Тіршілік ортасының экологиялық факторлары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.Қоршаған ортаның экологиялық факторлары
1.2. Ортаның факторлары және ағзалардың оған адаптациясы
1.3 Ортаның абиотикалық факторларына бейімделу
1.4. Биотикалық факторларға адаптация
1.5. 1.5. Факторлар және олардың айырмашылықтары

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
Қазақстанның көптеген аймақтарындағы экологиялық жағдай сын көтермейді. Ғылыми-техникалық прогресс қоршаған ортаның көптеген мөлшерде зиянды заттармен ластанып, қалыптасқан табиғи тепе-теңдіктің бұзылуымен қатар жүруде. Республиканың көптеген аймақтары газ, сұйық және қатты күйдегі өндіріс қалдықтарымен, сульфаттармен және ауыр металдармен ластануда. Қоршаған ортаның зиянды заттармен ластану деңгейі жоғары болуына байланысты олардың топыраққа, суға, ауаға түсуіне, тигізетін зияны мен биологиялық рөлін зерттеуге ерекше көңіл бөлініп отыр. Өндіріс ошақтары орналасқан аудандардың топыраққа көп мөлшерде әр түрлі химиялық таба
жолмен жинақталған ауыр металл иондары адам ағзасында әр түрлі аурулардың қозуы мен пайда болуының ауруларда асқазан ауруы бірінші орында, тыныс алу жүйелері аурулары екінші орында, қан айналу жүйелері аурулары үшінші орында тұр. Сондықтан да Қазақстан топырақтарында ауыр металдардың жинақталуын және олардың қоректік тізбек арқылы ауысуын зерттеу қазіргі таңдағы ең өзекті мәселелердің бірі болып отыр.
Қазақстан топырағындағы ауыр металдардың таралу мен жинақталу ерекшеліктерін зерттеп, олардың тірі ағзаларға тигізген экологиялық әсерін анықтау.
1. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007.
2. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007 жыл
3. Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев
Ғаламтор: http://megamozg.kz/ www. wikipedia.org semgu.kz
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
УНИВЕРСИТЕТІ
Аэроғарыштық және байланыс технологиялар факультеті
5B071600 "Аспап ... ... ... Тіршілік ортасының экологиялық факторлары
Орындаған:
Тобы:
Тексерген:
Алматы 2015
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
1.Қоршаған ортаның экологиялық факторлары
1.2. Ортаның факторлары және ағзалардың оған адаптациясы
1.3 Ортаның абиотикалық факторларына бейімделу
1.4. Биотикалық ... ... 1.5. ... және ... ... ТІЗІМІ........................................................................................14
кіріспе
Қазақстанның көптеген аймақтарындағы экологиялық жағдай сын көтермейді. Ғылыми-техникалық прогресс қоршаған ортаның көптеген мөлшерде зиянды заттармен ластанып, қалыптасқан ... ... ... ... ... Республиканың көптеген аймақтары газ, сұйық және қатты күйдегі өндіріс қалдықтарымен, сульфаттармен және ауыр металдармен ластануда. Қоршаған ортаның ... ... ... деңгейі жоғары болуына байланысты олардың топыраққа, суға, ауаға түсуіне, тигізетін зияны мен ... ... ... ... ... ... отыр. Өндіріс ошақтары орналасқан аудандардың топыраққа көп мөлшерде әр түрлі химиялық таба
жолмен жинақталған ауыр металл иондары адам ... әр ... ... қозуы мен пайда болуының ауруларда асқазан ауруы бірінші орында, тыныс алу жүйелері аурулары екінші орында, қан ... ... ... ... ... тұр. ... да Қазақстан топырақтарында ауыр металдардың жинақталуын және олардың қоректік тізбек ... ... ... ... ... ең ... ... бірі болып отыр.
Қазақстан топырағындағы ауыр металдардың таралу мен жинақталу ерекшеліктерін зерттеп, олардың тірі ағзаларға ... ... ... ... ... топырағының ластануын негізге ала отырып, өндіріс ошақтарынан бөлінген ауыр металдардың мөлшері мен динамикасын анықтау арқылы олардың қоршаған ... ... кері ... экологиялық тұрғыдан толығымен бағаланды.
1. Қоршаған ортаның экологиялық факторлары- тірі организмдерге олардың дербес дамуының бір ғана кезеңінде болса да ... ... ... әсер ете ... ... ... әрі қарай бөлшектелмейтін элементі. Бұл анықтамада экологиялық факторлардың мынандай критерийлеін ерекше атап өту ... ... ... ... одан әрі ... Мысалы, су қоймасының тереңдігін немесе тіршілік ету орнының теңіз деңгейінен биіктігін экологиялық фактор ретінде қарастыруға болмайды, себебі тереңдік суды ... ... ... ... ... артуы, жарықталудың кемуі, температураның төмендеуі, еріген оттегінің азаюы, су тұздылығының жоғарлауы, т.б. арқылы әсер етеді; биіктіктің әсері ... ... ... ... ... ... асырылады.Шын мәнінде температура, жарықталу, тұздылық және т.т. тірі организмдерге тікелей әсер етуші сыртқы ортаның ... ... ... ... ... ... тікелей емес, аралық буындар арқылы берілуі мүмкін, яғни бұндай жағдайда ол көптеген ... ... ... ... ... факторлардың аралық буындар арқылы ықпал етуінің мысалын құс ... ... ... базарларында құстар орасан көп шоғырланады. Бұнда басты рольді биогендік заттар атқарады; құстардың саңғырығы суға түседі; судағы органиканы бактериялар ... ... ... осы ... балдырлар шоғырланады.Бұл өз кезегінде планктондық организмдердің, ... шаян ... ... ... әкеліп соғады. Соңғылармен балықтар қоректенеді, ал олармен базарды мекендеуші құстар қоректенеді.Демек бұл жерде құс саңғырығы ... ... ... ... ... ... жағынан қаншалық әр алуан болмасын, олардың әсерінің нәтижелері экологиялық тұрғыдан салыстыруға келеді, өйткені әрқашанда организмдердің тіршілік әрекетінің өзгерісі ... ... ал бұл, ... популяция санының өзгеруіне әкеліп соғады.Осы тәуелділікті талдау, оның төмендегідей заңдылықтарын атап ... ... ... ... белгілі бір мәндерінде организмдердің тіршілік ету үшін ең қолайлы жағдай туады: бұл жағдайлар оптималды жағдайлар деп аталады.
2. фактордың мөлшері оптималдық ... ... ... ... дара ... тіршілік әрекеті де солғұрлым нашарлай түседі; осыған байланысты қалыпты тіршілік ету аймағы айқындалады.
3. фактор ... дара ... ... ... ете ... ... төзімділік шектері деп аталады; төзімділіктің төменгі және жоғарғы шектері ажыратылады.
Сонымен, қоршаған орта факторлары 3 топқа бөлінеді:
1.) Абиотикалық ... өлі ... ... ... t0-ра , ылғалдылық , жарық және т.б.
2.) ... ... - тірі ... ... ... ... - ... әртүрлі іс-әрекетінің әсерлері.
1.Абиотикалық факторларға айналадағы ортаны, яғни өлі табиғатты құрайтын жеке құрамды бөліктері жатады. Мысалы: климаттық факторлар ... ... ... мөлшері, ауаның t0 - сы, жарық мөлшері, күн мен түннің ұзақтығы, желдің әсері, ауа қысымы, ауа құрамы);
Топырақтың әсері (химилялық ... ... және ... ерекшеліктері); гидрологиялық факторлар(судың тұнықтылығы, күн сәулесінің түсуі, құрамы, қысымы, ластануы т.б.); жер бедерінің әсері.
2.Биотикалық факторлар ... ... ... ... ... ... сан алуан әсерлері жатады.
3.Антропогенді факторлар биотикалық факторлар қатарына жатқызып келген болатын. Бірақ соңғы кездегі адамның іс-әрекетінің ... ... әрі ... ... ... ... ол жеке ... фокторлар дегеніміз - айнала қоршаған ортаға тигізетін адам баласы іс-әректінің тікелей немесе жанама ... ... ... материалдық игілігі үшін табиғат байлықтарын игеруге мәжбүр болады. Нәтижесінде, ірі кешендер, өнеркәсіп, зауыт, кен байыту, ... , ауыл ... ... дами ... Ал ... зияны әр-түрлі газдар, қалдықтар, лас сулар, химиялық зиянды қосынды ... ... ... ортаға түседі.Зиянды заттардың көпшілігі табиғатта айналымға түспей, жинақталып бүкіл тіршілікке кері әсерін тигізе бастайды. Яғни, атмосфера ауасының ластануы, су ... ... ... ... ... ... тартылуы, өсімдіктер мен жануарлардың сиреп немесе құрып кетуі, адам баласының денсаулығының бұзылуы және жалпы биосфера шегіндегі бұрын-соңды болмаған ... ... ... үдей ... ... жылдары антропикалық факторлардың табиғи ортаға және жалпы биосфераға әсері айқын біліне бастады.Осыған орай, адам ... ... ... ... ... тепе-теңдігінің бұзылмауына жол бермеу жолдары ғаламдық проблемалар деңгейінде қарастылуда.
1.2. Ортаның факторлары және ағзалардың оған адаптациясы
1) Орта және орта ... ... ... ... орта ... ... ... кейбір жалпы заңдылықтары.
3) Адаптация биологиялық құбылыс ретінде.
4) Тіршілік ету ортасы.
1.Мекен ету ... деп, ... ... ... ... және ... тікелей немесе жанама өзара байланыста болатынын түсінеміз.
2.Факторлар әсер ету ... және ... ... 3 топқа бөлінеді.
1. Қатаң маусымдылықпен әсер етуші факторлар тәулік уақытының уақыты, жыл мезгілдері, келіп-кету құбылыстары т. б.)
2. Маусымдылықсыз әсер ... ... - ... ... қайталанады-ауа-райы құбылыстары, су тасқыны, жер сілкіну, вулкан т. ... ... әсер ... ... Олар ... бір ... ғана өзгереді (климаттық жылынуы немесе суып кетуі т. б.).
4. Белгісіз әсер етуші факторлар-бұған антропогендік факторлар жатады, ағзалар мен олардың ... үшін өте ... және ... ... ... бағдарлануы жарық әсері өте маңызды.
Жарыққа байланысты жануарларды күндізгі және түнгі деп бөлеміз. Күн сәулесі осы жануарларға әсер ете ... ... ... басқарады және олардың тіршілік салтын, мінез құлығын, ұйқы мен демалу ритмдерін анықтайды. Мысалы: олардың әрекет ... ... ... ... ... т. б.
Ағымдар және оттегі.
Көптеген тіршілік орталарында жануарлар ағымының әсер етуін сезінеді. Ауа және су ... ... ... және ... ... қоршаған ортаның реттеуші факторы болып табылады. Олардың әсері екі жақты: біріншіден, ағымдар жануарларға әртүрлі ... және жылу ... ... олар жануарлардың өзін басқа жаққа орнын ауыстыртады.
Ауа ағымдары горизантальды түрде ... жел ... және жер ... ... термальды түрде болып бөлінеді.
Суда да ағымдар бар. Су ... ... ауа ... қарағанда аз болып келеді. Ол сарқырамаларды үлкен шамада-6 м. ... ... Ең ... су ... мұхитта болады, жылы Гольфстрим ағымдарында немесе суық компенсациялық ... ... ... ... ... үшін ... ролі өте зор. Ол тыныс алуға қатысады.
Ересек адамдардың қанында гемоглабиндік байланысқан оттегінің мөлшері 1 метрге ... ... ... ... О2-ткандерге таралады және сіңіреді.
Жануарлар үшін О2 негізгі зат тіршілік үшін қажетті. Жер бетіндегі оның таралуы ... ... ... ... ... ... шешуші фактор болып табылады, одан жануарлардыңәртүрлі мекен ету орталарына таралуы тәуелді. О2 таралуы: Ауадағы оттегі, топырақтағы О2, таяз ... О2, ... ... ... ... ... абиотикалық факторларына бейімделу
Температура мен ылғалдылықтың әсер ... ... ... ... t0-ра -880С ... ... ... сусыз шөлдерінде көлеңкеде +580С дейін көтеріледі. Орталық ... ... ... ... ... ... 400С ... жетсе, солтүстік жағында 200С дейін барады. Жердің барлық жерінде тіршілік таралған. ... бір ... иесі ... ... ... t0-ра ... көтеруі мүмкін емес. Сондықтан кез - келген жануарлардың таралуы мекен еткен жерімен шектеледі, сол ... ... ... дене ... ... ортаның температурасына байланысты өзгеріп отырады. Мұндай жануарлар ... дене ... ... алмайды, және пойкилотермдік жануарлар деп аталады.
Жануарлардың аздаған түрлері дене температураларын белсенді реттей алады, мұндай жануарлардың дене ... ... және ... гомойотермдік деп атайды.
Қоршаған ортаның температурасының өзгеруіне өте ... ... ... , ал тек ... ... ... ғана аз төзетін жануарлар стенотермдік деп аталады.
Ылғалдылықтың ... ... ... ... ... өмір ... негізгі шарты. Организмдегі болатын барлық тіршілік процестері су ерітіндісінде жүреді.
Әдетте жануарлар денесінің 50% ... ... ... ... : үй жануарларының 59%, адам денесі 64%, ұлу 70%, балықтарда 75% және жоғары, медузаларда 99% т. б.
Көптеген ... ... көп ... аз ... ... организімдерінде тірішілік ету орталары арасында өзара байланыстар (бейімделу механизмдері) қалыптасқан.
Август Тинеманн деген биологтың айтуынша барлық тірілер кіреді және ... ... ... ... күн сәулесі.
1.4. Биотикалық факторларға адаптация.
Тамақтану және түр аралық байланыстар. Әрбір жануарда өз тамағын ... ... ... ... ... бар.
Филогенез барысында планетадағы фаунаның әртүрлі өкілдерінде сан алуан бейімделушіліктер қалыптасқан. Мысалы: Инфузорилер суды жұта отырып, оны сүзедіде өз ... ... ... да ... ... ... Жануарлар әлеміндегі ең белгілі жұтқыштарға жыландар жатады.
Гүлдер мен өсімдіктер.
Ертеде ассириялықтар мен ... Екі ... ... ... пальмасын өсірді (екі үйлі өсімдік). Х.К.Шпренгель еңбегінде 1793ж. гүлді ... ... ... зерттеді. Ол өз теориясында гүлдердің балауыз қасиеттері сол ... ... ... ... ... ... ... эвглосса арасы кектар соратын мүшесі ұзын болып келеді. Оңтүстік америка көбелегі- тұмсықтар өте ұзын гүл ... ... ... ағзалардың байланыстары.
1) Қоректену ... ... ... Топикалық байланыс-(грекше топос - ... ... ету ... ... ... ... Форикалық (латынша форас- ... бұл ... бір ... ... ... ... қатысқан кезде пайда болады.
Экологиялық факторлар әсеріне организмдердің жалпы заңдылықтары
Экологиялық факторлардың организмге әсер етуі мен оған ... ... ... ... ... факторлар ережесі. Оның мәні келесіде: яғни бір факторлардың әсер ету күшін басқа ... ... ... ... ... . Мысалы, жылудың көп мөлшері ауаның ылғалдылығын төмендетеді.
Ю.Либихтың заңы немесе шектеуші факторлар ережесі. Бұл ереженің мәні келесіде: шектен тыс аз ... ... тыс көп ... ... ... қасындағы) организмнің күйіне ықпал етеді, сонымен бірге , басқа факторлардың ... ... Бұл ... өмірде практикалық маңызы зор. Организмдердің ең қажетті шектеуші факторларын біле отырып, мол өнім алуға ... ... ... ... ... жол ашады.
Шектеуші факторлармен қатар организмнің факторлар жиынтығына деген ең ... ... ... ... Ол ... толеранттық (төзімділік) заңына байланысты. Оптимум аймағы әртүрлі ағзалар үшін ... емес . ... үшін ... ... ... көп, мұндай ағзалар эврибионттар тобына жатады (грекше эури- кең, биос- тіршілік). Аз диапазонда бейімделетін ағзалар стенобионттар деп ... ... тар). ... ... ... экологиялық орталарда қалыпты тіршілігін жалғастыра береді. Мысалы, бұл организмдер тобына Қазақстанға жерсіндірілген ондатраны, көгілдір түлкіні, колорадо қоңызын, ақ ... ... ... жатқызуға болады. Стенобионтты түрлердің таралу аймағы шектеулі ... ... ... ... әсер ... ... ерекшеленеді. Ағзаға әсер ететін, тіршілік ортасын құрайтын элементтерді экологиялық факторлар деп атайды.
Экологиялық факторлар абиотикалық, биотикалық және ... ... ... Факторлар және олардың айырмашылықтары
Абиотикалық факторлар
Жарық, температура, ылғалдылық, топырақтың тұздылығы, судың ащылығы, қысым, атмосфералық газдар ... өлі ... ... ... ... ... биологиялық әсері бойынша ультракүлгін, инфрақызыл, көзге көрінетін сәулелер болып ... ... ... аз ... ... қажет, өйткені онық бактерияларды жоятын, өсу үрдісін және жасушалардың дамуын әрекеттендіретін, D витаминін түзілуіне әсері бар. Көп ... ... ... ... да ... ... сәулелердің басым бөлігі озон қабатында шағылысып, жерге жетпейді.
Көзге көрінетін сәулелер - фотосинтезге энергия ... ... ... ... ... ... ... - жылу энергиясының көзі. Өсімдіктерге күн сәулесі ... үшін ... көзі ... үшін ... ... ... ... байланысты өсімдіктер гелиофиттер (жарықсүйгіш), сциофиттер (көлеңке сүйгіш) және фокультативті гелиофиттер (көлеңкеге шыдамды) болып бөлінеді. Жануралар күндіз немесе ... ... ... ... ... ... Олар үшін жарық - тіршілік белсенділігінің ... ... ... ... ... байланысты өсімдіетерді қысқа күнді (төменгі белдеуде тіршілік ететін) және ұзақ күнді (қоңыржай, биік белдеулерде тіршілік ететіндер) деп екіге бөлінеді.
Фотопериодизм - ... мен ... ... түсу ұзақтығына байланысты әрекеттері. Ағзалардағы маусымдық өзгерістер көбінесе ... түсу ... ... ... Жарықтың түсу ұзақтығының өзгеруі температура өзгеруімен бірге жүреді. Бірақ жарық температура сияқты кездейсоқ өзгере ... ... ... ... ... ... түсуі сияқты маусымдық өзгерістердің негізі. Қоңыржай белдеулерде тіршілік ететін жануарларға күзгі күннің қысқаруы ... ... әсер ... тоқтатады. Ал көктемгі күннің ұзаруы жануарлардың көбеюіне жағдай жасайды. Күндізгі жарықтың ұзақ уақыт түсуі үй құстарының көбірек жұмыртқа ... да әсер ... ... ... ... температурасына әсер етеді, яғни ағзадағы зат алмасуды құрайтын барлық химиялық реакциялардың ... әсер ... ... ... ... ... тіршілік ете алады. Бұл цитоплазманың қасиеттеріне байланысты. Ең жоғарғы температура шегі 120-1400С (споралар, бактериялар тірі қалуы мүмкін) ең ... ... шегі ... - ... ... ... сперматозойдтар шыдай алады) болып табылады.
Температураға байланысты ағзаларды ... ... ... ... мекендейтін) және термофилдер (температурасы жоғары орталарды мекендейтін) деп бөлінеді.
Ағзалар екі жылу энергиясының көзін қолдана алады: сыртқы күннің жылу ... ... ... ішкі ... және ішкі - ... зат ... ... бөлінетін жылу.
Ағзаның жылу балансын реттеуде басым қолданатын энергия көзіне байланысты оларды пойкилотермді және ... деп ... ... ... ... ... даралар арасындағы, популяциялар арасындағы қарым-қатынастар) әсер етуі. Биотикалық ... ... ... және ... мутуализм, комменсализм, түріше және түраралық бәсекелестік, паразиттік, ... ... ... ... ... арқылы ғана емес, табиғи орта арқылы да тікелей немесе жанама әсер ете ... ... және ... орта жағдайымен әрекеті. Популяциядағы өсімдіктердің өздігінен азаюына әкелетін, бір түрге жататынөсімдіетердің арасындағы бәсекелестік; ... ... мен ... ... ... ... ... т.с.с. бәсекелестік пайда болады. өсімдіктер атмосфераның газдық құрамын сақтайды, өйткені оттегі-фотосинтез нәтижесі.
Жануарлар мен ... ... ... ... ... өсімдікпен қоректене отырып, олардың өсуін тежейді. Бал арасы жабайы аралар өсімдіктерді тозандандырады және шырынмен қоректенеді. Кейбір өсімдіктер өзінің ... және ... ... ... ... ... тиіндер т.с.с.), жәндік қоректі өсімдіктерді жәндікпен қоректенеді (шыбынжұт, шылқылдақ).
Жануарлардың бір-бірімен және тіршілік ортасымен қатынасы. Бір немесе бірнеше түрге жататын ағзалар ... ... үшін ... ... ... мүмкін. Кейбір жағдайда қоректік факторларға ғана емес, басқа да (мінез-құлық, ... ... ... үшін т.б.) ... ... ... бәсекелестік тууы мүмкін.
Саңырауқұлақтар,бактериялар,вирустардың өсімдіктермен,жануарлармен және тіршілік ортасымен әрекеті. Симбиотикалық бактериялар ... және ... ... қамтамасыз етеді.Аурутұғызатын микроорганизмдер,өсімдіктермен жануарлар организімінде паразиттік өмір сүретіндер оны өлімге әкеп соқтыруы мүмкін. Топырақ бактериясы мен ... ... ... экожүйедегі заттар айналымын қамтамысыз етеді.
Антропогендік факторлар
Адамның ағзаларға тікелей әсер ететін немесе ағзалардың ... ... ... ... ... ... Оң әсері. Қоршаған ортаны жаңарту: ағаштар, гүлдер, ... ... ... жаңа сорттарын, жануарлардың тиімді қолтұқымдарын шығару; табиғи территорияларды (қорықтар, ұлттық парктер, қорықшалар) ... Кері ... ... ... ... кесу, батпақты жерлерді қарқынды кептіру, өндіріс құрылыстарын ... ... ... өнеркәсіптік және тұрмыстық қалдықтарды тастау, табиғи ресурстарды үздіксіз алу (мұнай, көмір, газ т.с.с.); жануарларды жаппай қыру, ... ... ... ... ... ... ... жаппай жинау т.с.с.
Қорытынды
Қазақстанның көптеген аймақтарындағы экологиялық жағдай сын көтермейді. Ғылыми-техникалық прогресс қоршаған ортаның көптеген ... ... ... ... ... ... ... бұзылуымен қатар жүруде. Республиканың көптеген аймақтары газ, сұйық және ... ... ... ... ... және ауыр ... ... Қоршаған ортаның зиянды заттармен ластану деңгейі жоғары болуына байланысты олардың топыраққа, суға, ауаға ... ... ... мен ... ... ... ерекше көңіл бөлініп отыр. Өндіріс ошақтары орналасқан аудандардың ... көп ... әр ... ... таба
жолмен жинақталған ауыр металл иондары адам ағзасында әр түрлі аурулардың қозуы мен пайда болуының ... ... ... ... орында, тыныс алу жүйелері аурулары екінші орында, қан айналу жүйелері аурулары үшінші орында тұр. Сондықтан да Қазақстан топырақтарында ауыр ... ... және ... ... ... ... ... зерттеу қазіргі таңдағы ең өзекті мәселелердің бірі болып отыр және кез ... тірі ... өзін ... ... ... ... ... байланыста ғана өмір сүре алады. Олар - топырақ, су, минералды заттар, жер бедері және ... әр ... ... ... ... ... тірі ... оң немесе теріс әсер етуі мүмкін. Сондықтан әрбір ... ... ғана ... ... ... ... болуы тиіс. Мәселен, көлбақа үшін қалыпты өсіп-көбеюіне қолайлы орта -ылғалы мол көл жағасы. Ал, куаң дала ... ... ... ол үшін ... өмір сүре алмайтын орта болып табылады. Бірақ та организм үшін табиғаттың ... ... ... ... кажет және жиынтық күйінде әсер етеді. Олардың біреуі өте қажет, екіншілері орташа, ал үшіншілері мүлдем кажет емес зиянды болуы мүмкін. ... орта ... -- ... өсіп-көбеюіне, тіршілігіне, дамуы мен таралуьна тікелей жанама әсер ететін айнала ... орта ... ... Ал, ... ... жағдайлар деп -- тек сол органим үшін алмастыруға келмейтін табиғи ... ... ... ... қолданып кез-келген адамға түсінікті етіп жеткізу арқылы қоршаған ... мен ... ... қорғауға шақырғым келді.
Әдебиеттер тізімі: Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - ... ҒӨФ. 2007. ... тілі ... ... ... ... ... География және геодезия. -- Алматы: баспасы, 2007 жыл
Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН ... ... С. К. ... и ... ... наук А. А. ... Алма-Ата, Изд-во , 1966. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. ... ... www. ... semgu.kz

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қызылорда қаласының табиғи – экологиялық жағдайлары63 бет
Организмдердің тіршілігі үшін негізгі экологиялық факторлардың экологиялық мәні7 бет
Су-тіршіліктін қажетті шарты, тіршілік факторы7 бет
Тіршілік ортасы және экологиялық факторлар7 бет
Техносферадағы тіршілік қауіпсіздігі.өндіріс ортасының қолайсыз факторларының жіктелуі21 бет
Өсімдік тіршілігінің факторлары8 бет
Негізгі абиотикалық факторлар және ағзалардың оларға бейімделуі. Биосфера ғаламдық экожүйе. Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс14 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. организмдердің индикаторлық мәні4 бет
Экологиялық факторлар жайында5 бет
Экологиялық факторлар. Абиотикалық факторлар9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь