Пептидтік байланыстар

Кіріспе

1. Негізгі бөлім
1.1 Пептидтік байланыстар
1.2 Пептидтердің химиялық синтезі
1.3 Олигопептидтер
1.4 Полипептидтер тізбегінің құрылысы
1.5 Биологиялық активті пептидтер

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Пептидтер (гр. πεπτος — құнарлы) — амин қышқылдарының қалдықтарынан тұратын органикалық заттар. Амин қышқыл қалдықтарының санына қарай ди-, три-, тетра пептидтерге, олигопептидтерге және полипептидтерге бөлінеді. Пептидтер молекулалары әдетте бір шетінде аминтобы, бір шетінде карбоксил тобы бар ұзын тізбек. Кейде олар тұйық түрде де кездеседі —циклопептидтер (көпшілік токсиндер, гормондар, антибиотиктер). Пептидтер биологиялық қасиеттері бар заттардың көбісі жатады. Тірі торшада олар амин қышқылдарынан түзіледі немесе белоктардың ферментті ыдырауынан туады. Пептидтер ең алғаш ақуыз гидролизатынан, фермент ация арқылы алынған болатын.
Пептид деген терминді 1905 жылы пептидтерді синтездеудің жалпы әдісін ойлап тапқан Эмиль Герман Фишермен ұсынылған болатын.
1953 жылы Дю Виньо окситоцинді синтездеп алды, ол ең алғашқы полипептидті гормон.
1963 жылы қатты фазалы пептидті синтездің (Р. Меррифилд) негізгі концепциясы арқасында пептидтің автоматты синтезаторлары құрастырылды. Полипептид синтезі әдісін қолдану арқылы синтетикалық инсулин мен кейбір ферменттерді алуға жол ашты.
Қазіргі таңда 1500-ден астам пептидтер белгілі, олардың қасиеттері мен синтездеу әдісі де қалыптасқан.
1. О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
2. Белки // "Химическая энциклопедия", изд. "Советская энциклопедия", М., 1988
3. ↑ Пептиды // "Химическая энциклопедия", изд. "Советская энциклопедия", М., 1988
4. А.Ж.Сейтембетова,С.С. Лоходий «Биологииялық химия» 1994ж
5. К.С. Сағатов «Биологиялық химия» 1998ж
6. З.Сейітов «Биологиялық химия» Алматы, «Қайнар» 1992ж.
7. Ж.Ж. Жатқанбаев «Өсімдік физиологиясы» Алматы, 1988ж.
8. Т.Т. Березов, Б.Ф. Коровкин «Биологическая химмия» Москва, 1989г.
        
        Мазмұны:
Кіріспе
1. Негізгі бөлім
1.1 Пептидтік байланыстар
1.2 Пептидтердің химиялық синтезі
1.3 Олигопептидтер
1.4 Полипептидтер тізбегінің құрылысы
1.5 Биологиялық активті пептидтер
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Пептидтер (гр. ... -- ... -- амин ... ... ... ... заттар. Амин қышқыл қалдықтарының санына қарай ди-, три-, тетра пептидтерге, олигопептидтерге және ... ... ... ... ... бір ... аминтобы, бір шетінде карбоксил тобы бар ұзын тізбек. Кейде олар тұйық түрде де кездеседі -- циклопептидтер (көпшілік токсиндер, гормондар, ... ... ... ... бар ... ... жатады. Тірі торшада олар амин қышқылдарынан түзіледі немесе белоктардың ферментті ыдырауынан туады. Пептидтер ең алғаш ақуыз гидролизатынан, фермент ация ... ... ... деген терминді 1905 жылы пептидтерді синтездеудің жалпы әдісін ойлап тапқан Эмиль Герман Фишермен ... ... жылы Дю ... ... ... алды, ол ең алғашқы полипептидті гормон.
1963 жылы қатты фазалы пептидті ... (Р. ... ... ... ... ... ... синтезаторлары құрастырылды. Полипептид синтезі әдісін қолдану арқылы синтетикалық инсулин мен кейбір ферменттерді ... жол ... ... ... ... ... белгілі, олардың қасиеттері мен синтездеу әдісі де қалыптасқан.
Пептидтік байланыстар
Амин қышқылдардың поликоңденсациялануы нәтижесінде пептидтер түзіледі.
Пептидтер -- дегеніміз полимерлі қосылыстар, ... ... ... амин қышқылдар қалдықтары алынады.
H2N - - CH - CO - NH - CH - CO - NH - CH - CO - NH - CH - CO - NH - CH - CO - ... │ │ │ ... R2 R3 R4 ... ... ... әр түрлі, ал пептидтік байланыс универсалды. Екі амин қышқылы қосылатын болса, онда дипептид түзіледі, үш амин ... ... - ... ... Осылайша көптеген амин қышқылдары қосылуынан полипептид пайда болады. Амин қышқылдары қалдықтарының ... ...
- С - N -
׀ ... H
түзіледі, бұл пептидтік байланыс деп ... ... ... ... ... ол бірнеше жүздеген амин қышқылдары буындарынан тұрады. Полипептидтер кейбір қасиеттері бойынша белоктарға жақындайды, бірақ ... ... ... ... мысалы, полипептидтер шөгіп тұнбаға түспейді және денатурация құбылысына ұшырамайды, ... ... ... ... ... ... түзуге тек α - амино-және α -карбоксилді ... ... ... ... ... (хребеті) үнемі қайталанып отыратын кұрылымдық элементтерден тұрады.
- NH - - CH - CO - ... ... олар ... ... N- соңы мен С- ... байланысты, пептидтер векторлы болып келеді. N-соңында бос амин тобы, ал, С-соңында бос карбоксил тобы орналасқан. Тізбек N - ... --> С - ... ... ... ... ... құрамына кіретін амин қышқыл калдықтарының санын көрсетеді. К=2 (олигопептидтер) 1-ден 20-ға дейін (ди, три, тетра), 20-50 дейін (полипептидтер). Пептидтердің мол ... ... 6000 ... ... массасы 110.
1888 ж орыс ғалымы - биохимик А.Я. Данилевский өз тәжірибелері ... ... ... амин ... ... арасында пептид байланысының болуы туралы болжам айтты. Кейінірек, ХХ ғасырдың басында неміс ғалымы Э.Фишер пептид байланысының болуын тәжірибе ... ... Ол 19 амин ... ... ... ... синтездеп алды.
Белоктар - бұл α - амин қышқылдарынан түзілген күрделі ... ... ... қосылыстар. Казіргі түсініктер бойынша: белоктарда α - амин қышқылдары өзара пептидті (амидті байланыстар - NH - CO -) ... ... ... ... Бір амин ... карбоксилімен келесі амин қышқылының амин тобымен әрекеттесуі нәтижесінде ... ... ... ... екі α - амин ... бір су ... ... пептидтер түзіледі:
O ... CH2 C + NH CH C
OH H ... ... ... CH2 C NH CH C + ... ... - ... ... ... ... әрбір амин қышқылынан функциональдык топтар - карбоксил және аминтоп қалып қояды. Сондықтан дипептид өзінің бір ... ... амин ... ... трипептид түзеді. Осылайша төрт аминқышқылынан тетрапептид, ал көп амин қышқылынан - ... ... ... ... өзінің химиялық табиғаты бойынша ковалентті болып табылады және ақуыз ... ... ... өте жоғары дәрежелі беріктік береді.
Ақуыз молекуласының құрылысының полипептидтік теориясын 1902-1919 жылдары Э.Фишер тәжірибе жасап қалыптастырды.
Пептидтердің аталуы оның құрамына кіретін аминқышқылдар ... ... ... ... ... және ... ... құрылған дипептидті-глицил-аланин; глицин, аланин және лизин аминқышқылдарынан түратын трипептидті -- глицил-аланил-лизин деп ... ... ... ... ... және биологиялық қасиеттерін дұрыс түсіндіруге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, ол қалайша физикалық-химиялық касиеттері, атқаратын қызметтері түрліше ... ... ... табиғатта сан алуан формаларының кездесетінін де дәлелдеді. Мысалы, 2 ... және ... екі ... дипептид пайда ете алады: глицил-аланин және аланил-глицин. Оларды изомерлер деп атайды. Аминқышқылдар бірізділігінің түрліше ... ... ... ... ... ... де ... болады.
Бірізділік тізбегінде түрліше комбинациялануы салдарынан 3 аминқышқылынан (глицин, аланин, лизин) 6 түрлі трипептид түзіледі:
1) глицил-аланил-лизин; 2) глицил-лизил-аланин; 3) ... 4) ... 5) ... 6) ... ... 20 ... ... ескерсек, онда орлардың түрліше комбинациялануы нәтижесінде, қасиеттері әртүрлі болып келетін қаншама изомерлердің түзілетінін есептеу қиын емес (20").
Тізбек ұзындығына қарай табиғаттағы ... ... ... пептидтер (олигопептидтер) (2-10 аминқышқылдарынан құрылған), полипептидтер (10-40 аминқышқылдарынан түрады) және акуыздар (40 тан көп ... ... деп ... Мысалы, ішек бактериясында 3000 әртүрлі акуыздар кездессе, адам ағзасында 5 милиионға жуық ақуыздар табылған. Сонымен бірге, ішек бактериясының ... ... адам ... ұқсамайды.
Пептидтік тізбектің көптеген фрагменттері алғашқа ширатпа не құрылым күйінде ... ... ... ... ... ... жинақталуын II реттік құрылым деп атайды.
Глобулалы ақуыз молекуласында әртүрлі екінші реттік құрылымдар және құрылымсыз (яғни екінші реттік құрылымдары ... ... ... ... ... ... ... а-керотин тек а-ширатпадан, фиброин, R -кератин-тек р кұрылымнан ... ... ... ширатылып, аминқышқылдардың радикалдары сыртқа қарай бағытталған болады Бұл құрылым аминқышқылдар арасындағы ... ... ... ... бүйір радикадары бұл құрылымдардың тұрақтануына тікелей қатынаспағанымен, олар полипептид тізбегінің қалайша оралуын және ол орала ала ма, жоқ па осы ... ... ... ... ... (глобулалық) құрылымы дегеніміз-полипептид тізбегінің а-ширатпасының, құрылымының және құрылымсыз учаскелерінің кеңістікте глобула (шумақ) конформациясына ... ... ... құрылымының түзілуі. Бұл үдерісті фолдинг деп атайды.
Ақуыздың екінші ... ... ... ... ... құрылымы аминқышқылдардың радикалдары арасыңдағы байланыстар негізінде пайда болады және тұрақтанады. Бұл байланыстардың нақтылы түрлері радикалдар ... ... ... болады.
Үшінші реттік құрылымы қалыптасқаннан кейін ақуыз молекуласы өзіне тән қызметтік белсенділікке ие болады. Осы ... ... ... ... бір ... ... ... бірнеше радикалдар тобынан түратын, белсенді орталықтар пайда ... Бүұ ... ... ... ... құрылымда) бір-бірінен қашық орналасады, ал олардың жақындасуы фолдинг үдерісінде жүзеге асады.
Кейбір ақуыздардың IV реттік құрылымы да белгілі, мысалы гемоглобин. Оның ... 4 ... (екі, 2 ... ... ... ... ... жолмен ең алғаш синтездеп алған Э.Фишер болатын. Э.Фишер алған пептид 18 амин қышқылы қалдығынан тұрады. Бұл жаңалық жиырмасыншы ғасырда ... ... ... қол ... аса ... ... еді. Бұдан кейін құрамы 19 амин қышқылы қалдығынан тұратын пептидтер (оны тапқан Фишердің шəкірті ... жəне ... 20 амин ... ... ... ... (Бергман) синтездеді. Бұл ғалымдардың белокты синтездеп алуға қатысты əдістерінің, тиімділігі онша үлкен ... 1960 ... ... Меррифельд белок синтездеудің болашағы зор əдісін жəне өте ұзын пептидтерді синтездеу ... ... ... ... осы əдіс ... ... алынды. Ол химиялық жолмен (пробиркада) алынған алғашқы белок болатын. Бұл жаңа ... ... ... ... ... идея ... белок синтезі оның, қатты фазада тұрған кезінде жүзеге асырылады, соның нəтижесіңде синтездің əр кезеңінен аралық өнім бөлінбейді жəне полипептидтік тібектің ... ... ... Мұндай синтез кезінде қорғалған амин тобы бар бірінші амин қышқылы қатты ұстауыш ... ... ... ион ... ... ... қосылып якоръ байлаушысы дегенді түзеді. Осыдан кейін смола ... амин ... ... ... ... ... тізбектерін ұлғайта түседі. Синтездің соңында жинақталған қажетсіз топтарды бөліп шығарады да, пептидті қатты ұстауыштан (носительден) ажыратады. Дисульфид байланысының қалыптасуын химиялық ... ... ... ... массасы біршама үлкен пептидтерді синтездеуде бұл автоматтандырылған тəсілдің маңызы зор.
Олигопептидтер
Олигопептидтер - бірнеше амин қышқылдарынан тұратын кішігірім полипептидтер. Олардың ... ... ... ... ... ... ... трипептид, пентапептид және т.б.
Кейбір антибиотиктер мен гормондар олигопептидтер болып табылады.
Медициналық әсер бойынша олигопептидтер физиологиялық ... және ... ... ... атқарады. Бұл компоненттер құрамына байланысты (сирек кездесетін ... ... ... ... ішкі ... ... ... сырткы жане ішкі шарттарға жылдам бейімделуіне жауап беретін реттеуші жүйе бар. Мысалы физикалық жұмыс ауырлығы ... ... ... ... беріледі: тыныс алуының жиілеуі, өкпе жұмысының күшеюі, қантамырлардың кеңеюі-бұл дене енбегімен әрі қарай айналысуға көмектеседі, ... ... ... ... ... ... камтамасыз етіп дененің кызып кетуінен сақтайды.
Кәрілікке қарсы эксклюзивті дәрілерді олипептидтер деп атайды. Олар жасуша жұмысын бакылайды бірақ олар қорек көзі ... ... ... - бұл ... амин ... ... химия және ГМО азық-түліктері косылмаған. Бұл заттар , организмнин өзі шығаратындықтан, дәл сондықтан олигопептидтердің кері әсері және ... ... жоқ ... тізбегінің құрылысы
Полипептидтер дегеніміз - амин қышқылдарынан түзілген қосылыстар. Екі амин ... ... ... ... кезде суды бөліп шығарады да, дипептид түзеді:
H2N -
H ICH -
OIIC - OH + H - NH -
CH3 ICH - ... - OH ... H2N -
H ICH - ... - NH -
CH3 ICH - ... - OH + ... ... өте ... Ақуыз молекуласы құрылымын: бірінші реттік, екінші реттік, үшінші реттік және ... ... деп ... ... тізбектегі аминқышқылдары қалдықтарының қатаң тәртіппен бірінен кейін бірінің орналасуын бірініші реттік құрылым анықтайды. Ақуызды ... ... ... ... а-аминқышқылдарының қалдықтары өзара пептидтік байланыс ( -- CO -- NH -- ) ... ... ... ... бір қалдығының басқасымен ауысуы немесе оның орнының ... осы ... ... ... ... адам ... 564 аминқышқылдары қалдықтарынан құралған полипептид тізбегіндегі бір қышқылдың қалдығы екіншісіне ауысса, адам ауыр сырқатқа ұшырайды.
Табиғатта ақуыздардың ... тек ... ... тізбекте болады. Мысалы, табиғи жібек талшығы -- ... ... ... ... ... спираль тәрізді оратылуы екінші реттік құрылым деп ... Бұл ... ... ... ... орналасқан -- CO...HN -- арасындағы сутектік байланыстар арқылы іске асады. Шиыршықтың бір орамында 3 және 5 аминқышқылдарының ... ... ... ... 0,54 нм ... ... ... молекуласы биологиялық процестердің әсерінен, молекула арасындағы сутектік байланыс, -- S -- S -- ... ... ... эфирлік көпірше және бүйір тізбектегі анион мен катиондар арасындағы иондық байланыстар арқылы өзара байланысады да, өте күрделі ... ... ... ... Бұл ... ... ... шумаққа айналады (52-сурет). Үшінші реттік құрылым ақуыздың өзіне тән қасиеттері мен белсенділігіне жауап береді.
Ақуыз молекуласы тек қана бір ... ... ... оның ... бірінші, екінші және үшінші реттік болады. Ал ақуыз ... екі және одан да көп ... ... ... онда ... ... құрылым түзіледі. Төртінші реттік құрылым -- кейбір ақуыздарда бірнеше полипептидтік ... ... ... ... ... ... ... гемоглобин құрамына 141 аминқышқылының қалдығы кіретін төрт полипетидтік тізбектен және құрамында темір атомы бар ақуызды емес ... ... ... ... ... тек осы ... ғана оттекті тасымалдай алады.
Нәруыздардың күрделілігіне қарай 4 реттік құрылымы болады: ... ... ... ... үшінші реттік және төртінші реттік құрылымдар.
1. Амин қышқылдары, бір амин қышқылының СООН тобының және екінші амин қышқылының NH2 тобының ... су ... ... шығарып, пептидтік байланыс арқылы өзара байланысып, пептид түзеді.
дипептид
Пептидтік байланыстың бар екендігін биурет реакциясы арқылы ... ... + NaOH + ... ... көк түсті ерітінді. Пептидтік байланыс арқылы бірнеше амин қышқылдары бірімен-бірі байланысып трипептид, тетра-, пента-, ... полипептид түзеді. Белоктың ... ... ... ...
деп көрсетуге болады.
Сонымен белок дегеніміз өзара пептидтік байланыспен байланысқан L-, α- амин қышқылдарынан тұратынан полимер.
Егер ... ... амин ... ... болса, онда трипептид түзіледі. Осылайша көптеген амин қышқылдары қосылуынан ... ... ... ... амин қышқылы қалдықтары арасында мынадай байланыс
O II
- C -
HI
N - ... ол ... ... ... деп ... Пептид байланысы дегеніміз - амин қышқылдарының бір қалдығындағы >С=0 тобы мен екінші қалдығындағы >N-Н
O II
- C - ... - ... ... ... ... байланыс тобы арасындағы өзара коваленттік байланыс, оның ұзындығы 0,132 нм. Екі ... ... ... ... бір ... ... >С=0 тобындағы көміртегінен, екінші электрон имин >N-Н тобындағы азоттан келеді.
Пептидтердің атауы амин қышқылдары атауынан шығады. Өзінің карбоксил тобымен реакцияласқан амин ... -- ш ... ... ал карбоксил тобы бос күйінде қалатын сонғы амин қышқылы, өзінің бұрынғы атауын ... ... ... жоғарыда келтірілген дипептид аланилтреонин деп аталады. Полипептидтерді кейде қарапайым түрде пептидтер деп атайды. Олардың құрылымы тізбектелген болады, сөйтіп полипептид тізбегін ... ... ... - амин ... ... ... ... құрамында жоғарыда аталған жиырма амин қышқылының кез-келгені болуы жəне олар ... ... ... ... ... ... ... саны орасан көп. Мысалы, əр түрлі 10 амин қышқылынан ғана 109 (1 млрд) алуан түрлі полипептидтер алуға болады.
Полипептидтер өздерінің қасиеттері ... ... ... ... ... ... өзіне ғана тəн қасиет болмайды, кеңістіктік құрылым ... ... ... ... ... ... жəне шөгіп тұнбаға түсе алмайды. 1.1- cуретте 9 аминді қышкылдарынан құралған полипептидтік тізбектің химиялық формуласы жөне кеңістіктік пішіні көрсетілген. ... ... ... ... ... байланыстар Егер белок молекуласы бірнеше полипептидтік тізбектен құралған болса, олардың арасындағы байланыс түрлері мына төмендегідей ... ... ... ... ... -- S -- S -- .; 2) ... ... 3) Өзара гидрофобтық əрекеттесу; 4) Иондық немесе тұз тəріздес байланыстар.
1.1-сурет. Полипептидтік тізбек. А. жалпы химиялық формуласы. Б. Гли-Лиз-Глу-Гис-Лей-Глу-Арг-Гли-Гди-ден ... ... ... ... ... ... белгіленген кішкентай шарлардың өлшемі олардың вандервальс радиустарына тең. (Г.Схент, Р.Кэлиндар, 1981).
Биологиялық активті пептидтер
Көптеген пептидтер адамның, ... жəне ... ... бос ... кездеседі. Пептидтердің ішіндегі ең қарапайымы-глутатион. Ол трипептид (Глу-Цис-Гли) глутятион ұлпалардың бөрінде де кездеседі жəне күшті ... ... ... оңай ... ... гексапептидке айналады.
Глутатион белоктардың алмасуына қатысатын ферменттер активтілігіне күшті əсер етеді. Ол ... ... ... ... амин қышқылдары тасымалына (қозғалысына) қатысады. Белоктардың сульфгидрил тобын тотықтыратын тотықтырғыштардың зиянды əсерінен (мысалы, олар молекулалық ... ... ... Бұл ... ... ... глутатион тотығады. Гипофиздің артқы бөлігіндегі окситоцин мен вазопрессин гормондары ... ... ... ... ... жəне амин ... 9 ... тұрады. Олар синтездік жолмен алынған. Гипоталамус гормондары - төменгі молекулалы пептидтер (тиреолиберин-трипептид, люлиберин- декапептид жəне т.б.) бөлініп алынған. Ол гормондар ... ... ... ... əсер ... ... жүйесін қоздырып, оны қозғайтын пептидтердің ерекше маңызы бар. Мұндай гормондар ең ... ... ... болатын жəне олар энкефалин (грек тілінде - "бастағы' деген мағынаны білдіреді) деп ... ... ... опиатты пептидтер деп те аталады. Өйткені, əсер ету механизмі морфиннің жəне ... да ... əсер ету ... ұқсайды.
Біреуінің екіншісінен айырмашылығы С-соңғы амин кышқылдарына байланысты екі пентапептид ... ... ... ... ... ... метионин бар (Мет энкефалин). Тир- Гли-Гли-Фен-Лей энкефалин, С-соңында лейцнн бар (Лей энкефалин). Бұл екі ... ... ... ... ғана ... айырмашылығы - олардың ауырғанды басатын қасиеті ерекше əсер етеді. Мысалы, лаборатория жағдайында зерттеген кезде Мет-энкефалиннің ... басу ... ... ... 20 ... де ... ... анықталған (Р.Бохински, 1987 ж.). Бұлардаң басқа да опиатгы пептидтер табылды. Əсіресе, динорфин (ол 13 амин қышқылы қалдығынан тұрады), ... (31 амин ... ... тұрады) сияқтылары күшті əсер етеді. Аспартам деп аталатын дипиптидтің ... ... зор. Оның ... ... 300 есе ... Ол аспарагин қышқылымен фенилаланин (метилденген фенилаланин) дипептидінің метильді эфирі болып табылады:
O ... - Фен - C - O - ... ... ... қуат ... ... ... ғана мөлшерінің өзі өнімге тəтті дəм береді.
Қорытынды
Ақуыздар - пептидтік байланыспен байланысқан амин қышқылдарының қалдықтарынан тұратын ... ... ... -- ... қосылыстар, кұрылым бірлігі ретінде амин қышқылдар қалдықтары алынады.
Қазіргі ... ... ... ... тағам өнеркәсібінде кеңінен қолданылады. Пептидтерді косметологияда пайдалану бұрынғы, сонау Клеопатра заманынан бері белгілі. Ол ... ... және т.б. ... ... ... амин қышқылдары пептидтік байланыспен - ... ... ... ... Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл. ISBN ...
* ... // ... ... изд. ... ... М., ... ↑ Пептиды // "Химическая энциклопедия", изд. "Советская энциклопедия", М., 1988
* А.Ж.Сейтембетова,С.С. Лоходий 1994ж
* К.С. ... 1998ж
* ... ... 1992ж.
* Ж.Ж. ... ... 1988ж.
* Т.Т. ... Б.Ф. ... Москва, 1989г.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақуыздың дәстүрлі емес өнімдерге қажеттілігі. Сүт және сүт өнімдерінің оргонолептикалық көрсеткіштері4 бет
Ішкі сөлініс бездер физиологиясы6 бет
Балықтардың рикетсиоздық ауруларын ветеринариялық санитариялық сараптау және бағалау18 бет
Белоктар. Біріншілік, екіншілік, үшіншілік, төртіншілік құрылымдар4 бет
Вакцинация16 бет
Дәрістер жинағы27 бет
Листериоз, лептоспироз, шошқа тілмесі ауруларына қолданылатын биопрепараттар17 бет
Топырақтың сіңіру қабілеті6 бет
Қантты диабет кезіндегі тамақтану5 бет
Қоректік заттар және денсаулық9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь