Жас ерекшеліктеріне сай баланы сауықтыру шараларының маңызы

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1 Мектепке дейінгі балалардың дене тәрбиесініңмаңызы мен міндеттері
2.2 Сәби және мектеп жасына дейінгі балалардың жас ерекшеліктеріне байланысты дене дамуы мендене дайындығы
2.3 Сабақ әдістемесінің ерекшеліктері
III. Қорытынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер
Жас ұрпақ тәрбиесі – адамзаттың мәңгілік тақырыбы. Ұлттың бүгіні де, болашағы да тәрбиелі ұрпаққа байланысты. Баланың шын мәнісіндегі адам болып қалыптасуы қыруар уақыт пен тер төгетін, зор еңбекті қажет ететін, ауқымы кең, жауапкершілігі мол жұмыс. Бала туылғаннан бастап, мектепке барғанға дейінгі алғашқы жылдар адам өмірінде өте үлкен маңызға ие. Бұл кезеңде денсаулықтың іргетасы шыңдалады, әр түрлі қабілеттер дами бастайды бастайды, сапалы қасиеттері көрінеді және мінез-құлық ерекшеліктері қалыптасады. Осы жылдарда баланың қалай тәрбиеленуі, оның болашақтағы оқуына, жеке адамзат болып қалыптасуына негіз болады.
Баланы алғашқы жылдары жан-жақты тәрбиелеудің негізгісі дене тәрбиесі болып табылады. Дұрыс дамып келе жатқан бала ылғи да қозғалысқа қабілетті болады. Үш жасқа дейінгі баланың тәуліктік қажеттілігі 6,5 локамация, ал жеті жастағылардікі 16-18 локамация. Қозғалыс ықпалымен жүрек-буын, тыныс алу және жүйке жүйесі қызметі жақсартады, трек-қимыл жүйесі жетіліп зат алмасу реттеледі. Олар бала ағзасының ауруға қарсы әрекетін күшейтіп, қорғаныс күшін реттейді. Бала қимыл арқылы әлемдітаниды, оның психикасы, еркі, дербестігі, үлгерімі, ұйымшылдығы дамиды.Әсіресе қол саусақтарының қимылы зор мәнге ие, болады. Мидың үлкен жарты шеңбер үлкен жарты шеңбер бөлігінің белсенділігін арттырып, тіл қозғаушы орталықтың дамуын реттейді. Сондықтан бала неғұрлым түрлі қимыл-қозғалыстарды меңгерсе, соғұрлым сезім, қабылдау және де басқа психикалық процестерді дамуын мүмкіндік туғызады.
Мектепке дейінгі мекемелерде 2 айдан 7 жасқа дейінгі балалар қатысады. Анатомо-физиологиялық ерекшеліктеріне, өмір шарттарына, тәрбиесі мен оқу біліміне қарай болып бөлінеді. Олар яслилік және мектепке дейінгі топтар болып бөлінеді. Ясли: нәрестелік жастағы бірінші топ (2 айдан 1 жасқа дейін) және нәрестелік екінші топ (1 жастан 2 жасқа дейін). Мектепке дейінгі: бірінші сәбилік топ (3 жастан 4 жасқа дейін), орташа топ (4 жастан 5 жасқа дейін), жоғары топ (5 жастан 6 жасқа дейн) және мектепке дайындық топ (6 жастан 7 жасқа дейін). Қимылды дамыту ерекшеліктері. Бала үшін өмірінің алғашқы үш айы бір қалыпты өтеді. Ол ересектерге дыбыстау арқылы ғана жауап береді. Бала күлгенде «өміршеңдік кешені» деп аталатын қимылды қолдап көтермелеу керек. Бұл баланың барлық бұлшық еттерінің дамуына, ағзаны нығайтуға, жалпы өмір сүруге талпынысын арттырады. Қозғалысты меңгеру құбылысы өте тез өтеді. Бала екі айлығында жилжиды, жеті-сегіз айлығында отырып-тұра алады, ал он-он бір айлығында өз бетінше қимылдау белсенділігін арттыру керек және осы қимылдарды жүйеге түсірген жөн. Мысалы, оны алғашқыда отыруға, тұруға, жүруге үйрету қажет.
Баланың жас ерекшеліктеріне сай баланы сауықтыру шараларының маңызы зор. Соған орай жоба жұмысы барысында 12 жылдық білім берудің қажеттілігі, бес жасар балаларды мектепалды даярлықтан өткізу мәселелерімен бірге, жалпы білім беретін мектептерде және балалар бақшасында білім, білімділік бағдармалардың сапасын арттырып, тәрбие жұмысын жетілдіруді көздеу маңыздылығын көрсетпекпіз.
1. Аммарин Б. А. «Дене тәрбиесінің ілімі мен әдістемесі» М. 1999.
2. Ашмарин Б.А. Дене тәрбиесіндегі педагогикалық ізденістің ілімі мен әдістемесі. — М., ФиС, 1978
3. Балалар мен жасөспірімдердің салауатты өмір салтын қамтамасыз
етудегі дене тәрбиесі Республикалық ғылыми әдістемелік түтас жинақ
бағдарламасы 2001-2005 жыддарға. Алматы 2001.
4. Дене тәрбиесі іліміне кіріспе дене тәрбиесі институттарына арналған оқу құралы. Матвеев А. Т. редакциясы М. ФИС. 1993.
5. Дене тәрбиесі жэне спорт арқылы Қазақстан Республикасының халқын
сауықтыру бағдарламасы. Алматы 1999.
6. Дене тәрбиесі мүғалімдеріне арналған кітап. Каюрова С. редакциясы
бойынша. -М., ФиС, 1973 Н.Дене тәрбиесінің ілімі мен әдістемесі. 26. 7. 7. Дене тәрбиесі институттарынға арналған оқу құралы. Матвеев М., Говиков А.Д. басқаруымен. 2-ші басылым. —М.:ФиС, 1976. Т.1, 2тарау.
7.«Мектепке дейінгі білім» №1(7) қаңтар/ақпан 2007ж
8.«Мектепке дейінгі білім» №5(17) қыркүйек/қазан 2008ж
9.Концепция развития образования Республики Казахстан до 2015 года - Астана,2004
        
        ЖАС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІНЕ САЙ БАЛАНЫ САУЫҚТЫРУ ШАРАЛАРЫНЫҢ МАҢЫЗЫ
Мазмұны
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1 Мектепке дейінгі балалардың дене ... ... мен ... Сәби және мектеп жасына дейінгі балалардың жас ерекшеліктеріне байланысты дене дамуы мендене дайындығы
2.3 Сабақ әдістемесінің ... ... ... ... ... - адамзаттың мәңгілік тақырыбы. Ұлттың бүгіні де, ... да ... ... ... Баланың шын мәнісіндегі адам болып қалыптасуы қыруар уақыт пен тер төгетін, зор еңбекті қажет ететін, ауқымы кең, ... мол ... Бала ... ... мектепке барғанға дейінгі алғашқы жылдар адам өмірінде өте ... ... ие. Бұл ... денсаулықтың іргетасы шыңдалады, әр түрлі қабілеттер дами бастайды бастайды, сапалы қасиеттері көрінеді және мінез-құлық ерекшеліктері қалыптасады. Осы жылдарда баланың ... ... оның ... ... жеке адамзат болып қалыптасуына негіз болады.
Баланы алғашқы жылдары жан-жақты тәрбиелеудің негізгісі дене тәрбиесі болып табылады. Дұрыс дамып келе жатқан бала ылғи да ... ... ... Үш ... дейінгі баланың тәуліктік қажеттілігі 6,5 локамация, ал жеті ... 16-18 ... ... ... ... ... алу және ... жүйесі қызметі жақсартады, трек-қимыл жүйесі жетіліп зат алмасу реттеледі. Олар бала ағзасының ауруға қарсы ... ... ... ... ... Бала ... ... әлемдітаниды, оның психикасы, еркі, дербестігі, үлгерімі, ұйымшылдығы ... қол ... ... зор ... ие, ... ... ... жарты шеңбер үлкен жарты шеңбер бөлігінің белсенділігін арттырып, тіл ... ... ... ... ... бала ... түрлі қимыл-қозғалыстарды меңгерсе, соғұрлым сезім, қабылдау және де басқа психикалық процестерді дамуын ... ... ... мекемелерде 2 айдан 7 жасқа дейінгі балалар қатысады. Анатомо-физиологиялық ерекшеліктеріне, өмір шарттарына, тәрбиесі мен оқу ... ... ... бөлінеді. Олар яслилік және мектепке дейінгі топтар болып бөлінеді. Ясли: нәрестелік жастағы ... топ (2 ... 1 ... дейін) және нәрестелік екінші топ (1 жастан 2 жасқа дейін). Мектепке дейінгі: бірінші сәбилік топ (3 ... 4 ... ... орташа топ (4 жастан 5 жасқа дейін), жоғары топ (5 жастан 6 жасқа дейн) және мектепке дайындық топ (6 ... 7 ... ... ... ... ерекшеліктері. Бала үшін өмірінің алғашқы үш айы бір қалыпты өтеді. Ол ересектерге дыбыстау арқылы ғана жауап береді. Бала күлгенде деп ... ... ... ... ... Бұл ... ... бұлшық еттерінің дамуына, ағзаны нығайтуға, жалпы өмір сүруге талпынысын арттырады. Қозғалысты меңгеру құбылысы өте тез өтеді. Бала екі ... ... ... айлығында отырып-тұра алады, ал он-он бір айлығында өз бетінше қимылдау белсенділігін арттыру керек және осы ... ... ... жөн. ... оны ... отыруға, тұруға, жүруге үйрету қажет.
Баланың жас ерекшеліктеріне сай баланы сауықтыру шараларының маңызы зор. Соған орай жоба жұмысы барысында 12 ... ... ... ... бес ... ... ... даярлықтан өткізу мәселелерімен бірге, жалпы білім беретін мектептерде және балалар бақшасында білім, білімділік ... ... ... тәрбие жұмысын жетілдіруді көздеу маңыздылығын көрсетпекпіз.
2.1 Мектепке дейінгі балалардың дене тәрбиесінің
маңызы мен міндеттері
Мақсаты: баланың ... ... және ... дене ... ... қызғушылықтарын арттыру, қимылдық іскерліктері мен дағдыларын жетілдіру.
Міндеттері:
- жүру, жүгіру, секіру, лақтыру, лақтырып тосып алу, еңбектеу және ... ... ... ... ... іскерліктерін жетілдіру;
- ұйымшылдыққа, дербестікке, шығармашылыққа, құрдастарымен өзара достық қарым-қатынаста болуға тәрбиелеу, икемділікке, шапшаңдыққа, шыдамдылыққа үйрету, ... ... ... ... ... ... ... бірдей қарқынмен әрекет етуге үйрету;
- денесін дұрыс ұстауға, жеке бас гигиенасын сақтау дағдысы мен денсаулық сақтау негіздерін қалыптастыру;
- ... ... ... ... ... ... (қимылдың қосымша түрлерін соның ішінде емдік-сауықтыру бағытындағы қимыл әрекеттерін енгізу, өз еркімен қимыл-қозғалыс жасау үшін күн ... ... ... ... ... ... ... әр халықтың қимылды ойындарына, сабақтағы спорттық құрал-жабдықтарды қолдануға ... ... ... ... ... жабдықталған, әр түрлі қимыл әрекеттерін дамытуға жағдай жасайтын қозғалыс ... ... ... ... психологиялық өріс-еркіндік, батылдық, имандылық тәрбиелерін бала бойына сіңіріп, ... жеке ... ... ... ... роль ... ... балаларды мектепалды даярлықтан өткізу барысында оқыту мен тәрбиелеудің төрт міндеті қарастырылады. Бірінші міндет: әлеуметтік ... ... ... ... және өз ... мен ... ой-өрісінің қалыптасу мүмкіндіктері көзделеді, өз отанына, отбасына халқының салт-дәстүріне көңіл бөлу жолдары қарастырылады.
Адам баласының ... ... мен ... ... ... ... ... жеті жыл уақыты оның келешек өмірінде өте үлкен маңызы бар. Өйткені осы кезеңде адамның денсаулығы, әр ... ... ... ... ... ... ... Баланың денесін шынықтыру, өмірге керек қозғалыс шеберлігін ... ... ... ... ... үшін осы бір ... ... шақ өте бір қолайлы кезең.
Баланың ағзасының жан-жақты дамуының негізі, тәрбие көзі дене ... ... ... ... ... өсіп келе ... бала ... түрде қозғалғысы келіп тұрады. Оның осы қозғалыс әрекетін жанұяда, бала бақшасында дұрыс ұйымдастыру оның ... ... дем алу, ... ... зат ... ... қызметтерін жақсартады, қозғалыс-тірек аппараттарын нығайтады. Баланың ... ... ... ... қорғаныс күшін күшейтеді. Қозғалыс арқылы бала өмірді, табиғатты тани бастайды, оның ... ... ... ... дамиды. Бала көбірек қозғалыстарды білген сайын оның ... ... ... ... ... және басқа да әр түрлі психикалық мүмкіншіліктері кең көлемде дамиды. Сондықтан да осы кезеңде дене тәрбиесі сауатты, дұрыс ... ... ... уақытты қуып жету, жіберілген қателіктерді түзету қиын болады.
Мектепке дейінгі жастағы балалардың негізгі міндеттері үш үлкен ... ... ...
1. Бала ... ... арқылы, сыртқы ортаның зиянды әсерлеріне қарсы тұра алу қабілеттіктерін жетілдіру. Табиғаттың табиғи күштерін, ауаны, суды, күн қызуын ... ... ... бала денесі шынығады. Оның әр түрлі суық тию арқылы болатын тұмау, жөтелу, тамақ ауруларына қарсылық күштері көбейеді.
2. Қозғалыс тірек аппараттарын ... және ... ... ... ... ... көлеміне әсер ететін жалпақ табан болмауы үшін, табан және сирақ бұлшық еттеріне арналған ... ... ... Бала ... үйлесімді дамуы үшін денесінің екі жағындағы бұлшық еттерге ... ... ... ... ... ... аз ... істейтін бұлшық еттер топтарына көбірек жаттығулар беру.
Жас ... ... ... ... туралы мағлұмат беру қажет. Еңкіштік, бір иықтың екіншісінен биіктігі, омыртқаның қисаюы және т.б. мүсін қисаюларын ... ең бір ... ... дене ... екені олардың әрқашанда ойларында болу керек.
3. Вегетативтік мүшелердің қызмет мүмкіншіліктерін жоғарылату. Баланың белсенді қозғалыстары жүрек-қан ... және ... алу ... тамақ қорыту, дене температурасын реттеу жүйелерінің, ағзадағы зат алмасу ... ... ... Зәр ... органдарында зәр шықпай қалу үрдістерін болдырмайды.
4. Жылдамдық, үйлесімділік, төзімділік секілді дене қуаты ... ... ... ... ... дене ... бірін ғана және дамытуға арнайы көңіл бөлуге болмайды. Қозғалыстарды әр түрлі етіп ... ... ... әр түрлі бағыттау арқылы дене қасиеттерін кешенді, үйлесімді дамытуға көп көңіл бөлген дұрыс.
Білім беру міндеттері:
1. Өмірге ... ... ... ептілігі мен дағдыларын қалыптастыру.
Жүйке жүйесінің икемділігі арқасында мектеп жасына дейінгі балалар жаңа қозғалыс түрлерін тез және оңай үйреніп алады. Дене ... ... ... ... ... де қалыптаса бастайды: үш айда олар басын көтеріп, ұстап тұра ... алты ... ... қозғалтады, еңбектейді, шалқадан жатқан күйден ішіне аударыла, ішіне жатқан күйде қолымен тіреле ... ... ... он бір ... отыруды, жатуды, заттарға тіреле тұруды, жүруді үйрету, бір жылда міндетті ... ... ... ... үш жасында бала жүру, жүгіру, әр түрлі нәрселерге өрмелеу қозғалыстарын меңгеруі; төрт жасында әр түрлі заттарды лақтыру, биік ... ... ... қағып алу, үш дөңгелекті велосипедті тебе алу; алты-жеті жасында өмірде, тұрмыс жағдайында кездесетін қозғалыстардың ... ... ... ... ... басқышпен жоғары өрмелеу, кедергілерден асып өтулер және т.б. орындай алулары керек.
2. Дене ... ... ... ... ... ... дене тәрбиесі жаттығуларына деген тұрақты қызығушылықтарын қалыптастыруға ең қолайлы уақыт - ... ... ... ... Ол үшін ... орындай алатын, орындаған жаттығулардан олар қанағат алып, ары қарайғы ... ... ... ... қажет. Орындалған тапсырмаларды бағалау, көңіл бөлу, мадақтау арқылы дене ... ... ... ... ... баланың дене жаттығуларымен тұрақты айналысуға ұмтылуына себеп болады.
Балалардың ақылдылықтарын, ... ... кең ... ... оларға жаттығулар жасау кездерінде дене тәрбиесі, спорт саласындағы қарапайым білім негіздерінен мағлұматтар беріліп отырылуы керек.
Тәрбиелік міндеттері:
1. Балаларды моральді - ... ... ... Ол қасиеттер: адалдық, батылдылық, тәуекелшілдік, қайсарлылық, табандылық т.с.с.
2. Дене ... ... ... ... ... ... еңбек тәрбиелеріне әсер ету, көмектесу.
Осы баяндалған сауықтыру, білім беру, тәрбиелеу ... ... ... да, олар ... ... ... Сондықтан балалармен жұмыс істегенде осы міндеттерді кешенді түрде орындаған дұрыс болады. Сонда ғана бала денесі дене ... ... ғана ... ... жағынан да дамиды.
2.2. Сәби және мектеп ... ... ... жас ... ... дене ... ... дайындығы
Биологиялық белгілеріне байланысты мектепке дейінгі балалардың жастары мынандай кезеңдерге бөлінеді:
1. Жаңа ... сәби - ... 1 айға ... ... ... сәби - 1 ... 1 жасқа дейінгі уақыт.
3. Балбөбек немесе ясли жасы кезеңі - 1 ... 4 ... ... ... ... дейінгі кезең - 4 жастан 7 жасқа дейінгі уақыт.
Балалардың ағзасы осы сәби және мектепке дейінгі кезеңде үнемі ... ... ... ... ... саны мен ... ұлғаюына байланысты дене көрсеткіштерінің артуын өсу деп атайды. Өсумен қатар ағзадағы даму үрдісі жүріп жатады. Даму - ... ... ... ... деп сан ... ... ... айналып, ұлпалардың жекешеленіп белгілі бір қызмет атқаруға бейімделуін, ағза мен оның жеке ... ... ... баланың ақыл-ой өрістерінің молаюын айтады. Ағзаның дамуы екі түрлі болады: дене дамуы және функциялық даму.
Дене дамуының көрсеткіштері: адамның бойы, салмағы, ... ... ... дене ... ... ... дамудың көрсеткіштері дене мүшелерінің атқаратын қызметтеріне байланысты әр түрлі болады. Мысалы, жүректің жұмыс жасауы ... ... үшін қан ... жүрек соғу жиілігін, жүктеме бергеннен кейінгі қалпына келу уақытын ... мен даму адам ... ... ... ... баяулайды. Тіпті бір жылдың ішіндегі бойдың өсуі бірдей емес: баланың бойы ... ... ... тез, ... аз, түнде көбірек өседі. Мұны өсу мен дамудың гетерохондылығы дейді ... - әр ... ... - ... және ... ... жас кезеңінде бала ағзасы тез өседі, дамиды. Оның бойы, салмағы өте тез қарқында өсіп дами бастайды (2-кесте).
2-кесте. Сәби және ... ... ... балалардың дене салмағы мен бойларының өсуінің орташа көрсеткіштері ( Ю.Ф. ... ... ... 1989) ... ... см
Ұлдар
Қыздар
Ұлдар
Қыздар
1
10,0-11,5
9,1-10,8
73-79
72-77
2
12,4-13,7
11,7-14,1
85-92
82-90
3
13,7-15,3
13,1-16,7
92-99
91-99
4
15,3-18,9
14,4-17,9
99-107
96-106
5
17,4-22,1
16,5-20,4
105-116
104-114
6
19,7-24,1
19,0-23,6
111-121
111-120
Баланың өсуі мен дамуының сыртқы ... оның дене ... ... ... Дене пропорциясы деп адамның басының, тұла бойы мен ... ... ... ... ... ... Ересек адаммен салыстырғанда жаңа туған сәбидің аяқтары қысқа, тұла бойы мен бастары үлкен болады. Мұндай пропорция 1 жасқа дейін ... 1 ... ... омыртқа сүйектерінің өсу қарқыны жіліктердің өсу қарқынынан жылдамырақ болып, дене пропорциясы өзгере бастайды. 2 ... әрі ... ... ... ... өседі де, 6 жаста дене пропорциясы өзгеріп, баланың аяқтарының ұзындығы кеудесінен артық бола ... 5-6 ... ... ... ұзарып, жалпы ұсқыны өзгереді. 6 жастан әрі қарай тағы да омыртқа сүйектерінің өсу ... ... ... 7 ... баланың аяқтары мен тұла бойының ұзындығының арақатынасы теңеседі.
3-6 жас аралығында баланың бойы тез, біркелкі өседі. Жылына бойы 5-6 см, ... 2 кг ... 7 ... ... ... ... жылдам өсіп, бір жылда 8-10 см көбейеді. Осы жылдам өсу ағзадағы эндориндік қозғалыстарға байланысты. Екінші жылдам өсу, 13-14 жастағы, ... ... ... сай ... ... ... ... қимылдап жүру, денені тік қалыпта ұстау, теңдікті сақтау қабілеттері адамның сүйек-ет жүйесінің қасиеттері мен қызметіне байланысты. Сүйек-ет жүйесіне, яғни ... ... ... ... мен бұлшық еттері жатады.
Қаңқа (склет) - екі жүзден астам сүйектерден тұратын адамның негізгі ... ... ... көбі ... буын ... ... ... келеді. Қаңқаға бұлшық еттер бекітілген. Ет пен ... ... ... ... және оның ... еңбек етуі осы сүйек-ет жүйесінің қызметіне байланысты. Ол ... ... және ... ішкі ... ... ... ... қызметін де атқарады, яғни жұмсақ мүшелерді (жүрек, бауыр, ... ... ... т.б.) соққыдан және басқа да түрлі жағымсыз әсерлерден қорғайды.
Бұлшық еттердің ұштары сүйекке бекітілген, олардың көбі екі ... ... ... ... іске асырады. Әрбір сүйекке екі, тіпті одан да көп еттердің ұштасуы мүмкін. Бұлшық ... ... ... - ... ... ... еңбек етуін, күрделі жұмыстарды орындауын ... ... ... ет пен ... басқа қозғалыс-тірек жүйесіне кіретін буындар, сіңірлер, тарамыстар қатысады.
Омыртқа жотасының өсуі баланың алғашқы жасында жедел жүреді. Жаңа туған нәрестелердің ... алты ... ... көруге болады. Олар бір жасқа таман біріге бастайды. Омыртқа аралығында буындардың шеміршектері қалың және ... ... ... олардың омыртқа жотасы ересектермен салыстырғанда жеңіл қимылдайды. Дегенмен бір жастағы баланың омыртқа жотасының иілуі нашар әрі ... ... 2-3 ... омыртқа одан әрі қарай сүйектене береді. Омыртқааралық буын ... әлі де ... ... ... ... жотасы жақсы қимылдайды. Бұл кезде сегізкөздік, құймышақ омыртқалары ... ... ... ... ... Баланың бойы таңертең өлшегенде 5-6 см ұзын (ересек адамда 2-3 см ... ... ... ... ... ... тұрады. 4-5 жасқа дейін омыртқалар тез өсіп, иілістері толық қалыптасады.
Мектеп жасына дейінгі балалардың омыртқалары ұзарып, жуандайды. 5-6 ... ... ... жотасы тез қисаяды. Омыртқааралық шеміршектердегі заттың алмасуы өте күшті болады. Сондықтан түрлі жағдайлардың әсерінен омыртқаның өсуі тез ... ... ... ... ... (бір жақ бүйіріне қарай қисаю), лордоз, кифоз т.б. өзгерістері пайда болады. Лордоз ( лат. ... - алға ... ... кифоз (лат. Кифоз - артқа ... ... ... Мысалы, өте жылдам 8-12 м /сек жылдамдықпен ... ... және ... ... ... Бала өте аз ... да ұсақ ... пайда болып, олардың негізінде кейіннен омыртқа кемшіліктері дамиды.
Табан сүйектері бір-бірімен буын арқылы ... ... ... ... ... ... басу барысында толық қалыптасады. Табан күмбезі сүйектерді мықтап бекітіп тұратын тарамыстардың даму барысында пайда ... ... күш ... оның ... ... ... күмбезінің дұрыс қалыптасуына тар аяқ киім, ауыр жүк тасу, ұзақ уақыт табанға күш ... ... ... ... ... ... ауруы кері әсер етеді. Мұндайда жалпақ табан пайда болады. Жалпақ табан жағдайында баланың сымбаты бұзылады, қан ... ... аяқ тез ... ... жүру, бұлшық еттерді күшейтетін түрлі жаттығулар, спорт ойындары, дене жаттығулары жалпақ табандылықтың алдын алады, яғни оны болдырмайды, ... ... ... ... ... 13-17 жасқа дейін қалыптасады. Сондықтан бойжеткендерге 17-18 жасқа дейін биік өкшелі аяқ ... ... ... ... ондай аяқ киімдер табан күмбезінің дұрыс қалыптасуына байланысты аяқты тез ... ... мен ... аяқ киімдерінің өкшесі 1,5-2 см ... ... ... ... ... табан еттері мен сіңірлері жақсы дамиды.
Бала туғаннан үш жасқа ... жас ... ... ... ет аппаратының аздап қозуы мен лабильділігі ... ... ... әлі әлсіз болады. Бұлшық еттердің қызметі, негізгі қасиеті - жиырылуға байланысты ... ... ... ... ет ... оның ... ... көрсетеді. Бұлшық еттердің өсіп, жетілуі әр түрлі. Алғашқы жылы ең алдымен құрсақ етері дамып, кейіннен шайнау еттері ... ... мен ... ... жыл ... аяқ-қол және арқа еттері өсіп дамиды.
Баланың қимыл, қозғалысы. Жаңа туған нәресте денесінің аяқ-қолдарының қимылдары өте көп, бірақ ол ... ... ... ... ... ... орындалады. Алғашқы дұрыс бағытталған қимылдар баланың 2-3 айлығында көріне бастайды: ең алдымен жарық көзіне немесе дыбыс шыққан жаққа ... ... 3 айда ... жатқан бала аунап түсе алады, 7 айда отырады. Кейіннен заттарды ұстап ... және ... ... ... ... қимылдары пайда болады. Бұл қимылдар көру арқылы кеңістіктен баланың алған мәліметтеріне байланысты туындайды. Баланың көру және ... ... ... ... ... 3-6 айда ... ... көру-қозғалыс жүйесіне айналады. Алғаш кезде көру арқылы тек қана сыртқы орта ... ... ... ... ... көру ... ... болып, біртіндеп, орындалатын күрделі қимылдарға айналады. Екінші белгі жүйесінің дамуы қозғалысты реттейтін жүйенің пайда ... ... ... ... ... ... айтуы бойынша орындалатын қимылдар қалыптасады, ал соның негізінде саналы қозғалыс қимылдары жетіледі.
Қозғалыстың ... ... ... мен ... ... ... жетілуіне байланысты. Жүру, жүгіру, секіру, шапқылау т.б. ... ... және ... ... ... ... 3-5 ... жетіледі. Дегенмен мектепке дейінгі жастағы және 1-2 сынып оқушыларының қозғалысын дұрыс үйлестіру тетіктері ... ... ... ... олар ... ... ... қимылдарды, жазу, сызу, сурет салу т.б. қозғалыс әрекеттерін игеріп үлгереді. ... ... ... ... ... қозғалыс дамиды. Қозғалудың ең күшті дамуы 3-6 жаста байқалады.
Баланың дамуына қимыл, қозғалыстардың әсер ... ... ... мен қимылына, ойының дамуына қозғалыс күшті әсер етеді. Нәрестенің қозғалыс белсенділігіне бөгет жасағанда оның жалпы дамуы нашарлайды. Күнделікті ... ... ... ... ... қозғалыс белсенділігі деп аталады. Қозғалыс белсенділігі ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған қимылдардан ... ... ... ... дене ... ... белгілі еңбек әрекетіне байланысты пайда болған қозғалыстар ... Ал ... ... ... ... ... әр ... қозғалыстар, қыдырған кездегі қозғалыстар жатады. Адам денесі үшін ұйымдастырылған ... ... ... 4-6 жастағы балалардың дене дайындығы
Дене
қуаты
қасиеті
Сынық
жаттығулары
Жас
Ұлдар
Қыздар
Деңгей
Төмен
Орта
Жоғары
Төмен
Орта
Жоғары
Ептілік
үйлесім-ділігі
Кіші допты
3 м қашықтық-
тан нысанаға ... ... ... ... ... ...
сақтау: жалаң-
аяқ бір аяқта
тұру, с.
4
5
6
2-3
3-5
4-7
4-5
6-7
8-10
5 жоғ
7 жоғ
10 жоғ
2-5
3-7
4-8
6-7
8-10
9-12
7 жоғ
10 жоғ
12 жоғ
Күш
жылдам-
дығы
Орнынан
ұзындыққа
секіру, см
4
5
6
61-75
91-100
111-112
76-90
101-114
123-135
90 ж.
115 ж.
136 ... ... ... ... ... ... см
4
5
6
4-8
2-5
2-5
9-12
6-9
6-8
12 ж.
9 ж.
8 ж.
5-9
3-6
2-6
10-13
7-10
7-9
13 ж.
10 ж.
9 ж.
Күш
жаттығу-лары
Тізені бүгіп,
шалқадан
жатқан
қалыпта
кеудені
көтеру (30 сек
ішінде ор-у)
4
5
6
9-10
11-13
14-16
11-12
14-15
17-18
12 ж.
16 ж.
18 ж.
7-9
10-12
13-14
10-11
13-14
15-16
11 ж.
14 ж.
16 ж.
Белтемірде
қолды ... ... ... ... ... ... ... ж.
14 ж.
Сондықтан мектеп жасына дейінгі мекемелердегі балалардың мұндай қозғалыстарын дұрыс ... іске ... ... балалардың қимылдарын қалыптастыруға, саналы қозғалыстарын көбейтуге болады. Ұйымдастырылған ... аз ... ... ... жылдары гиподинамияның (лат.динамика - қозғалыс) белгілері пайда бола ... ... деп ... ... ... ... төмендеуін атайды. Бұл көбінесе бала аз ... ... ... Бүгуге қатысатын бұлшық еттері әлсіз болғандықтан және олардың ... ... ... ... төмен болғандықтан мектепке дейінгі жастағы балаларда сурет ... ... ... ... 4-5 ... ... ... бұлшық еттері босайды да, мазасыздана бастайды: дұрыс отырмайды, сондықтан омыртқалары қисайып кетуі мүмкін. Әсіресе, ұзақ түрегеліп тұра ... ... ... ... 2-3 ... ... тік ... болмайды.
Сәби және мектеп жасына дейінгі балалар дене тәрбиесінің ... ... - дене ... ... Дене жаттығулары қозғалыс шеберлігі мен дағдысын қалыптастырады, дене қасиеттерінің дамуына әсер етеді. Балалардың ағзасына дене жаттығуларының ... ... әсер етуі үшін дене ... ... ... ... сауықтыру күштері мен гигиеналық факторлар қолданылады.
Дене тәрбиесі жаттығулары. Сәби және мектеп жасына дейінгі балалардың дене тәрбиесінің міндеттерін дұрыс ... үшін үш ... дене ... ... ... 1) ... ... 2) қозғалмалы ойындар; 3) түрлі спорттық жаттығулардың қарапайым түрлері;
Негізгі гимнастика жаттығуларына жататындар: 1) балалардың әр мүшелеріне арналған жалпы дамыту ... бұл ... ... құралдарымен (доптар, кубиктер, жалаушалар, гимнастикалық таяқтар, булавалар т.с.с.) және құралдарсыз орындалады; 2) әр түрлі жүру, жүгіру, секіру, лақтыру, ... ... ... ... ... ... 3) саптық жаттығулар (сапқа тұру және қайта тұрулар, бұрылулар, жинақталу және ... 4) би ... Би ... ... ... жүргізушінің таңдауына байланысты, оларды мүсін, сымбат түзулігіне, дене қуаты қасиеттеріне, әр ... ... ет ... ... ... Негізгі гимнастканың жаттығулары әр түрлі күрделі қозғалыстарды үйрету үшін, баланың кеңістікте өзінің денесін басқара білуін қалыптастыру үшін қажет.
Барлық ... ... ... ... ... ойындар алады. Ойындар кезінде дене қасиеттерін кешенді дамыту жағына көп көңіл аударған дұрыс болады. Бала ағзасының барлық жүйесінің ... ... ... да көп ... бөлу ... ... толған балалардың дене тәрбиесіне спорт түрі жаттығуларының қарапайым түрлерін кіргізуге болады. Ол түрлер: шаңғы мен ... ... ... суда ... доппен ойналатын ойын түрлерінің қарапайым тәсілдері т.с.с. Спорт түрлерінің жаттығуларын орындау білім беру және денсаулықты ... ... ... ... ... түрлеріне деген қызығушылықтарын қалыптастыра бастайды.
Табиғаттың сауықтыру күштері. Бала ағзасы мүмкіншілігінше тұрақты, жүйелі күн ... ауа ... су ... ... байланысты ағзадағы дене қызуын реттеу механизмдеріне, психикалық үрдістерін қалыптастыруға, денелерін шынықтыруға ... ... ... ... ... ... ... арттырады. Табиғаттың сауықтыру күштерімен дене тәрбиесі жаттығуларымен қатар, ұштастыра қолдану баланың дене дайындығы ... ... ... ... ... ... факторлар. Бұл себептерге жататындар: ұйықтау және тамақтану, қозғалыс белсенділігі мен тынығу, дене ... ... ... ... ... дене ... ... бала ағзасына тиімді әсерлерін толықтырады. Дене ... ... ... ... ... ... тамақтану мен ұйқы толық болған кезде ғана дене тәрбиесі жаттығулары ағзаға тиімді әсер ... ... ... әр ... ... ... ... әр түрлі микробтар, ағзаға жат жұқпалы таяқшалардың болуына кедергі жасайды, бала ағзасын кездейсоқ ... ... және ... ... ... ... дене ... міндеттерін дұрыс орындау үшін дене тәрбиесі амалдары дене ... ... ... ... және ... ... кешенді бір-бірлеріне ұштастыра, байланыстыра қолдану қажет.Сәби және мектеп жасына дейінгі балалардың дене тәрбиесін дұрыс бағытта ... оның ... ... ... ... үшін әр ... қозғалыс әрекет түрлерін мақсатты ретте ұйымдастыра білу қажет. Қозғалыс-әрекет түрлерінің негізгілері - ... ... ... ... ... ... ... орындалатын күнделікті дене тәрбиесі жаттығулары сабақтары, әр түрлі ойындар және өз бетімен орындалатын балалардың ... ... ... ... ... негізгі түрлері: таңертеңгілік гимнастика, дене тәрбиесі сабақтары, қозғалмалы ойындар, сергектік сәттері, дене тәрбиесі мерекелері, өз бетімен дене жаттығуларын ... ... ... ... бала ... белсенді етуге, жұмыс қабілеттілігін жоғарылатуға, тұлғаның дұрыс түзулігін қалыптастыруға бағытталады. Оның амалдары: қарапайым түрдегі жаттығулар, су процедурасы, шынығу, ... ... ... ұзақтығы 2-ден 4 жасқа дейінгі балаларға 5 минөт, 4-тен 5 ... ... ... 6-8 ... 6 жастағы балаларға 8-10 минөтқа созылады. Таңертеңгілік гимнастиканың құрылымы мынандай болуы мүмкін: жүру, жүгіру жаттығулары - қол және иық ... ... ... іш ... ... жаттығулар, қысқа жүгіру және ағзаны қалпына келтіретін жүру жаттығулары. Таңертеңгілік гимнастика жаттығулары балаларды жалықтырып жібермеуі үшін 7-10 ... ... ... 2-3 жаңа ... ... ... дұрыс болады.
Дене тәрбиесі сабақтары. Дене тәрбиесі сабақтары бала бақшадағы 3-6 ... ... дене ... ... ... ... ... жатады. Сабақтың мақсаттары - жаңа қозғалыстарға үйрету, алдыңғы сабақтарда меңгерген әрекеттерді жетілдіру, дене қасиеттерін тәрбиелеу. Дене ... ... ... ... жетісіне 2-3 рет жүргізіледі.
Сабақтың ұзақтығы 3-4 жастағы балаларға 15-20 мин, 4-5 жасқа дейінгі балаларға 20-25 мин, 5-6 жастағы ... 25-30 мин ... ... үш ... ... ... негізгі, қорытынды. Кіріспе бөлімінің міндеттері - балаларды ұйымдастыру, олардың зейіндерін орындалатын жаттығуларға ... бала ... ... ... ... ... ... денелерін қыздыру. Кіріспе бөлімде негізінен қозғалыс түріндегі жаттығулар орындалады. Олар: жүру, ... ... ... ... ... ... өзгертіп жүру, жүгіру, ирелеңдеп жүру, заттардың арасымен жүру және т.б.
Сабақтың негізгі бөлімінде ... жаңа ... ... ... ... сабақтарда өтілген жаттығуларды жетілдіру және дене қасиеттерін тәрбиелеу міндеттері орындалады. Негізгі бөлімде ең алдымен жалпы дене дамыту жаттығулары, жоғарыдан төмен ... ... қол, иық ... ... ... соң ... аяқ бұлшық ет жаттығулары орындалады. Жалпы дене дамыту жаттығуларынан кейін спорт түрлерінің ... ... ... жаттығулары: жүру, жүгіру, секіру, өрмелеу, лақтыру және тепе-теңдік жаттығулары орындалады. Міндетті түрде негізгі бөлімге балаға физиологиялық және ... әсер ... ... ойын түрлері кіргізіледі.
Қорытынды бөлімде бала ағзасын қалпына келтіру, босаңсыту жаттығулары ... ... ... ... үшін жүру ... тыныс алу жаттығулары, қозғалысы аз қозғалмалы ойындар, ықылас-ынтасы бойынша жаттығулар орындалады.
Бөлімдердің уақыттары мүмкіндігінше мынандай болуы ... ... ... - 2-6 минөт, негізгі бөлім -15-25 минөт, ... ... -2-3 ... ... ... ... қойылған міндеттерге, жаттығушылардың жастарына, дене дайындығына байланысты өзгертуге болады.
Кіріспе бөлім аяқталған ... ... ... соғу ... 20-25%, негізгі бөлімнен кейін 50%, ал қозғалмалы ойындардан кейін 70-80% немесе 100%-дан аспауы керек. Сабақ аяқталғаннан кейін 2-3 мин ... ... ... соғу ... ... деңгейге келуге тиісті. 3-4 жастағы балалардың ... ... ... соғу ... 130-140 ... 5-7 жастағы балалардікі 140-150 соғу\мин болады.
Қозғалмалы ойындар. Әр түрлі қозғалыс мазмұнындағы ... ... ... ... таза ... ... кезде күн сайын орындалады. Ол ойындар балалардың қозғалыс белсенділіктерін арттырады, көңіл-күйлерін жақсартады. Қозғалмалы ойындардың мазмұнына жүру, жүгіру, секіру, ... ... және ... ... әрекеттері кіреді. Бұл ойындардағы қозғалыс белсенділігінің көп болуы ... дене ... ... ... ... ... алу жүйелерінің қызметтерінің жетілуіне әсер етеді.
Сергектік сәттері. Сергектік ... бала ... көп ... бір ... ... қалыпта отырып қалған кездерінде орындалады. Ол бір ... ... ... бала денесінің шаршауын тоқтату, демалдыру, ағзаның қозғалыс қызметін белсенді ету, ақыл-ой жұмыс қабілеттілігін арттыру мақсатында ... ... ... есеп, сурет салу, пластилиннен әр түрлі мүсіндер ... ... 2-3 ... 3-4 ... ... ... ...
Дене тәрбиесі мерекелері. Дене тәрбиесі мерекелері салтанатты түрде балалардың дене ... және ... ... ... үйрену, меңгерудегі, сынақ жаттығуларын тапсырудағы, топтарға бөлініп қозғалмалы ойындар ойнағандағы жетістіктерін айтуға, мадақтауға, марапаттауға арналады. Дене тәрбиесі мерекелері жылына 2-3 рет ... ... дене ... ... ... өз ... өз еріктерімен, өз ұсыныстарымен дене тәрбиесі жаттығуларын таңдауы олардың қозғалыс іскерліктерін көрсетеді. Тәрбиешіге ... ... ... ... ... ... қандай жаттығуларын ұнататынын, қандай қозғалыс түрлеріне икемдіктері, құштарлықтары бар екенін анықтауға көмектеседі. Өз ... дене ... ... ... ... ... жаттығуларын көрсету арқылы балалардың қозғалыс тәжірибелері кеңейеді, өздеріне сенімділігі нығаяды.
Сәби және мектепке дейінгі балалардың дене ... ... екі түрі бар. ... түрі - мемлекеттік, балалардың дене тәрбиесі жұмыстары бала бақшаларда ұйымдастырылады. Екінші түрі - дербес, өз ... бұл ... дене ... ... ... жүргізіледі.
Дене тәрбиесі жұмыстарын мемлекеттік түрде ұйымдастыру мектепке дейінгі балалар мекемелерінде міндетті түрде ұйымдастырылуы керек. Кеңес ... ... ... ... көптеген бала бақшалар жекешелендіріліп кетті. Жекешелендірілген бала бақшалары өз қызметтік бағыттарымен жұмыс істемей, басқа коммерция, ақша табу ... ... ... ... ... ... егемендігін алып, мемелекет экономикасы көтерілген, адамдардың барлығы жұмыстармен қамтамасыз етілген, кәсіпорындардың бәрі жұмыс ... ... ... ... ... ... жаңа бала бақшалар салу құрылыстарын жандандыру мәселелері күн тәртібіне көшті. Қалаларда бала ... ... ... кезде ата-аналары күні бойы жұмыста болғанда балалар бос қамалып ... ... ... бір ... бір мамандық иесінің ғана тәрбиесінде болмай, жоғары дәрежелі мамандардың қарауында болып, жан-жақты тәрбие, білім алулары ... ... ... ... Жоғары дәрежелі ұстаздар, өз кәсіптерін, мамандықтарын өте жақсы ... ... күні бойы ... ... ... ... өте жоғары деңгейде тәрбиелеуге міндетті. Сол тәрбиенің бірі, маңыздысы - дене тәрбиесі. Сондықтан да біз ... дене ... ... ... ... ... ... дене тәрбиесі жұмыстарын сауатты, білікті, әдістемелік дұрыс жолдармен іске ... ... ... ... мекемелердегі дене тәрбиесі сабақтары бала бақшалардағы балаларды оқыту және тәрбиелеуге арналған мемлекеттік бағдарламаның ... ... дене ... ... ... мен ... сай ... Дене тәрбиесі сабақтарын бала бақшаның тәрбиешілері мен дене тәрбиесі әдіскерлері өткізеді. Дене тәрбиесі сабақтарының әдістемесі балалардың жастарына, қозғалыс мүмкіншілігіне және бала ... ... мен ... ... байланысты жүргізіледі.
2 жастағы балалардың қозғалыстарын жетілдіретін негізгі жаттығулар: жүру, өрмелеу, кедергілерден өту, ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі ойындар. Бұл жастағы ең тиімді сабақ түрі - ... Ойын ... ... өздерінің қимыл қозғалыстарға деген сұраныстарын қанағаттандырады. Дене тәрбиесі жаттығулары сабақтары аптасына 2-3 рет ... ... ... ... жүргізу кезінде көбінесе сөз қолдану және көрнекі әсер ету ... ... Бұл жас ... ... ... ... ... сөйлескісі келіп тұрады. Балалардың белсенділігін, ықыластарын, қызығушылықтарын ... үшін ... ... бейнелеу тапсырмалары беріледі. Мысалы: тышқандар секілді ақырын-ақырын жүгіреміз, мысық секілді епті секіреміз, аюлар секілді қатты-қатты тарсылдатып аяқ басамыз ... ... ... Дене ... ... онша ауыр да емес, соншалықты жеңіл де болмайтындай ретте берілуі керек. Жүктемені қалай бергенімізді тамыр соғысы ... ... ... ... ... ... мен аяқталуы кезіндегі тамыр соғысының айырмасы 10 ... мин ... онда ... ... ... деп ... Одан көп болып кетсе жүктеме артық берілгені, аз ... ... ... ... Үш ... асқан балалардың ойын әрекеттері күрделі және әр түрлі болып келеді. Көбінесе мазмұнды, сюжетті, бір адамның ... ... ... ойнау түріндегі ойындар ойналады.
3-4 жастағы балалармен сабақтар жүргізгенде ЖСЖ 130-140 соғу/мин, 5-7 жастағы балалармен 140-150 соғу/мин кем ... ... ... ... ғана бала ... ... әсерінің тиімділігі болады. Біртіндеп жүрудің, жүгірудің, секірудің, лақтырудың, өрмелеудің, тепе-теңдік ұстаудың күрделі ... ... және ... ... ... ... дене ... кезінде барлық дене қасиеттерін дамыту міндеттері орындалады. Біріншіден, ептілік, қимыл үйлесімділігі қасиеттерін дамытуға назар ... ... ... Олар: тепе-теңдікті ұстай білу, дәлдік, ырғақтылық, әр түрлі қозғалыстар үйлесімділігі. Ойын кезіндегі қарапайым қимыл-әрекеттерді орындау, қайталау арқылы жылдамдық ... ... Күш, күш ... ... ... ... алдымен іштің, арқаның, аяқтың, қолдың, табанның бұлшық еттеріне назар аудару керек. Күш жаттығулары аз ғана ауырлықта орындалуы қажет. Ол ... өз ... ... ... түрінде орындалады. Олар: орнында тұрып отырып-тұрулар, өрмелеулер, секірулер, секіртпелермен әр түрлі жаттығулар және т.б. қарапайым жаттығулар және ойын ... ... ... ... ... ... емес, толық үйрету әдісін қолдану қажет. Жаттығулар техникасын бөлшектеп көрсеткенде бала мағынасын ұқпай ... ... ... соң ол ... ... баланың қызығушылығы жоғалады.
Педагог саналы көзқарастарын таныта алатын, білімі мен тәжірибиесін ... ... ... ... сәт ... ... ... қабырғасынан басталады. Балабақшаның тәрбие мен оқытудағы негізгі мақсаттары: Денсаулық сақтау мен нығайту және ... ... өз ... ... ... ... ... жеке үйлесімділікті қамтамасыз ету, ата- аналарды салауатты өмір салтына араластыру. Балабақшадағы әрбір тәрбиеші - ... ... ... тиімді әрі нәтижелі етіп ұйымдастыру үшін өздерінің бағдарлық ... ... ... ... жаңа ... ... ... меңгеруі тиіс. Яғни бүгінгі тәрбиешінің басты міндеті әлемдік өркениеттілікке ... ... ... ... ... ... ... құрайтын жас бүлдіршіндерді саналы азамат етіп тәрбиелеу. Тәрбиенің негізі бірінші кезекте ... ... ... ... ... ... ... халқының даналық қағидасын ұстанып, көптеген ұйымдастырылған іс- шаралар ата-аналардың қатысуымен өткізіледі. Өйткені, жеке ... ... ең ... ... ... мен тәлім-тәрбиеге байланысты екенінде дау жоқ. Сондықтан да балабақша ұжымы ата-аналардың балабақшада өткізілетін түрлі іс- шаралар мен тәрбие ... ... ... мен ертеңгіліктер, сондай-ақ пікірталас сағаттарына қатысуларын қамтамасыз етіп отырады. Бұл бала тәрбиесіне байланысты ортақ мәселелерді бірлесе ... ... ... ... ...
Қазақстан Республикасының жалпыға міндетті білім беру стандартын басшылыққа ала отырып, , , , , атты ... беру ... ... ... дейінгі баланың жас ерекшелігіне сай оқу іс-әрекетін шығармашылық, ізденіс негізінде жүзеге асыруда. Балабақша балаларының тәрбиесімен білімділігімен ... ... ... ... ... ... ... жүргізу медбикенің бақылауы аясында өткізіледі. Осы білім саласы бойынша дене ... ... оқу іс- ... де жаңа ... ... балалардың денсаулығын нығайтып, дене бұлшық еттерін шынықтырып жетілдіруге, сондай ақ жылдамдыққа, ептілікке, шыдамдылыққа ... ... ... ... Жыл бойы ... сауықтыру мен шынықтыру жүргізіліп отырады. Мектеп жасына дейінгі балалардың көбі суық тиген аурулармен жиі аурады. Бұл бала ағзасына теріс ... ... ... созылмалы сырқатқа айналуы да мүмкін. Осындай ауруды болдырмаудың , одан сақтанудың негізгі жолы табиғи сауықтыру факторлары. Ауа, су, күннің көзін ... ... ... бала ... өзгерістерді жағдайларға төселген реакциялардың қалыптасуына көмектеседі, яғни оның ағзасын шынықтырады. Атап айтар болсақ тақырыбына ... мен ... ... ... ... ... ... өткізіліп, балалардың денсаулығын нығайту, шынықтыру және қуаттандыратын дәрумендерді қолдану жөнінде кеңінен әңгіме өрбітіп, ата-аналарға ... ... бер ... 1 ... дене тәрбиесі пәнінің құжаттары.
1.1 Жылдық жоспар графигін құру ережесі
Бала туылғаннан бастап, мектепке барғанға дейінгі алғашқы жылдар адам өмірінде өте үлкен ... ие. Бұл ... ... ... шыңдалады, әр түрлі қабілеттер дами бастайды бастайды, сапалы қасиеттері көрінеді және мінез-құлық ерекшеліктері қалыптасады. Осы жылдарда баланың қалай тәрбиеленуі, оның ... ... жеке ... ... қалыптасуына негіз болады.
Баланы алғашқы жылдары жан-жақты тәрбиелеудің ... дене ... ... табылады. Дұрыс дамып келе жатқан бала ылғи да қозғалысқа қабілетті ... Үш ... ... ... тәуліктік қажеттілігі 6,5 локамация, ал жеті жастағылардікі 16-18 локамация. Қозғалыс ... ... ... алу және ... ... ... ... трек-қимыл жүйесі жетіліп зат алмасу реттеледі. Олар бала ағзасының ауруға қарсы әрекетін күшейтіп, қорғаныс күшін реттейді. Бала ... ... ... оның ... еркі, дербестігі, үлгерімі, ұйымшылдығы дамиды.Әсіресе қол саусақтарының қимылы зор мәнге ие, болады. Мидың үлкен жарты шеңбер үлкен жарты ... ... ... ... тіл ... ... дамуын реттейді. Сондықтан бала неғұрлым түрлі қимыл-қозғалыстарды меңгерсе, соғұрлым сезім, қабылдау және де ... ... ... дамуын мүмкіндік туғызады.
Мектепке дейінгі мекемелерде 2 айдан 7 жасқа дейінгі балалар қатысады. ... ... өмір ... ... мен оқу біліміне қарай болып бөлінеді. Олар ... және ... ... топтар болып бөлінеді. Ясли: нәрестелік жастағы бірінші топ (2 ... 1 ... ... және ... ... топ (1 ... 2 жасқа дейін). Мектепке дейінгі: бірінші сәбилік топ (3 жастан 4 жасқа дейін), орташа топ (4 ... 5 ... ... ... топ (5 жастан 6 жасқа дейн) және мектепке дайындық топ (6 жастан 7 ... ... ... ... Бала үшін ... алғашқы үш айы бір қалыпты өтеді. Ол ересектерге дыбыстау арқылы ғана жауап береді. Бала керек. Бұл баланың барлық бұлшық еттерінің ... ... ... ... өмір ... ... арттырады. Қозғалысты меңгеру құбылысы өте тез өтеді. Бала екі айлығында жилжиды, ... ... ... ... ал ... бір ... өз бетінше қимылдау белсенділігін арттыру керек және осы қимылдарды жүйеге түсірген жөн. Мысалы, оны алғашқыда отыруға, тұруға, жүруге үйрету ... ... ... ... ... ... баулу керек. Бала алғашқыда сенімсіз қимылдайды. Алайда, екінші жылдың соңында қарай ол бұл қимылдарды толық игеріп, 1-1,3 м. ... ... ... түсе ... Рахаттанып доппен ойнайды, әр түрлі беттерден асып ... ... әр ... ... ... ... ... шеміршектері дамиды. Ол сөйлеуді, ойлауды, ойнау қызметтерін жетілдіруге ... ... ... ... ... қимыл тәжірибесі кеңейеді. Үш жасқа қарай допты қағу, лақтыру, бір орында секіру және жүгіру, ... ... ... ... ... Төрт ... ... сақтай отырып шанамен сырғанайды, велосипед айдайды.
Бес жасында оның реттегіш үлкен ... ... ... ... орындайды. Алтыншы-жетінші жылдарында қимыл дамытуда мәнділік, дәлдік пайда болады. Балалар қимылды дұрыс орындамаса, ... ... өз ... ... ... ... пен ... секіруді, арқанға өрмелеуді, т.б. меңгереді.
Бала тәрбиесінің міндеттері
Бала ағзасының нәзіктігіне, оның бойы мен ағза дамуының теңсіздігіне, ... ... ... ... ... алғашқы жылдары сауықтыру міндеттерін енгізу зор маңызға ие ... ... ... ... күрес, шынығу, қоршаған ортаның кері әсерлерінен ағзаның қарсылығын жетілдіру.
2) Барлық ағза ... ... ... ... оның ... ... ... омыртқасы мен табандарының дұрыс пішінінің, жылдамдығын, ептілігін, төзімділігінің дамытуды ... ... ... ету. Бала ... ... дене ... тез ... Оны игеру, қабылдауы, биіктігі ерекшелендіреді. Сондықтан білім беру міндеттерін шешу аса ... Жеке бас және ... ... ұстану.
2) Өмірге ең қажетті қимылдық қозғалыстарды (жүру, жүгіру, секіру т.б.), сонымен бірге жүзу, шаңғымен жүру, коньки ... ... ... тебу сияқты жаттығулардың негізін құрайтын қимылдарды реттеу.
3) Атқарылып жатқан дене жаттығулары жайында ... ... ... ретте.
Сонымен тәрбиелеу міндеттерін де естен шығармау керек:
1) Рухани-ерікті сапаларын тәрбиелеу /адалдық, шешімге келу, батылдық, табандылық т.б./.
2) Ақыл-ой, ... ... ... ... ... ... тәрбиесінің мазмұны
Жасына лайықты қимыл - ... ... оған ... ... ... ... алғашқы жылы дене тәрбиесінің арнайы құралдары қолданады.
Бала дене тәрбиесінде, әсіресе өте жас кезінде күн режимі басты маңызға ие болады. Күн ... ... ... ... ... ... т.б.) баланың ырғақтылығын қамтамасыз етеді, жүйке жүйесін әлсіреуден сақтайды. Күн режимінің тәрбиелік маңызы да зор: белсенділікті, дербестікті, үлгерушілікті арттырады. Бала даму үшін ... ... ... да зор ... ие. Тәртіп пен тазалықты ұстану, бөлменің ауасын, жарығын, жылылығын реттеу, дұрыс киіну - дене тәрбиесіндегі ең ... ... ... ... ... ... де ... қолданылады, олар: ауа, су және күн. Әр ... жеке бас ... ... ... ... ... қабылдау жүйке жүйесін нығайтады, бейімділікті арттырады, аурудың алдын алуға көмектеседі.
Дене ... ... ... ... Нәрестелік жастағы балаларды шынықтыру кешеніне бәсең (аяқты бүгу, жазу, қолды кеудеге қысу, оны қапталдарға жазу), белсенді (отырып тұру, тұлғаны, бүгу т.б.) ... ... жеті ... ... әр ... ... ... 1) гимнастикалық: жүру мен жүгірудің түрлері, тереңдікке, ұзындыққа биіктікке және қапталдан ... ... ... би ... 2) сюжетсіз қозғалыс ойындары (жалаушаға дейін жүгіру) және ... (), ... ... элементтері (бадминтон, стол теннисі); 3) спорт жаттығулары: велосипедпен жүру, шаңғымен сырғанау, т.б; 4) қарапайым туризм: жаяу қыдыру.
Нәрестелік жастағы бірінші ... ... жеке ... ... ... 12-15 жаттығу мен уқалау (сылау, ысқылау, т.б.) түрлері арқылы өтеді. Бұндай сабақтың ... 8-10 мин. ... ... ... ... сабағы екі топқа бөлініп өтіледі: бір жастан бір ... ... ... 6 бала ... ал бір ... ... екі жасқа дейінгіде 6-10 бала қатысады. Сабақ ... 10-15 мин. Әр ... даму ... ... ... ... Жалпы дамытатын, сабақты бір мезгілде неше бала ойнайтын таяқшалар, шеңберлер қолданады және қимылдың барлық түрі ретімен орындалады. Сабақ тыныс алу ... де ... ... балалар үшін сабақ түрі әр түрлі (екі жастан жеті жасқа дейін).
Дене тәрбиесі сабақтары - ... ... ең ... түрі ... есептеледі. Сабақтың мақсаты - жаңа қимылды үйрену, ... ... ... дене ... тәрбиелеу. Олар төменгі және орта топтарда 20-25 ... ... 3 рет, ал ... ... топтарда 30-35 минуттан өтіледі. Сабақ үш бөлімнен тұрады: кіріспе, негізгі, қорытынды. Кіріспе бөлімінде жүру, жүгіру, би ... ... ... ... ... ... мен қозғалыс ойындары сияқты жалпы дамытушы ойындар ойналады. Қорытынды бөлімде ... ... ... ... ... жүру орындалады.
Таңғы жаттығу - балабақшадағы ең маңызды сауықтыру ... ... Ол ... ... мен ... ... арттыруға арналған. Төменгі топтарда оның ұзақтығы - 5-10 мин. Дайындық тобында 12 - 15 мин. Ол үш ... ... ... ... ... ... (негізгі бұлшықет бөлімдерін дамыту жаттығулары), қорытынды (қарапайым жүру).
Дене тәрбиесінің мезеті - тіл дамыту, математикалық сабақтарында зейінді ... үшін ... ... ... ... қолданады. Ол шаруадан сақтайды, 2-3 жаттығумен 2-3 минут созылады.
Қорғаныс ... ... ... ... ... Олар ... белсенділігін арттырып, көңіл-күйді жақсартады, ерік-жігерді шыңдайды. Балалар жылына 22-25 жаңа ... ... ... ... ... 1-2 рет ... ... 20-30 мин, жоғарғы және дайындық топтарыда 45-50 минуттан өтеді. Бұл жерде дене тәрбиесі сабақтарынан айырмасы ... ... ... ол үшін ... эстафеталар өтеді.
Дене тәрбиесі мерекелері жылына екі рет орта дайындық топтарында ... Оған ... ... ала дайындалып, үйренген спорт ойындарын, жаттығуларын, билерін пысықтацды. Мерекеде соларды ортаға салады. Ұзақтығы 1-1,3 сағат. Балалардың дербес ... ... ... әр ... ... ... таңертеңгі асқа дейін, сабақ арасында, күдізгі, кешкі серуенде, түскі ұйқыдан кейін. Ол тәрбиешінің ... ... ... Оның ... мен ... ... қабілеті мен қажеттіліктеріне байланысты.
2.3 Сабақ әдістемесінің ерекшеліктері
Дене тәрбиесін оқыту әрбір жастағы топтарға арнайы дайындалған түрде беріледі. Нәрістелік және төменгі ... ... ... ... ... ... яғни нәтижесі көрінуі қажет. Бала қызығуын арттыру үшін халық ойындарын қолданған дұрыс. Ортаңғы топта үйрету өзіндік ерекшелікке ие. ... ... ... ... ... есте ... ... Сондықтан тәрбиеші тапсырманы аса жақсы түсіндіреді.
Жоғарғы дайындық топтарда тәрбиеші жаттығуды әрдайым орындап, көрсете ... ... ... ... ... ... талқылау арқылы түсіндіріледі. Бұл топтарда көбінесе дербес жұмыс істеткен жөн.
Музыкамен өткізілген сабақ оқушы ынта - ықыласын арттырады және ... ... ... қабылдауына көмектеседі. Дене тәрбиесі құзіреттілігі салауатты өмір салтын ... ... мен ... ... ... -- қажетті гигиеналық шараларды, күн тәртібін орындау, қимыл-қозғалыс ... ... ... ... ... әрекеттерден көрініс береді. Бес жасар баланың эмоцианалдылығы қуану, ренжу, қанағаттану, өкпелеу сияқты түрлі ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Адамгершілік қасиеттерінің біреуді аяу, оның жағдайын түсіну сияқты сезімдері бала бойында қалыптаса бастайды.
Баланың еріктілігіқоғамда қалыптасқан нормалармен, мысалы, бастаған істі ... ... ... ойыншықтарды жинау, ойын ережелерін есте сақтап, өлеңдер мен ән сөздерін жаттау), өз ... ... ... ... ала ... ... деңгейі мен тәрбие жұмыстарын жоспарлау құжаттарымен мұқият танысады.
1) Әр топтың ... ... ... ... ... жергілікті ауа ... әр ... ... ... ... ... түрлеріне бөлінген сағат санына байланысты құрастырылады .
2) Сабақтың жылдық жоспары.
3) Күнтізбелік жоспар.
4) Сабақтың мазмұндама жоспары.
5) Сынақ алу құжаттары.
Жылдық жоспар ... құру ... ... өз ... ... оқу ... ... әрбір 2-топқа және жас ерекшелігі тең топтарға жүргізіледі. 1-ден оқулықтың мүмкінділігімен сабақ өтілетін жер жағдайына ... ... ... ... ... ... ... сағатын біліп алып, сол оқу жылына бағдарламалық бөлімдерінен өтілетін ... ... саны ... ... ... ... байланысты дене тәрбие тәрбиешіі балабақшабасшыларымен келісе отырып, бағдарламаның бөлімдеріндегі берілген сағатты ... ... ... ... ... топқа дене тәрбие мынандай бөлімдерден тұрады:
1) білім негіздері
2)дагды
3) балаларга қойылатын талаптар
4)дагдыны іскерлікті дамыту мақсатында оқу көрсеткіштері (нормативтер).
Білім ... ... ... ... ... мен ... маңызы, дене жаттығуының ағзаға тигізетін әсері, гигиена талаптары, сабақта ... пен ... ... дене жаттығуын өз бетінше істей алу және жолдастарына жүргізе білу. Бастауыш топтарда, гимнастика, қозғалмалы ойындар, ұлттық ойындар және ... ... ... ең қарапайым түрлері қолданылады.
Кішкентай бүлдіршіндердің жауапкершілікті сезіне ... ... ... ... ... олардың ептілікке , жылдамдыққа, шыдамдылыққа және батылдыққа тәрбиеленіп келе жатқандығын айқындай түсе , ... ... ... жанашырлығы, көмек қолын созуы олардың адами асыл қасиетті бойларына сіңіріп өсуде ... ... ... ... дәстүрлі емес түрлері кеңінен қолданады. Олар: жазғықұмда ... ... суық ... су құю, ... ... ... Қыс ... таза ауада серундеу, шаңамен сырғанау, шаңғы тебу адам ағзасының жұқпалы аурулар мен суыққа төзімділігі мен қарсылығын арттыратыны ... ... ойын ... ... жарыстар, мерекелік шаралар ұйымдастыру балалар бойына қуанышты көңіл күй сыйлайды. Алдымен балалар ойнайтын ойын аланың өздеріне жақсы таныс ... ... ... ... ... мерекеге сай безендіріп, жолдарды қардан тазартуға белсене қатысып, сол күннен бастап мерекелік көңіл күйде ... ... да дене ... ... ... ... ... ұйымдастыру , жоспарлау, балалардың ойынға деген қызығушылығын арттырары сөзсіз. Ойынның балаға тигізер ... ... ... ... ... ... ... [2]
Денсаулықтың мықты болуы - адамның өзіне байланысты, бірақ біріншіден, табиғатынан да денсаулығы мықты ... ... ... денсаулықтың қадірін адам ауырғанда ғана білетіні өкінішті-ақ. Денсаулықты сақтаудың бірден-бір жолы - зиянды, жат ... ... ... ... ... өмір ... ұстанып өмір сүру. Ауырып ем іздегенше, ауырмаудың жолын іздеу әлдеқайда тиімдірек. Егер әр адам ақылға салып, табиғаттың өзіне сыйлаған мүмкіндіктерін ... ... ... ... бұзбай жүрсе, денсаулығына зиян келтірмей, ұзақ өмір сүрген болар еді. Бала күннен қалыптасқан жеке бастың тазалығын сақтау әдеті болашақта да өз ... зор ... ... ... ... ішер алдында да, ауладан келген кезде де міндетті түрде қолды сабынмен жуу ... деп ... ... ... түрлі ауру микробтарын жұқтырып ауырып қалады. деп бекер айтылмаған. Бақшадан, базардан әкелген ... де ... ... жуып жеу ... ... ... ... шаң-кір болады. Сондықтан да тамақты жақсылап асықпай, шайнап жеу керек. ... бір ... ... ... да ... ала алмаймыз. Ал таза жүрсек, ауру-сырқаудан аман-сау боламыз.
Балабақшада өткізілген оқу - ... ... ... ... ... ... ... шындау, олардың қаншалықты ізденушілікпен, шығармашылықпен жаңа технологияларды қолдану деңгейлерін анықтау, қажет ... ... ... ... ... айдарында бақылау жұмысы жүргізіледі. Педагогтің басты ... ... ... санасы қалыптасқан, дені сау, жан дүниесі бай жан- жақты азамат тәрбиелеп ... деп дана ... ... ... ... ... ... ұлт мақтанышы, беделі болатыны анық.
Қорытынды
Қорыта айтқанда ... ... ала ... білім деңгейі мен тәрбие жұмыстарын жоспарлау құжаттарымен мұқият танысады. Әр топтың жылдық
сағат кестесі балабақшаның жабдықталуына, ... ауа ... әр ... өтетін бөліміне, спортты түрлеріне бөлінген сағат санына
байланысты құрастырылады .
1) Сабақтың жылдық жоспары.
2) Күнтізбелік жоспар.
3) Сабақтың мазмұндама жоспары.
4) ... алу ... ... ... топтағы балаларға жеке ерекшеліктері арқылы сабақ 12-15 жаттығу мен уқалау ... ... т.б.) ... ... өтеді. Бұндай сабақтың ұзақтығы 8-10 мин. Нәрістелік жастағы екінші топтың сабағы екі топқа бөлініп өтіледі: бір жастан бір ... ... ... 6 бала қатысады, ал бір жарым жастан екі жасқа дейінгіде 6-10 бала қатысады. Сабақ ұзақтығы 10-15 мин. Әр ... даму ... ... ... ... Жалпы дамытатын, сабақты бір мезгілде неше бала ойнайтын таяқшалар, шеңберлер қолданады және қимылдың барлық түрі ретіменн орындалады. ... ... алу ... де ... дейінгі баалалар үшін сабақ түрі әр түрлі (екі жастан жеті жасқа дейін).
Дене тәрбиесі сабақтары - ... ... ең ... түрі ... есептеледі. Сабақтың мақсаты - жаңа қимылды үйрену, бұрынғы өткендерді бекіту, дене ... ... Олар ... және орта ... 20-25 ... ... 3 рет, ал мектепке дейінгі топтарда 30-35 минуттан өтіледі. Сабақ үш бөлімнен тұрады: кіріспе, негізгі, ... ... ... ... ... би жаттығулары жасалынады. Негізгі бөлімде негізгі қимылдар мен қозғалыс ойындары сияқты жалпы ... ... ... ... ... ... ... ойындар немесе қарапайым жүру орындалады.
Таңғы жаттығу - балабақшадағы ең маңызды сауықтыру шараларының ... Ол ... ... мен ... ... ... ... Төменгі топтарда оның ұзақтығы - 5-10 мин., Дайындық тобында 12 - 15 мин. Ол үш ... ... ... ... ... ... (негізгі бұлшықет бөлімдерін дамыту жаттығулары), қорытынды (қарапайым жүру).
Дене тәрбиесінің мезеті - тіл ... ... ... ... ... үшін қажетті ақыл-ой жұмысын арттыру қолданады. Ол шаруадан сақтайды, 2-3 жаттығумен 2-3 минут созылады.
Қорғаныс ойындары күнделікті ... ... ... Олар ... белсенділігін арттырып, көңіл-күйді жақсартады, ерік-жігерді шыңдайды. Балалар жылына 22-25 жаңа ойындармен танысады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ... Б. А. М. ... ... Б.А. Дене ... ... ... ілімі мен әдістемесі. -- М., ФиС, 1978
3. ... мен ... ... өмір ... ... дене тәрбиесі Республикалық ғылыми әдістемелік түтас жинақбағдарламасы ... ... ... 2001.
4. Дене тәрбиесі іліміне кіріспе дене тәрбиесі институттарына арналған оқу ... ... А. Т. ... М. ФИС. ... Дене ... жэне ... ... Қазақстан Республикасының халқынсауықтыру бағдарламасы. Алматы 1999.
6. Дене тәрбиесі ... ... ... ... С. ... -М., ФиС, 1973 Н.Дене тәрбиесінің ілімі мен әдістемесі. 26. 7. 7. Дене тәрбиесі институттарынға арналған оқу құралы. ... М., ... А.Д. ... 2-ші ... -- ... 1976. Т.1, ... №1(7) қаңтар/ақпан 2007ж8. №5(17) қыркүйек/қазан 2008ж9.Концепция развития образования ... ... до 2015 года - ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ересек және үлкен жастағы адамдардың дене тәрбиесі10 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы қатынастар14 бет
Қылмыстық процестегі дәлелдемелердің ұғымы мен маңызы76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь