Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов

І.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

ІІ.Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
А) Өмірбаян ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
Ә) Кадет корпусы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
Б) Зерттеулер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
В) Шығармалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
Г) Қашғарияға сапары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
Д) Өнері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
ІІІ.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов (1835—1865) — қазақтың ұлы ғалымы: ориенталист, тарихшы, фольклоршы, этнограф, географ, ағартушы. Шын аты — Мұхаммед Қанафия.Шоқан- анасының еркелетіп қойған аты,1835 жылдың қараша айында Құсмұрын бекінісінде туған. Бұл деректің растығын КСРО Сыртқы істер министрлігінің мұрағатындағы Шоқан Уәлихановтың қызметі жөніндегі формулярлық тізім дәлелдейді.Шоқанның балалық шағы табиғаты көркем Құсмұрын мен Сырымбетте өтті.
ХIХ ғасырдың екінші жартысында Г. Н. Потанин жазып алған Уәлихановтардың отбасына қатысты әңгімеде былай делінеді: «Уәли ханның екі қыстауы болған, бірі - Көкшетаудың шығыс жағындағы хан көлінде, екіншісі - Сырымбетте. Абылайдың бәйбішесі Сайманнан өрген ұрпақтар қазір де сонда (яғни, Бурабай жағасында) тұрады. Айғанымның (Уәли ханның кіші әйелі) балалары Сырымбетте».Уәли хан мен оның ұрпақтарына мұрасы ретінде тиген Бас орда Бурабай көлінің жаға-сында орналасқан және ол түрліше (Орда, Хан көлі, Ханның Қызылағашы т. с. с.) атпен белгілі болатын.Хан билігі жойылып, «Сібір қырғыздары жөніндегі Жарғы» қабылданғаннан кейін Уәли ханның мұрагерлікке қалдырған жерлері балаларына бөлініп берілді. Оның қара шаңырағы Қызылағаш үлкен баласы Ғұбайдоллаға және оның ұрпақтарына көшіп, ал Сырымбет Уәлидің кіші әйелі Айғанымның балаларының еншісіне тиді.Шоқанның әкесі, Абылай ханның немересі Шыңғыс Уәлиев 1811 жылы Қызылағашта (басқа деректер бойынша Сырымбетте) туған.
1.Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”.
2.Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы.↑ Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы.
3.Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма.
4.Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС.
5. Қазақстан тарихы (XVIII ғасыр — 1914 жыл). Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. Қабылдинов З.Е., Қайыпбаева А.Т.Алматы: Атамұра, 2008. — 352 бет, суретті, карталы.
6.Биекенов К., Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет.
        
        Жоспар:
І. Кіріспе...........................................................................................................3
ІІ.Негізгі бөлім................................................................................................4
А) Өмірбаян............................................................................6
Ә) Кадет корпусы....................................................................9
Б) Зерттеулер...........................................................................................14
В) Шығармалары..........................................................................................15
Г) Қашғарияға сапары .................................................................17
Д) Өнері........................................................................................................18
ІІІ.Қорытынды.............................................................................19
Пайдаланылған әдебиеттер.........................................................................20
Кіріспе
Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов (1835 -- 1865) -- ... ұлы ... ... ... ... ... географ, ағартушы. Шын аты -- Мұхаммед Қанафия.Шоқан- анасының еркелетіп қойған аты,1835 жылдың қараша ... ... ... ... Бұл ... ... КСРО Сыртқы істер министрлігінің мұрағатындағы Шоқан Уәлихановтың қызметі жөніндегі формулярлық тізім дәлелдейді.Шоқанның ... шағы ... ... ... мен ... өтті.
ХIХ ғасырдың екінші жартысында Г. Н. Потанин жазып алған Уәлихановтардың отбасына қатысты әңгімеде былай ... ... хан мен оның ... ... ... тиген Бас орда Бурабай көлінің жаға-сында орналасқан және ол түрліше (Орда, Хан көлі, Ханның Қызылағашы т. с. с.) атпен белгілі ... ... ... қабылданғаннан кейін Уәли ханның мұрагерлікке қалдырған ... ... ... ... Оның қара ... Қызылағаш үлкен баласы Ғұбайдоллаға және оның ұрпақтарына көшіп, ал Сырымбет Уәлидің кіші әйелі ... ... ... ... әкесі, Абылай ханның немересі Шыңғыс Уәлиев 1811 жылы ... ... ... ... ... ... Шыңғысұлы Уәлиханов
*
Шоқан Уәлиханов
Уәли қайтыс болғанда Шыңғыс жеті жаста еді. Шыңғыс жас кезінен бастап орыстармен тығыз қарым-қатынас жасады, Омбы әскери ... ... ... ... ... ... ... бірі болды. Әке мұрасына Уәлидің үлкен баласы Ғұбайдолла ие болу керек еді, алайда саяси себептерге байланысты ол өзінің бұл ... ие бола ... ... ... Уәли ... ... ... Уәлихановтың әжесі Айғаным (1783-1853 жж.) бас болады.Айғаным ... ... ... ... сай ... ... әйел. Ол шығыстың бірнеше тілдерін білген, орыс мәдениетіне ден қойып, Сыртқы істер министрлігінің Азия департаментімен және Петербордағы Сібір комитетімен хат ... ... ... ... ... ... ... өте зор беделге ие болды. Мұрағат мәліметтері Айғанымның қоғамдық-саяси мүдделерінің өте ауқымды ... ... ... кейін, Орталық және Солтүстік Қазақстандағы қандай да маңызды оқиғалар оның қатысуынсыз өткен емес.Айғаным қазақтар мен орыстардың ... ... ... ... ... отырды. Ол Қазақ даласында геодезиялық зерттеу жұмыстарымен айналысып жүрген орыс ... мен ... ... көрсетті. > журналдарында және Орыс География қоғамының жарияланған. Одан 150 -- дей сурет ... ұлы ... ... мен ... ... мен шығармашылық бағытында, тарих пен заман мәселелерін ... мен ... ... мәдени мұраны меңгеру, дамыту, оны елдің рухани қажетіне жарату ... мол ... ... Бұл Абай мен ... ауыз ... асыл ... жас ... санаға сіңіріп, өшпес тағлым алуынан да, небір шешендер мен ақындардың тапқыр ... ... ... де, арғы түбі ... ... таралған, араб, парсы, түркі тілдеріндегі қисса, дастан, аңыз, әпсана, ғазел мүлкін өздігінше ізденіп оқып, білімін байытуынан да, орыс және ... ... ... ... ... ... нұсқалармен терең таныстығынан да көрінеді. Шоқан халық әдебиетін тарихты танудың аса бағалы ескерткіштері деп қараса, Абай ... ... ... ... ... ... баулып, тәрбиелеудің, жақсылықтарды өнеге етіп көрсетіп, зұлымдық, надандық ... ... ... ... Абай осы ... ... ... шығармаларында ауыз әдебиетінде қалыптасқан неше алуан нақыл сөздерді, ... ... ... ... ... ... халық елеңдеріндегі дәстүрлі ұйқастар мен буындық өлшемдерді, ... ... ... ... ... ... жанрларды қолдануы осыны көрсетеді. Шығыс фольклорындағы фабулаларға сүйеніп, , , тәрізді келемді туындылар жаратуы да ақынның жаһан халықтарының ... ... кең ... ... ... мен Абайдың қазақ тарихы туралы толғамдары өткеннің тәжірибесін қорыту, халықтың сенімді болашағы үшін жол іздеу талабынан туған. ... ... Абай да ... пен ... тарихи шежірелерімен жақсы таныс болған, тарихи құбылыстарды бірі ғалым сипатында, екіншісі суреткер кезімен бағалап отырғанымен, бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... халықты ғасырлар бойында тұмшалап келген қараңғылық тұманынан ... ... ... ... ... ... мәселелерінде екеуінің ойлары өте орайлас шығады. Шоқан өзінің тарихи-этнографиялық, фольклорлық ... ... ... ... ... ... жүйесін жақсартуда деп көрсетсе, бұл аң бар Абай шығармаларының өзекті жемісіне ... ... ... ... , мәдени бірлігін, тарихи тағдырластығын айтқанда ұлы ойшылдар үні бірдей шығады. Мұның бәрін Шоқан мен Абай өмір ... ... ... ... мен ... сабақтастығынан туындаған құбылыстар деп те қарауға болады. Қазақ халқының тәуелсіздіктен айрылып, Ресейге бағынышты, кіріптар күн кешкен заманында ... ... ... ... ... ... мұрасы өзінің тақырып кеңдігі, талдау тереңдігі, ойларының биіктігі жағынан 19 ... ... озық ... ... ... ... ... жылы Тезек сұлтанның ауылында өтті. Ол мұнда да Ұлы жүз қазақтарының ... ... ... ... ... Аса көрнекті қазақ ғалымы әрі ағартушысы Шоқан Уәлиханов 1865 жылы 10 сәуірде ұзаққа созылған аурудан қайтыс болды. Оның қабірінің басына ... пен ... ... ... саяси жер аударылып келген поляк революционері Леполъд ... ... ... ... қашап жасады. Заманында дүниежүзілік ғылымға елеулі үлес қосқан Ш. Уәлихановтың әр салалы, терең мазмұнды еңбектері, өзінің асыл тұлғасы мен ... ... ... әр ... ... бағаланды. Ол туралы замандастары жан тебірентерлік жылы лебіздер қалдырды. Шығысты зерттеуші ... ... Е. И. ... Шоқанды , , деп атады. -- дейді Г. Н. Потанин. -- деп ... аты ... ... ғалым Н. И. Веселовский. Оның редакциясымен Ш. Ш. Уәлиханов шығармаларының жинағы Петербургте 1904 жылы ... ... еді. ... көрген, оны жақсы білген ғалымдардың жылы лебіздері оның ... ... ... әділ де ... ... ... қала ... Шығыстанушы ғалым И.Н. Веселовский: , -- деп ... ... ... ... мен Орта Азия ... ... мен ... зерттеуге орасан зор үлес қосты. Аса көрнекті ... ... өте ... ... мұра ... Оның , , , , т.б. еңбектері өте құнды саналады. Шоқанның қазақтардың, сондай-ақ Орта Азия халықтарының өмірінен салған 150-ден астам ... ... Ол ... ... кәсіби суретшілерінің бірі.
Қорытынды:
Ш. Уәлиханов өз ғұмырының ең соңғы күніне дейін өз Отанын жан-тәнімен сүйген нағыз патриот болды. Оның еңбектерін бүкіл ... жүзі ... ... ... ұрпақтары оған деген зор құрметтің белгісі ретінде Қазақстан қалаларының бірнеше көшесін Шоқанның есімімен атады. Оған арнайы ескерткіштер ... ... ... Омбы ... да бар. Көкшетау мемлекеттік университетіне Шоқанның есімі берілген. Онда деп ... ... ... конференциялар үнемі өткізіліп түрады. Шоқан Уәлихановтың өмірі мен қызметі егемен еліміздің жастары үшін тамаша үлгі-өнеге. Ш. Ш. Уәлихановтың ... ... ... ... бір ... бір ... Талдықорған облысында колхоз бен совхозға, Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының тарих, археология және этнография институтына берілді. 1958 жылы Ш. Ш. ... ... ... басына, бұрын қойылған мәрмәр тас қабырғасына өріліп жымдасқан биік ... ... ... ... ... Ш. Ш. ... -- ... биігінде болуға лайық асқан ғалым, қазақ халқының мақтанышы.
Пайдаланған әдебиеттер:
* ↑ Тарихи тұлғалар. Танымдық - ... ... ... ... ... мен ... арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. - Алматы. "Алматыкітап баспасы".
* ↑ Абай. Энциклопедия. - ... Бас ... ... Отырар. Энциклопедия. - Алматы. баспасы.
* ↑ Жетісу энциклопедия. - ... ... 2004. -- 712 бет + 48 бет ... ... суретті жапсырма.
* ↑ Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС.
* ↑ Қазақстан тарихы (XVIII ғасыр -- 1914 жыл). ... ... ... ... ... арналған оқулық. Қабылдинов З.Е., Қайыпбаева А.Т.Алматы: Атамұра, 2008. -- 352 бет, ... ...... К., ... М. ... ... сөздігі. -- Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. -- 344 бет.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жабаев Жамбыл/ Мұхамбет-Салық Бабажанов/Уәлиханов Шоқан Шыңғысұлы22 бет
Уәлиханов шоқан шыңғысұлы3 бет
Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов жайлы11 бет
Қазақ ағартушылығының негізін салушы Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов13 бет
Қазақтың тұңғыш ғалымы Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов14 бет
Рухани мәдениеттің негізін салған қазақ ғұламалары7 бет
ХІХ ғасырдың ІІ жартысындағы қазақ ағартушыларының қоғамдық - саяси көзқарастары19 бет
Шоқан (Мұхаммед-Ханафия) Уәлиханұлы11 бет
Шоқан Уалихановтың ағартушылық идеялары6 бет
Шоқан Уәлиханов13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь