Құқық түсінігі және қоғамдағы рөлі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1. ҚҰҚЫҚ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ҚОҒАМДАҒЫ РӨЛІ ... ... ... .. 6
1.1 Құқықтың дамуының теориялары ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Құқық белгілері және жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.3 Құқық нормаларының түсінігі және жіктелуі ... ... ... ... ... . 10
1.4 Құқық нормаларының жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 12

2. ҚҰҚЫҚТЫҚ НОРМАЛАРДЫҢ БЕЛГІЛЕРІ ... ... ... ... ... 15
2.1 Гипотеза ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2 Диспозиция ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 16
2.3 Санкция ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 17
2.4 Конституциялық . құқықтық нормалар ... ... ... ... ... ... ... 21

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... .. 24

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... 25
Құқық адам мен қоғамның жаратылысымен байланысты тұлғаның бостандығын білдіретін, қоғамдық қатынастарды реттейтін, ресми құжаттарда анықталған, мемлекеттің күшімен қамтамасыз етілетін құқықтық нормалардың жиынтығы.
Заң ғылымының негізі мемлекет және құқық теориясынан басталса, аталған пән өз бастауын құқық терминінің мазмұнын ашудан басталады. Бұл жерде “неге?” деген сұрақ заңды туындайды. Жауап іздер болсақ, мынаны айтуға тура келеді: 1) құқық мемлекетпен пайда болған. Демек, мемлекет атаулы билік құралдарының жүйесімен ішкі, сыртқы көпқырлы функцияларды біріктіре білген жиынтықты зерттеу қажет болса, онда оның бастауы міндетті түрде құқық ұғымына тіреледі деген сөз.
2) Құқық әлеуметтік және философиялық тұрғыдан алғанда, өте ауқымды түсінік. Ол өз бойына тек құқықтық нормаларды ғана емес, сонымен қатар құқықтық сананы, құқықтық қатынастарды да біріктіреді.
3) Құқық – қай қоғамның болмасын мүшелерінің ара-қатынастарының бұлтартпас бөлшегі. Кез-келген қатынас моральдық және заңды тұрғыдан құқыққа сүйенгендіктен, мемлекет және құқық теориясы пәнінің де өз кезегінде алғашқылардың қатарында құқықты зерделейтін осы және өзге де себептерге байланысты.
Енді құқық нормасына келер болсақ, құқықтық норма заңда ресмилендірілген нормативтік нұсқау. Ол жалпыға міндетті, мемлекеттің атынан баянды етілген, қоғамдық қатынастарды реттейтін билік.
Ал құқықтық қатынас бұл – құқыққа байланысты, құқық негізіндегі қатынастар.
1. Жоламан Қ.Д. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық. – Алматы: «Нұр-пресс» 2007-296 бет
2. Өзбекұлы С., Қопабаев Ө. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық. – Алматы: Жеті жарғы, 2006.- 264 бет
3. Мемлекет және құқық негіздері: Оқулық / Құраст. Е.Баянов. – Алматы: Жеті жарғы,2001. – 624 бет
4. Булгакова Д.А. Мемлекет және құқық теориясы: Оқу құралы: - Алматы: Заң әдебиеті, 2008 – 130 бет
5. Сапарғалиев Ғ., Ибраева А. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық. -2-басылым, өңд., толықт. – Астана: Фолиант, 2011 – 360 бет
6. Ағдарбеков Т. Мемлекет және құқық теориясының негізгі мәселелері. Оқу құралы. – Алматы: Заң әдебиеті, 2009. – 256 бет
7. М.Какимова. Основы теории государства и права. Учебник. 2 изд. – Астана: Фолиант, 2010. – 256 стр.
8. Венгеров А.Б. Теория государства и права. А.Б.Венгеров М. «Юрист» 1998. – 624 стр.
9. Спиридинов Л.И. Теория государства и права. Учебник.Л.И.Спиридинов М. «Проспект» 1999. – 304 ст.
10. Стамкулов А. Понятие правовых отношений, их виды. А.Стамкулов «Фемида», 2001. - №10
11. Мемлекет және құқық теориясы пәні бойынша тестілеуге арналған оқу-әдістемелік құрал. Ақтөбе: ҚР ІІМ Ақтөбе заң институты, 2012. – 120 б.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе................................................................
................ 4
1. ҚҰҚЫҚ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ҚОҒАМДАҒЫ РӨЛІ.............. 6
1.1 Құқықтың дамуының теориялары............................... 6
1.2 Құқық белгілері және жүйесі................................ 9
1.3 ... ... ... және ... ... Құқық нормаларының
жіктелуі......................................... 12
2. ҚҰҚЫҚТЫҚ НОРМАЛАРДЫҢ БЕЛГІЛЕРІ................... 15
2.1
Гипотеза....................................................................
16
2.2
Диспозиция..................................................................
16
2.3
Санкция.....................................................................
..... 17
2.4 Конституциялық - құқықтық нормалар........................... 21
Қорытынды.............................. 24
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.................... 25
КІРІСПЕ
Құқық адам мен қоғамның ... ... ... ... ... қатынастарды реттейтін, ресми құжаттарда анықталған,
мемлекеттің күшімен қамтамасыз етілетін құқықтық ... ... ... ... мемлекет және құқық теориясынан басталса, аталған
пән өз бастауын құқық терминінің мазмұнын ашудан басталады. Бұл ... ... ... заңды туындайды. Жауап іздер болсақ, мынаны айтуға тура
келеді: 1) құқық мемлекетпен ... ... ... ... ... билік
құралдарының жүйесімен ішкі, сыртқы көпқырлы функцияларды біріктіре білген
жиынтықты зерттеу қажет ... онда оның ... ... ... ... ... деген сөз.
2) Құқық әлеуметтік және философиялық тұрғыдан алғанда, өте ауқымды
түсінік. Ол өз ... тек ... ... ғана ... ... ... ... құқықтық қатынастарды да біріктіреді.
3) Құқық – қай қоғамның болмасын мүшелерінің ара-қатынастарының
бұлтартпас бөлшегі. ... ... ... және заңды тұрғыдан
құқыққа сүйенгендіктен, мемлекет және құқық ... ... де ... ... ... ... ... осы және өзге де
себептерге байланысты.
Енді ... ... ... ... ... ... ... нормативтік нұсқау. Ол жалпыға міндетті, ... ... ... ... қатынастарды реттейтін билік.
Ал құқықтық қатынас бұл – құқыққа байланысты, құқық ... ... ... ... және ... ... ұғымдары менің
дипломдық жұмысымның арқауы болып отыр. Жұмыс үш тараудан тұрады, әр ... ... ... ... ... түсінік” атты 1-ші тарауда құқық ұғымы
жайлы жалпы түсінік пен оның белгілері және нормативтік реттеу ... алар орны ... сөз ... ... ... ... ... оның жалпы мәнін ашуға тырыстым.
Заң ғылымында “құқық” термині ... ... ... ... ... танылған қоғам мүшелерінің әрекет ету мүмкіндігі деп қарастырса,
келесіде “құқық” деп құқық ... ... ... ... ... ... оқу ... ұғымы ретінде қолданылады делінеді. Осыдан өзге
ғалымдар құқыққа субъективті де, объективті де ... ... ... ... ... ... ... беруден бастап, бұл бөлімде
сонымен қатар оның өзіне ғана тән белгілерін аштым.
“Нормативтік реттеу жүйесіндегі құқықтың орны” – ... ... ... ... қатынастарды реттейтін нормалардан тұратындығы, олар
әлеутеммік және әлеуметтік-техникалық нормаларға бөлінетіндігі жөнінде сөз
қозғалды. Осыларды аша келе І ... ... ... ... атты ІІ тарауда Құқықтық қайнар көздер және ... ... ... және оның құрылымы жайлы айтылды. Аталған
бөлімдерде құқық пен мораль ара-қатынасы жөнінде, ... ... ... және ол ... ... нысанда болатыны жөнінде, құқықтық
нормаларға жалпы және ... ... тән ... келетіндігі жайлы ауқымды
дәлелдер келтірілді. Сонымен қатар, құқық, ... ... ... ... міндетті түрде олардың қайдан бастау алатынын, яғни ... ... ... ... Сол әдетінші, мен де осы бөлімде құқық ... ... ... ... ... атты ІІІ ... құқықтық қатынас түсінігі мен
белгілері және заңды айғаққа ... ... ... келтіре отырып.
1. ҚҰҚЫҚ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ҚОҒАМДАҒЫ РӨЛІ
1. Құқықтың дамуының теориялары
Құқықтың дамуы – адам қоғамының ... өмір ... ... ... бірі. Ол — әлеуметтік нормалардың қалыптасып,
қоғамдағы ... ... ... және ... ... ... мораль, діни нормалары) қоғамның даму процесінде
бірте-бірте құқықтық нормаларға айналуы. ... ... ... ... ... құқықтың жаңа түрлері пайда болды: заң, заңға тәуелді
келісімдер, шарттық нормалар, заң күші бар соттың шешімдері.
Құқық ... ... ... ... даму ... ... келді. Алғашқы қоғамдағы әлеуметтік нормалар: әдет –
ғұрып, салт – дәстүр, мораль, діни ... ... ... ... ... екінші қатардағы нормаға айналып, құқық әлеуметтік негізгі нормаға
айналды. Адам қоғамы ... ... өмір ... ... Сол көне ... ... пен мемлекет қашан пайда болды, қалай дамып келеді: — ... ... ... ... жақсы білу қоғамды дұрыс, сапалы
реттеп – басқаруға өте қажет.
Құқық екі жолмен дамыды. Біріншіден, мемлекеттік қоғамдық меншікті
реттеу ... ... ... ... ... Ману заңына
сүйенді, ал ... ...... ... ... жеке меншік
бағытындағы қатынастарды мемлекеттік органның өзі бекіткен нормалар арқылы
реттеп, басқарды.
Адам қоғамы мыңдаған жыл өмір ... ... Жеке ... ... азаматы болып, сол мемлекеттің билігіне, құқықтық тәртібіне
бағынып, өзінің іс-әрекетін, ... ... ... ... жұмсап келеді. Адамдар ежелгі заманнан мемлекет пен ... ... ... ... дамып келеді?-деген мәселелермен шұғылданып, ғылыми
зерттеулер жасап келеді.
Енді мемлекеттің және құқықтың ... ... ... ... ... тоқталып өтейік.
Теологиялық теория – мемлекет пен құқық Алланың әмірімен қалыптасып,
дамып келеді деп ... ... ... ... ... ... ішкі ... өзгеріп, ескеріп, жаңарып жатады. Оның дамуына сыртқы ... мол ... – деп ... ... ... ... дамуын,
оның мемлекетпен байланысын субъектілердің құқығының міндеттері болатын
және мемлекеттің бақылауын қостайды.
Әлеуметтік теория – ХХ ғасырда қалыптасқан ... Бұл ... ... ... ... тәртібін жан – жақты ... ... ... Эрлих, Леон Дюги, С.М.Муромцев, Г.Н.Шершеневич,
Р.Паунд. Құқықтық әлеуметтік мазмұнын ... ... ... ... ... теория – құқық әлеуметтік өмірдің сыртқы қарым – ... , ... ... ... – мақсатын орындау деп түсінеді. Заң
ғылымы құқықтың жеке өзін ... ... ... ... ... —  ... жақсы зерттеуді , құқықтық мемлекетті
жақтады.Нормативтік актілерді жоғарыдан төмен ... ... ... ... Бұл теорияның, өкілеттері: Р.Штаммлер, ... ... ... ...... ... ... мүдде – мақсатын қорғайтын нормативтік актілердің жиынтығы. Құқықтың
мазмұны екі ... ... — деп ... ... базис пен
үстем таптың мүддесі.
Бұл теорияның тарихи даму процесін 3 ... ... ... ...... ... ... және оның қоғам дамуындағы мазмұны; екінші
кезең – ... ... көз – ... ... ...... көз –
қарасты бұрмалау.
Бірінші кезеңде ғылымның құқықтың мазмұнын түмінуі ... еді ... ... және ... ... тығыз байланыста болуы. Екінші
кезеңде – ... ... ... ... ... ... оның ... рөлін, маңызын дұрыс түсіндіреді. ... ... ... ... ... ... кейбір
елдердің басшылары марксизмнің мазмұнын бұрмалап, өздерінің әкімшілік –
әміршілік, тоталитарлық ... ... үшін ... ... ... теорияларының жеке алғанда ... ... да ... ... барлығының мазмұнын біріктіргенде бірнеше дұрыс
қорытынды тұжырымдар шығаруға болады:
—         Құқық әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Құқық қоғамдық және жеке адамдардың мүдде – ... ... ... ... ... ... түрлерін қорғайтын негізгі куш;
—         Құқық мемлекетті қалыптастырған және оның бақылауындағы,
қоғамдық ... ... ... ... жеке тұлғалардың экономикалық,  саяси, әлеуметтік т.б.
бостандығын, теңдігін қорғайтын негізгі құрал. Құқық қоғамның ... ... ... ... пен ... ара – ... зерттейтін
негізгі күш – құрал.
Табиғи теория – бұл теорияны жақтаушылардың пайымдауынша, ... ... ... ... жоқ, олар ... өзі ... табиғаттан бастау
алып, әділеттілікке негізделген абсолюттік ұғымдар деп ... ... ... көне ... қалыптасқан. Теорияның мазмұны – адамдардың
табиғи және мемлекеттің өмірімен байланысты құқықтары мен ... ... ... жоя алмайды – деп ... ...... ... ... келетін мемлекеттік заң болуға тиіс емес –
деген. Табиғи теорияны орта ғасырлардың ... ... ... ... ... ... ... Дамыған елдерде табиғи әлеуметтік
норма мен құқықты бір – біріне ... ... ... жоқ. Олар ... ... теория – осы теорияны ұстанғандар мемлекет пен құқық тарихтан
бастау алып, тарихпен бірге жетілді дейді. Бұл ... ... ... ... сана – ... даму ... өмірге келіп, қалыптасады
деп түсіндіреді. Оған мемлекеттің қатысы жоқ – деп ... ... ... ... ... мен құқықтарды жоя алмайды, ... даму ... ... қатынастарды реттейтін, басқаратын
нормаларды өзгертіге болады.Бұл теорияның ... : ... ... Карл
Савинын,Фридрих Пухта, Штиль т.б.
Патриархалдық теория – мемлекет адамдардың отбасы тәжірибесінен
қалыптасқан азаматтардың ... ... ... ... ... үшін біріккен одақ деп түсіндіреді. Күрделі ірі патриархалдық отбасы
басшысы бірте-бірте мемлекеттің ... ... ...... ...... теория – адамдардың психологиялық біріккен көзқарасы, іс-
әрекеті, мінезі, тәртібі – бәрі ... ... ... ... ... ... және тағы басқалар. XX ғасырдың басында жақсы дамыған
теория. ... ... ... ... ... психикасының ішкі
құрылысында қалыптасып олардың сыртқы іс – әрекетіне, ... әсер ... ішкі сана – ... мен сыртқы тәртібінің, мінезінің, іс – ... ... ... сана деп атайды.Бұл теория құқықты екі
түрге бөледі: жеке тұлғалық (автономдық) және оң жағымды ( ... ... ... ... – жеке адамның ішкі ұятынан қалыптасатын елегізу, ... Оң ... ... ...... ... ... абыройына
сенушіліктен қалыптасатын психикалық көзқарас.
       Нормативтік теория – құқық әлеуметтік өмірдің сыртқы қарым –
қатынасын реттеп, ... ... ...... ... ... Заң ғылымы құқықтың жеке өзін ... пен ... ... ... ... ... – нышандарын жақсы зерттеуді, құқықтық
мемлекетті жақтады. Нормативтік актілерді жоғарыдан ... ... ... ... ... Бұл теорияның, өкілдері: Р.Штаммлер,
Г.Кельзен, ... ... ... ... ... ... рулық қауым пайда
болып, ұзақ ғасырлар бойы адамдар туыс, қандастығы ұйымның шеңберінде ... Бұл ... ... көшпелі тайпаларда мемлекеттің құрылуы
ғасырларға созылып, ол ерекше күрделі түрлер арқылы қалыптасты, ал ... ... келе ... ... ... ... “әдет”  заңына бағынып
келген.
Құқық ...  — ... ... қамтамасыз
етілетін, әділеттілік туралы адамдардың ... ... ... ... ... ... жиынтығы.
1.2 Құқық белгілері және жүйесі I.Құқық жүйелілігі-құқық ережелері
әрқашан ішкі біртұтас ... ... ... ... ... ... ... ұлттық құқықтық жуйесі болады
II.Нормативтілігі
III.Формальді анықтылық белгісі-яғни құқықтық ереженің жазбаша нысанда
болатындығы.
IV.Жалпыға ... ... жіне ... бірдей қолжетімділік.
V.Императивтік сипаттың болуы:биліктік сипаты.
Құқықтың қайнар көздері-құқық нормаларының ... ... ... уақыт бойына қалыптасқан,көп мірте
қолданылған нақты бір қоғаммен мойындалған жүріс-тұрыс ережесі.
II.Сот ... ... ... соттың қабылдаған шешімінің
заңдық кушінің болуы жане оның ... ... үлгі ... ... құқықтық акт-заң шығарушы орган мен ... ... ... құқықтық ережелер 1998 жылғы “Нормативті ... ... ... ... ... актілер екіге
бөлінеді:I.Заңдар; ... ... ... жай ... жане ... болып бөлінеді.
Заң дегеніміз-заң шығарушы органмен қабылданатын белгілі бір қоғамдық
қатынастар тобын реттейтін нормативті құжат.
Жай заңдар дегеніміз-ағымдағы,қолданвстағы барлық заңдар.
Конституциялық ... ... ... енгізетін заңдар,қабылдануы конституцияда көрсетілген
заңдар(референдум ... ... ... ... ... негізі-заңдықкушіне байланысты.
Заңға тәуелді актілер дегеніміз-конституция мен ... ... ... ... ... егжей-тегжейлі жүзеге
асыру механизмін көрсететін құқықтық ережелердің жиынтығы.Мысалы:үкіметтің
қаулылары,министрліктің,әкімдердің шешімдері,регламент,ережелер.
Ғылыми доктрина-атақты, белгілі ... ... ... жүйесі – құқық саласы(конституциялық,әкімшілік,азаматтық жане
т.б.),институттары, жеке меншік құқық ... жаза ... ... ... ... ... болып танылу үшін,оның келесідей
белгілері болуы керек .
1)Өзіне тән ... ... ... ... ... әдісінің болуы,әдіс дегеніміз-қоғамдық қатынастарға әсер
етудің амал-тәсілдері. Құқық ... ... екі түрі ... пен ... ... ... 2)диспозитивтік
әдіс-тараптардың теңдігіне негізделген.
3)Қайнар көздерінің ... сол ... ... ... болуы.
4)Қадаларының болуы.
Конституциялық құқық - ең маңызды,себебі оның реттеу пәніне келесідей
қоғамдық ... ... ... ... ... құрылымды айқындау. 3) қоғамдық ... ... ... мен ... мәртебесін айқындау. 5)қоғам өмірі үшін аса ... ... ... құқығы, мемлекеттік тіл мәселесі, меншік
институты.
ҚР-да мемлекеттік ... үш ... ... ... ... ... ... әділдігін жүзеге асырудың жолы.
Құқық жалпы ұғым ... ... ... ... , дара ... көп ... ... Құқықтық
нормалар  құқықтық  формалық болмысы, өмір ... ...... түрі және ... ... тек құқықтық нормалар арқылы 
өмір сүреді. ... ... ... және қорғайды. Сондықтан 
құқықтық нормалар құқықтың ... ... ... Норма сөзі  латын
аударғанда « үлгі », «ереже» ... ... ... ... ... , ... әр ... мемлекет тарапынан болады және
олардың мазмұнында  қоғамдық қатынастарға түскен  субъектілердің   мінез-
құлықтары ,  әрекеттері туралы ... ... ... ... ... тап ... жағдайларда  оның сол сәттегі  әрекеттері  
құқық нормаларымен  ... , ... ... Мысалы субъект  үйін
сату  үшін  нотариустың  қатысуымен  сату туралы келісімшарт  жасауы тиіс ... тұру ... ... ... толу ... т.б. ...... құбылыс. Құқықтың негізгі қызметі – қоғамдық
қатынастарды реттеу, тәртіпті сақтау, қорғау. Құқық жалпыға бірдей ... ... ... ... ... құқықтық норма дегеніміз, құқықтың бір ғана ереже қағидасы. Мысалы,
құқықты үй деп санасақ, онда құқықтық норма осы үйдің бір ... ... ... ... түсінігі және жіктелуі
Құқық нормасы дегеніміз-құқықтық қатынасқа қатысушылардың құқықтары
мен міндеттерін туындататын,мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері :
1)  Құқықтық  нормалар  бекіткен үлгі , ... ... ... ... нормаларының  мәтінде көрсетілген  ... ... ... ... ... , шешімін бекітеді.
Мысалы ,  Қазақстан Республикасының  Азаматтық ... ... ... ... ... дейінгі  кәмелетке толмағандар үшін  мәселелердң олардың 
атынан ата- анасы  , асырап алушылары  немесе қорғаншылары  ... ... ... Яғни , бұл  ... 14 ... ... бәріне бірдей
болып табылады.
2) Құқықтық   норма  халықтың ,  таптардың , топтардың , ... ... еркі де ... ... ... жеке ... құқықтық норма  бекітілуі көп болған. ... , ... ... қалаушы Карл Маркс  өзінің « Коммунистік  партияның
монифистері» деген  еңбегінде  буржуазиялық  қоғамдағы  мұрагерлік туралы 
заңның өте қатаң талаптарын  жоюды өз ... ... . ... ... ... ... бола тұрып , отбасында қызметші  болған ... ... ... ... , бала туғызған. Әйелінен сескенген ... ... ... ... бірақ оған өзінің мұрасын ... ...... ... сол кездегі заң бойынша  заңды
некеден туған  ... ... ... ... ... жазу барысында К.Маркс «Коммунистік  партияның манифесінде»
қатаң мұрагерлік заңын жоққа шығаруды талап етті.
3)  Құқықтық норма  қажет болған  ... ... ... ... Сот , ... ... және ... да  мемлекеттік органдар 
құқықтық норма  бұрмаланған , ... ... ... ... , ... ... нормалар бірнеше түрге бөлінеді:
1. Қоғамның әр саласныа қарай өндірістік, ... ... ... әлеуметтік, білім, ғылым т.б. бағыттағы нормалар.
2. Құқықтың әр саласныа қарай мемлекеттік, ... ... ... ... қылмыстық, азаматтық-прцессуалдық, қылмыстық-
процессуалдық, т.б. саладағы нормалар.
3. Атқаратын жұмысына қарай нормалар екіге ... ... ... ... ... ... үшке ... тыйым салушы,
ерік беруші нормалар.
Мамандандырылған құқықтық нормалар – ... ... ... ... ... ... ... азаматтық, қылмыстық,
заңгерлер, дәрігерлер, мұғалімдер, инженерлер ... ... ... ... ... ... нормасының мемлекет пен тікелей байланысты болуы.
-Мемлекеттік еркінің көрініс табуы.
-Құқық нормасының көп мәрте қолданылуы.
1.4 Құқық нормаларының жіктелуі:
Құқық ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтан  сол қатынастарды  тиімді қорғау ... ... ... ... функцияларына  байланысты  топтастырып
қарағанда  арнайы бір қоғамдық  қатынастарды реттейді . Кейбір ... ... ... реттесе, басқалары  экологиялық, қаржы 
отбасы, әкімшілік , банк , ... , ... жер ... ... Осыған байланысты  құқықтық нормалар  реттеу пәніне байланысты 
конституциялық – құқықтық , ... ... , ... —  ... ... т.б. ... жіктеледі. Ал , құқықтық нормалар  өздерінің іс ... ... ... ... ... ... бұл субъектіге белгілі бір мазмұндағы 
әрекеттерді  жасау  міндетін  жүктейтін норма.
2)   Тыйым салушы норма – бұл ... ... бір  ... бас тартуды  міндеттейтін норма.
3)   Құқық беруші норма – бұл  субъектіге   белгілі бір ... ... ... ... реттейтін норма.
4)  Дефинитивті норма – нормада заң ... ... бір ... ... ... Бұл ... құқықтары мен міндеттері нақтылы  дәрежеде  не мағынада 
көрсетілмейді. Бір дефинитивтік   ... ... ... ... , үлкен  маңыздық рөл атқарады және  Қазақстан
Республикасының  құқықтық жүйесінде  , құқық ... жиі ...... ... ... ... ... ұғымының  мына анықтама  мағынасында бекіткен : « Осы Кодексте 
жазалау қатерімен тыйым  ... ... ... ... ... ( іс-
әрекет  немесе әрекетсіздік ) қылмыс деп танылады»
«Неке және отбасы туралы заңның» 1-бабында  ... ... , ... зайыптылар арасында  мүліктік және мүліктік емес  жеке қатынастарды
туғызатын  , отбасы құру мақсатымен  ... ... ... ... және толық келісімді жағдайда жасалған  еркек пен
әйелдің  арасындағы тең құқықтық  ...... ... ... ... норма – негізігі  құқықтық идеялар  жариялану 
мағынасында  көрсетіледі. ...... ... ... іс
жүргізуге  кодексінің 8-нормасында қылмыстық   процестің  ... ... деп ... : « ... ... ... тез және толық  ашу , оларды жасаған адамдарды әшкерелеу  ... ... ... , ... ... және ... ... қолдану
болып табылады .
6)  Құқықтық  реттеу тәсілі бойынша   құқықтық нормалар диспозитивтік
,  императивтік ,  мадақтайтын және  ұсыныс беретін  ... ... ... ... өз тараптарынан  құқықтары
мен міндеттерін  өз ... ... іс ... ... ... ... ... түскен жағдайда еркіндік  таңдау мінез – құлқы 
қамтамасыз етіледі. Мысалы , азаматтық құқықтың ... осы ... ... ... ... ... талап етіледі 
және  екі жақтың келісімі ... ... ... ... ... ... ... норма – құқықтық қатынастарға түскен субъектілердің
мінез – құлықтары  қызметінің тәртіптері  мен түрлері  ... ... ... ... ... ... ие  ... Мысалы , 
бекітілген норма бойынша  жазасын ... ... өтеп ... ... ... ... бұрын босатылуы мүмкін. Немесе   адам көмбе
тауып алған болса  Қазақстан Республикасының  Азаматтық кодексі 247-бабының
2-тармағы мынадай  марапаттайтын норманы ... « ... және ... жататын заттардан тұратын  көмбе табылған ретте олар
Қазақстан Республикасының  ... ... тиіс . Бүл ... ... ... жер ... пайдаланушы немесе  көмбені тапқан адам  осы ... елу ... ... ... алуға құқылы».
в) Ұсыныстық нормалар – мемлекет және құқық ... ... ... , Қазақстан Республикасы  Президенті қабылдаған 
жарлықтарында ... ... бір ... реттеуге қаулы қабылдау керек
екеніне ұсыныс жасауы мүмкін .
7) Құқықтық нормалар функциялары ... ... ... ... болып бөлінеді:
а) Реттейтін нормалар – бұл субъектілердің субъектілік құқықтары мен
міндеттерін  олардың пайда болу және ... ету ... ... Сатып алу , айырбас жасау , ... ... , ... тұру ... ие болу , ... және ... қорғайтын норма – құқық бұзушылыққа барған  субектілерге 
мемлекет атынан  шара, күш қолдану арқылы  қол ... , ... ... ... реттейтін  нормаларды  қорғау функцияларын 
атқарады. Құқық қорғайтын нормалар ... ... , ... ... ... ... нақтылы  мағына бекітілген
Құқық әлеуметтік институт ретінде ... ... ... ... ... олар ... ... қамтамасыз етуге
бағытталған. Мемлекеттің құқықсыз өмір сүре алмайтыны ... ... өмір сүре ... ... мемлекеттегі саяси ... ... заң ... ... ... және оларға
кепілдік береді.
Құқық тарихи тұрғыда таптық құбылыс ... ... ... ең ... ... ... ... еркі мен мүдделерін білдірді.Егер
әдет-ғұрыптар адамдардың санасы мен жүріс-тұрысына ... ... ... болу мақсатында жазбаша рәсімделе ... ... ... байланыстардың күрделенуінің, қоғамдағы
қарама-қайшылықтардың таралуын әлеуметтік нормалардың реттей ... ... ... үш ... қалыптасты:
1)    Мононормалардың ( алғашқы қауымдық әдет – ғұрыптардың )әдет
құқығының ... ... және ... ... ... мемлекеттің
санкциялауы;
2)    Құқық нормаларынан құралған ... ...... – шығарудан көрініс тапқан ... ...... Сот және ... ... ... нақты шешімдерден
құралған және басқа да ұқсас ... ... ... ... ... ... нормасының көп мәрте қолданылуы ішкі құрылымы-оның құрылымдық
бөлшектерінің ішкі ... ... ... Құқықтық нормалар жеке
тұлғалар мен заңды тұлғалардың нақтылы мағынадағы құқықтық ... ... ... ... қжет ... ... ... қамтамасыз етіледі. Сот,прокуратура, полиция және басқа
да мемлекеттік органдар құқық нормаларын ... ... ... күш ... ... ... ... басқа
әлеуметтік нормалармен салыстырып қарағанда жалпы мазмұнға ие, бәріне
бірдей ... ... ... ... мынандай қорытынды
туындайды: құқықтық нормалар өмірде болған жағдайларға сан алуан ... және ол жеке бір ... ... ... ... болып
табылады. Мемлекеттік органдар өздерінің құқық бекіткен құзырлары бойынща
құқықтық нормаларды қабылдайды. Бірақ, қабылдаған ... бәрі ... ... ... ... бәрі ... ... әр түрлі
жағдайларға байланысты болған ... ... ... ... ... ... бір ... орденмен марапаттау туралы
шығарған жарлығы министрдің төменгі сатыда тұрған ... ... ... ... ... ... ... әкімінің
аппараттығы бөлім басшысын тағайындау туралы шығарған бұйрықтары және т.б
бұл жерде ... ... ... ... ... ... бір ғана ... байланысты бір ғана жағдайларға қатысы бар
басқа адамдарға ... ... жоқ. ... заң ... ... мен ... де дара ... қатарына жатады. Дара кесімдер
құқық ... ... ... ... ие бола ... бір ... қолданылады сонымен өзінің күшін жояды. Құқықтық нормалардың
өздеріне тән ... ... ... ... нормалардың құрылымы танудың
теорияға және тәжірибеге мәні өте зор. Оны меңгеру, білу арқылы ... ... ... ... ... пайдаланады.
2. ҚҰҚЫҚТЫҚ НОРМАЛАРДЫҢ БЕЛГІЛЕРІ
1. Норма мемлекеттік органның қабылдаған, бекіткен актісі, оның ... бар. ... ... ... ... ... ... ол нормаларды халықтың басым көпшілігі дұрыс орындайды.
2. Нормада субьектілердің ... мен ... ... ... толық
әрі нақты көрсетіледі. Егер көрсетілмесе, субьектілер өз ... ... ... тек заңға нұқсан келтірмеулері керек.
3. Норма ерікті түрде орындалмаса, мемлекет орындатуға мәжбүр етеді.
4. Құқықтық нормалардың жүзеге ... ... ... ... Құқықтық норма адамдардың, қоғам тәртібінің кепілдігі ретінде ... ... мен ... акт бабы бір ... ... олар ... ... де ... Құқық нормасы- бұл гипотезадан,
диспозициядан және санкциядан құралған жүріс-тұрыс ... ал ... ... ... бұл ... ... ... асырылу құралы,
мемлекеттің ерік білдіру нысаны. ... ... ... акті ... ... ... бап құқықтық норманың нысаны болып табылады. Олардың
арасындағы байланыс әртүрлі сипатқа ие. Жүріс-тұрыс ережесін бекіте отырып,
заңнама құқық нормасының ... ... үш ... де ... бір бабына енгізуі мүмкін,бір бапқа бірнеше құқық нормасы
элементтерін әр ... ... ... ... ... ... бір
нормативтік актінің бірнеше баптарында көрсетуі мүмкін.Көрсету тәсілдері
бойынша құқық нормасы мен ... акт ... ... үш ... ... ... ... нормасы нормативтік акт бабының өзінде тікелей
көрсетіледі;
ә) сілтемелі тәсіл- нормативтік акт бабы норманытолығымен ашпастан,
осы актінің ... ... ... ... ... ... ... акт бабы нақты бір бапқа емес,
белгілі бір нормативтік акті түріне сілтеме жасайды.
Құқықтық ... ... ... ... ... оның ... ... айқындап көрсету. Құқықтық нормалардың ... ... ... Гипотеза-нақты бір құқық нормасы жүзеге асуы үшін ... ... ... бір жасқа толуы,азаматтылығы. Гипотеза
құрамдық мағынасына ... ... ... бөлінеді:
А. Жай гипотеза бір ғана жағдай болғанда ... ... іс ... ... немесе қолданылады.
Б. Күрделі гипотеза екі немесе бірнеше ... ... ... ... Қазақстан Республикасының сайлау туралы заңының 3-
мынандай күрделі гипотезаны ... ... ... ... және ... ... жергілікті өзін-өзі басқару
органдарының мүшелерін сайлау жалпыға бірдей, тең және төте ... ... ... ... беру жағдайында өткізеді. Бапта көрсетілгендей
сайлаудың өтуі үшін бірнеше ... ... ... ... ... альтернативтик түрлері бар.
| ... ... ... | ... ... | ... ... |
| | ... ... | ... ... ... ... ... көрсетілген іс-әрекет,құқық нормасының
мазмұны,қатысушылардың құқығы мен міндеттері. Диспозиция құқықтық ... екі ... ... ... тәсілі бойынша және құрылымы бойынша.
Баяндау тәсілі бойынша диспозициялар жай, суреттемелік, ... ... ... ... бір ... ... құқықтық норманың дай
Диспозициясы бір ғана, нақтылы ... ... ... ... Республикасының, Тұрғын үй қатынастары туралы заңның 27-бабы
уақытша тұрғындар жалдау шарты тоқтатылған жағдайда басқа ... ... ... жай ... мағынасымен бекіткен.
Суреттемелік Диспозиция- субъектілерінің мінез-құлықтарының негізгі
нышандарын ерекшелеу сипатымен айқынды бастапқылықпен баяндайды. ... ... ... ... ... ұрлықты бөтен мүлікті
жасырын ұрлау деген суреттемесін ... ... ... ұрлықтың
мәнін көрсеткен.
Сілтемелік Диспозиция- нормативтік кесімнің басқа баптарына, немесе
нақтылы норманың ... ... ... ... Негізінде құқық
теориясында мұндай тәсіл көп сөзділікті шектеу және ... ... ... ... ... ... ... Диспозициясында
субъектілердің мінез-құлықтарын жалпылама бекітіп, басқа нормативтік
құқықтық ... ... ... Диспозицияда- құқық субъектісі құқықтық қатынастарға
түскен жағдайда мінез-құлықты өз тарапынан таңдап алуға мүмкіндігі болады.
Міндеттейтін ... ... ... ... ... және қажетті мінез-құлықты істеуді жариялайды.
Құқық беретін Диспозицияда ... ... ... ... бір ... іс ... ... жасауға құқық береді.
3) Сан
2.3 Санкция-құқық нормасы бұзылған жағдайда ... ... ... Нақтылы дәрежесі бойынша санкция абсолюттік кесімді,
салыстырмалы кесімді және ... ... ... ... ... Кеңес үкіметі орнаған кезеңнің алғашқы жылдарында ... жаза ... ... ... ада ... тіпті заңның барлық
қатаңдығын пайдаланып жазаға тарту деген ... ... ... репрессияға тікелей жол ашты. Қазіргі кезеңде ... ... ... ... ... жиі ... ... істеген әрекетіне қарай даралануына кедергі келтіреді.
Салыстырмалы кесімді санкцияда жазаның төменгі және жоғарғы шеңбері
нақтылы ... ... 2 ... 5 ... ... бас бостандығынан айыру,
немесе 3 жылға дейін. ... ... ... ... ... жиі ... және бұл жаза ... даралауға әркімнің істеген әрекетіне оның қауіптілігіне қарап жаза
тағайындауға мүмкіндік береді.
Альтернативтік санкция судьяларға ... ... ... ... ... ... құқықтық бұзушылығының ауырлығы мен
қауіптілігіне ... ... ... ... нормасының түрлері:
1-негізгі құқық нормасы реттейтін қатынастардың сипатына байланысты:
а)Материалдық ... ... ... жане т.б. ... реттейтін ,айқындайтын
нормалар.
Материалдық ... ... ... құқықтық
мәртебесін,қоғамдағы басқада субъектілердің ... ... ... ... ... ... нормалары берілген
қатынастарды жүзеге асыру рәсімдерін айқындайтын нормалар.
Заң (басқа да ... ... ...... акт ... Оның құрылымы ерекше. Заң баптардан тұрады. Бір заңда ... ... ... болуы мүмкін. Ал заңның бабы бір немесе бірнеше
құқықтық нормалардан ... ... Егер ... ... бір ... ... бап
пен норма сәйкес келеді. Бапта екі норма да болуы мүмкін. ... ... ... ... ... кең ... ... қазақстан
Республикасының Конституциясының 34-бабы екі құқықтық нормадан тұрады:
1. Әркім Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... ... ... абыройы мен ар-намысын
құрметтеуге міндетті.
2. Әркім Республиканың мемлекеттік рәміздерін құрметтеуге міндетті.
Кейде бір құқықтық ... ... ... ... ... ... ... норманың тек бір бөлігі ғана болады, ал басқа
бөліктерін тағы екінші, ... ... ... ... ... ... тура ... Бұдан құқық нормасын заңның бабынан
ажыратудың қажеттілігі туындайды. Мұның өзі сірә ... ... ... кейде екі, үш және одан да көп нормалардың кездесуінен болады.
Кейбір ... ... ... ... ... ... ... актілер
санкцияларды білдіруге маманданған болыпкеледі.
Егерде құқық ... ... ... элементтердің
қайсыбіреуі болмаса, онда ол өзінің реттеуші рөлін орындай алмайды.
Сондықтан да ... ... заң ... оның ... ... ... алуы ... немесе оған тиісті сілтеме жасау жөн. Ал ол норманы жүзеге
асырушы өзінің істерін заң ... ... құру үшін ... ... байланыстарын ескеруі тиіс.
Құқық нормасы құқықтың басқалай көріністерінен өзінің құрылымымен,
сондай-ақ маңызды белгі-нышандарымен ... ... ... оның
ішінде бәрінен бұрын жеке-дара ұйғарымнан ерекшеленеді. Жеке-дара ... ... және бір рет қана ... ... ... дәлме-дәл белгілі бір оқиға ғана жалғыз бір ... ... ... ... ... бір ... ғана ... Басқа жағынан алып
қарағанда құқық нормасы құқықтың жалпы принциптерінен ерекшеленеді. Құқық
принциптері норматвитік сипатта ... да, ... өзін ... ... ... өзін ... ... қажет етеді, гипотеза мен
санкцияға тікелей шықпайды. Онсыз құқықтық реттеудің ... ... ... өзі ... Қандай бір норма болмасын оның қайсы түрге
жататынын айқындап, анықтап ... ... ... ... ... толығынан алғанда не үшін қажет болатынын анықтау, реттеушілік
мүмкіншіліктерінің қандай дәрежеде екендіктерін біліп алу ... ... ... жіктеуге оларды реттеуші және қорғаушы (сақтаушы) деп бөлу
жіктеудің ең бастысы болып табылады. Белгілі бір ... ... өзі де ... Олай болатын себебі, әрбір норма адамдардың еркі мен ықтиярына,
санасына ықпал ете отырып, оның ... ... ... Соның
өзімен олардың мінездерін, жүріс-тұрыстары тікелей реттелетін ... ... заң ... ... және ... құқықтарды
қорғаудан басқалай да мәжбүрлеу шараларын белгілейді. Оларды қолданудың
тәртіптік ... мен ... ... Мұнда адамдардың
мінездерінің, ... ... ... ... ... ... Сонымен алдын-ала қарастырылған санкцияның сипаты мен оның
қай салаға жататындығына байланысты құқық қорғау нормалары, азаматтық құқық
қорғау нормалары, әкімшілік ... ... ... деп, ... ... ... деп сараланады. Нақ осы аталған сараларының ... ... ... қатынастарды сақтап, қорғауға маманданған болып
келеді.
Құқық нормасы құқықтың басқалай көріністерінен өзінің құрылымымен,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... бұрын жеке-дара ұйғарымнан ерекшеленеді. Жеке-дара ... ... және бір рет қана ... ... ... дәлме-дәл белгілі бір оқиға ғана жалғыз бір жолғы әрекетке ... ... ... бір ... ғана ... ... ... алып
қарағанда құқық нормасы құқықтың жалпы принциптерінен ерекшеленеді. Құқық
принциптері ... ... ... да, ... өзін ... ... ... өзін анықтап дәлелдеуді қажет ... ... ... ... шықпайды. Онсыз құқықтық реттеудің айқындылығын көз
алдымызға елестетудің өзі қиын.
Реттеу нормалары ... ... салу және ... ... ... ... ... осы бөлініп көрсетілген нормалардың
қайсысы болса да осы ... ... ... құрылуы мүмкін. Ал
кейбір нормалар табиғи түрде өздері әртүрлі ... ... ... ... бір ... қылмыстық іс қозғау, тергеушінің әрі
құқығы, әрі міндеті болып табылады. Сонымен ... ... ... ... жеке ... ... ғана шығады. Ал ... ... ... ... бір ... белгілі мінез, жүріс-тұрыстарға тыйым
салуға ерекше назар аударылады.
Міндеттеу және тыйым салу нормалары әдеттегі ... ... ... келеді. Яғни ережеден ешбір ауытқымайтын, сөзсіз орындалатын сипатта
болады. Белгілеу (құқықты ... ... жиі ... ... нормаға жатады, былайша айтқанда норманың күші ... ... ... оның ... ... ... мүмкін екенін білдіреді. Осы тәрізді негіздерге ... ... да ... ... Ол белгілі бір жағдайларда
мінез, жүріс-тұрыстың басты нұсқасынан ауытқуға мүмкіндік ... ... ... ... ... яғни қосалқы нұсқаны таңдап ... ... ... ... деп аталынатындар бірнеше түрлі мінез, жүріс-
тұрыс ... ... ғана ... ... ... деп кеңес береді.
Егер де норма ережені ... оның ... етуі мен ... ... түрде жасап, әрі қарайғы қолданыстарға түсуге ... ... ... онда ол ... ... ... ... айқындылығы салыстырмалы нормаларда нұсқаулар болмайды және
нақты жағдайларға байланысты басқаша нұсқаулардың ... да ... ... нормалар өз кезегінде ситуациялық және баламалық деп
жіктеледі. Бұлардың алғашқылары норма адресатының (арналған ... ... ... ... ... ... жағдайға қарап шешуіне
мүмкіндік береді. Ал екіншілері – ... ... ... қалауынша таңдауына мүмкіншілік жасайды. Нормалардың негізгі
және туынды; тұрақты және уақытша деген ... де ... ... ... ... жатады. Бұл нормалар адамдардың ... ... ... ... дем беріп, ынталандырады. Мұндайларды
тіпті, қылмыстық құқықтан да табуға болады.
Реттеу мен қорғау ... ... ... ... ... қарастыруға болады. Бұларға: 1) ... яғни ... ... ... ... ... ... белгі-нышандары мен анықтамалары келтіріледі. 2) қағидаттық
(принципті білдіретін) нормалар, оперативтік (жеделдікті ... ... ... ... ... ... ... жанама болған
қатынастарға таратуға бағытталған және тағы сол ... ... ... ... ... шешуге мүмкіндік беретін нормалар. Конституция
нормаларын тура қолдану мемлекеттік ... олар ... ... ... қолдануын білдіреді. Конституцияның тура қолданылуы
оның құқықтық жасампаздық рөлінен де ... ... ... ... ... атап ... Осы ... не нақты аталады, не
атаусыз нұсқалады. Демек, Конституцияда Конституциялық Кеңестің құзыреті
мен қызметі конституциялық ... ... ... Парламенттің заң
шығарушыпық қьізметі: меншік режимі, салық ... сот ... сот ... және ... туралы заңдар шығаратыны жалпылай көрсетіледі.
Конституцияда жоғары мемпекеттік үкімет органдарының норма шығарушылық
өкілеттігі белгіленген. Конституцияда көрсетілген шеңберде олар нормативтік
құқықтық актілер ... ... а) егер ... ... ... реттейтін арнайы нормалар жоқ болса; ә) егер ... ... ұшін ... нормалар қабылдаудың қажеттігі жоқ болса;
б) егер бар нормалар Конституцияның нормаларына қайшы келсе ... ... ... ... ... ең ... — ол қоғамдық қарым-қатынастарды реттеуіш ретінде нормалардың
елеулі қасиеттерін ... ... ... ... -мен
тәжірибенің ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Ғылыми топтастыру ... оқып ... ... арқасында құқықтық ережелерді дұрыс ... ... ... ... ... мейлінше жетілдіруге мүмкіндік
туады. Әрбір
топтастыру белгілі бір ... ... ... және
зерттеу ... ... ... ... ... ... жіктсуге -болады. Бұл мәселенің зор ... ... ... мақсатына жету үшін жіктеу белгілерін дұрыс ... ... ... ... ... зерттелетін
объекті топтастырудың жалпы талаптарына сай ... ... ... объектінің болатын жіктелу бағыты анықталады, содан ... ... ... ... және нақты шекараларын анықтайтын
қасиеттері ... ... ... ... тек ішкі
заңдылықтарды, мәнді жалпылылықты қамтып көрсететін ... бола ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Сол ... нормалардың мәндік қасиеттерін ... ... ... ... ... ғана сөз ... Конституциялық-құқықтық нормаларды
топтастыру негіздеріне ... ... ... ... ... конституциялық-құқықтық
норманың бағыттылығы; ұйғарымның анықтық дәрежесі ұйғарымның міндеттілік
сипаты; реттейтін, қоғамдық ... ... ... конституциялық-
құқықтық нормалардың иерархиясы; ... ... ... субъектілер;
норманың уақыт бойынша қолдану ... ... ... ... ерекше. Осы негіздердің жиынтығы әртүрлі
конституциялық-құқықтық нормалардың. ... аса ... ... ... ... ету ... материалдық және іс
жүргізуші нормалардың ара-қатынасын т.с.с. ... ... ... реттеудің объектілерін тандау әртүрлі факторлармен
себептеледі. Конституциялық реттеу ... ... және ... ... ... ... ... Конституцияның
құрылысын, мазмұның және басқа да ... ... ... ... ... конституциялық-құқықтық нормалардың жүйесіне және оның
ішкі құрылымына ықпал етеді./14.53/
Конституциялық ... ... ... ... ... құрылыс негіздері; жекс ... ... ... ... ... ... және мемлскеттік органдары
жергілікті ... ... ... объект ретінде Конституцияның
өзі (Конституцияға ... ... және ... ... ... ... ... қарастырылады.
Аталған объектілерге- байланысты конституциялық -құқықтық нормалардың
жалпы топтастыруын жасауға болады. Бұл ... ... ... ... негізіндерін аша-отырып, егемендікті, халықтық
билікті бекітетің, ... оның ... мен ... ... ... деп ... ... қоғамдағы орнын, оның
басты міндеттері мен мақсаттарын, ... ... ... ... ... ... белгілейтін және кепілдік ... ... ... әр ... ... ... ... -құқықтық
негіздерін ... ... ... нормалар
құрайды. Сонымен бірге бұл ... ... ... ... ... (меншіктің нысандары мен ... ... ... ... ... күші мен ... ... конституциялық-құқықтық нормалар жатады. Конституциялық-құқықтық
нормалардың бұл тобын ... заңи ... ... ... ... кең ... қоғамдық қарым-қатынастарды реттейді
және Конституцияның барлық негізгі функцияларын ... ... ... Осы нормалардың қоғамдық қдрым-қатынастарға ықпал етуі
белгілеу, бекіту арқылы жасалады, ... ... ... ... нормалар
басым.
Екінші топқа ... көне ... ... мен
бостандықтарын реттейтін конституциялық-құқықтық ... ... Бұл ... ... ... ... теңдікті,
адам мен азаматтың жеке, саяси, ... ... ... ... құқықтары мен ... ... ... ... Конституциялык-
құқықтык нормалардың бұл ... ... ... ... ... ... сияқты жақтары тән
болғанымен де, ... ... ... ... және қорғаушы
функциялар шығады. Мұндай нормалар ... ... ... ... ... нақтылы реттеушілік ... ... ... ... ... мемлекеттік
және территориялық біртұтастықты бекітетін конституциялық ... ... Олар ... ... ... ... ... Жалпы конституциялық реттеудің ерекшелігін, табиғатын
мемлекеттік ... оны ... ... ... ... ... ... толық айқындайды.
Жергілікті өзін-өзі басқаруға ... ... жеке бір топ ... қарастыруға болады. ... ... ... мақсат-міндеттері, ұйымдасу
негіздері және ... ... соз ... өзғсртулер енгізу мен қайта ... ... және ... ... белгілейтін конституциялық-құқықтық
нормаларды бір ... ... ... ... ... ... ... ролінің ерекшелігін ескере ... ... және ... деп ... ... ... іс-жүргізуші норма белгілі бір тәртіпті (процедуралар,
процессуалдық ... ... ... өз ... іс жүзіне асырғанда пайда болатын
қоғамдық қарым-қатынастарды реттейді. Ал ... ... ... және басқа ... ... ... ... құқықтық жағдайын,
құзыретін т.б. ... ... ... ... ... ... тәртібін, әдістерін, тәсілдерін белгілейді.
Мысалы, ... ... ... сәйкес заң шығару кызметін былай ... ... ... ... ... заң жобасы Сенатқа ... ... әрі ... ... ... қаралады. Сенат депутаттары жалпы
санының көпшілік даусымен қабылданған ... ... және он ... ... Президенттің қол қоюына беріледі"
./61-бап/
Іс-жүргізуші нормалар ... ... ... ... ... ... пен ... қызметіне тікелей катысты лауазымды адамдардың ... ... ... ... ... көтерілуіне
мүмкіндін туғызады. Олар коғамдық қарым-қатынастарды реттеудегі ... және ... ... Іс-жүргізуші нормалардың жоктығы
немесе жетілмегендігі кұкыктың реттеушілік ықпал етуін едәуір бәсендетеді.
Конституциялық ... және ... ... заңи ... ... ... ... салалары нормаларының (мысалы, ... ... ... ... ... сиякты. Алайда,
бұл байланыс сала ... ... сала ... ... ... іс-жүргізуші нормалардың ... ... олар ... жүзеге асырудың ұйымдастыру-құқықтық іс
жүргізу нысандарын белгілейді: өкілетті субъектілер ... ... ... ... ... ... қызметіне еңбекті
ұйымдастырудың ғылыми элементтерін енгізеді,
Қорытынды
Қорытындылай келе Құқық - адам мен ... ... ... бостандығын білдіретін, қоғамдық қатынастарды реттейтін, ... ... ... ... ... етілетін құқықтық
нормалардың жиынтығы. Енді құқық нормасына келер болсақ, ... ... ... ... нұсқау. Ол жалпыға міндетті, мемлекеттің
атынан баянды етілген, қоғамдық қатынастарды реттейтін билік.
Ал құқықтық ... бұл – ... ... құқық негізіндегі
қатынастар. Құқықтық норма атты ІІ тарауда Құқықтық қайнар көздер ... ... ... түрлері және оның құрылымы жайлы айтылды. Аталған
бөлімдерде құқық пен ... ... ... ... құқықтық норма
тудыратыны және ол нормалар ... ... ... ... ... жалпы және айрықша белгілер тән болып келетіндігі ... ... ... ... қатар, құқық, құқықтық норма жөнінде сөз
еткенде міндетті түрде олардың ... ... ... яғни ... ... ... ... Сол әдетінші, мен де осы бөлімде құқық негіздерін ... ... ... ... және ... пайда болуы туралы
теориялардың мазмұнына қысқаша тоқталып өттім. Құқық жалпы ұғым ... ... ... қалыптастыратын , дара ұғымдардың  көп
сандағы  жиынтығы.  ... ... ... формалық болмысы, өмір
сүруінің  тыныс — тіршілігі  объективтендірілген түрі және сипаты. Құқық
тек ... ... ... өмір ... ... ... ... қорғайды. Сондықтан  құқықтық нормалар құқықтың клеткалары болып
табылады.  Норма сөзі  латын аударғанда « үлгі », ... ... ... ... нормаларды  қабылдау , бекіту әр уақытта  мемлекет
тарапынан ... және ... ... ... ... түскен 
субъектілердің   мінез- құлықтары ,  әрекеттері туралы ... ... сан ... ... тап ... оның сол ... ... құқық нормаларымен  реттеледі ,
немесе қорғалады. Мысалы субъект  үйін сату  үшін  нотариустың  қатысуымен 
сату туралы келісімшарт  жасауы тиіс , некеге тұру ... ... ... ... т.б. ...... құбылыс. Құқықтың негізгі қызметі – ... ... ... сақтау, қорғау. Құқық жалпыға бірдей міндетті
мемлекет қамтамасыз ететін нормалардың жиынтығы.
Ал құқықтық норма дегеніміз, құқықтың бір ғана ... ... ... үй деп ... онда ... ... осы үйдің бір кірпіші, торшасы.
пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Жоламан Қ.Д. Мемлекет және ... ... ...... ... 2007-296 ... Өзбекұлы С., Қопабаев Ө. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық. ... Жеті ... 2006.- 264 ... ... және ... негіздері: Оқулық / Құраст. Е.Баянов. – Алматы:
Жеті жарғы,2001. – 624 бет
4. ... Д.А. ... және ... теориясы: Оқу құралы: - Алматы:
Заң әдебиеті, 2008 – 130 бет
5. Сапарғалиев Ғ., Ибраева А. ... және ... ... ... ... өңд., ...... Фолиант, 2011 – 360 бет
6. Ағдарбеков Т. Мемлекет және құқық теориясының негізгі мәселелері. Оқу
құралы. – Алматы: Заң әдебиеті, 2009. – 256 ... ... ... ... ... и ... Учебник. 2 изд. –
Астана: Фолиант, 2010. – 256 стр.
8. Венгеров А.Б. Теория государства и ... ... М. ... – 624 ... ... Л.И. ... государства и права. Учебник.Л.И.Спиридинов
М. «Проспект» 1999. – 304 ст.
10. Стамкулов А. ... ... ... их ... ... 2001. - ... және ... теориясы пәні бойынша тестілеуге арналған оқу-
әдістемелік құрал. Ақтөбе: ҚР ІІМ Ақтөбе заң институты, 2012. – ... ... ... ... кесімді
Абстрактік
Жай
Салыстырмалы кесімді
Е
кесімді
Казустық
Диспозиция
Формалық әлпеті бойынша
Баяндау тәсілі бойынша
Құрылымы бойынша
Жай
Тыйым алатын
Жай
Суреттемелік
Міндеттейтін
Күрделі
Альтернатив
Құқық беретін
Сілтемелік
Бланкеттік

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Аударманың грамматикалық және лексикалық мәні және қоғамдық рөлі22 бет
Балалардың мемлекеттік символдарға когнитивтік қатынасын тәрбиелеу48 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Билирубин4 бет
Бухгалтерлік есеп және аудит54 бет
Бухгалтерлік есептің мәні мен мазмұны8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь