Сөйлеудің ұғымы мен мәні

1. Сөйлеу туралы жалпы ұғым
2. Сөйлеу түрлері
3. Сөйлеудің дамуы. Сөйлесу мәдениеті
Пайдаланған әдебиеттер
Адам озінің өмір қажетін өтеуге байланысты басқа біреулермен пікірлеседі, ой алмасады. Бүл үшін сол ұлттың, тілдің грамматикалық ережелеріне сәйкес сөз тіркестерін пайдаланады.
Адам баласының сана-ссзімінің дамуьшда дыбысты тілдің пайда болуының маңызы зор болды. Сөйлеудің пайда болуы нәтижесінде адам организмі анатомиялык өзгерістерге түсіп, дыбыс артикуляциясына қабілеті бар сөйлеу аппараты жасалды. Осының арқасында адам жеке дыбыстарды ғана емес, түрлі дыбыс тіркестерін, тиісті мән-мағынасы бар сөздерді айта алатьн қабілетке ие болды. Сөйлеу адам санасының басты белгісі. Ол бізді жануарлар дүниесінен ерекшелендіріп тұратын негізгі жан куаты. Сөйлеу мен сананың пайда болып, біртіндеп қалыптасуын тек биологиялық жағдайлардан емес, ең бастысы қоғамдық-әлеуметтік, тарихи факторлардан іздестіруіміз қажет. Сана мен тіл адамзат қоғамының тарихи дамуының, олардың іс-әрекетпен айналысуының, еңбек құралдарын жасап, пайдалана білудің нәтижесі.
Тіл, сойлеу ежелден бері жеке адамның да, қоғамдық ой-санасын дамытып жетілдіруде аса маңызды рөл аткарады. Сөз ойлы да, мәнерлі де болуы тиіс. Әйтпесе, ол көздеген мақсатына жете алмайды. Халқымыз мәнді сөйлейтіндерді «сөзі мірдің оғын-дай екен» дейді. Ескі қазақ жүртының ғүлама ғалымы Жүсіп Баласағұн «Ақылдың көркі тіл, тілдің көркі сөз» деп тауып айтқан. Тіл арқылы жеке адамның тәжірибесі, санасы ұжымның басқа мүшелерінің игілігіне айналады. Ал жеке адамның жеке санасы да сыртқы ортаның ыкналымеп, оқу-тәрбие процесінің әсерінің нәтижесінде үздіксіз дамып отырады. Бүл екеуінің дамуы бір-бірімен шарттас. Адамдардың арасында қатынас құралы ретінде тілдің қызмет атқаруы, оның негізгі қызметі. Тіл сондай-ақ, адам сана-сезімінің, психологиясының көрсеткіші де. Тіл адамды қимыл-әрекетке де итермелейді. Бұл оның атқаратын екінші қызметі.Тілдің бұл екі қызметі өзара тығыз байланыста болады. Олар үнемі қатарласа, бірі екіншісін демеп, кейде қарама-қарсы бағытта жүріп отырады. Мәселен, «Мүғалім келді» деген сөйлем-де мұғалімнің келгені жөнінде айтылса, «мүғалім келді ме?» деген сөйлем екінші бір адамды осыған жауап қайтаруға мәжбүр етеді.
1. Қ.Жарықбаев «Жалпы психология» 415-428 беттер
2. Ерментаева А. Р. Психологиялық консультация негіздері: Оқу құралы.- Өскемен: ШҚМУ Баспасы, 2002.
3. Намазбаева Ж. И. Психология. Алматы, 2005.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
№1Алматы қазақ мемлекеттік гуманитарлық педагогтік колледжі
18859534290
Сөйлеудің ұғымы мен мәні
00
Сөйлеудің ұғымы мен мәні
Алматы ... ... ... ... ... ... түрлері
* Сөйлеудің дамуы. Сөйлесу мәдениеті
Адам озінің өмір қажетін өтеуге байланысты басқа біреулермен пікірлеседі, ой ... Бүл үшін сол ... ... ... ... ... сөз ... пайдаланады.
Адам баласының сана-ссзімінің дамуьшда дыбысты тілдің пайда болуының маңызы зор болды. Сөйлеудің ... ... ... адам организмі анатомиялык өзгерістерге түсіп, дыбыс артикуляциясына қабілеті бар сөйлеу аппараты жасалды. Осының арқасында адам жеке дыбыстарды ғана емес, түрлі ... ... ... ... бар сөздерді айта алатьн қабілетке ие болды. Сөйлеу адам санасының басты белгісі. Ол бізді жануарлар дүниесінен ... ... ... жан ... ... мен ... ... болып, біртіндеп қалыптасуын тек биологиялық жағдайлардан емес, ең бастысы қоғамдық-әлеуметтік, тарихи факторлардан іздестіруіміз қажет. Сана мен тіл адамзат ... ... ... олардың іс-әрекетпен айналысуының, еңбек құралдарын жасап, пайдалана білудің нәтижесі.
Тіл, сойлеу ежелден бері жеке ... да, ... ... ... ... аса ... рөл ... Сөз ойлы да, мәнерлі де болуы тиіс. Әйтпесе, ол көздеген мақсатына жете алмайды. Халқымыз мәнді сөйлейтіндерді дейді. Ескі ... ... ... ғалымы Жүсіп Баласағұн деп тауып айтқан. Тіл арқылы жеке адамның тәжірибесі, санасы ұжымның басқа мүшелерінің игілігіне айналады. Ал жеке ... жеке ... да ... ... ыкналымеп, оқу-тәрбие процесінің әсерінің нәтижесінде үздіксіз дамып отырады. Бүл ... ... ... шарттас. Адамдардың арасында қатынас құралы ретінде тілдің қызмет атқаруы, оның негізгі қызметі. Тіл сондай-ақ, адам ... ... ... де. Тіл ... қимыл-әрекетке де итермелейді. Бұл оның атқаратын екінші қызметі. Тілдің бұл екі ... ... ... ... болады. Олар үнемі қатарласа, бірі екіншісін демеп, кейде қарама-қарсы бағытта жүріп отырады. ... ... ... ... ... ... ... деген сөйлем екінші бір адамды осыған жауап қайтаруға мәжбүр етеді. ... адам ... ... ... ... ... пікірлеседі, өзінің күнбе-күнгі сөйлеу тәжірибесінде тілдің мағыналық жағын меңгереді, біртіндеп сөздік қоры молайып отырады. Алгашқы кезде бала көптеген дыбыстарды, жеке ... ... ... ... үйретеді. Осы кездегі сөздері көбінесе жеке, нақтылы болып ... Өсе келе өз ана ... ... ... қорын, сол тілдің ішкі зандылықтарын үйренеді, кейін есейе келе тілдің дамуы қогам дамуының көп ғасырлық тарихи кезеңдерінде қалыптасып ... ... ... ... ... ... басқа біреуге жеткізуді сөйлеу деп атайды. Сойлеу -- ... ... ... жеке адамның белгілі тілді пайдалануы. Бір тілдің озінде сойлеудің сан алуан формалары болуы мүмкін. ... жеке ... ... ... ... реттестіру үшін, пікір алысу үшін қызмет етеді. Сөйлеу процесі аркылы адам өзінің білімін, практикалық ... ... кана ... ... ... ғасырлар бойы жинақ-талган қогамдық тәжірибай меңгеруге де мүмкіндік алады. Ойдың тілі сөз. Біз сөз арқылы ғана неше ... ... ... ... аламыз (М.Жүмабасв).
Сөзді қабылдау және оны үғыну бір-бірімен тығыз ... ... ... ... ... оны ... болмайды. Жеке сөздерді қабылдаудың өзі оны үғынуды қажет ... ... мен ... бір мезгілде жүріп отырады, бірінсіз-бірі іске аспайды. Интонаңияны қабылдау сойлеу аппаратында, адамның мәнерлі қозғалыстарында түрліше реакция тудырады. Мәселен, ... ... ... іс ... ... ... ... немесе келісушілік білдіреді. Адамға тон сейлеу орекетінде екі сипат болуы шарт. Бұларсыз сейлеу өзінің қызметін ... ... ... ... ... -- ... мазмүндылыгы, екіншісі -- оның мәнерлілігі делінеді. Сөйлейтін сөзде мазмүн болмаса, ол өзіндік сөздік мәнін жояды. Сөздің ... ... ... ... ... ... айқындығы. Ойы таяз кісі бос сеөді болады, оның сөзі де айқын, таза ... ... ... -- ... сейлеу кезіндегі эмоциялық қалпын білдіре алуы, яғни әрбір сөйлемді өзінің сазымен айта алуы. Халық жақсы сөйлсйтін адамдарды дейді. ... ... ... ... ... үшін ... зор. ... бұл жөнінде:
, -- дейді.
Сөйлеу әрекеті тиісті анатомиялық ... (тіл, ... ... ауыз ... ... еітері т. б.) дүрыс қызмет істеуін қажет етеді.
Сөйлеу әрекеті үлкен ми сыңарларының анализдік, синтсз-дік қызметінің ... Бүл, ... ... ... ... жазылған әріптердің түрлерін, тілдегі дыбыс-тарды нозік галдаудан; ... ... ... ... ... ... ... Физиологнялық тұрғыдан создің мәнін И.П.Павлов былай түсіндіреді: .
Француз ғалымы Брока дейді. ... ... ... басқа біреудің сөзін есіту мидың сол жақ сыңарындагы самай бөлігінің арт жағында ... ... ... ... ... ... ... оның мәнісіне тусінуде мидың есту, көру, сипау, сипай-сезу, ... ... ... ... реттестіріп отыратын сол жақ ми сыңарыньң төбе, самай, желке ... ... де ... ... ... ... анатомиялык функциясына байланысты болып келетіндігін мына мысалдан жақсы ... ... Егер оның сол жақ ... ... ... адам ... алмайтын жағдайға душар болады. Мұндай құбылысты ғылымда афазия деп ... ... ... түрі бар. ... бірінде сөйлеу органдары толық сақталғанмен, қиналып сөйлейді, тілі күрмеледі, дыбыс, үн шығару қиынга соғады. Екінші бір ... адам өзі ... ... ... ... ... түсінбейді. Мидың бір жеріне қан кұйылу, оның тамырларының тығындалуы, жарақаттанып қабынуы, ісу т.б. афазияның пайда болуына себеп болатын факторлар. ... емін ... ... ... ... дұрыс анализдей алу адам психикасы дамуының түрлі кезеңдерінде ... ... ... жас ... алғашқы кезде дыбыстарға қайтаратын жауап реакциясы жалпылама түрде, яғни генерализация ... ... ... ... ... ... немесе сағатқа қарап сөйлегенде, сол сағатқа ұқсас дыбыстардың жиынтығына назар аударады да, дыбыстың қалай шығып жатқанын дұрыс айыра алмайды. Бұл ... ... ми ... ... ... ... әлі ... жетілмегендігін, ягни онда созді дұрыс қабыл-дау, түсіну әлі мардымсыз екендігін корсетеді. Сөзді жалпылай алу -- адам ... мен ... ең ... ... Бала ... ... тілі шығып, жүре бастағаннан кейін біртіндсп ие болып отырады.
, , ұғымдарының мән-мағынасы жақын болғанмен, ғылыми тұрғыдан бұлар бір-бірінен ... ... адам ... ... ... ол өмір ... тыныс-тіршіліктің негізгі арқауы. Сөз бен сөйлеуге қарағанда оның аясы кең, ... Адам тек ... ... ғана ... жасамайды. Ол айналасындағылар-мен түрлі ым-ишара (жест), белгі, таңба (Морзе әліппесі, ... ... ... т. б.) ... да ... ақпарат (мағлұмат) бере алады. Тіпті, қас қағу, иық пен ... ... ... шайқау тағы басқа осы секілді толып жатқан атрибуттар да қарым-қатынастық ... ... ... деп өте ... ... ... күлу мен күлімсіреудің де, жылау мен жыламсыраудың да ... ... ... белгілі. Сөйлесу қарым-қатынастың негізгі түрі. Мұның неше түрлі нұсқалары болады. Мәселен, қыз-мет бабы жоғары адаммен сөйлесу ... бір ... ... ... ... ... кісі ... формада сойлейтін болады. Осы айтылғанға орай сөз арқылы пікірлесу ... ... ... эмоциялы, иителлект (ақыл -- - парасат) түрінде көрініп отырады. , ұғымдарының мән-мәнісін негізінен психология ғылымы ... ... да ... тіл) ... кең, ол, ... ... ... (тарих, социология, педагогика т. б.) жиі қолданылады. Тіл жеке адамның еншісі ғана емес, ол бүкіл адамзатқа ортақ қоғамдық ... Тіл ... әр ... ... бойына жинақтаған рухани мұрасы ұрпақтан ұрпаққа (ауызекі -- фольклорда, жазба түрде) жеткізіліп ... Ал , ... жеке ... ... ... Ол жас балада, ересек, не қарт адамдарда, әртүрлі мамандық иелерінде сөз ... ... ... ... ... есі кіресілі-шыгасылы адамдардыц да сойлеу ерекшеліктерін зерттеумен айналысады. Басқа ғылымдар сөйлсудің осы жақтарын ... ... олар тіл ... ... қоғамына ортақ қүбылыс ретінде әр қырынан сөз етеді.
Сөйлеу түрлері
Пікірлесудің қандай түрлері болса да, сөйлеу формалары арқылы жүзеге асып отырады. ... ... ... ... мен жеке ... ... сөйлеу түрлі ерекшеліктермен көрінеді. Осы айтылғандар тұрғысынан сөйлеу ... ... ... Алдымен сыртқы және ішкі сөйлеу болып үлкен екі топка жіктеледі.
Сыртқы сөйлеу ауызша (бүл тілдің ең көп және кең тараған ... және ... ... ... ал ... ... өзі ... және монолог.
Ауызиш сойлеу -- сойлеудің ... түрі ... оның ... ... де ... ... ... Мәселен, жазу сөзіндегі әріптер ауызша создің түрлі дыбыстарын белгілейді. ... ... жазу сөзі ... ... ... таңбасы, оның ерекше бір варианты. Ауызша сөйлеудің негізгі бір түрі -- ... ... ... ... дегеніміз екі немесе бірнеше адамның тілдееуі. Диалог сөздің кейбір психологиялық ерекшсліктері төмендегідей:
* Диалог сөз бөгелмей еркін айтылады, ол ойды кең ... ... ... ... ... ... ... келеді, тек әңгімелесуші адамдардың өздеріне ғана түсінікті ... ... ... сөйлемді осындай номірлі авгобусты кутіп тұрған адамдар ғана түсіне алады;
* Диалогтық ... жағы ... ... т. б.) кемдеу болады;
* Диалог сөз ым-ишаралармеи, бет пен көздегі мәнерлі қозғалыстармен (қолдың, ауыздың, көздің, қабақтың қозғалысы т. б.) толықтырылады.
Монологтық ... ... бір ... ... яғни ... лектордың сөздері. Монолог сөзге тән кейбір психологиялық ерекшеліктері төмендегідей:
+ Монолог сөз үнемі белгілі жоспарға сәйкес ққрылады, бұл алдын-ала даярлықты ... ... ... ... ... ... талаптар қойылады (мәселен, баяндамашы мен лектор сөзінің мағыналылығы мен түсініктілігіне ерекше көңіл бөледі);
+ Монолог сөз мәнерлі, ... әсер ... ... ... сазына келтіріп айту) көбірек қажет етеді.
Диалог және монолог сөздер кобінесе беттің мимикасының ... ... ... ... қозғалыстармен қосарланып отырады. Орынды ымдар біздің сезімімізді мәнсрлі етумен қатар, оның ... де, ... да ... ... жағдай туғызады. Бірақ, осындай ым-ишаралардың дербес күйінде аса ... ... жоқ. Адам мұны ... ... ... ғана пайдаланады.
Ауызша сөйлеуде (оның диалог және монолог түрлерінде де) актив және пассив сөздер болады. Актив сөздер күнбе-күнгі жиі ... ... ... ... ... ... пайдаланағын, мағынасына түсінгеімен күн сайын ашылмайтын сөздер. Мұндай сөздерге көбінесе ғылыми-техникалық атаулар және ескірген сөздер жатады. Актив ... мол ... ... ... ... ... ... байланысты. Егер ересек адамдардың актив сөздері орта есеппсн 6000-7000 ... ... ... мен ... ... актив сөздері 10000-13000 сөзге жетін отырады. Мәселен, Шекспирдің сөздік қоры ... ... ... бір түрі -- ... ... ... ... арнаулы әдістер арқылы меңгерілетін сөйлеудің түрі. Мұны игеру ... ... ... Жазбаша сөйлеу адам баласы хат танырлықтай дәрежеге жеткенде, ауызша сөйлеудің біршама ... ... ғана ... бола бастайды.
Жазбаша сойлсудің кейбір ерекшеліктері:
o Жазатын адамның қасында сөйлесетін адам ... ... ... ым-ишара қолданылмайды.
o Жазбаша сөйлсудің логикалық жағына аса қатаң талап қойылады. Мәселен, белгілі тақырыпқа шығарма жазған кезде адам осындай талаптарды орындауга ... кеп ... ... ... ... нәтиже шығару қиын.
o Жазуда грамматиканың ережелері де қатты ескеріледі.
o Жазу кезінде адам қатты зейін ... әр ... ... ... ... сөз ... Бұл үлкен ой жұмысын қажет етеді. Мәселен, адам озінің туысқандарына, таныстарына хаг ... ойын ... осы ... ... ... сөйлеудің түрлері мен стильдері әр алуан. Олардың бастылары ғылыми, публицистика, көркем әдебиет, іс-кағаздық т.б. создер. Сөйлеудің жеке бір түрі -- ішкі ... Ішкі ... деп ... ... ... ... ... алушылықты айтады. Әр ұлттың өкілі қандай бір нәрсе туралы ойласа да, алдымен өз тілінде ойлайды. Осығадай кезде адам ішкі ... ... Ішкі ... ... тікелей қарым-қатынас жасауға арналмаған. Оны адам өзінің ойлау әрекетінің ішкі мақсаты үшін пайдаланады. Ішкі ... ... ... жасырын жұмысы деуге болады. Өйткені мұнда оның жұмысы ... ... Тек ... ... ... ғана ... осы ... де және стезиялық тітіркендіргіштерге орай туьш отыратындығы анықталған. Ішкі сөйлеумен жөнінде И. М. ... ... ... . Ішкі ... өте кысқа, икемді болып келеді. Өйткені адам әркез өз ойлауының мазмұнын жақсы ... ... ... ішкі ... ұзақ тұжырым жасап жатудың кажеті де болмайды.
Сөйлеудің ... ... ... - ... тіл ... ... ерекше ықпал жасайтын қуатты фактор. Жазбаша сөйлеу меңгеруге бала мектеп есігін аттағаннан бастап белсенді кіріседі. Баланы жазу сөзіне ... - ... ... ... ... ... жартысына жуығы ашылады. Жазбаша сөйлеудің дамуы хат танудан басталады. Бала ... ... ... ... оқу ... ... жазу ... да меңгере бастайды. Жазу дағдыларына машықтану да өте күрделі процесс. Мұның 3 кезеңі бар:
* Әріптің элементтерін үйрену ... деп ... Бала ... жеке ... жаза білу ... ие болады. Баланың зейіні енді біртіндеп әріп таңбаларына ауа бастайды, оынң әріп жазуға қатысын қимыл - ... ... ... Осы ... бала жеке ... ... жаза білуге үйренеді. Жазуға үйренудің екінші кезеңін ... ... ... деп ...
* ... ... қалыптасу дәрежесін көрсететін негізгі кезең. Мұнда оқушы өз бетімен жеке сөздерді жаза алатын халге жетеді. Баланың зейін енді жеке ... ... ... ... ... ауады. Бала, сондай - ақ, сөздегі әріптің орналасу да қатты көңіл бөледі.
Сөйлеу мәдениеті
Қазіргі таңда ең ... ... ... қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесін көтеру, барлық қаракөз ... өз ана ... ... қол ... Тек тіл ... ұмыт ... бара ... шаруа бала бақша, үй, мектеп, жоғары оқу орындарында ұл-қыздарымызды тілдік қоры бай қазақ тілінде ... ... ... ... үйде де, ... де, қоғамдық орындарда да бірқатар жастарымыздың бір-бірімен қарым-қатынас жасағанында, әңгімелескенінде қалай болса солай сөйлейтіні, ... ... ... ... ... Олай ... біздің бүгінгі әңгімеміз тіл, сөйлеу мәдениеті, ауызша, жазбаша сөйлеу хақында. ... ... ... тіл ... ... тіл ... пайдалану арқылы пікірін, ойын білдіруін - сөйлеу деп атайды. Сөйлеуге ... ... ... ... ... ол адамның психикалық қабілетіне, қоғамдық тәжірибесіне тығыз байланысты. Сөйлеу үшін жасалған тілдік амалдар ұзақ уақыт бойы адамдардың ... ... ... ... ... ... ... - сөз тудыру, сөйлем құрау ережелері. Олар - көпшілікке ортақ, объективті категориялар. Соның нәтижесінде тіл - ... ... ... ... ... құралы. Сөйлеудің әр коммуникативтік жағдайына сәйкес ыңғайланған стилі болады. Тіл мәдениеті - тіл ... ... ... ... мен оның ... сөйлеу тілімен қарым-қатынасын зерттейді. Тіл мәдениетінің тілдің ... ... ... оның ... ... ... ... жазу, сөйлеу мәдениетімен жақсы қарым-қатынаста болуы. Тіл мәдениеті қамтитын тілдік норманың 3 түрі: 1. ... ... ... сөз ... грамматика, дыбысталу нормасы). 2. Этика - сөз нормалары (сөйлеу этикасының ережелері). 3. Коммуникативті норма (сөйлеу қарым-қатынасының тиімділік қағидалары). ... ... ... ... ... ... және ... дамуы Әркім өзінің басындағы ойларын басқаға айтып, түсіндіру үшін оған лайықты сөз таба ... ... ... ... сөз таба алмаса, ол ой иесіне де шала, түсініксіз болып ... ... ... ... ... дамуымен өте тығыз байланысты. Адам өзінің сөйлеу мәдениетін жетілдірмейінше, жоғары ақыл мәдениетіне жете алмайды. Сыртқы сөйлеу ауызша, жазбаша болып бөлінеді. ... ... ... ... ... екі түрі бар: 1. Диалогтық сөйлеу. 2. Монологтық сөйлеу. Диалогтық сөйлеу - екі немесе бірнеше ... ... ... ... - бір адамның сөйлеуі, әңгіме, баяндама, лекция және басқа да ... ... ... ... бір ... ... - көп ... Осылайша сыртқы сөйлесу: ауызша диалогтық сөйлеу, ауызша монологтық сөйлеу, жазбаша сөйлеу болып бөлінеді. Адамның ... ... сөзі де ... бір ... білдіреді және сөйлеушінің, жазушының осы мазмұнға қатынасын көрсетеді. Мұнан ... ... ... ойды ... ... ... сыртқа шығарады. Сөйлеудің бұл сипаты - оның мәнерлілігі. Өзара тілдескенде, лекция, ... ... ... сөйлеу - ол қаншама мазмұнды ойға толы болса да, әсерсіз, жансыз болып ... ... ... ... ... ... ... ишаралармен білдіріледі. Жазбаша сөйлеуде мұндай мүмкіндіктер жоқ. Сол себепті қағазға жазушы адам өз сөздерін барынша ... ... өз ... ... қойып, ойын мәнерлі түрде жеткізе алады. Иә, сөйлей білу - өз ойыңды кемстіріп тұрып айтып бере білу, оның ... ғана ... ... ... сырларын сол қалпында жеткізіп, тыңдаушының етжүрегін елжірете білу. Дұрыс сөйлей білген адам өз ойын, айтқанын тыңдаушыға толық түсіндіре біледі. ... оны ... ... ... ... және жазбаша сөйлеуде әртүрлі жолдармен жүзеге асыра алады. Бұл сөйлеу түрлерінің арасында психологиялық айырмалар да баршылық. Мысалы, ірі жазушылардың көбісі ... ... ... ... керісінше, бірқатар шешен адамдар өз ойын жазып жеткізуге шорқақ. Психолог - ғалым Б.М.Теплов өзінің кітабында (Алматы, Қазмемоқупедбас, 1953 жыл) ... ... ... ... ... ... . Сөйлеу мәдениетіндегі шешендік өнер Ел алдында шебер, шешен сөйлеу көп еңбектену, оқып, үйренуді ... ... ... ... негізінен, сөз көркемдігі ой тасқынынан табиғи түрде туындап ... ... ... мен ... ... ... ... білген адам ғана эстетикалық әсер ету күшіне ие бола алады. Сонда ... ... көп ... оны ... ... ... ма, әлде оған ... дайындалған дұрыс па? бұл орайда әйгілі шешен, ... ... ... ... . Сөзді тыңдай білмеу Кейбір адамдардың ерсі мінездері бар: басқаның сөзіне құлақ қоймайтын, өзіне айтылған сөзді ... ... ... ... ... ... ретсіз араласып, әңгіменің шырқын бұзатын. Содан сөйлеп ... адам ... ... - ... ... та қалады. Әрбір адам өз басындағы осы кемшіліктер мен күресе білсе, біздің сөйлеу мәдениетіміз де одан әрі дами түсер еді. Және де ... ... ... ... талаптарын орындай бермейді. Содан көп сөйлеп, бір сөзді сан мәрте ... ... ... та ... ... ішінде өзіне қойылған сұрауларға, қарсы пікірлерге жауап бермей, өз ойын тәптіштеп айта беретіндері де кездеседі. Бұл да сөйлеу мәдениетіндегі ... ... сөз ... ... ... ... деп ... іс жүзінде жоқ. Оларда мұндай есімдіктің өзі де ұмытылған. Ол ХҮІ ғасырдың өзінде қолданыстан қала бастап, ХҮІІІ ғасырдың басында оны ... ... ... ... Тіл ... ... көне замандағы сөзі тек шіркеу тілінде, көтеріңкі, лепті поэзияда ғана сақталған көрінеді. Сол себепті, оны деп аударған ... ... ... сөз ... ... сөйлеу мәдениетін сақтай білсе, біздің қазақ тілінің мазмұны өте бай, ... өте ... ... ... толы ғой. Тіл ... халық даналығы * Жақсы байқап сөйлер, жаман шайқап сөйлер. * Бір жылы сөз бітірер, мың ... ... * Сөз ... ... өз ... ... * Сәлемі жараспағанның, сөзі де жараспайды. * Сөйлей білмеген кісіден үре білген ит артық. * ... ... ... Сөзі ... бір ... Сөз ... ... Әр сөзіне бір тұсақ.
Пайдаланған әдебиеттер:
* Қ.Жарықбаев 415-428 беттер
* Ерментаева А. Р. ... ... ... Оқу құралы.- Өскемен: ШҚМУ Баспасы, 2002.
* Намазбаева Ж. И. Психология. Алматы, 2005.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2-3 сынып оқушыларын ағылшын тілінде сөйлеуге үйрету17 бет
Ағылшын тілінің негізгі компоненттері32 бет
Балада ойын әрекеті және оның түрлері33 бет
Баладағы сөз және сөйлеу әрекетінің құрылымы22 бет
Ерте психикалық жас жайлы3 бет
Жалпы психология213 бет
Зияты бұзылған балалардың байланыстырып сөйлеуінің жағдайы58 бет
Мектепке дейінгі балалардың тілдік дамуының психологиялық негізі49 бет
Мәтіндердің ғылыми, ресми іс- қағаздар, публицистикалық стильдері6 бет
Ойлау мен сөйлеу туралы жалпы түсінік39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь