Психологияның даму тарихы туралы

1. КІРСПЕ
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
 Психологияның даму тарихы.
 Ежелгі психология.
 Орта ғасырлардағы жан және сана туралы түсініктер.
 XVII.XIX ғ. Психология.
 Психологияның тәжірибелік ғылымға айналуы.
 Шет психологиясындағы ағымдар(бихевиоризм).
3. ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
4. БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАРЫ
Психология тарихының даму кезеңдері.
Психология өз алдына ғылым ретінде ХІХ хасырдың 60 ж. бөлініп шықты. Оған себеп болған ғылыми-зерттеу мекемелері-психологиялық лабораториялар және институттар, жоғары оқу орындарындағы кафедралар сонымен қатар пихикалық құбылыстарды оқып-білуге байланысты экспериментті насихаттау жұмыстары.
1879ж Лейпцигте Вундт алғаш рет дүние жүзінде экспериментальды психологиядан лаборатория ашты. ХҮІІІ ғ .” Психология” терминін неміс философы Христиан Вольф кіргізді. Психологияның ғылым ретінде даму жолдары нақты кезеңдерден тұрады
1-ші кезең ( б.з.дейінгі 5ғ. ).Психология жан туралы ғылым ретінде. Жан туралы ғылыми түсінік ежелгі гректердің әмбебап ғалымы Аристотель (б.з.д. 384-322) есімімен байланысты. Екі жарым мың жылға созылған осынау кезеңде психология басқа ғылымдармен (философия, медицина, әдебиет, жаратылыстану, т.б.) аралас, астарласа дамып келді. XIX- ғасырдың екінші жартысынан былай қарай ғалымдар жан құбылыстарын (түйсік, ес, ойлау, қиял т.б.) эксперимент жүзінде әртүрлі құрал-жабдық аспаптардың көмегімен зерттей бастады. Осы кезден бастап, психология өз алдына дербес отау тігіп, тәжірбиелік ғылым ретінде дамыды. Психология ғылымының тарихы да біріне-бірі қарама-қарсы (материализм, идеализм) жоғарыда аталған екі бағыттың үздіксіз ой-пікір тартысына толы. Мысалы, ертедегі грек ойшыларының бірі Демокрит (б.э.д. 460-370) сол кездің өзінде-ақ жанды (психика) оттың атомдарындай қозғалмалы қасиет деп түсіндірді. Ол жанның мәңгі еместігін, оның өсіп, өшіп отыратындығын айтып, материалистік тұжырым жасады. Сол заманның екінші бір ойшылы, идеалист Платон (б.э.д. 427-347) керісінше “жан- мәңгі өлмейді, өшпейді”,- деп тұжырымдады. Психикалық әрекетті осылайша екі түрлі көзқарас тұрғысынан түсіну, қоғам дамуының кейінгі кезеңдерінде, әсіресе, орта ғасырлар заманынан бермен қарай кең өріс ала бастады. Шығыстың ұлы ойшылы Әбу Насыр әл-Фараби (870-950) дүние- материядан құралады, ол жойылмайды, бір түрден екінші түрге көшіп, өзгере береді, жан денеден бұрын өмір сүрмейді, бір денеден екінші бір денеге барып орналаса да алмайды деп материалистік тұрғыдан дұрыс пайымдаса, батыс ойшылы Фома Аквинский (1225-1274ж.ж.) жанның мәңгі өлмейтіндігі, оның денеден бөлек өмір сүретіндігі жайлы пікірлерді ары қарай дамытып, осы көзқарастың кең өріс алуына мүмкіндік берді.
1. Жалпы психология – Алматы: Білім, 25-30 беттер.
2. Жан тану оқулығы/ жарықбаев Қ.Б./ 2008. 101-110 беттер.
3. Тіл білімі терминдерінін түсіндірме сөздігі — Алматы. "Сөздік-Словарь", 2005.
4. Ерментаева А. Р. Психологиялық консультация негіздері: Оқу құралы.- Өскемен: ШҚМУ Баспасы, 2002.
5. Намазбаева Ж. И. Психология. Алматы, 2005.
        
        Жоспар
* КІРСПЕ
* НЕГІЗГІ БӨЛІМ
* Психологияның даму тарихы.
* Ежелгі психология.
* Орта ғасырлардағы жан және сана туралы түсініктер.
* XVII-XIX ғ. Психология.
* Психологияның тәжірибелік ... ... Шет ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАРЫ
КІРІСПЕ
Психология тарихының даму кезеңдері.
Психология өз алдына ғылым ретінде ХІХ хасырдың 60 ж. ... ... Оған ... ... ... ... ... және институттар, жоғары оқу орындарындағы кафедралар сонымен қатар пихикалық құбылыстарды оқып-білуге байланысты экспериментті насихаттау жұмыстары.
1879ж Лейпцигте Вундт алғаш рет ... ... ... ... ... ашты. ХҮІІІ ғ ." Психология" терминін неміс философы Христиан Вольф кіргізді. Психологияның ғылым ретінде даму жолдары нақты кезеңдерден тұрады
1-ші ... ( ... 5ғ. ... жан ... ғылым ретінде. Жан туралы ғылыми түсінік ежелгі ... ... ... ... ... 384-322) ... ... Екі жарым мың жылға созылған осынау кезеңде психология басқа ғылымдармен ... ... ... ... т.б.) ... ... дамып келді. XIX- ғасырдың екінші жартысынан былай қарай ғалымдар жан ... ... ес, ... қиял т.б.) эксперимент жүзінде әртүрлі құрал-жабдық аспаптардың көмегімен зерттей ... Осы ... ... ... өз алдына дербес отау тігіп, тәжірбиелік ғылым ретінде дамыды. Психология ғылымының тарихы да біріне-бірі қарама-қарсы (материализм, ... ... ... екі ... үздіксіз ой-пікір тартысына толы. Мысалы, ертедегі грек ойшыларының бірі Демокрит (б.э.д. 460-370) сол кездің өзінде-ақ ... ... ... атомдарындай қозғалмалы қасиет деп түсіндірді. Ол жанның мәңгі еместігін, оның өсіп, өшіп ... ... ... ... ... Сол заманның екінші бір ойшылы, идеалист Платон (б.э.д. 427-347) ... "жан- ... ... ... деп ... Психикалық әрекетті осылайша екі түрлі көзқарас тұрғысынан түсіну, қоғам дамуының кейінгі кезеңдерінде, әсіресе, орта ғасырлар заманынан бермен қарай кең өріс ала ... ... ұлы ... Әбу ... ... ... ... материядан құралады, ол жойылмайды, бір түрден екінші түрге көшіп, өзгере береді, жан денеден бұрын өмір сүрмейді, бір денеден ... бір ... ... ... да ... деп ... тұрғыдан дұрыс пайымдаса, батыс ойшылы Фома Аквинский (1225-1274ж.ж.) жанның мәңгі өлмейтіндігі, оның денеден бөлек өмір сүретіндігі жайлы пікірлерді ары қарай ... осы ... кең өріс ... ... ... ... Психология сана туралы ғылым ретінде. ХҮІІ-ХҮІІІ ғасырлардағы философтар ... ... ... алғы ... ... қалады,оның психологияның өз алдына білімнің жеке саласы ретінде қалыптасуына ... ... ... (1596-16650 ) жануарлар мен адам психикасына әр түрлі қаруды белгілейді.оның ... ... ... жаны жоқ ... мінез-құлқы,сыртқы әсерге рефлекс болып табылады.
Д.Локк(1632-1704) сенсуализмнің - ақыл-ой ... ... ... ... өтпейтін еш нәрсе жоқ дейтінді уағыздайтын философиялық бағыттың аса көрнекті ... ... ... ... механизмін ассоциациялардан ,яғни жеке түсініктер мен идеялар арасындағы байланыстардан көреді.Д.Локк сананы өзімен-өзі тұйықтап,сана туралы ілімде іс ... ... ... ... ... ... іс-әрекет туралы ғылым ретінде.
1913жылы американ психологы Д.Уотсонның психологияны мінез-құлық жөніндегі ғылым деп ... ... ... ... ... ... әдісін субъективті деп жоққа шығарды :оның нәтижесінде ... ... ... тек ... өзі үшін ғана ... ... деп есептеді. Бихевиоризм сана жөніндегі декарттық - локктік ... ... ... атап ... ... бойынша психология сананы ,оның мазмұны мен қызметін ... бас ... ... тек ... ... ... болатын және әр кім үшін белгілі,яғни мінез - құлықты зерттеуі қажет.Зерттеу п.әні өзгерді /сананың орнына ... ... жаңа ... тіл ... ... . ... ... "қабылдау ", "ерік "деген және басқа терминдер ғылыми мазмұны жоқ сөздер ретінде жоққа шығарылды. ... ... орта ... ) ... " (организмнің қозуға қайтаратын жауабы)және стимул мен реакция ... ... ... ... психологиялық ұғымдарға айналды. Сондықтан да бихевиоризмді көбінесе стимул-реактивті теория немесе С-Р ассоциационизмі деп атайды.Психологиялық зерттеулердің мақсаты - ортаға ... ... ... принциптерін зерттеу.
4-ші кезең. Психология ғылым ретінде психиканың фактілерін, заңдылықтарын және механизмдерін зерттейді.
Сыртқы әсердің адамның ішкі ... ... өңін ... ... ... оның жас ... ... бір сыртқы әсерге бұрыннан қалыптасқан қарым-қатынасына ,белсенділік деңгейіне және,ең бастысы,қалыптасқан дүниетанымына тәуелді.Сонымен психиканың мазмүны реалды,бізге тәуелсіз және өмір сүретін заттардың ... ... ... ... (яғни ,объективті дүниенің бейнесі ) болып табылады.Бірақ бұл бейнелер әр адамда оның өткен өмір тәжірибесіне ,мүддесіне,сезіміне, дүниетанымына тағы ... ... ... өзгешелікпен пайда болады.Сондықтан да бейнелеу субъективті.Осылардың бәрі психика дегеніміз-объективті дүниені субъективті бейнел ендіру деуге әбден болады.
Психикалық бейнелеудің дұрыстығын мойындаудың ... ... ... нақты осы қасиет ақиқатты танып-білуді,оның объективті заңдылықтарын ... және одан ... ... ... адамның теориялық және практикалық қызметінде қолдауды мүмкін етеді.
Психика-қоғамдық - тарихи практикамен ... ... ... да дұрыс бейнеленуі.
Негізгі психологиялық теорияларға бихевиоризм,гештальтпсихология, психоанализ,іс-әрекет теориясы,гуманистік психология.
НЕГІЗГІ ... даму ... ... ... адам ... ... ... өзінің маңындағы дүниенің сырын танып білумен бірге, өз денесінің, ішкі дүниесінің, ақыл ойы мен іс-әрекетінің, тіршілік бейнесінің құпия сырларын ашып ... ... ... ... ... бірнеше мыңдаған жылдар бұрын Шығыс елдері Мысыр мен ... ... мен өзге ... адам ... ... ... дамып, осы заманғы ғылыми білімнің бастапқы іргетасы қалана бастаған. Қоғамның дамуына орай өндіріс күштері өсті, әлеуметтік өмірде таптар ... ... ... құл ... ... ... адамдардың әрқилы наным-сенімдерге негізделген көзқарасы қалыптасты. Мұндай көзқарастар тек діни нанымдарға ғана негіз болып қоймай, адамның жан дүниесі ... ... ... ... ... болды. Ежелгі Шығыс елдерінде, сонан соң Ежелгі ... ... тәні мен ... ... ... ден қойылды.Адам тіршілігінің негізі-қан айналысына ерекшке мән берілді.Тіршіліктің негізі-қан айналымындағы сұйықтық және ондағы құрам деген түсінік қалыптасты. ... ... ... ... ... денені басқарушы жүрек қызметі санап, ол ауа тектес нәрседен жаралған еді. ... ... ... тегі ... ... ... адамның физиологиялық тіршілігімен бірге психикалық қызметін де реттеп отырады, мұндай тіршілік адамның ... ... ... ойын ... ... тұжырым жасалды. Адамның ойын жүрегі билесе, ал оның сезімдік қызметін бауыры атқарады деп түсінілді.
Ежелгі ... ... ... ... ... ... ... жүрек, оның атқаратын қызметі біртіндеп миға ауысады деген тұжырым жасады. ... ... ілім ... ... ... адам өзінің даралық ерекшеліктері мен сипатталады деген ұғым ғылым тарихындағы алғашқы материалистік қарапайым түсінікткерді тудырды. Ертедегі Қытай мен Үндістан ... ... үш ... ... ... ... ауа тектес нәрселерден- өттен және қан мен шырыннан құралған, осы үш түрлі ... дене ... ... орай ... ... ... ажыратылады деп санаған.
Осы негіздерге сүйене отырып, Қытай дәрігерлері адамдарды мынадай типтерге жіктеген:1)адамның бойында өттің не қан ... ... ... ... адамдар күшті, батыр келеді. Олардың мінезі жолбарыс тәрізді өжет те шапшаң; 2) ауа тектес нәрселердің көптігі. Ондай адам ... ... ... маймылдың әрекетіндей әрекеттер жасайды; 3)шырынның басымдылығы-қимыл-қозғалыстың баяулығын, сабырлылықты білдіреді деп санайды.
Адам организмі жайындағы мұндай пайымдаулар сол дәуірлерде, бір жағынан, табиғи-ғылыми ... жол ... ... ... әр ... діни наным-сенімдер тарапынан қарсылық тудырған көзқарастарға душар болды. Дегенмен, психологиялық және физиологиялық құбылыстар жайындағы ақылға қонымды ... ... жол ... одан әрі дами ... ... ... Бұл тақырыпта адам психикасының көріністері жан-жақты қарастырылып, олар ... ... ... әсер етіп отыратын бірыңғай тұтас жан салалары екендігі айтылады. Мәселен кітапты оқу көру мүшесі арқылы, ал қабылдау ... ... ... түсініп, ол туралы ойлауға, ұғынуға мүмкіндік туады. Ол үшін зейінді шоғырландыру керек болады. Фактілерді еске түсіріп, олар ... ... екен ... ... қиялы шарықтайды.Адам психологиясын нақтылы әрекет үстінде зерттеу-психологияның ... ... ... ... ... даму тарихы біріне бірі қарама-қарсы ғылыми бағыттардың ... ... Ол ... ... жан ... тарихы. Бұл ғылымның тарихи кезеңдері әйгілі оқымыстылардың ғылыми пікірлері арқылы зерттеліп, олардың ... ... ... соң ... ... ... ... яғни шығу тегі түсіндіріліп, ол грек тіліндегі "псюхе"-жан, "логос "-ғылым деген ... ... ... жан ... ... Мұндай түсінік ерте замандардан XYIII ғасырдың басына дейін өктем болып келді. Психологияның өз алдына дербес эксперименттік ғылым болып бөлініп шығуы, ... 1879 жылы ... ... ... ... ... қатар психология- сана туралы ілім. Ағылшын философы Джон Локктың " сана- сыртқы заттық дүниенің бейнесі " ... ... орай ... ... ... басқа ғылымдардан бөлініп дербес білім бола бастауы-Гартли бастаған ағылшынның эмпирикалық ассоциациялық психологиясы (XYIII ғ. ... ... ... жеке ... ретінде пайда болды.
Дербес ғылым ретінде психология аймағында өзара байланысты сырт көзге байқала бермейтін біршама ... ... ... ... ... мысалы,психофизиология мен әлеуметтік психология. Бұлар, сырттай қарағанға "сыйыспайтындай" болғанымен, бір ғылым саласынан, себебі олардың ... де ... ... бір - ... құбылыстың мәнін зерттеу. Психология қай ғылым саласымен байланысса да, оның зерттеу объектісі жалғыз-ақ: ол- адам, оның психикалық процестері, ... және ... ... ... ... ... түсініп, қабылдауынан халыққа білім беру мекемелерінде кең психологиялық қызмет тармақтарын іске қосу идеясы өз қолдауын тапты. Қазіргі күнде бұл ... ... ... ол ... ... мен оның ... практикаға ендіруде дәнекер жүйе болуы кәміл.
2. Ежелгі ... ... ... ... орта мен ... ... ... құбылыстарда өзіндік жан болады деп ұғынған. Мұндай ұғым анемизм (Лат жан деген ... ... деп ... ... ... ... ... орын алатын эециклопедист ғалым Аристотель психологиялық ой пікірді табиғи негізге сүйеніп, биология мен ... ... ... Ол ... туралы ілімді одан әрі тереңірек зерттеп деген еңбек жазды. Аристотель бұл шығармасында жан дүниесінің әрекетін шындық әдіс ... ... оның ... ... құруды мақсат етті. Писхология Арестотель заманында ақ дербечс сипаттағы ғылым саласына айналған - ды. Ол ... ... ... өмір ... айта келіп, психикалық әрекеттердің басым көпшілігін материолистік ... ... ... ... ... ... көзқарасын обьективтік шындыққа, материалистік бағытқа қарай бұрды. Сонымен, Гераклит пен Демокриттің, Платон мен Аристотельдің жан жайындағы көзқарастары психологиялық ... ... ... ... негіз болып қаланды.
Жан жүйесі жайындағы ертедегі ілім көптеген ойшылдар мен ғұламалардың шығармаларында өзіндік орнын ... ... ... ... ойшылдары Лукреци, Гален психологияның жан дүниесінің сыры мен байланысты табиғи негіздерін іздестірді. Ал ұлы Грек ойшылы Сократ деген ... ... ... жан ... мен, сыры мен ... ... ақ, ... жаны тәніне тән деп санап, ол ақыл ой арқылы ... ... ... ... ... ғұламаларының жан дүниесі жайындағыой пікірлерінің философиялық және әлеуметтік негіздері сол заманның экономикалық саяси құрлысына орай түрлі идеялық бағытта ... ... ... ...
3. Орта ... жан ... ілім.
Орта ғасырларда жан туралы ілімді Аристотельдік идеялар тұрғысынан іздестірген арап ... ... ... ... ... - Ибн ... ал ... Ибн Рошд болды. Бұлар табиғи ғылымдарды зерттеумен шұғылданып, олардың нәтижелері еуропалық елдерде кеңінен ... Ибн ... деп ... ... 500 жыл бойы ... дүниенің шар тарабына таралып, барлық деңгейдегі медициналық мектептердегі ... бір ... ... Ал Ибн ... ақыл ... ... жайындағы зерттеулері еуропалық схоластикаын діңкелетіп, дүние болмысы мен адам туралы жаңаша білімнің іргесін қалады. Сөйтіп, Ибн Сина мен Ибн Рошд ... ... ... өмір ... айқын көз жеткізіп, жанның тіршілігі тәнге байланысты, оынң заңдылығын қалай ... ... ... ... емес, әрбір адамның жаны мен даралығын мәңгілік деп санау шындықа сай келмейді дейтін мистикаылқ ұғымның жалғандығын ашып көрсетті.
Орта ... арап ... ... ... ... ... ... нәтижерелі мен тәжірибиеге негіздеу жайындағы ой пікірі, Ибн әл-Хайзамның психофихиологиялық идеялары Ибн Сина зерттеулері мен ұштасып, жан жүйесі жайындағы ғылымның ... ... ... үлес ... ... ... жанның мәңгі өлмейтіні, оның денеден бөлек өмір ... ... ... ой пікірлер одан әрі қарай өрістеп, идеолистік көзқарастың дами түсуіне жол ашты.ү Осы бағытта Фома ... мен ... да ... ... ... ... үдей ... Алай да мұндай схоластикалық түсініктерін ... сай ... көз ... ағылшын оқымыстылары Гроссетест, оның шәкірті Роджер Бэкон барлық ғылымдар тәжірбиеге және матиматика ғылымына сүйенуі керек деген ... ... жан ... және оны ... ... өмір сүреді дейтін Аристотельдік қағиданы жаңғыртты. Психологяиның даму тарихында орта ғасырлық дәуір талас тартысты оқиғаларға толы ...
17 ... ... ой ... ... а) жанды дененің, соның ішінде адамның да жан дүниесін зерттеп, олардың құпия сырланы ашу; ә) әрбір индевидке тән ... оынң ішкі ... ... ... ... ... ... жайын; б) адамның құмарлығы мен эффектті күйлері мен, оынң өз мінез құлқын өзгеруін, жақсы, жаман ... бой ... в) ... күш ... ... ... қызметі мен психикалық жағдайлары ара қатынасының қандай күйде екендігін анықтауға ерекше мән берілді.
4. XVIII - XIX ... ... ... ... психология ғылымында айтарлықтай өрлеу бақап физик И.Ньютон мен физиолог ғылым А.Галлердің зерттеудері, оның негізі болып ... ... ... мен бұлшық ет қызметінің физиологиясы организм тіршіліктің негізі туралы ілімді жетілдіруде әсенр етіп, оның ... ... ... ... ... ... шешущі рөл атқарады дейтін бұрынғы көзқарас енді тәжірбиелік зерттеулерге сүйенетін ... ... осы ... ... ... бағыттарды жиі ұштастырды. Олар бірі жан дүниесін зерттеу адамның ішкі ... ... ... ... деп, енді бірі ... ... ... тәжірбиенің жаратылыстану ғылымдарын зерттейтін тәжірбиеден ешқандай айырмашылығы болмауы қажет деп есептеді. Ассоциативтік психология Ньютон ашқан әлемдік тартылыс заңы 19 ... ... ... ... заң деп ... келді. Соған орай сол заманның ағартушылары Ньютон мен Лоок есімдерін қосарлай айтып дәріптеді. Өйткені бұл ... де ... ... ... және ... көзқарастарға негіздей отырып зерттеген болатын. Психологияның жалпы тарихында ассоциацияны жалпы категориялық ұғым деңгайінде ... ре ... оын ... ... ... - ... Ол ... процестердің барлығы ассоциацияға сүйенеді деп түсіндіріледі. Оның деген еңбегі ассоциацияның ... ... ... ілім ... ... ... болды. Осы еңбегінде ол көптеген психикалық процестерді жүйке жүйесінің тербелісімен ұштастыра баяндап, ... ... ... ... тұрғыда түсіндіруге тырысады. 19 ғасырдың бірінші жартысы - психологияның даму тарихындағы елеуді кезеңдердің бірі. Бұл аралықта ... ... ... ... ... ... материолистік тұрғыдан ниғая түсті, оның субстраты мен ішкі бейнесінің санаға ... Т. ... ... ... ... ... ... Мұндай көзқарас бойынша, біріншіден, психика түйсікк пн ... ... ... ... екіншіден, ассоциация бойынша - бөлшектер алғашқы да, ал ... ... ... - ... ой, ... ... деп саналды.; үшіншіден, ассоциациялар осы екі топтағы психикалық процестер арқылы құрылады; төртіншіден, ассоциациялар күнделікті тәжірбие арқылы санада жиі ... ... ... ... ... ... ... биология мен жүйке физиологиясын зерттеу нәтижелері мен анықталады. Г. Гельмогольц ассоциациясының жасалуын сезім мүшелерінің қызметі деп санаса, ал ... ... ... ... ... түсіндірілді. Орыс физиологі М.Сеченов ассоциацияның физиологиялық негізін бас миы рефлексінің қызметімен ғылыми тұрғыдан дәлелдесе, Г.Спенсер оны психиканың ... ... ... ... ... ... мінез құлық өзгеруіне бейімделеді деді. 19 ғасырдың 80-90 ... Г. ... М. ... ... ... да ... еңбегінде ассоциацияның жасалу жолдары түрліше түсіндіріліп, бұл концепция одан әрі дамытылды. Психологияның 19 ғасырдың орта кезіне дейінгі ... бұл ... ... ... ... оны ... ... негізге жүгінді, физиологиялық зерттеу әдістерін қолданып, биологиялық үлгіде иек артты.
5. ... ... ... айналуы.
XIX ғасырдың ортасындағы псңхикалық іс-әреқет философиялық ілім ... ... ... ... ... ... ... мен оның әдіс-тәсілдері айқындалды. Сол кезеңге тән философиядағы позитивизм (Огюст Конх -- 1798 -- 1857), иррационализм (А. ... -- ... ... ... ... бағыттары тұтынған қағида-лардың мақсаты, түптеп кедгенде,пеихикалық құбылыс- . тарды идеалистік және кертартиа жолға салу еді. ... ... ... '3. Фрей ... ... ... ... көзқарастары-ның қалыптасуына теріс ықгіал етті. Вульгарлық мате-риализм ағымы (Мелешотт, Бюхнер, Чольбе т. б,),. де-ректі материализмді ... ... ... ... Түріндегі ойлауы бауырдың өтті бөліп шығаратыңьі си-яқты катынаста болады деген қате ... ... Бұл ... ... ... қатысты ілгері құбылыетарды қарастыруы сыңаржақты сипатта болып адамның жаң.дуңйесі жайыңдағы түбёгейлі ... ... аша ... ... мен жеке ... тін ... тарихи тұрғыда әлеуметтік өмірмен, қоғамның жағдайымен ұштаса қалыптасатындығын 19 ғасырда орыстың революцияшыл демократтары Белинский, Чернышевский ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, адам психологиясының қыр сырын табиғи тұрғыда іздестірді. Осы дәуірде психика мен сананың дамуы туралы диалектикалық және материолистік ілім өріс ... ол ... ... саяси эканомикамен, социализм жайындағы болжаммен ұштасты.
Психиканың даму адамның табиғи мәні, оның ... рөлі және ... ... ... ... ... ... Энгельс, Фейрбах шығармаларында материолистік тұрғыда баяндалды, адам қоғам мен табиғат жағдайында бейімделіп, өзінің белсенді іс - ... ... ... ... ... ақыл ой иесі ретінде анықталады. Сөйтіп, 19 ғасырда адамның жан жүйесін зерттейтін ғылыми сапалық жаңа мәнге ие болады, адамның табиғат пен, ... мен ... ... ... оған ... ... ... нақтылы іс әрекеттер арқылы жүзеге асырылып, оның шынайы мәні анықталады. Психологияның 19 ... ... ... ... ... айналының табиғи - ғылыми негізі физика мен химия, физиология мен биология, дарвенизм мен рефлекс туралы ... ... ... ... мен ... ... нәтижесі. Психололгия пәні өзге ғылыми пәндермен салыстыра келе, бұл ... ... ... ... ... сезіне аламыз. Бұл анықтаманың мәнісін әрбір психикалық құбылыстар мен психологиялық сипаттардың ... мән ... ... ... ... ... ... түсіндірген жөн. Осы орайда, біз бұл пәннің ... ... ... бой көрсетуін бірқатар зерттеулерге және теориялық көзқарастарға ... ... ... ... 1) ... және ... ... көзқарастарындағы психикалық құбылыстардың әуел бастан деген пікірлердің дәрменсіздігі; 2) ... ... ... мен оның ... ... өзара қатынасы - алғашқы, психикалық құбылыстардың сол қатынастардан туындайтыны - нәтиже деп саналуы. Сөйтіп, Сеченовтың ... ... ... оның сол кездегі қоғамдық тарихи жағдайға тәуелді деп қарастырылуы; 3) психологиянық дербес ... ... ... ... ... болған көзқарастардың философиялық және биологиялық негіздері; 4) әр кезеңге тарихи жағынан қалыптасқан, психологиялық бейнелеудің мәнін ... ... ... құрлымы.; 5) организмнің бейнелеу қасиеті жайындағы Аристотельдік, Декарттық және Дарвиндік зерттеу нәтижелері
19 ғасырдың ортасында ... ... және ... пән ... ... қалыптасуы нәтижесінде адамның жан дүниесінің сырын әр тарапта зерттеу қызу жүргізіледі. Өмір тіршілігінің мұндай талаптары психилогияның жаңа салалары мен ... ... ... дамуына қолайлы жағдай тудырды. Осы жағдайлар адамтану ғылымдар арасында психологияның жетекші орын алатындығын айқын аңғартты. Және сол кезеңде бұл пәннің ... ... ... ... психология, бұл салада қазіргі кезде жалпы психология деп аталады; диференциялды психология, оның негізгі зерттеу обьектісі - адамның даралық ... ... мен ... ... ... ... жануарлар психологиясы; әлеуметтік және мәдени тарихи даму психологиясы; писхотехника. ... ... ... ... ... ... ... адамды зерттеп, оның жан дүниесіне тиерең бойлау қажеттілігінің артып отырғандығын көрсетеді.
6.Шет психологиясындағы ағымдар(бихевиоризм).
Ғылым ... ... ... ... XX ғасырдың басында сананың интроспективтік психологиясының дағдарысы ... ... ... ... ... қажет ететін мәселелерді шеше алмады. Қоғамның қарқынды дамуымен анықталатын тәжірибе сұраныстарын бұрынғы субъективтік әдістер ... ... Жаңа ... әдістерді жасау қажет болды.
Психология ғылымының көрнекті тарихшыларының бірі ─ М.Г.Ярошевский сана ... ... ... ... ... кең ... невропатология мен психиатрия саласындағы зерттеулер нәтижелері себеп болды деп санайды. Бұл ... ... адам ... ... тыс құбылыстар болатынын көрсетті. Санадан тыс ... ... ... және эксперименталдық талдауға түсті. Көлемді зерттеулерді Шарко(1825-1893) жасады. Оның басшылығымен атақты ... ... Пьер Жане ... ... ... ... ... Фрейд(1856-1939) жұмыс істей басты. Атақты француз психологы Альфред Бине объективтік әдістерді жасай бастады. Ол балалар ақыл-ойының деңгейін ... ... ... ... әдіс, балаларға ұсынылған тапсырмалар шешімінің нәтижелерін немесе өнімдерін объективтік ... ... ... кезекте болды.
Сонымен, XX ғасырдың басындағы психиканы эксперименталдық зерттеулер, психология ─ сана туралы ғылым ретінде анықталуы мүмкін емес ... ... ... ... кезеңдегі психологияның дамуына Ч.Дарвинның эволюциялық ілімі үлкен ықпал жасады.бұл ілім мынаны ... ... ... ... ... ... ... әрекетінен бөлек қарастыру мүлдем мүмкін емес. Эволюциялық теория ықпалымен жануарлар психикасы мен балалар психикасын зерттеу жұмыстары жасала ... Бұл ... ... қолдану мүмкіндігін ысырып тастады, адам психикасына генетикалық және салыстырмалы тұрғыдан қарауды бекітті. Осындай әр түрлі ықпалдардың бәрі психологияда жаңа ... ... ... пайда болғанын көрсетті. Бұл теориялардың өкілдері сана психологиясын психиканың жаңа концепциясымен алмастыруға немесе толықтыруға тырысты.
Бихевиоризм (ағылш. behaviour - ... ) - ... мәні мен ... адам ... ... және эмоционалдық әсерлердің сыртқы ортамен қатынасы арқылы түсіндіру. Бихевиоризмнің теориялық негізін салған Л. ... ... ... ... ... бірі ... ... бірақ психологияның ой-сана жайындағы зерттеулерін мойындамайды. Бихевиоризм дескриптивті лингвистикада (Б. Блок), ... ... (Н. ... ... ... 20 ... психология ғылымын сипаттайтын американдық бағыт деп те ... Ол ... ... жете ... да, ... негізгі зерттеу обьектісі деп санамайды. Бихевиоризімнің іргесін қалаушы Эдвар Торндайк.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Жалпы психология - Алматы: Білім, 25-30 ... Жан тану ... ... Қ.Б./ 2008. 101-110 ... Тіл ... ... ... сөздігі -- Алматы. "Сөздік-Словарь", 2005.
* Ерментаева А. Р. Психологиялық консультация негіздері: Оқу құралы.- Өскемен: ШҚМУ ... ... ... Ж. И. Психология. Алматы, 2005.
БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАРЫ
Тест
1. ұғымын ғылымға енгізген:
A) Э. Титченер
B) Х.Вольф
C) У. Джеймс
D) В. Дильтей
E) Д.Гартли
2. Қазақстандағы ең ... ... ... Қ.Б. ... Ә.Темірбеков
C) Т.Т.Тәжібаев
D) С. Балаубаев
E) Ш. Әлжанов
3. Сана деген не?
A) адамның өмір процесінде өзін-өзі саналы түрде ...
B) ... пен ... ...
C) ішкі және ... іс-әрекеттің нәтижесі
D) бірлескен психика түрі, адамның еңбек әрекетінде қалыптасуының
тарихи қоғамдық жағдайларының нәтижесі
E) ... ... ішкі ... ... ... біріккен процесс
4. Психология ғылым ретінде қалыптасуы:
A) 16 ғ.аяғы
B) 15 ғ. ортасы
C) 17 ғ. ... 19 ғ. ... ... ... ... "Бихевиоризм" терминін енгізген ғылым?
A) Дж Уотсон
B) Г. Салливан
C) Г. Олпорт
D) Б.Ф.Скиннер
E) Э. Толмен
6. Қай жылы және қай ... ... ... ... ... ... 1966 жылы ... 1980 жылы Лейпцигте
C) 1957 жылы Германияда
D) 1900 жылы Парижде
E) дұрыс жауабы жоқ
7. Педагогикалық психология нені ... жеке адам ... және оны ... мен тәрбиелеу
барысындағы әртүрлі психологиялық заңдылықтар
B) психологиялық көріністер
C) әскери ... ... ... еңбек іс-әрекетінің салаларындағы ерекшеліктер
E) тергеу процесіне ... ... ... ... ғылымының қалыптасуының 1-кезеңін көрсет:
A) психология сана туралы ғылым ретінде
B) мінез-құлық туралы ғылым ретінде
C) психика ... ... ... ... ... ... ілім ... барлық жауаптар дұрыс
9. Дж. Уотсон мінез-құлық бірлігі ретінде көрсетті:
A) ұсақ бөліктерге бөлінбейтін мінез-құлық акт
B) нақты мақсатқа бағыттау және оған ... ... ... сана
E) мінез-құлық мотивациясы.
10. Организмнің дене дамуындағы ерекшеліктерін ... ... ... ... Платон
B) Ибн Рошда
C) Фома Аквинский
D) Авиценна
E) Аввероэс
Жауабы:
*
* B
* C
* D
* D
* A
* A
* A
* D
* C
* D

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы психологияның дамуы7 бет
Жалпы психологияның мән-мағынасы және оның барша ғылымдар жүйесіндегі орны13 бет
Конгинивті психологияның бастауы18 бет
Медициналық психологияның даму тарихы5 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы5 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы жайлы6 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы жайлы ақпарат5 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы жайлы мәлімет4 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы туралы6 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы туралы ақпарат6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь