Шыңғыс хан ұлы қолбасшы және евразиялық империяны құрушы

Кіріспе

Шыңғыс хан шығу тарихы

Шыңғыс ханның хан дәрежесне жетуі және соғыста қолданылған тактикалар

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Шыңғыс хан (өз аты – Тэмуджин, Темучин) – Азияда тұңғыш біртұтас мемлекет құрушы, өз заманының аса ірі әскери және мемлекет қайраткері. Ежелгі ру басшысы Есугей батырдың отбасында туған. Шыңғыс хан 1154 жылы, доңыз жылы моғол ішінде Блунилдық деген жерде туыпты. Туғанда бір қолы жұмулы болған соң, кіндігін кескен қатын ашып қараса, уысында қан бар екен, соны ақсақалдар есітіп, «көп ел болып, зор хан болып, көп қан төгеді екен» деп тәжрибе қылыпты. Ақырында сонысы дұрыс келді. Бұл Шыңғыс ханның алған жерін, қылған ісін түгел айтуға бір үлкен кітап болады. Бір шеті қытай, бір шеті араб, барша Азиядағы жұртты түгел алып, Европаның да бергі шетін алды. Осы Шыңғыс тауында хан көтеріліп, Хақан, яғни хандардың ханы атанып, үлкен хан болғаны - 1203 жылы болса керек. Парсы жағын алып, қайтарында Бұхарадан молда әкелдіріп, дін жайын сұрап, өзгенің бәріне «дұрыс» деп, қаж жайын сұрағанда «жердің жүзінің бәрі құдайдың үйі болса керек, ондай бір ғана жерді құдайдың үйі демек дұрыс емес» деп, молдаларға сый беріп қайырды. Өзінің әскери таланты арқасында және дұшпандарының әлсіздігі мен бытыраңқылығын пайдаланып, 1183-1204ж. өкімет билігі үшін күресте негізгі жауларын Меркіт тайпасының көсемі Тохтадан бастап, Найман тайпасының басшысы Таян (Даян) ханға дейін талқандады да, кең-байтақ территорияны басып алды, сөйтіп онда мекендейтін көптеген ру-тайпалық одақтардың бірден-бір билеушісі болды. Осы жеңістері және тайпа көсемдерін өз маңына топтастыруға бағытталған бірсыпыра әлеуметтік шараларды жүзеге асыруы нәтижесінде Тэмуджин дала ақсүйектері құрылтайының шешімімен 1206 жылы барлық тайпалардың ұлы ханы болып жарияланды да, «Шыңғыс хан» (түрікше «теңіз, мұхит» деген сөзден шыққан) лауазымын алды.
1.Қазақтар. VII том, Құрастырғандар Әбен.Е. Шалғынбаева Ж.
Алматы, 1998 ж.
2. Маданов. Ұлы дала тарихы, Алматы, 1997 ж.
3. Маңғолдар тарихы, 2 том. Алматы, 1980 ж.
4. Қазақстан тарихы, очерктер. Алматы, 1998 ж.
        
        Алматы энергетика және байланыс институты
Жылуэнергетика факультеті
199517066040
Әлеуметтік пәндер
кафедрасы
Қазақстан тарихы
№1 сесеместрлік жұмыс
Тақырып:
Орындаған: Аманжолов А.
Топ.БАУк ... ... ... ... ... ... ... хан (1162-1227)
Шыңғыс хан (өз аты - ... ... - ... ... ... ... ... өз заманының аса ірі әскери және мемлекет қайраткері. Ежелгі ру басшысы Есугей батырдың отбасында туған. Шыңғыс хан 1154 жылы, ... жылы ... ... ... ... жерде туыпты. Туғанда бір қолы жұмулы болған соң, кіндігін кескен қатын ашып қараса, уысында қан бар екен, соны ... ... деп ... ... ... ... ... келді. Бұл Шыңғыс ханның алған жерін, қылған ісін түгел айтуға бір үлкен кітап болады. Бір шеті ... бір шеті ... ... ... ... ... ... Европаның да бергі шетін алды. Осы Шыңғыс тауында хан көтеріліп, Хақан, яғни хандардың ханы атанып, үлкен хан болғаны - 1203 жылы ... ... ... ... ... ... ... молда әкелдіріп, дін жайын сұрап, өзгенің бәріне деп, қаж ... ... деп, ... сый ... ... ... ... таланты арқасында және дұшпандарының әлсіздігі мен бытыраңқылығын пайдаланып, 1183-1204ж. өкімет билігі үшін күресте негізгі жауларын Меркіт тайпасының көсемі ... ... ... ... ... Таян ... ханға дейін талқандады да, кең-байтақ территорияны басып алды, сөйтіп онда мекендейтін көптеген ру-тайпалық одақтардың бірден-бір билеушісі ... Осы ... және ... ... өз ... ... ... бірсыпыра әлеуметтік шараларды жүзеге асыруы нәтижесінде Тэмуджин дала ақсүйектері құрылтайының ... 1206 жылы ... ... ұлы ханы болып жарияланды да, (түрікше деген сөзден шыққан) лауазымын алды.
Ішкі саясатта Шыңғыс хан ... ... ісін бір ... ... күш ... ... тайпаларын деп аталатын әскери-әкімшілі бөліктерге бөлді өйткені хан талабы бойынша, бұл бөліктердің әрқайсысы 1000 атты ... ... ... ... ... хан ... ... жерлерімен қоса өз туыстары мен нояндарға еншіге бөліп берді. Ұлы хан ... іс ... ... 1206 жылы ол ... құқық яса ережелерін бекітті. Мемлекет ішіндегі наразылықтарды басу үшін 10 мың адамдық жеке ... ... ... ... өте ... ... ... сәл кіналы немесе қорқақтық көрсеткен әскери адамдар өлім жазасына кесілді. ... хан ... ... мен ... мұқият барлау, жауды жекелеп талқандау, тұтқиылдан шабуыл жасау, дұшпанды алдау үшін арнаулы ... ... қою, ... атты ... маневр жасау, т.б. әдістерді қолданды. 1207-11ж. Шыңғыс хан Сібір мен Шығыс Түркістанды буряттарды, якуттарды, ойраттарды, қырғыздарды, ұйғырларды бағындырды. 1211ж. ... ... ... ... 1215 ж. ... ... 1217 ж. ... Қытай түгел Шыңғыс ханның билігіне көшті. 1219 ж. Корея патшалығы Шыңғыс хан әскерлерінен тізе бүкті. ... ... XIII ... ... онжылдығында Қазақстан территориясы Шыңғыс-хан бастаған соғыс - құмар татар-монғол тайпаларының шапқыншылығына ... Бұл ... ... ішкі ... ... ұлан - байтақ жерін иеленген еді. Моңғол тайпалары әлеуметтік - экономикалық дамудың ... ... ... және көшпелі қыр халқы деп аталатындарға бөлініп өмір сүрді. тайпалары негізінен аң аулаумен, қыр тайпалары көшпелі мал ... ... және ... сан ... ... ... ... қоғамының саяси өмірінде жетекші роль атқарды. ХІІ - ХІІІ ғасырлардың межесінде монғол қоғамында феодалдық қатынастардың қалыптасу процессі ... ... Бұл ... екі ... ... ... және ... араттарға бөлінді. ХІІІ ғасырдың басында татар - монғол тайпаларының басын біріктірген Монғол феодалдық мемлекеті құрылды. Бұл мемлекеттің негізін ... ... ... шыққан Темучин болды. Ол бір дерек бойынша 1162 жылы, екінші дерек бойынша 1155 жылы бай ноян Есугей - ... ... ... ... ... -Меркет қызы, руы қоңрат. Темучин ер жете келе ... ... ... жүргізу үшін, тайпалар арасындағы күрес жағдайында негізгі қарсыластарының барлығын ... ... ... ... ... тайпаларын өзінің қол астына біріктірді. Егер бұрын Моңғолияны мекендеген ... ... ... ... ең ... ... бірі аты белгілі болса, енді мемлекеттің нығаюына байланысты моңғолия тайпалары өздерін моңғолдар деп атай бастады да, бұл ... ... ... - ... мәнге ие болды. 1206 жылдың көктемде Орхон өзенінің сағасында Темучинді жақтаушылардың - моңғол ... ... ... болып, онда ол Шыңғыс-хан деген атпен моңғолдардың әміршісі болып салтанатты түрде жарияланды. Шыңғыс хан деген сөз ... ... ... ... ... ... ... құдіретті күшті Шыңғыс-хан империясы құрылды . Шыңғыс-хан құрған мемлекеттің негізіне әскери ... ... ... ... ... ... мен халқы оңқанат (барунғар), сол қанат (зұңғар - жоңғар) және орталық (гол) атты үш ... ... ... ... ... түмендер бөлінді. Олардың әрқайсысы оң мың адамнан тұрды, - он , ал , - ... ... ... ... Шыңғыс-ханның туыстарымен оны қолдаушылардың биілігіне таратылып берілген 95 . Бұдан басқа Шыңғыс-ханға 10 мың ... шын ... ... ... ... ... ... қызмет етті. Оның көмегімен Шыңғыс-хан нояндар мен басқа феодалдарды өзіне тәуелді етіп ұстады. Бар билікті өз ... ... ... ... ... ... мақсаты - ішкі саяси - әлеуметтік қайшылықтарды болдырмау. Ол үшін көрші жатқан халықтардың жерін басып алу, соғыс ... ... ... тап ... ... шығу ... жаулап алған халықтардың байлығын тонау, оларды феодалдық кіріп тарлыққа салу.Шыңғыс - хан шапқыншылығы. Моңғолдардың алғашқы ... ... ... ... ... ... 1207 - 1208 ... қысында Шыңғыс- ханның үлкен баласы Жошы Енисей қырғыздарын және Сібірдің оңтүстігінең басқа да халықтарын бағындырды. 1207 - 1209 ... ... ... ... ... Си - Ся ... жойып, шапқыншылықпен басып алса, одан кейін ұйғырларды өздеріне тәуелді етті, ұйғырлардың басқарушысы идиқұт Баршық өзін Шыңғыс-ханның вассалы деп ... 1215 жылы олар сол ... ... ... астанасы болған Чжундуды Пекинді басып алды. 1227 ... ... ... ... ... ... ... жағындағы бүкілиелігіненіс жүзінде айырылды. Бүкіл әлемге хабарларын ағылшын, француз, италян және испан, неміс, орыс ... ... ... ... ... ... дамуы жөнінде мәлімдеме жасады.Ағылшын ғалымдары ұзақ әрі күрделі зерттеулер нәтижесінде ... ... ... ... ... ... анықтады. Сондай-ақ, алғашқы адамзаттың дамуы тарихында жылқылар үй малы ретінде қолға үйретілген. Ағылшын ғалымдары мұндай шешімге көне арбалардың және үзеңгілердің ... ... ... алуы ... ... ... ... пікірі бойынша, қазақтар жер бетіндегі ең көне халықтардың бірі болып табылады. Сондықтан Қазақстан тарихы ... ... ... Өйткені қазақтар адамзат қоғамы және өркениеттің дамуына айтарлықтай үлес қосты. Адамзат өркениеті жабайы жануарларды қолға үйретуден ... еді. Бұл ... ... ... ... өзгерістер әкеліп, қазақты жер бетіндегі адамзат өркениетін құруға және дамытуға үлкен үлес қосқан көне ... бірі ... ... отыр. Өркениеттің бастауы Таяу Шығыста және ежелгі Мысырда пайда болған деген жалпы адамзаттық ... ... ... отыр. Қазақ халқының тарихын қамтитын түркі өркениеті ғұндар тарихынан бастау ... ... ... ... ... Батыс түркі қағанатын құрған оғыздар батысқа кетіп қалды. Ал қазақтар мен татарлар Шығыс ... ... ... ... Бұл ... өз ... көптеген жекелеген руларға бөлініп кетті. Ал Шыңғыс хан осы рулардың ... жеке бір ... ... ... Қазақ рулары Еуразияның ұлан-ғайыр алқабында Днепр өзенінен бастап Манчжурияға дейінгі аймақта, сонымен қоса қазіргі ... ... өмір ... ... хан ... ... елді тек ... жылдық мемлекеттілік тәжірибесі бар және тарихы сонау ежелгі ... ... ... ... саны ... миллионнан аспайтын өте аз моңғол халқы емес, қазақ және татар рулары құрды. Моңғолдар 100 жыл бұрын тәуел - сіздікке қол ... ... осы ... ... ... ... заманауи талаптарына сәйкес келетін мемлекет құра алған жоқ. Моңғолдардың жартысынан көбі қазіргі кезеңде киіз үйді мекен етеді, ал тұрғындардың ... ... өте ... ... Осы ... орыс ... Александр Бушков кітабында жазған еді. Яғни, Шыңғыс ханның тегі түркі болғандығына ... ... ... моңғол болуы мүмкін емес. Осы жерде түркілер ... ... ... ... Өте ірі ... дүниені жаулап алу үшін тек қана үлкен орда ғана емес, сонымен бірге бес қаруы сай, дайындығы мол әскер керек. ... ... ... мен мемлекеттіліктен жұрдай болғандықтан, олар аз уақыт ішінде әскер құрып үлгере алмас еді, осылайша бізде Азияда ХІІІ ғасырда мемлекеттілікті құру, ... ... ... ... ... ... тәжірибесіне кім ие болған деген ең қарапайым мәселенің ... ... Бұл ... жауабын іздеп жатудың қажеті шамалы. Сұрақтың жауабы анық. Олар, әрине, сан ғасырлық қағанат пен мемлекет кұру тәжірибесі бар ... ... ... сөзсіз. Демографиялық есеппен XXI ғасырды ХІІІ ғасырмен салыстыратын болсақ, онда сол кездегі моңғолдардың саны 50-60 мың ... ғана ... Ал ... ... ... 300 мың ... дейін жететін. Моңғолдарға ақиқатты ажыратып алудың уақыты келгендей, сондықтан да олар өзге халықтың ... ... ... Одан әрі ... ... былай деп жазады: "Моңғол жазуы ХVІІ ғасырда қалыптасты. Сондықтан да қазіргі кезеңде Шыңғыс ханға жақын ... ... ... ... ... ... ... Шыңғыс хан және қазақ мемлекеті жайлы кейінгі кітаптарымда қазақ халқын аяусыз қырған, 1932-33 жылдары Қазақстанда жаппай аштықты ұйымдастырған, ядролық полигон ... ... ... ... мекендей бермейтін Сібірдің кең өлкесі барына қарамастан, қазақ ... ... ... ... ... ... халықтарды зорлап, күштеп қоныс аудартқан Иосиф Сталиннің жеке тапсырмасы бойынша Ресей тарихшысы Козиннің ... ... шығу тегі ... деп ... ... бұрмалаушылыққа тоқталып өтемін.Марко Полоның "Әлемнің ғажайыптары кітабындағы" Шыңғыс хан ұрпақтары ... ... ... ... өмір ... ... ханның тарихындай дәрежеде бұрмаланып, өзгерістерге ұшырамаған. Тегі ... ... ... ... ... ... ... оның тегі моңғол деп тырысып бағуда. Осындайда заңды түрде келесі сұрақ туындайды: осының керегі не?Бұл ең ... ... ... орыс князьдіктерін түркі қазақтар емес, керісінше саны аз моңғолдар жаулап алды деп тарихты бұрмалайтын ресейліктердің қызығушылығынан туындайды. Осындай ... орыс ... ... ... ... тұжырым пайда болды. Сонымен, қазақ мемлекетінің және Шыңғыс ... ... ... ... ... ... кетті. Қытай өзі шығарған энциклопедиясына Балқаш өзеніне дейінгі жерлерді Қытай мемлекетінің құрамына қосып алыпты. ... хан ... ... және Шыңғыс хан мен оның ұрпақтары жаулап алған бұрынғы ЮАНЬ-Қытай ... ... ... ... деп ... ... хан ... императоры болып табылса, яғни кезінде ЮАНЬ мемлекетін басқарса, онда Қытай осы ... ... ... ЮАНЬ ... ... ... ... халықаралық дәрежеде толық құқықты екен. . Бұл жерде Марко Поло түркі татарлары туралы ғана сөз ... Бұл ... ... ... Құбылай хан және басқа князьдар моңғол емес, қазақ болған еді. ... сөзі ... ... таныс емес. Құбылай хан жөнінде Марко Поло былай деп жазады: .Шыңғыс хан ұрпақтары туралы кітапта ... Поло ... мен ... ... ... тек ... туралы жазады. Марко Поло (1254 - 1324 жыл.) өз ... ... ... оралған соң ХІV ғасырдың басында жазған. Осы кезеңде ЖОШЫ ... - ... ОРДА ... ... ... ... еді. ... хан кезінде ЖОШЫ ҰЛЫСЫ - АЛТЫН ОРДА әскері Еуропаға басып кіріп, осы әскердің алдыңғы шебін татарлардың әскері ... еді, ... ... ... ЖОШЫ ... - ... ОРДАНЫҢ атақты батыры Ноғай басқарған. Осыған байланысты ЖОШЫ ҰЛЫСЫ - АЛТЫН ОРДА мемлекетінің әскері татарлар ретінде қабылданып, осылай ... ... ... Поло өз ... ... деп ... АЛТЫН ОРДАДАҒЫ осы халықтың аты біржола татарлар болып аталып, қолданысқа түседі. Араб және парсы тарихшылары ЖОШЫ ҰЛЫСЫ - ... ОРДА ... ... - ... ал орыс ... ... деп атайтын.Шыңғыс ханды қазақ деп мойындағысы келмейтін жалған тарихшылар ХІІІ-ХІV ... ... ... бас ... Қазіргі уақытта белгілі болғандай, Қытай, Моңғолия, Өзбекстанда өмір ... ... ... ... ондағы қазақтардын жалпы саны 8 миллионға жетеді екен. Тарихты ... ... ... ... болғандығы жөніндегі болжамға жол бергісі келмейді.Мұндай бағыт Ресейде өте басым. ... ... ... ... деп ... яғни Қытайды қалыптастыруға қатысқан төрт халықтың бірінің өкілі ретінде санап, өздерінің теріс пікірін одан сайын нығарлап ... хан ... ... ... ... ... Қазақстан аймағына өздерінің таласын заңдастару үшін жанталасуда.Одан әрі Марко Поло ... деп ... ... ... ... ... ... жүргізген ұлы хан Құбылайдың таңғажайып істері мен ұлы істері туралы әңгімемді бастайын.""Білгілеріңіз келсе, ол Шыңғыс ... ... ... Тек ... ... ... болып саналатын хан ғана татарлар елінде хандық құрып, билік ... ... Поло ... тек Шыңғыс хан ұрпағы болып табылатын татарлардан шыққан билеуші ғана хан ... ... бар ... ЖОШЫ ... - АЛТЫН ОРДА, Қазақ және Қазан хандығында хан болып, тек бәйбішеден туған Шыңғыс хан ұрпақтары ғана ... еді. Осы ... ... де Марко Поло моңғолдар туралы жақ ашып, бірде-бір рет моңғол деген сөзді атамайды. Одан әрі "Ұлы мәртебелі Кұбылай ... ... орта ... ... ... дене бітімі сымбатты, аққұба жүзді жан еді.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Геосаясат10 бет
Евразиялық экономикалық қауымдастығына мүше - мемлекеттердің аумағына жануарлар, жануар текті шикізаттарға қойылатын ветеринариялық талаптар11 бет
Евразиялық экономикалық қауымдастығына мүше мемлекеттердің аумағына жануарлар, жануар текті шикізаттарға қойылатын ветеринариялық талаптар. Жануарларды айдап жеткізу кезіндегі ветеринариялық-санитариялық қадағалау15 бет
Ресей, Белоруссия және Қазақстан Кедендік Одағы4 бет
Сыртқы экономикалық байланыстар жүйесіндегі қаржы қатынастарының теориялық мәні22 бет
ТМД - ның қалыптасуы мен даму проблемалары62 бет
Түрік қағандықтары9 бет
Түркітану ғылымы және Түркітануға кіріспе3 бет
Төлем жүйесінің мәні, ақша аудару мен төлемдерді жүзеге асыру механизмдері62 бет
Халықаралық қатынаста жануарларды тасымалдаудағы қауіпсіздігі туралы Евразиялық конвенция9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь