Ежелгі Шығыстағы саяси ойлар (буддизм, конфуцийшылдық, даосизм, лигизм)

Батыс елдерінің ішінде саяси идеялар Ежелгі гректерде қарқынды дамыды. Онда қоғам шығыс елдерімен салыстырғанда көп жағдайда қарама-қарсы өрістеді. Саяси ұйым түрін жеке мемлекет болып саналған қалалар құрды. Патшалық өкіметтің орнына аристократиялық және құлиеленушілік демократия орын алды. Саяси өмір қызу өрбіді, ол саяси сана теориясының терең дамуына әкелді. Сондықтан олардың саяси санасы мифтен теорияға тез ауысты.
Платон б.з.б. 427-347 жылдарда өмір сүрді. Шын аты Аристокл. Платонның екі жүздей еңбектері бар. Саясаттануға қатысты еңбектері “Мемлекет”, “Саясатшы”, “Заңдар”, “Софист”, “Парменид” және т.б. Платонның ойынша адамдар жеке дара өмір сүре алмайды. Адамдар бірігіп қажеттіліктерін өтейді. Осы бірігудің арқасында қоғам, мемлекет пайда болады. Ол қоғамдағы адамдарды үш үлкен әлеуметтік топқа бөлді: 1) әкімдер; 2) қорғаушылар; 3) өндірушілер. Платон қоғамдық меншікті қолдап жеке меншікке қарсы тұрды. Өйткені қоғамдағы дау-жанжал, қайшылықтарды тудыратын жеке меншік деп санады. Платон мемлекеттік құрылысты 5 түрге бөлді: аристократия, олигархия, демократия, тимократия, тирания.
Аристотель б.з.б. 384-322 ж.ж Саясаттануға қатысты “Саясат”, “Афиналық полития”, “Этика”, “Риторика” деген еңбектері бар. Саясатты адам мен мемлекеттің жоғарғы игілігі, оның мақсаты- адамды, мемлекетті жақсы тұрмысқа , молшылыққа, бақытқа жеткізу деп білді. Аристотелдің ойынша , мемлекет –қауымның дамыған түрі, ал қауым-отбасының дамыған түрі. Мемлекетке адамдар белгілі бір игілікке жету үшін бірігеді. Ол мемлекетті бұрыс және бұрыс деп екі түрге бөлді. Дұрыс түріне монархияны, аристократияны және политияны жатқызды. Ал, тирания, олигархия, мен демократияны бұрыс мемлекеттер қатарына жатқызды. Ұлы ойшыл саяси басқаруда адам емес заң басқарғанын дұрыс көрді. Себебі, әкім қаншалықты жақсы болғанымен сезімге, ашу-ызаға берілмей қоймайды, ал заң болса байсалдылығын, парасаттылығын жоймайды.
        
        2. Ежелгі Шығыстағы саяси  ойлар  (буддизм,  конфуцийшылдық,  даосизм,
лигизм)
1. Батыс ... ... ... ... ... ... қарқынды
дамыды. Онда қоғам шығыс елдерімен салыстырғанда көп ... ... ... ұйым ... жеке ... болып саналған қалалар құрды.
Патшалық өкіметтің орнына аристократиялық және ... ... ... Саяси өмір қызу өрбіді, ол саяси сана теориясының терең дамуына
әкелді. ... ... ... ... ... ... тез ауысты.
Платон б.з.б. 427-347 ... өмір ... Шын аты ... екі жүздей еңбектері бар. ... ... ... ... “Заңдар”, “Софист”, “Парменид” және т.б. Платонның
ойынша ... жеке дара өмір сүре ... ... ... ... Осы ... арқасында қоғам, мемлекет пайда болады. Ол қоғамдағы
адамдарды үш үлкен әлеуметтік топқа бөлді: 1) ... 2) ... ... ... ... ... қолдап жеке меншікке қарсы тұрды.
Өйткені ... ... ... ... жеке ... деп
санады. Платон мемлекеттік құрылысты 5 түрге бөлді: аристократия,
олигархия, ... ... ... ... 384-322 ж.ж ... ... ... полития”, “Этика”, “Риторика” деген еңбектері бар. ... ... ... ... игілігі, оның мақсаты- адамды, мемлекетті ... , ... ... ... деп ... ... ... ,
мемлекет –қауымның дамыған түрі, ал ... ... ... ... ... бір ... жету үшін ... Ол мемлекетті
бұрыс және бұрыс деп екі ... ... ... ... ... және ... ... Ал, тирания, олигархия, мен
демократияны бұрыс мемлекеттер қатарына жатқызды. Ұлы ойшыл ... ... емес заң ... дұрыс көрді. Себебі, әкім қаншалықты жақсы
болғанымен сезімге, ашу-ызаға ... ... ал заң ... ... ... ... Цицерон (б.з.б. 106-43 ж.ж) атақты шешен, мемлекет
қайраткері және ... Оның ... ... “Заңдар туралы”. “Міндеттер
туралы” деген еңбектері көпке әйгілі. ... ... ... ... ... ... бірігіп өмір сүруге тырысатын табиғи талабының
және меншікті ... ... ... ... ... және жеке ... сұғуға болмайды.
2. Саяси ой тарихында орта ғасырлардағы феодалдық қоғамның орны
ерекше. Батыс Еуропада феодализм мың жылдан артыққа созылды (V-XVI ғ). ... ... ... ... дін ... ... ... діні феодалдық
қоғам көзқарасының өзегі, біртұтас христиан мәдениетінің негізі болды.
Бұл ... ... ... көп ... ... ... ... (354-
430) еді. Ол христиан ... ... ... зерттеп
жетілдірді.Оның саяси көзқарастары “Құдай қаласы туралы” ... ... ... ... теориясын жасап, шыңына жеткізген монах Фома
Аквинский (1225-1274) болды.Оның ... ... ... ... ... ... ... еңбектерінде
қаралады.Фоманың ойынша билік құдайдың құдіретімен ... ... ... ... діни билікке бағынуы ... оның ... ... ... Рим ... ... ... Бұл дәуірдің көрнекті өкілдерінің бірі ағылшын ойшылы Томас Гоббс
(1588-1679) еді. Оның ойынша, мемлекет ... ... ... ... ... ... бейбіт өмір мен қауіпсіздікті ... ... ... ... келісім бойынша патшаға жеке адамдардың ... ... ... ... ... Шарль Луи
Монтескье (1689-1775) әр халықтың ... ... оның ... ... ... ... ортаға байланыстырады.
Францияның ойшыл –ағартушысы Жан Жак Руссо (1712-1778) ... ... ... ... Ол ... пен ... ... игілік деп санады.
Америка халқының демократия жолында азаттық күресі ... ... ... ... Ол сол кездегі ұлы революциялық құжат-
Америка ... ... ... ... ... ... ... қарсы халықтың көтеріліс жасауға ... ... ... ... жақтады. Декларацияда жаратушы барлық
адамдарды тең етіп жаратты және олардың өмірге, ... ... құқы бар ... үшін ... ... өзінің батыл идеяларымен Томас Пейн
(1737-1809) көзге түсті. Ол Америка халқын ... ... ... ... ... Адамдардың табиғи құқына еркіндікті, теңдікті, сөз,
баспасөз, дінге сену бостандығын, рақатқа, бақытқа жету т.б. ... ... ... ... ... ХХ ғасырдың бірінші жартысында Батыс елдерінде солидаризм ілімі кең
өріс алды. Бұл ілімнің негізін салушы француз ғалымы Л.Дюгидің (1859-1928)
пікірінше ... тап ... өз ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі қажет.
ХХ ғасырда кең ... ... ... ... ... сөз ... ... ең жақсы, іріктелген,
сұрыпталған, таңдаулы деген мағынаны білдіреді. Бұл теорияны жаңа ... ... ... жеткізгендер итальяндық саясатшылар Г.Моска
мен В.Паретто болды. Олардың ойынша халық өзін-өзі басқара алмайды, ... ... ... ... “Саяси ілімнің негіздері” деген кітабында саясат
қарама-қарсы екі таптың – үстемдік жүргізуші ... және оған ... ... ... ... жағдай деп түсіндіреді.
В.Паретто (1848-1923) “Жалпы социология жөніндегі трактат” ... ... ... ... саяси ілімге бірінші болып енгізді.
Импералистік буржуазияның мүддесін көздейтін реакцияшыл саяси бағытқа
фашизм ... Оның ... ... ... ... жаншуда зорлық-
зомбылықтың шектен тыс түрлерін пайдалану, ... және адам ... ... және т.б.Сыртқы саясатта фашизм басқа елдердің жерін басып алуға
бағытталады. Бұл мақсатын іске ... үшін ол ... ... ... ... ... ... Ф.Рацель) Бұл теория бойынша мемлекеттің өмірі
қауіпсіз, сенімді болу үшін оған ... ... ... ... ... елімізге көп қайғы-қасірет әкелген тоталитаризм теориясы
дамыды. Ол- мемлекет тарапынан қоғамның және әр азаматтың өмірін қатаң
бақылауға алатын мемлекеттік-саяси ... ... ... Қорқыт ата, Қожа Ахмет Яссауидің көзқарастары.
Қазақтың бірінші философы, әлеуметтанушысы, математигі, астрономы, ... ... және тіл ... ... зерттеушісі Әбу Насыр Мұхаммед ибн
Тархан Әл-Фараби 870-950 жылдары өмір сүрді. ... ... сан ... 160-тан астам трактаттар жазып, артына мол мұра ... ... ... қала ... көзқарастары”,
“Азаматтық саясат”, “Бақытқа жету жолдары”, “Саясат ... ... ... ... ... ... және ... етіп екіге бөлді. Қайырлы,
білімді, мәдениетті басқару ... ... ... олардың іс-әрекетін,
ерік-қасиетін осы жолға бағыттайды. Ол үшін ... заң ... ... ... тиіс. Ал, қайырымсыз, надан басқаруда теріс ... ... ... бой ... Сондықтан ол надан адам басқарған,
озбырлыққа ... ... ... ... ... өткір
сынайды.Ол мінсіз мемлекетті уағыздайды.
Жүсіп Хасхаджиб Баласағұни (1021-1075) аты әлемге әйгілі ақын ... ... ... ... Ол ... ... біз оның өзінің
негізгі еңбегі “Құтадғу білік” (Құтты ... ... ... ... ... орталықтандыру, оның бірлігі, ... ... ... ... ... ... ... трактат қана емес, онда
өмірдің мән-мағынасына, адамның тағдыры, оның қоғамдағы орны мен ... ... ... ... және ... туралы көзқарастар
жинақталған үлкен шығарма. Ол шындыққа, бақытқа жетудің ... ... ... ... әділ ... ... ... “Диуани лұғат-ат-түрік” (“Түркі сөздерінің жинағы)”
еңбегінің негізгі идеясы әскери,табиғат, адамгершілік,махаббат, ... ... ... да сөз ... ... ... ... тайпаларының ХІ ғасырдағы әлеуметтік-саяси ... ... ... қала ... қабылдағаны, мемлекеттік-
әкімшілік дәстүрге зор мән бергені көрінеді.
Қожа ... ... ... ... еңбегі “Диуани Хикмет”
(“Даналық жайындағы кітап)” көне қыпшақ тілінде жазылған, 4 мың 400 ... ... ... Осы шығармасында ол әділдік, шапағаттық,
мейірімділік, шыншылдық, ойлылық, тазалық секілді игі ... ... ... ... ... ... бес нәрседен қашық” болуға шақырады.
2. ХІХ ғасырдың екінші жартысында қазақ даласында саяси идеология
ретінде ағартушылық кең өріс алды. Бұл ... ... ұлы ... ... ... этнограф, Орта Азияның, Қазақстанның, Батыс қытайдың
тарихы мен мәдениетін зерттеуші Шоқан Уалиханов ... өмір ... өз ... ... ... халыққа қызмет ету, оның мақсат-мүддесін
патша шенеуніктері мен ... ... ... қорғау,
қолынан келгенше оның рухани және мәдени өркендеуіне ықпал жасау деп білді.
Шоқан Азия мен ... ... ... ... ... ... билеп-төстеушілердің орынсыз баюына жол ашатын нәрсе-олардың
қолындағы шексіз билік деп ұқты.Сондықтан халықты қанаудан құтқару үшін бай-
манаптардың ... жою ... тым ... ... ... үстемдігін шектеп,
бұқара халықтың демократиялық құқығы мен бостандығын кеңейтпек болды.
Бұл кезде қазақ халқынан шыққан ұлы ұстаз ... ... ... де өмір сүрді. Ол тек білім, ағартушылық қана бұқара халықты билеп-
төстеушілердің қысым-қыспағынан ... ... ... ... ... арылып, дүниенің ақиқатына көздерін ашып, шын ... ... ... ... ... тырысты. Ыбырай “Қазақ даласындағы жұт”
деген еңбегінде ... ... ... көшу және ... ... деп атап ... Бірақ оны өз еркімен,
ықтиярымен біртіндеп істеуге ... ... ... ... ... ... болмайды деп, үзілді-кесілді қарсы шықты.
Бұл кезде қазақтың кемеңгер данасы, заңғар ... ... ... ... ... ... Абай ... (1845-1905) та өмір
сүрген еді. Абай қазақ даласында барлық жақсылықтың, жаңалықтың ... Абай ... ... ... ... ... жаршысы болды.
Ол адамды “ақыл, білім, ерік” жоғары дәрежеге ... ... ... ... аңсады. Игілікті, парасатты қоғам орнату Абай
еңбектерінің басты бағыттарының бірі болды. ... ол ... ... ... ... ұстадың, игілікке, ақылға сыйымды іс істедім бе деп
күніне ... ... тым ... ... бір рет ... есеп ... Қазақ халқының саяси санасының дамуына ХІХ ... аяғы ... ... ... ... ... ... топ та зор ықпал етті.
Оларға: Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Мыржақып Дулатов, Мұстафа
Шоқай, Мұхамеджан ... ... ... ... ... Халел
және Жаханша Досмұхамедовтар және т.б. ... Олар ... ... ... ... қозғалысын басқарып, қазақ халқының ұлттық
бірлесуін мұрат етті.Алаштың білімді де ... асыл ... ... құрбаны болып кетті. Бірақ олардың ісі, саяси мұраты өлген жоқ.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі Шығыстағы саяси және құқықтық ойлар18 бет
Дана философ Конфуций туралы16 бет
Греция12 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Қиыр Шығыстығы халықаралық жағдай7 бет
Ежелгі қытай философиясы9 бет
Таяу Шығыстағы Британ Француз үкіметінің отарлық саясатының дағдарысы31 бет
ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасыр басындағы Америка Құрама Штаттарының Жапония мен Қореяға қатысты саясаты 50 бет
XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ зиялыларының педагогикалық ойлары49 бет
«Айқап» журналындағы оқу-тәрбие туралы ойларды зерделеу7 бет
А.байтұрсынов пен ә.бөкейхановтың әлеуметтанымдық ойлары3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь