылған қызметтің құрылымы мен сапасына көңілі толмау себептерін.
Анастасова Л. Методически основи на социологическите изследования в туристическия маркетинг.- ... ... по ... 1991. - С. 35 ... ... ... ... сай, уақыты бойынша қысқа және жеке және топтық сұхбаттармен салыстыру ... ... ... ... ... бұл ... үлкен икемділік береді: сұхбаттасушы түсініксіз сұрақтарды түсіндіре алады және ... ... ... бір ... ... жіберіп, екіншілерін қосады. Телефондық сұхбаттасу респонденттермен байланысты бақылауға мүмкіндік береді: сұхбаттасушы талап етілетін мінездемелі респонденттерді өзі таңдай ... ... бұл ... ... ... сұхбаттасу кезіндегіден жауап қайтару пайызы жоғары. Дегенмен телефонмен сұхбаттасудың өздік кемшіліктері бар: респонденттер сыпайы сұрақтарға онша жауап бергісі ... ... - оң ... болғанымен, онымен бірге сұхбаттасушының респондентке ықпал ету мүмкіндігіде келеді: сөйлеу мәнері, ... ... ... және басқада тұлғалық кезеңдер респонденттің жауабына едәуір ықпал етеді. Одан өзге, сұхбаттасушылар бір жауапты әртүрлі етіп түсіндіре алады. ... ... ... ... ... ... және ... сипатта болмауы керек. Бұл әдістің келесі кемшілігі, барлық әлуеттік ... ... ... ... ... ... сұраудың негізгі артықшылығы деректерді жинау жылдамдығы және оны жүргізуге шығынның аз кетуі болып табылады.
Поштамен арқылы ... көп ... ... ... ... ... ... пікір сұрау, респонденттер тобына сауалнамаларды құрастыру мен поштамен жіберуден және ... ... ... ... ... ... қайтаруды сұраудан басталады. Бұл әдіс едәуір артықшылықты: пікір ... ... ... оның ... қиын жететін аудандарда өткізу мүмкіншілігінің болуы; психологиялық кедергінің және сауалнама жүргізушінің ықпалының болмауы; қатаң уақыт шектеуінің ... ... ... ... ... ... немесе сауалнамаларды өзінің ойынша толтырады.
Пошта арқылы пікір сұрауды жүргізу кезіндегі негізгі міндет дәл жауаптар алу үшін, ... ... ... құрастыру болып табылады. Осы пікір сұрау түрін жүргізу кезінде, тағыда көңіл аударатын нәрсе, –бұл ... ... ... ... ... ... поштамен жіберу кезінде, телефонмен пікір сұрауға қарағанда көп сұрақтар қою ... ... ... ... саны ... көп болмауы керек. Дегенмен бұл әдістіңде бірқатар ... бар: ... ... анық ... ... берушіні шатастырмайтын сұрақтардан тұруы керек және осы сұрақтар тура сондай қарапайымда, анық жауаптарды сол реттікте беруді талап етеді; жауапты күту ... ... ... ... жеке ... ... телефонда пікір сұрауға қарағанда көп уақытты алады; алынған ... ... ... ... ... алушының тәжірибеде респондентке ықпал ету мүмкіндігінің болмауы жауап қайтару пайызын төмендетеді, яғни сұхбаттасушығы барлық толтырылған сауалнама ... ... ... ... саны ... 90% асып ... Егер осы жауап қайтару пайызы аз болса, онда респонденттер көрсететін халықтың бөлігі үшін ... ... ... деп ... ... Алынған сауалнамалар санын көбейту үшін, әдетте келесі қадамдарды қабылдайды: қандайда бір ... ... ... ... ... нөмірін жібереді; сауалнама салынған хатты респонденттер жұмыс істейтін ұйымның директорына жібереді, оның толтырылған сауалнамалардың қайта жіберілуін ... ... ... ... ... ... қайтарма конвертті қоса салады; сауалнама парағын әдемі етіп рәсімдейді.
Сауалнама жүргізбес бұрын іріктеу ... ... ... ... ... ... іріктеу жоспарын құру талап етіледі, соның арқасында сынамалы жиынтық зерттеу алдына қойылған міндеттерге жауап береді. Ол үшін анықтау қажет:
- іріктеу ... ... ... керек? Халықтың тұтас тобын бөлу қажет. Іріктеуге кәсіпкерлер ... ... ... ды ғана ... ... мүмкін екеуінде кіргізу керек шығар. Қандай ақпарат қажет және ол кімнің қолында екенін шешу керек;
- іріктеу мөлшері: қанша ... ... ... ... ... Үлкен іріктеулер кішкентайларынан сенімдірек. Дегенмен дәлдікті деректерге қол жеткізу үшін, іріктеуге көп адам санын ... ... ... ... ... ... ... кезінде халықтың 1% артпайтын бөлігі жақсы нәтижелер беруі керек;
- іріктеуге қатысушыларды анықтау. Бұл үшін кездейсоқ ... ... ... ... ... ... ... анықталған топ немесе категорияға жататын белгісі бойынша, жас шамасы тобына немесе тұратын жеріне қарай іріктеуге болады. Зерттеуші, талап етілетін ... оның ... ... ... ... болатын тұрғындар өкілдері арасынан таңдайды. Әдетте, жүргізілетін зерттеудің өзінің мақсаты іріктеудің қай әдісінің ең тиімді болатынын ... ... ... ... ... ... ... әдісі –байқау (қадағалау). Байқау әдетте ізденіс сипатты ... ... ... және ... адамдар тобын, әрекеттерді және жағдайларды байқау жолымен зерттелетін объект туралы біріншілікті ақпарат жинау әдісін ... ... ... ... процестер ретінде қарастырылады: белгілі бір зерттеу мақсатының ізіне ... ... және ... ... тек қана ... ... ... үшін емес, сонымен қатар қорытындыланған тұжырымдарды әзірлеу үшінде; сенімділік пен дәлдік көзқарасынан тұрақты ... ... ... ... ... алады, мысалыға, олардың бәсекелестерімен жұмыс істейтін тураганттіктер мен делдалдарды, олардың жұмыс істеуін және ... ... ... ... ... ... жұмысы туралы және олардың өзінің проблемаларын қалай шешетіні туралы хабарлағаны үшін, тауарлар мен қызметті ... ... ... ... қателіктер жіберетін болса, кәсіпорын осындай қателіктерді өзінің қызметінде болдырмау үшін оларды ескеруі керек. ... ... ... әдісі, сауалнама әдісін қолданғанға қарағанда, барынша риясыз. Бұл әдісті қолдану кезінде ақпарат жеке ... ... ... ... ... ... ... көмегіменде жиналады. Пікір сұраумен салыстыру бойынша байқаудың бірқатар артықшылықтары бар: жүзеге асыруда қарапайым және аз шығын кетеді; объектінің ... ... және оның істі ... айту ... ... жоғары объективтілікті қамтамасыз етуге мүмкіндігінің болуы; сезілмейтін беталысты көрсету мүмкіндігі; зерттеу жағдайының табиғилығы. Пікір сұраумен ... ... ... ... ... табылатындар: репрезентативтілікті қамтамасыздандырудағы қиындықтар (мысалы, фирма кеңсесіне келушілерді ғана байқауға болады, ал объектілерді кездейсоқ іріктеу мүмкін емес); байқаушының қабылдауының субъективтілігі; ... ... ... ... түсіндіру мүмкін емес; объектілер беталысы, егер байқау ашық түрде жүргізілсе, табиғи беталыстан ... ... ... ... ерте ... ... ... сәйкес жүргізіледі, онда жүргізу орыны, уақыты, байқау объектісі, объект сипаттамаларын орнықтыру әдістері, нәтижелерді тіркеу және т.б. көрсетіледі. ... ... ... үшін ... бір ... ... талап етіледі. Біріншіден, бұл шараларды салыстырмалы қысқа уақыт ішінде жүзеге асыру қажет. Екіншіден, ... ... мен ... жете аларлықтай жерде болуы қажет. Үшіншіден, байқауға негізінде қайталанбалық, жүйелік әрекеттері болмайтын ... ғана ... ... А. Маркетинговые исследования в туризме: Учеб.-практ. пособие/ А. Дурович, Л. Анастасова. – М.: Новое знание, 2004. – 348с. - С.83 Көп ... ... ... ... ... ... қолданылады. Мұндай жолмен алынған деректер бір –бірін толықтырады және бақылайды. Бірақ байқау көбінесе ... ... ... ... әдіс ... табылады.
Туризмде, туристік қызметті сатып алу кезіндегі тапсырыскердің ... ... ... ... ... Ол үшін көп ... ... бейнекамераларқолданылады, олар арқылы келушілердің туристік кәсіпорын кеңсесінде болған кездегі ... ... ... Бұл байқаулардың нәтижесінде келесідей көрсеткіштердің талдауы жүргізіледі: тапсырыскерлер қандай ... ... ... ... бөлетіні; жарнамалық материалдардың қанша рет қаралатыны және ... ... ... ... ... ... уақыт болғаны; келушілер қандай сұрақтарды көбірек беретіні және т.б. Саяхаттау кезінде туристердің белсенділігін, ... ... ... ең ... пішіні зерттеушінің тікелей қатысуымен байқау жүргізу болып табылады (қосылған байқау). Бұл кезде ... ... ... ... болып тұрғандарын білмеулері керек (мысалы, арнайы дайындалған байқаушы экскурсия кезінде туристердің тәртіптері мен бағаларын тіркеп ... ... ... ... көп ... ... ететін әдісі болып табылады. Қорытындыларын рәсімдеу кейде, шараны жүргізуге кеткен уақыттан бірнеше ретке артық уақытты керек етеді.
Маркетингідегі шешімдерді, олардың мақсатқа жету үшін ... ... ... баға және ... ... ... анықтауға болады. Шешімдерді қабылдау үшін, жеке баламалардың болжалды жеңісі ... ... алу ... ... ... ... көмегімен алуға болады. Эксперимент себепті –ізденушілік қатынасты айқындау мақсатында тесттер жүргізуді көрсетеді. Эксперименталдық зерттеулер өзара салыстырмалы субъектілер топтарын ... осы ... үшін ... ... ... түрленбелі құрамаларды бақылауды және байқадлатын түрліліктердің маңыздылық дәрежесін орнықтыруды ... ... ... бақылау жүргізілген кезде, бұл әдіс барынша сенімді деректер береді. Эксперименттің қорытындыларына, алынған нәтижелер түсіндіре алатындай, оның ойы мен орындалуы баламалы ... ... ... ... ... ... эксперименттік зерттеулерді жүргізу қиын, өйткені түрленбелі құрамалардың тұрақтылығын бақылау өте қиын ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар, менеджерлерге басқару шешімдерін қабылдауға көмек ретінде жарнамалық немесе бағалық эксперименттер ... ... ... ... ... ... ... төмендету оны сату көлемінің артуына қалай әсер ететінін орнықтыру қажет. Айтайық, турдың бастапқы бағасы $ 300 құрады, содан соң компания ... ... ... бір ... $ 250 ... ... ... Егер нәтижесінде фирмаға келетін тапсырыскерлер саны бұрынғыдай болып қалса, онда бағаға ешнәрсе тәуелді емес. Егер туристер ... ... ... онда ... ... туристік өнімнің бағасының өзеруіне тәуелділігі туралы қорытынды жасауға болады.
Маркетингілік зерттеудің негізгі құралдары болып ... мен ... ... ... ... деректерді жинау кезінде кеңінен қолданылатын құрал сауалдама немесе пікір сұрау парағы болып табылады. Сауалдама –респондент өзінің жауаптарын көрсететін, ... ... бар ... ... ... өте нәзік және икемді құралы. Онда сұрақтардың ... ... саны мен ... ... ... өте ... Мүмкіндікті сұрақтар тізімі қатаң шектеулерге берілмейді. Әрбір зерттеуші мақсатына, ... ... және ... ... ... оны өзі ұсынады және тұжырымдайды. Г.А.Черчилльдің әділ айтқанындай, сауалдаманы әзірлеу, «ғылымнанда бұрын, өнер болып қалуда».
Черчилль Г.А. ... ... – СПб.: ... 2002. - С.308 Сауалдаманы дайындау кезінде туристік ұйымдар маркетинг саласының маманына ... ... ... ... ... ... бет бұра ... олар қажетті сұрақтарды іріктеп алуға, олардың пішінін, дұрыс тұжырымдалуын және сұрақтардың орналасуын таңдауға көмектеседі. Сауалдаманы құрастыру ... ең көп ... ... ... ... ... ... жауап беру мүмкін емес, жауап бергісі келмейтін сұрақ, сұрақ жауапты керек етпейді, міндетті ... ... ... керек ететін сұрақтың болмауы. Әрбір сұрақ зерттеу мақсатына сәйкестігіне тексерілуі қажет. Зерттеу мақсаты үшін ... ... жоқ ... енгізілмеуі керек, өйткені олар процедураны созып жібереді және ... ... ... ... ... пішініде респонденттер жауабына ықпал ете алады. Маркетингілік зерттеулерді сұрақтардың екі типін бөледі: жабық және ашық.
Жабық ... ... ... ... ... жиынтығы ішінен жауаптарды таңдауды болжайды. Мұндай типтегі сұрақтарды қолданудың артықшылығы, оларды деректерді машина көмегімен өңдеуге мүмкіндік беретінінде. Дегенмен онда едәуір ... ... тұр: ... тарапынан жауапты таңдау барынша шектелген, соның салдарынан жабық сұрақтарды қолдану кезінде, респондентке ұсынылатын жауаптар нұсқаларында ... ... ... ... ... талабы міндетті болып табылады.
Ашық сұрақтардың жабықтардан айырмашылығы олар сыбыр сөзсіз, жауаптың бір нұсқасын «жүктемейді», нысандандырылмаған (стандартты емес) ... ... ... Бұл кезде нәтижелерді өңдеу барынша күрделі болады. Дегенмен ашық сұрақтардың ... ... ... басымды келеді, өйткені осы жағдайдағы күтілмеген шешімнің табылу мүмкіндігі барлық шығынды алмастыратындай күйде болады. Сұрақтардың мұндай ... ... ... ... әсіресе пайдалы, адамдардың қанша саны олай немесе бұлай ойлайтынын анықтамай-ақ, олардың не ойлайтынын орнықтыру керек болған кезде. ... ... ... ... ... түсіндірілетін және кестеге келтіруге болатын жауаптарды алуға көмектеседі. Сұрақты тұжырымдауға көңіл аудару өте маңызды. Жәнеде ... ... ... ... ... ... ... сөздерді қолдану қажет. Сауалдамада сұрақтарды құрудың бірізділігін анықтауда ерекше көңіл бөлуді талап ... ... ... респонденттердің қызығуын тудыруы керек, қиын және жекеше сипаттағы сұрақтарды соңында ... ... ... ... ... өз ойын ... ... Сұрақтар логикалық бірізділікпен жүруі керек.
Сауалдаманы қорытынды сұрақтар аяқтайды. Олардың мақсаты респонденттің психологиялық ... ... ... ... ... ... шаршатқан жоқпа?»), сауалдаманың соңғы бөліміне респонденттердің әлеуметтік ... ... ... ... беретін сұрақтарда кіреді (жынысы, жасы, мекен жайының орыны, әлеуметтік жағдайы және т.б.), сауалдама соңында міндетті түрде жауап ... ... ... ... үшін ... білдіру қажет.
Мейлінше тереңдетілген маркетингілік зерттеу жүргізу үшін күрделі техника, әртүрлі статистикалық тәсілдер мен компьютерлік технология негізінде шешімдер қабылдау ... ... ... ... ... үшін ...... және маркетингілік зерттеулер бойынша арнайыландырылған компанияларды тарту қажет.
Келесі кезең –зерттеудің жоспарын ... Бұл ... ... ... жазбаша түрде ұсынады. Бұл әсіресе ірілендірілген масштабты зерттеулер немесе фирманың жұмысына сырттан қатынасқан жағдайда қажетті. Жоспарда, зерттеуге ... ... ... ... және барлық мақсаттары қойылуы керек. Одан өзге жиналуы керек ақпараттың шеңбері анықталып, қайтарма ақпараттың ... және ... ... ... ... ... ... Ақырында, жоспардың жүргізілген зерттеудің маркетингілік менеджерлердің шешім қабылдауына қандай жолмен көмектесе алатынына қатысты болжаулары болуы керек. ... ... ... ... зерттеу жоспары –бұл өз кезегінде фирма жетекшілігі мен зерттеуші топ арасындағы, зерттеудің барлық маңызды аспектілері бойынша ... мен ... ... ... ... ... ... бұрын, жетекшілер оны тағыда ұқыпты, қырағы қарап ... ... ... ... ... ... соң, ... жетекшілері оны жүзеге асыруға кіріседі. Жоспар қажетті ақпаратты жинау, өңдеу және ... ... іске ... Бұл ... ... зерттеудің меншікті бөлімінің қызметкерлеріне жүктеліне алады, бұл фирмаға жинау процесін және ... ... ... бақылауға үлкен мүмкіндік береді. Екінші жағынан, сырт жақтан зерттеушілер шақырудыңда өз артықшылығы бар, өйткені олар, өз саласының маманы бола отырып, ... ... ... ... және бұл фирмаға арзанға түседі. Маркетингілік зерттеулер үшін ең үлкен шығындар мен ең ... ... ... ... ... олар ... ... сатысында болады. Жобаның жетекшісі техникалық орындаушылардың жұмысын тұрақты түрде бақылап ... ... оның ... ... ... ... ... қателеспеуін және олардың өткізіп жіберуді жасамауын, объективті емес немесе алдын ала шындыққа жатпайтын ақпаратты беруші респонденттер, оларды жалған жолға ... ... ... ... ... және кестелер мен көрсетіліп, талдануы қажет. Осы және алдыңғы кезеңдер өте сақтақпен орындалуы ... ... егер ... кестелер құру және талдау сәйкесті түрде жүргізілмеген ... ... ... ... ... ... ... келесі қадам –зерттеу нәтижелерін түсіндіру және есеп беру. Енді ... ... ... түсіндірулер беру, сәйкес қорытындылар жасау және фирма жетекшілеріне есепті беруі қалады. Ол сандармен және күрделі статистикалық есептермен ... тыс ... ... ... мұндай күрделіліктердің қажеті жоқ, оларға айқындалған заңдылықтар қажет, бұл оларға дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі. Яғни деректердің өздері маңызды емес, ал ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі тек қана зерттеушілер мойынына салынбауы керек, менеджерлерде бұл мәселеде зерттеушілерге көзсіз сүйенуіне болмайды. ... ... ... ... ... ... берілген түсіндірулердің дұрыс екеніне сенімді болу үшін, менеджерлер зерттеулер нәтижелерінің талқылауына қатысуы керек. Мүмкін, бұл ... ... ... қосымша сұрақтарының пайда болуы, оған жауапты тағыда зерттеу деректерін талдай отырып табуға болады. Бұл жағдайда зерттеушілер ... ... ... ... ... ... ... жаңа қорытындылар жасауға көмектесуі қажет.
Түсіндіру –маркетингілік процестің маңызды сатысы. Тіпті керемет ... ... ... ... егер менеджер одан дұрыс емес қорытынды жасамаса. Өйткені, маркетингі мәселелерінде оған кейде объективтілікті сақтау қиын. Көбінесе ол берілген ақпаратта ... ... ... ... ал оның күткен нәтижесіне қарсыларын байқамауға тырысады. Сондықтанда, талдау мәліметтерін түсіндіру менеджерлер мен зерттеушілердің біріккен ... ... ... ... ... мен есеп беру ... ... процесінің соңғы сатысы. Ал зерттеу процесс болатын болса, онда оған ... ... ... ... керек, яғни сатыдан сатыға ештеңені жібермей жылжытылуы керек. ... ... ... ... ... ... зерттеуді жүргізу бойынша орындалған жұмыс аяқталмаған деп есептеледі. Зерттеу –бұл инвестицияланған ақша және жұмсалған уақыт. Жүргізілетін зерттеулердің міндеті салынған ... ... мен ... ... ... нәтижелер беруінен тұрады.
ТАРАУ «ЯССАУИ» ТУРИСТІК ФИРМАСЫНЫҢ МАРКЕТИНГІЛІК СТРАТЕГИЯСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
Туристік фирманың маркетингілік стратегиясының қалыптасу кезеңдері.
Туризм мен ... ... ... бөлінбес бөлігі болып табылады. Саяхаттау – туризмнің басты тақырыбы. Уақыт, ара қашықтық, тіршілік орыны, бару мақсаты мен ... ... ... бәрі тек ... ... элементтері. Жалпы алғанда, туризм көп мақсатты феномен болып табылады, онда бір мезгілде қызық оқиғалар ... алыс ... ... қандайда бір құпияны, экзотикалық орындарда болуды, және кәсіпкерліктің қызметтерін, денсаулық мәселелерін, жеке қауіпсіздіктіжәне мүліктерінің сақталуын ұштастырады.
Туризм, дүниежүзілік жалпы ... ... ... ... қамтамасыздандыра отырып, дүниежүзілік экономикада басты рольдердің бірін атқарады. Экономиканың бұл ... ... ... және таяу ... оның ең ... ... болады. Туризм индустриясындағы жыл сайынғы инвестицияның өсуі жуық шамамен 30 % құрайды.
Соңғы жылдары ... ... ... бизнестердің біріне айналды. Ол жуық шамамен дүниежүзілік капиталдың 7 % қолданады. Тоқсаныншы жылдардың басында туризмнің үлесі тауарлар мен қызмет көрсетудің ... ... 10 % ... бұл оған ... мен ... ... кейінгі үшінші орынды алуға мүмкіндік берді, ал 2006 ж. ... ... ... ... ... ... кезде Қазақстанда көрсетілетін қызметтің түрі мен пішініне қарай туристік фирмалардың төрт тобы қалыптасты.
Көрсетілетін қызмет жиынтығы көп болмайтын ... онда ... ... ... маршруттар ұсынылады, таңдау жеткіліксіз.
Жеткілікті таңдауы бар фирмалар, бұл жерде тапсырыскерге 10-15 маршруттар ұсынылады.
Толық таңдаулы фирмалар, олардың критериялары келесі девиз болып ... ... ... ... ... ... бар ... тапсырыскерлерге ерекше саяхаттар мен экскурсиялар ұсынады.
Маршруттарды әзірлеу күрделі көп сатылы процедура, ол жеткілікті ... ... ... ... және ... ... көрсету технологиясының негізгі элементі болып табылады.
Маршрутты әзірлеу және бекіту процедурасынан соң турды қалыптастыруға кіріседі.
Турлардың негізгі екі түрі ... Яғни ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету, көлік, тұрмыстық, спорт-сауықтыру, денешынықтыру, медициналық және басқа қызмет көрсету.
Инклюзив-тур. Яғни жеке туристік ... ... ... ... қызмет көрсету, көлік (таңдау бойынша).
Тәжірибеде инклюзив турлар үлкен әйгілілікке ие, онда турист негізгі қызметтердің минимал-жеткілікті жиынтығын тапсырады, қосымша қызметтерді ... ... ... алады. Бұл туристің меншікті уақытын жоспарлау мүмкіндігін ... және ... ... ... ... ... ... кезінде туристікке арналған тауарлар толықтырғыштар болып табылады, яғни тур ... ... мен ... ... ... ... және ... сұранымның негізінде қалыптастырылған тур бірден сатуға арналған тауарлы өнім бола алмайды. Ол үшін бірқатар кезеңдерді орындау қажет:
... ... ... енгізу;
● жарнама мен тұсау кесер (таныстыру рәсімі);
● турларды сату.
Турды қалыптастыру кезеңі өзіне «құрамаға», бірқатар қызметтерді және тауарларды тур деп ... бір ... ... Мұндай жиынтықтың механикалық құралуынан өзге, турдың қалыптасуы оның техникалық –экономикалық негізделуінде қарастырады, ... ... ... тур ақырында дәрменсіз болып табылады. Сонымен, турды қалыптастырудың екі шекарасы болады: жоғарғы –қызмет көрсету мен ... ... ... пакеті; төменгі –оның бағасына ықпал ететін экономикалық тиімділік.
Егер тур берілген критериялар бойынша “өтетін болса”, онда оны ... ... ... Ол ... ... (немесе жеңілдікті) круизбен, автобуспен саяхат жасаумен және т.б. біріктірілуі мүмкін.
Жарнамалық тур нәтижелері бойынша оның тұсау кесері болады, ... ... ... ... ...
Осыдан соң шығынның калькуляциясы жасалады. Кіріс нормасы анықталады (беріледі), баға есептеледі және жеңілдіктер жүйесі қалыптастырылады.
Одан әрі қарай қалыптастырылған тауарлық өнім ... ... ... тур ... ... ... немесе өзбетінше, туристер мен кәсіпорындар арасындағы делдал болып табылатын, туристерге қызмет көрсететін ... ... ... ... экскурсиялық қызметтер, мұражайлар, шынықтыру-сауықтыру кешендері және т.б.) саяхаттау және экскурсия бюролары арқылы өткізіледі.
Турды қалыптастыру кезінде оның негізгі қасиеттерін ... ... ... ... ... ... негізділігін:
● тұтастығын (аяқталғандығын);
● адрестік бағыттылығын;
● ақпараттығын;
● икемділігін.
Туризм –келушілердің ... ... ... ... сипатымен тартатын табиғи және жасанды ерекшеліктері бар, региондарда (жерлерде) дамитын индустрия.
Қағидаға сай, туристер категориясына, өзінің тұрақты мекен жайынан қанағаттанарлық сезім алу ... ... ... және ... ... болу ... бір ... асатын саяхаттаушыларды жатқызады.
Туристік өнім –бұл азаматтарға (туристерге) ... ... ... ... ... кешені.
Мұндай өнімді өндіруді ұйымдастырудың кешенді жүйесі туризм ... деп ... ... жүйесіне мамандандырылған кәсіпорындар, ұйымдар және мекемелер кіреді:
● Орналастыру бойынша қызмет көрсететін ... ... ... мотелдер, кемпингтер, пансионаттар);
● Тамақтандыру кәсіпорыны (мейрамханалар, кафелер, барлар);
... ... ... ... ... ... әуе кәсіпорындары, темір жол ведомстволары, теңіз және өзен көлігі кәсіпорындары);
● Туристік өнімді әзірлеуші және ... ... ... ... ... ... бюро, туристік агенттік, жолдамаларды өткізу бюросы);
● Жарнамалық –ақпараттық туристік мекемелер (жарнама ... ... ... ... ... туризмді басқару органдары (туризм комитеттері мен департаменттері, қоғамдық туристік ұйымдар мен бірлестіктер).
Туристік индустрияның ... ... ... ... ... - рекреациялық ресурстардың болуына;
● Регионның дамыған инфрақұрылымының болуына;
● Мамандандырылған кадрлардың барлығына;
● Туризмді Мемлекеттік қолдауға;
... және ... ... ... факторларына;
● Саясаттық және экономикалық факторларға;
● Ғылыми –техникалық прогреске, дәстүрлерге және т.б.
Туристік қызметтер халықтың тұтынатын қызметтерінің маңызды бөлігін ... және ... ... ... ... ... болады, яғни демалыс, тұлғаның даму мүмкіндіктері, тарихи және мәдени құндылықтарды тану, спортпен айналысу мүмкіндігі, мәдени-массалық шараларға қатысу және ... яғни ... ... ... ... гуманитарлық, тәрбиелік және эстетикалық факторларды ұштастырады.
Туристер негізгі, қоалқы және серіктес қызметтердің тұтынушылары болып табылады.
Негізгі туристік қызметтер ... ... ... ... және ... ... ... қызметтерге жататындар:
● Орналастыру;
● Тамақтандыру;
● Көлік қызметі, ... ... ... ... көрсету.
Қоалқы қосымша қызметтер барынша кең спектрде болады және жалпы табыстың, ... ... ... ... 50 % ... мөлшерін алады. Оған жатқызуға болады:
● Негізгі қызметтер тізіміне кірмеген, ... ... Дене ... ... ... қызмет көрсету;
● Мәдени-көріністі және ойын-сауықты шаралар;
Серіктес қызметтерге жататындар:
● Сувенирлік өнімдермен, туристік символикалармен қамтамасыздандыру;
... ... ... және ... ... көрсету;
● Байланыстың арнайы түрлерінің, меншікті сейфтер беру, тағы басқа қызметтер көрсету.
Маршруттарды, турларды, экскурсиялық бағдарламаларды, негізгі және ... ... ... ... туристік қызмет көрсетудің технологиясын құрайды, яғни бұл туристік қызметпен қажетсінуді қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... ... бағдарламада қарастырылған қызметті көрсету мақсатында, белгілі бір уақыт ішінде оның ерте бастан жоспарланған трассамен жылжуы (жүруі).
Тур –бұл нақты ... ... ... ... ... бойынша жеке немесе топпен сапар шегу.
Тур жолдама немесе ваучер түрінде өткізілетін, туристік өнімнің тауарлық пішіні.
Егер тур құрамына ... ... ... онда тур ... тур деп ... жолдама –бұлқатаң есеп беру пішіні болып табылатын, бағдарламамен қарастырылған қызметтердің төлемін ... ... ... ... негізгі қызметтер тізімі, әрекет мерзімі, бағасы, маршрут сипаттамасы және басқалары көрсетіледі.
Ваучер –бұл, ... ... ... туристерге қызмет көрсетілу және фирмамен өзара есептесу жүргізілетін құжат.
Туристтің оған қызмет көрсететін фирмамен өзара ... ... ... ... шартымен рәсімделеді. Ол фирмаға кінәрәт-талап қоюға және оны соттық тәртіпте куәлендіру үшін ... ... ... ... ... Тур операторлар топтық туризм үшін кешендік өнімді ұйымдастырушылар мен құрушылар қызметін атқарады. Тур ... ... ... және ... ... ... ... әртүрлі бағадағы және ұзақтықтағы саяхаттарды ұсынады.
Тұтынушы сапар үшін белгіленген бағаны төлейді. Маршруттың басы ... ... ... және ... ... ... ... табылады. Сапардың құнына гид –аудармашыныңда қызметі кіреді, ол жағдайларға қарай топты сапардың барлық бойлығында немесе бір бөлігінде еріп ... ... ... ... ... ие болуда, өйткені қызмет көрсетудің міндетті элементі болып, құнға енгізілген қызметтер ... ... ... ... ... пакеті табылады, сонымен қатар саяхат кезінде пайда болатын барлық сұрақтарға егжей-тегжейлі ақпарат алуға ... ... ... ... ... ... ... сапар шарттарын және сонымен қатар оның жуықтама құнын айқындай алады.
Тур операторларды көбінесе «көтере сатушы» деп ... ... олар ... ... ... көтерме бағамен сатады, ал олар өз кезегінде туристік өнімді бөлшекті саудамен сатуға кіріседі. Бұл ... тур ... ... ... ... ... ... турларды турлар операторларына сатумен айналысатын жеке немесе ... ... ... жасайтын компаниялар, мысалы, көлік және орналастыру кәсіпорындары сияқты, олардың қызметін сатып алушылар болатын әрбір елді мекенде ... ... ... ... ... керек етеді. Бұл тұтынушығада ыңғайлы, өйткені тур агенттік, қағида бойынша, ... ... ... ... ... бірмезгілде ұсынады. Туристік фирма өзінің екі негізгі өнімдерін ... ... ... ... сата ... сақтап қою;
–тапсырыскерлерге болжалды маршруттарға және осы маршруттармен байланысты қызметтер түріне қатысты кеңестер мен ұсыныстар.
Егер тапсырыскер алыс сапарды жоспарласа және ... ... ... ... ... бір жерге барғысы келсе және көліктің қандай ... ... ... ... кеңес өте керек.
Фирмалар тапсырыскерлерді кеңесушілер мен сапарды рәсімдеушілерге бөлмейді, өйткені тапсырыскер оны қызықтыратын барлық сұрақтарға объективті ... ... егер олар оның ... ... ... ... ... деп есептеледі. Жәнеде кеңес беру көмегі, сапарлық билеттерді рәсімдеу, қонақ үйде орын сақтап қою және басқа қызметтер сол жерде орындалады және ... ... ... көлік ұйымдары мен қонақ үй кәсіпорындары, өткізілген қызмет құнының пайыздық қатынасымен ... ... ... ... ... ... даму мақсаттары.
Туристік мүддені талдау келесі қажеттіліктерді айқындады: дамушы елдердегі туризмнің мақсаты мен міндеттерінің үлкен сан алуандығын, бұл дискрециялық ... ... ... ... өнімнің кеңейтілген диверсификациясын; қызмет көрсетудің қауіпсіз стандарттарын ескере отырып, рыноктың барлық жинақталған ... мен ... ... ... және ...
Рынок өнімді тұтынудағы таным жоғарылаған кезде, барынша ... ... ... мен ... ... бейімделген болады. Ұсыныстар мен сұраныстардың дамуында туристік рыноктардың қажетсінулерін толық түсіндіру мен ... ... ... туристік дамуды жоспарлаудың қажеттігі жоғарылайды.
-ші және 80-ші жылдар туристік қатысушының әрбір типі мен категориясы ... ... ... ... үшін ... ... ... кезеғі еді. Қазіргі кезде, бұл жағдайда өзгерістер тек қана қарқынды бәсекелестіктен туған ... және ... өсіп бара ... ... ... ... сонымен қатар созылып кеткен экономикалық құлдырауданда өтуде. Бұл туристік қызметпен айналысатын барлық қатысушылардың, рынокта бағдарлана алмай, ... ... ... ... ... ... мақсатының жүзеге асуы - өнім мен қызметтің талаптарға дәл сәйкестікте дамуы, бұрынғыға қарағанда туристік өнімнің өткізілімінің сатылуының қарқындылығына тәуелді. ... ... және ... ... ... ... ... туристік өсудің пропорциясын едәуір жоғарылатады.
Туризмнің экономикалық ықпалы. Туристер ақшаларын отелдерде, мейрамханаларда, көліктерде, және т.б. ... және сол ... ... елдің экономикасына енеді. Бұл енуді тура және жанама енетін ықпалды бағалау көмегімен зерттеуге болады. Тура ықпал - бұл ... ... алып ... ... шығындарының көлемі, ол туристерді тауарлармен және қызметтермен толық қамтамасыздандыру үшін қажет. Туристердің шығыны тікелей түсетін кәсіпорын, ... ... ... ... ... мен ... сатып алуды қажетсінеді. Мысалы, қонақ үйлер құрылысшылардың, ... ... ... ... компанияларының, тамақ өнімдерін өндірушілердің және басқалардың қызметтерін қолданады. Сонымен, жұмсаудың осы бірізді кезеңдерінен алынған іздестірілген экономикалық белсенділік, ... ... ... ... ... ол тура ... ... туристердің барлық шығынын қамтымайды, өйткені ақшаның бір бөлігі айналымнан импорт пен салық салу арқылы шығарылады.
Тура және жанама жұмсау кезінде жергілікті ... ... ... жалға беру төлемі және т.б. пішінінде табыс жинақталады. Бұл қосымша табысты ... ... ... ... мен ... ... ... сол арқылы экономикалық белсенділіктің жаңа орамын жасайды.
Туризм, дегенмен, экономикаға жағымсыз ... ... ... ... ... мен ... өндірісі ресурстарды, оларға деген сұраным жоғары, экономиканың басқа салаларынан, ауыстыруды талап етеді.
Инфляция жергілікті тұрғындар қолданатын өнімдер мөлшерін ... ... ... Бұл ... ... ... ... ерекше жоғары, бұл жергілікті валютаның тұрлаулы валютаға қатынасы бойынша курсының төменгілігі себебінен сапалы өнімді импорттау мүмкіндігі болмауынан және ... ... ... ... ... және ... ... жағынан сұранымды төмендету көмегімен немесе импортты жоғарылату ... сол ... ... қаржылық құралдар есебінен тоқтатуға болады.
Туристік фирмаларды ұйымдастырудың экономикалық аспектілері.
Салалық экономикалық жүйе ретінде, туризм ұйымы деп оның ... және ... мен ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Туризм құрылымы оның элементтерінің құрамы мен оларды біріктіру әдістерімен (өзара әрекет) сипатталады.
Ұйымдастыру құрылымы, ... ... ... саласы ретінде туризм иерархиясы түзілетін, элементарлық деңгейдің (турфирмалар, турагенттіктер және т.б.) ... ... ... әдісін көрсетеді.
Туризм саласының ұйымдастыру құрылымында әлеуметтік-экономикалық аспектіні, материалдық-заттық, технологиялық және ақпараттық аспектілерді бөлуге болады.
Ұйымдастыру құрылымының әлеуметтік-экономикалық аспектісі, ... ... ... ... ... ... ... меншіктіліктің қалыптасуымен байланысты. Осыған тәуелді туризмнің келесідей ... ... ... ... федералдық, муниципалдық, акционерлік, жеке меншіктік және т.б.
Туризм құрылымының материалдық ... ... сала ... ... ... және өткізілген турлардың, қызметтердің және тауарлардың жиынтығын көрсетеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... технологиялық аспектісі туристік өнімнің өндірісімен, өткізілуімен және тұтынылуымен байланысты ... ... ... ... ... ұйымдастыру құрылымының ақпараттық аспектісі. Туризм сияқты мұндай күрделі жүйені басқаруды жүргізу үшін, ... ... ... ... керек. Үлкен жүйелер үшін ең тиімді ұйымдастыру болып иерархиялық құрылым және т.б. ... ... ... ... оның регионының бюджетінде қаржы нәтижелерінің көрінісі ерекшеліктерімен байланысты. Осы көрсетілген белгілер бойынша туризм пішінінде туризмнің екі түрі бөлінеді : ... және ... ... ... ... отандық туристердің қарастырылатын регионға келуі активті туризм болып табылады. Активті туризм елге ... ... ... ақшаның (валютаның) келтірілу факторы қызметін атқарады.
Бір ... ... ... ... және осы ... туристердің кетуі пассивті туризм болып табылады. Пассивті туризм елден немесе сол регионнан ақшаның (валютаның) кетуінің ... ... ... ... ... ... ... талдау және оның туристік қызмет көрсету рыногіндегі орыны.
«Яссауи” туристік фирмасы 1996 жылы Қатысушылар шешімінің негізінде ұйымдастырылды (кәсіпорынның жарғылық ... ... 20 % ... 5 ... ... 23 ... ... ??e8????????????
d2?????????? ?????????????? c4??????????????
ca??????????
e1???? e1????????????????
әf???? ??????????????????????e8????????????fb
Әf???? ... ???????? ... ... ... ??????????????????????? ??????????????????????????????????
43

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы патенттеу жүйесі38 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Туристік қызметтің бәсекеге қабілеттілігінің теориялық аспектілері94 бет
"Дәннің құрылымы мен оның анатомиялық бөліктерінің микроқұрылымының технологиялық маңызы"9 бет
"Технологиялық карта."12 бет
"шжбм жағдайында оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері"5 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет
1.Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар.2.Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь