Алаш партиясының құрылу тарихы

Кіріспе

1. Алаш партиясының құрылу тарихы
2. Алаш партиясының бағдарламасы

Қорытынды

Әдебиеттер тізімі
ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан Ресей империясының капитализмге дейінгі өндірістік қатынастар үстем болған аграрлы-орталық өлкесі болды. Патша үкіметі қазақ халқының ата қонысын мемлекет меншігі деп жариялап,шұрайлы шабындық пен құнарлы егіндікті қоныс аудару қорына, орыс қазақ әскерлерін (казачествоны) орналастыру және басқа да отарлаудан туындайтын мақсаттар үшін тартып алып отырды. Екі ғасырға созылған өлкені өзіне күштеп қосу жылдарында россиялық отарлаушылар Қазақстаннның 45 миллион десятинаға жуық жеріне немесе оның территориясының ең құнарлы, сулы да нулы 16 проценттей бөлігіне қожалық етип қана қойған жоқ, ол сонымен қатар қазақтарды рухани жағынан да отарлады:оларды тілінен, дінінен біртіндеп айыру бағытында қатігездікпен ойластырылған шарлар жүйесін жүзеге асырды.
Қазақстанда осы шиеленістен туындаған аграрлық және ұлт-азаттық қозғалыс ең алдымен отаршылдыққа қарсы бағытталды. ХХ ғасырдың бас кезінен өрістей бастаған қазақ қауымына тән қоғамдық қозғалыс өз алдына буржуазиялық-демократиялық мәні бар ұлттық тең құқылық, халықтың мәдениетін көтеру,оқу ағарту ісін жетілдіру, әйел теңдігін қамтамасыз ету, көшпенділерді отырықшыландыру сияқты міндеттерді қойды. Басқа созбен айтқанда, қазақтың ат төбеліндей ғана тұңғыш интеллигенттері сол кезеңнің ұлттық сұраныстарына жауыап беруге тырысты.
1. Алаш қозғалысы, Алматы, 2005 ж, 20-22 бет
2. Алаш баспасы, Алматы , 2008 ж , 25-28 бет
3. “Қазақстан тарихы” Г.В.Кан. Н.У.Шаяхметов, Алматыкітап баспасы 2009ж 185-191бет
4. ”Алаш қозғалыс” комекші құрал .М.К.Қойгелдиев , Омарбеков, Алматы: Санат , 1995 – 368 бет
        
        Кіріспе
ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан Ресей империясының капитализмге дейінгі
өндірістік қатынастар үстем болған аграрлы-орталық ... ... ... ... халқының ата қонысын мемлекет меншігі деп ... пен ... ... қоныс аудару қорына, орыс қазақ ... ... және ... да ... туындайтын мақсаттар
үшін тартып алып отырды. Екі ғасырға созылған өлкені өзіне күштеп қосу
жылдарында ... ... ... 45 ... ... ... ... оның территориясының ең құнарлы, сулы да нулы 16 ... ... етип қана ... жоқ, ол ... ... ... ... да отарлады:оларды тілінен, дінінен біртіндеп ... ... ... ... жүйесін жүзеге асырды.
Қазақстанда осы шиеленістен туындаған аграрлық және ұлт-азаттық қозғалыс
ең алдымен отаршылдыққа қарсы ... ХХ ... бас ... ... ... қауымына тән қоғамдық қозғалыс өз алдына буржуазиялық-
демократиялық мәні бар ұлттық тең ... ... ... ... ісін ... әйел ... қамтамасыз ету, көшпенділерді
отырықшыландыру сияқты міндеттерді қойды. Басқа ... ... ... ... ғана ... ... сол кезеңнің ұлттық сұраныстарына
жауыап беруге тырысты. Олардың саяси көзқарастарының қалыптасып, қоғамдық-
саяси қызметке араласуына бірінші орыс революциясы ... ... ... Мәселен, солардың қатарында 1903-1909 жылдары Петербургтегі әскери
медициналық академияда оқыған, кейін Алаш ... ... бірі ... ... ... те ... Оның саяси
көзқарасының ... мен ... ... ... ... ... Осы ... кезеңіне дәл келді. Бұған Халел Досмұхаметовтың 1931
жылғы 14 ... ... ... өз ... жазып берген
мәлімдемесі дәлел бола ... ... ... бірінші орыс революциясының
қарсаңында келдім. Бұл кезде демократиялық ... оның ... ... да, ... ... ... жататын. Қым-қиғаш студенттік өмірге
араласумен қатар, саяси білімімді жетілдіруге ... Әр ... ... ... ... ... тек
жұмысшылар туралы айтса, социал революциелер шаруалар жөнінде сөйлеп
жататын”.
Осы ... ... ... бас ... Петербург пен Мәскеуде,сол
сияқты Қазақстанмен жапсарлас орналасқан Том, ... ... ... ... және ... оқу ... оқыған, ал кейін Алаш
партиясын құруға мұрындық еткен қазақ ... ... ... ... бастау көздерін олардың саяси әрекеттерге
араласу жақтарын анықтауға септігін тигізетіндігімен ... ... ... ... ... ... Әлихан Бөкейханов,
Мұхамеджан Тынышпаев, Жақып Ақбаев, Жаhанша Досмұхамедов сияқты белгілі
өкілдерінің ... ... ... ... орын ... саяси ахуалға
серіктестікпен әрі сын ... ... ал ... ... ... үлгі алу мәселесін шешкендігін көрсетеді.
Солардың алғашқы көрінісінің бірі Орал қаласында өткен Ә.Бөкейханов,
Ж.Сейдалин, М.Дулатов, ... ... ... ... ... “бес облыстық делегаттар сьезі” аталған қосуда жасалған
“Қазақ ... ... ... құру ... ... ... ... сол кезде Петербургте оқуда болған Халел Досмұхамедов ... ... ... 1910 жылы ... “Қырғыздар” атты әйгілі
еңбектеріндегі ой-тұжырымдары растай түседі. “Қырғыз (қазақ.-Авт) халқының
арасында, - деп ... ... осы ... - саяси партиялар әлі
пайда болған жок. ... ... ... ... ... шет
аймақтардың халықтарындай, қырғыз халқы да үкіметке қарсы ... ... ... ... ... ... ... болашақта ...
Қырғыздар арасында қалыптасып келе жатқан екі саяси ... сай екі ... ... ... Оның ... ... ... деп атауға болар,
ал оның мақсаты қырғыздарды басқа ... ... ... ... ... келешегі кең мағынадағы Батыс мәдениетін еңгізуге байланысты деп
есептейтін бағыт. Бірінші бағыт ... ... ... үлгі ... оппозициядағы орыс партияларын, атап айтқанда, халық ... үлгі ... ... ... ... Т. Жұртбай, К. Нүрпейсов, А. Бочаков, Ж.
Адильбаев, Омарбеков, Қойгельдиев.
Менің мақсатым: Алаш партиясы барлық мәліметтерді танып білу. XIX ... ... ... ... Алаш ... ... пікірлерін анықтау.
Алаш партиясын толық зерттеп, білу. Қазақ өлкесінле жұмыс және ... ... ... ... және ... ... ... мағлұматтар
танып, білу.
Негізгі бөлім
Алаш партиясының құрылу тарихы
1917жылғы қос революцияға дейінгі ... ... саны ... ... әлі ... жоқ. Сол ... олардың қаншасы Алаш
қозғалысының бастау көздерінде тұрғанын және ... ... ... ... тайға таңба басқандай айта қою қиын.
Ә.Бөкейханов, А.Байтурсынов, М.Дулатов бастаған бөлігі Қазақ газетін
шығарып, соның ... ... ... Алаш партиясының ұйтқысы болса,
М.Сералин бастағандары Айқап журналының ... ... екі ... ... олар ... ... ... отаршылдық саясатқа қарсы
қоғамдық пікір қалыптастыруда ұлан ғайыр жұмыс атқарды.
Қазақ зиялыларының алдыңғы қатарлы өкілдері жалпы ... және ... ... ... ... мұсылмандық қозғалыстармен және
партиялармен байланыс орнатты, Қазақстанның әлеуметтік - ... және ... - діни ... ... ... оның
ішінде көшпелі өмір салтынан отырықшылыққа ауысуы ... жан - ... ... ... зиялылары отарлық езгінің зиянды зардаптарын
әшкерелеуде,халықтың қылың бұқарасын туған өлкені қайта құрып, түрлендіру
ісіне жұмылдыруда ұлттық ... мен ... ... ... ... ... әр ... тақырыптар бойынша кітапшалар шығарудың
мыңызын жақсы түсінді. Олар “Айқап” журналы мен ... және ... ... ... ... ... қазақ қоғамының
өмірін реформалау, жалпы ұлттық саяси партия құру ... ... ... ... ... айналуының салдары сынға алынды.
М.Дулатовтың әйгілі ... ... ... ... жер мен суынан айрылуына байланысты наразылық білдіру,
сол арқылы ... ... ... оның ... ... оятып, жігерін қайрау
ісін енді жалпыұлттық басылым - “Қазақ” газеті (1913-1918) жалғастырды.
1917 ... ... ... ... ... буржуазиялық – демократиялық
революция нәтижесинде ұлттық өзін өзі билеу проблемасын шешу ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуын жеделдетуге
мүмкіндіктер туды.
1917 жылғы 7 ... ... ... ... ... ... ... құрылды. Оның құрамына басқалармен қатар Ә.Бөкейханов пен
М.Тынышпаев енді. Көп ... ... ... ... ал ... О.Шкапский Уақытша Үкіметтің комиссарлары болып тағайындалды. Ал
М.Шоқаев, ... ... ... ... зиялылары Түркістан мен
Қазақстандағы Уақытша Үкіметтің жергілікті органдарында жауапты қызметтерге
ие болды.
1917 жылдың ... ... ... ... қозғалысы
жетекшілерінің Уақытша Үкіметке деген сенімі әлсіреді. ... ... ... әлеуметтік - саяси мәселелер бойынша іс жүзінде
құлатылған патша үкіметінің саясатын жүргізумен болды. ... мәні ... ... мен ... ... ... Уақытша Үкімет нағыз
демократиялық тұрғыдан ұлттық және аграрлық шешу ... оған ... ... ... ... сияқты, қазақ халқының өзін өзі ... өз ... ... - территориялық автономия болуы жөніндегі
мәселені мемлекеттік дәрежеде көтереді деген үмітті аяқасты етті. ... ... ... ... позицияға ие болып отырған кадеттерге деген
Ә.Бөкейхановтың көзқарасы күрт өзгерді. Ол мұны ... ... ... кадет партиямынан шықтым?” деген ашық хатында жан ... Онда ... ... ... үшін ... ... ... және дін мәселелері жөнінде кадеттермен келіспейтініне
жұртшылық назарын аударған: “Біздің ... ... ... ... ... ... мұжыққа сатып, біраз жылда сыпырылып,жалаңаш шыға келеді.
Кадет партиясы ұлт автономиясына қарсы. Біз, Алаш ... ... ... ... ... ... Өзге ... тарихынан көрінеді: молда
хүкіметтен ақша алса, сатылып кетеді. Рухани іс аяқасты болмақ... ... дін ісін ... ... ... ... ... қойған оң
болады. Мұны орысша “отделение церкви от государства” дейді. Кадет партиясы
менің бұл пікіріме ... ... Осы үш жол ... биыл ... ... ... соң ... Алаш партиясын ашуға кірістім.
Осы мәселелерді және олармен ... ... ... да күрделі
проблемаларды талқылау үшін жиналған жалпықазақ бірінші ... 1917 ... ... ... ... ... өтті.
Сьезде А.Байтурсынов пен М.Дулатов “автономиялы тәуелсіз қазақ мемлекетін
құру” идеясын ұсынды, ал ... ... ... ... ... республикасының құрамындағы” ... ... ... ... болуын қолдады. ... ... ... “қазақ облыстары ... территориялық - ұлттық ... ... ... ... ... ... Ә.Бөкейхановтың ұсынысын қолдады.
“Қазақ” газетінің 1917 ... 31 ... 238 ... ... ... ... ... бұл қаулы “қазақ ... ұлт ... ... ... алуға тиіс” деген редакцияда берілген...
Бірінші жалпықазақтық сьезд өзінің күн ... аса ... бірі – ... ... ... құру ... ... барысында
іс жүзінде осы партияны ұйымдастыруға арналған Құрылтай жиналысына айналды.
Осы мәселе ... ... ... қарарда былай делінді: “Қазақ халқының
өз алдына саяси партиясы болуды тиіс көріп, бұл ... ... ... ... ... ... қазақ өкілдеріне тапсырды.
Партия жобасын жасап болған соң өкілдер қазақ областной комитеттерінің
қарауына жібереді.
Қазақ саяси партиясының ... ... осы ... қаулылары
Учредительное собраниеге баратын қазақ депутаттарына наказ-аманат болады”.
Жанадан құрылған партия - Алаш ... атка ие ... ... ... ... ... ... Ақмоладан Айдархан
Тұрлыбаев, Семейден Әбікей Сәтпаев, Торғайдан Әлжан ... ... ... ... Танашев, Жетісудан Базарбай Мәметов,
Сырдариядан Мұстафа Шоқаев, ... ... ... ... ... сияқты қазақтың ... ... ... Алаш ... ... әуел
бастан - ақ қазақтың ғылыми және шығармашылық зиялыларының белгілі өкілдері
– М.Тынышпаев, ... ... ... ... Ә.Ермеков, Халел және Жаһанша Досмұхамедовтер, М.Дулатов т.б.
кірді.
Алаш партиясының бағдарламасы
Сьезд күн тәртібіндегі 14 мәселе бойынша қабылданған ... ... 1917 ... ... ... 21 қарашасында жарияланған Алаш
партиясы бағдарламасы жобасында өз бейнесін тапты. Бірінші жалпықазақ сьезд
шешімдеріне сәйкес ... ... ... ... он ... ... ең маңыздылары:
1. Мемлекеттік қалпы. Ресей демократическая, федеративная республика
болу(демократия мағынасы – мемлекетті жұрт ... ... ... ... ... ... ... һәр мемлекеттің іргесі
бөлек,ынтымағы бір болады.)
2. Жергілікті бостандық. Қазақ ... ... бәрі ... өз тізгіні
өзінде болып, Ресей федерациясының бір ағзасы болу. Реті келсе, ... ... ... ... бірлес болу, реті келсе, бірден ақ
өз алдына жеке ... Алаш ... ... жақ, ... ... жау ... Күш - ... игілік жолына жұмсап жұрт тартқан айту
мағына бастайды.
3. Негізгі құқық. Ресей республикасында дінге, қанға ... ... адам ... тең ... ... ашуға, жария сөйлеуге, газет шығаруға, кітап
бастыруға еркіншілік ... сот сұрамай,билік айтылмай ... ... Дін ісі. Дін ісі ... ... ... болуы. Дін біткенге тең құқық.
Дін ұстауға ерік, кіру-шығу жағына бостандық... Муфтилік қазақта өз ... ... және сот. Һәр ... ... пен соты ... ... ... болуы.
Би һәм судья жергілікті жұрттың тілін білу... Қазақ көп жерде сот ... ... Ел ... Ел ... үшін ... осы күнгі түрде ұсталмауы. Әскер жасына
жеткен жастар жерінде үйретіліп, жерінде қызмет ... ... ... атты ... ... ... ... Хал - ауқат, табысқа қарай: байға - байша, ...... ... ... ... ... заң ... болу ( Қазақ жерінде зауыт фабрика
аз, сондықтан қазақтың жұмысшылары да аз. Алаш ... ... ...... меньшевик тобының программасын жақтайды).
9. Ғылым – білім үйрету. Оқу орындарының есігі ... ... да ашық ... ... ... ... оқу ... Бастауыш мектептерде ана тілінде
оқу;қазақ өз тілінде орта мектеп, университет ашу; оқу жолы өз ... ... ... ... ... ... қойылуы; ел
кітапханалар ашылу.
10. Жер мәселесі. Учредительное собрение негізгі заң жасағанда жер сыбағасы
алдымен жергілікті ... ... ... жер ... ... ... ... қазақ жеріне ауған мұжық келмеуі; бұрын ... ... ... ... ... ... тиетін жер сыбағасын
жергілікті комитеттер кесуі; сыбаға өлшеу, ... ... ... ... ... ... ... Түркістанда жермен бірге су сыбағасы да
кесілу; жерді үй басына иеленбей, ауыл - аймақ, туысқан ... ... ... ... көлемінде қазақ қоғамында ұлттық-демократиялық
мүдделерін көздеген саяси ағым ... ... ... ... ... ... ұйытқысы 1917 жылдың күзіне қарай ұйымдық тұрғыдан құрылған
«Алаш» партиясы болды. Қозғалысты бастаушы және оған дем беруші топ ... ... ... басты мақсаты – қазақ ... ... ... ... ... жүйе құру, яғни оның ұлттық мемлекетіне
құқы бар екендігін метрополияға мойындату, ал ... ... ... ... ... жеріне ішкі Ресейден қоныс аударушылар толқынын тоқтату,
әлемдік озық тәжірибеге сүйене отырып қазақ қоғамы жаңа өмір ... ... ... демократиялық принциптерді қадір тұтумен ... ... ... мен ... ... ... ... жол ашу
болды.
ХХ ғасырдың 20-шы жылдардың соңына қарай Қазақстанда ... - ... ... іске ... көшкен кеңестік
билік Алаштық элитаны өзіне қарсы тұрған ықпалды күш ретінде бағалап, 1926-
1927 жылдардан бастап репрессиялық шараларға ... ... 4 ... ... ... саяси басқарма) алқасының үкіметімен
А.Байтұрсынов, М.Дулатов бастаған 40-қа жуық алаш зиялылары ... ... және ... ... жер аударылды және басқа жазаға
кесілді. 1932 жылғы 20 ... ... ... М.Тынышбаев,
Х.Досмұхамедов бастаған 20-дан астам алаш зиялылары бес жылдық мерзімге
Ресейдің Воронеж ... жер ... ... ... ... ... және ... Алаш идеологиясынан бас тартқандықтарын
білдіріп, ресми басылымдар арқылы мәлімдеме ... ... ... т.б. бірнеше Алаш зиялылары осы сот ... ... ... кесілді немесе абақтыда өлді. 1930-1932 жылдардағы ... ... ... әрекеттері үшін» айыпталып атылды.
Әдебиеттер тізімі
1. Алаш қозғалысы, Алматы, 2005 ж, 20-22 бет
2. Алаш баспасы, Алматы , 2008 ж , 25-28 ... ... ... ... ... Алматыкітап баспасы 2009ж
185-191бет
4. ”Алаш қозғалыс” комекші құрал .М.К.Қойгелдиев , Омарбеков, ... , 1995 – 368 бет

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алаш партиясының құрылуы мен мақсаты7 бет
«Үш жүз» партиясының құрылуы8 бет
Алаш қозғалысы және алашорда үкіметінің тарихи деректері78 бет
Алаш қозғалысының бастау көздері және Алаш партиясының бағдарламасы12 бет
Алғашқы жалпықазақ съездері және олардың саяси мазмұны.17 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
‘‘Алаш’’ партиясы, оның бағдарламасы.10 бет
«Алаш» партиясы (1917—1920)6 бет
«Алаш» партиясының бағдарламалық құжаттарындағы саяси-құқықтық идеялар15 бет
Алаш партиясы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь