Белдеулер

1. Полярлық (өте салқын) белдеу.

2. Бореалдық (салқын) белдеу.

3. Субборелады (коңыр жай) белдеу.

4. Субтропикалық (жылы) белдеу.

5. Тропикалық және экваторлық белдеулер

6. Пайдаланылған әдебиеттер
Бұл белдеу үш топырақ зонасын қамтиды: а) полярлық жалаң топырақтар; б) арктика-тундра топырақтары; в) тундралы-глейлі топырактар.
Полярлы жалаң топырақтар терістік ендіктің 75-80°-тік жоғары алқаптарын қамтиды. Олар Гренландия аралының, Кана архипелагының терістігін, Солтүстік мұзды мұхиттағы Шпицберген, Франц-Иосиф жері мен Солтүстік жерлер аралдарын алып жатыр.
Арктика-тундра топырақтары жоғарғы ендіктен Оңтүстікке қарай таралған. Олардың оңтүстіктегі шекарасы терістік ендіктің 78-73°-нан өтеді.
Терістік Америка (Канада) мен Терістік Еуразияның солтүстік бөліктерін қамтиды. Шығыс Азияда оның шекарасы шамалы оңтүстікке жылжиды, себебі бұл төңіректе әлемдік суық полюсті ең суық нүктесі орналасқан.
Ал тундралы - глейлі топырақтар зонасы бүкіл континенттік терістік ендік жолағын алып жатыр. Зонаның ең терістік шекарасы (ендіктің 72-73°) құрлыктың орталық аймағында. Ал құрлықтың шығыс және батыс мұхиттар жағалауларында зонаның оңтүстік шекаралары ендіктің 62-63°-на томендейді. Сонымен зонанын бөлігінде олардың ені әр түрлі.
1. Р.А. Мирзадинов, Үсен Қ., Торғаев Ә.Ә., т.б. Топырақтану. – Алматы: Қаз ККА, 2009.

2. Жамалбеков Е., Білдебаева Р. Топырақтану және топырақ географиясы мен экологиясы: Алматы: Қазақ университеті, 2000
        
        Жоспар:
1. Полярлық (өте салқын) белдеу.
2. Бореалдық (салқын) белдеу.
3. Субборелады (коңыр жай) белдеу.
4. Субтропикалық (жылы) белдеу.
5. Тропикалық және ... ... ... ... (өте ... белдеу.
Бұл белдеу үш топырақ зонасын қамтиды: а) полярлық жалаң топырақтар;
б) арктика-тундра топырақтары; в) тундралы-глейлі топырактар.
Полярлы жалаң ... ... ... ... ... ... Олар ... аралының, Кана архипелагының
терістігін, Солтүстік мұзды мұхиттағы Шпицберген, Франц-Иосиф жері ... ... ... алып ... ... ... ендіктен Оңтүстікке қарай таралған.
Олардың оңтүстіктегі шекарасы терістік ендіктің 78-73°-нан өтеді.
Терістік Америка ... мен ... ... ... ... ... ... оның шекарасы шамалы оңтүстікке жылжиды,
себебі бұл ... ... суық ... ең суық ... ... ... - глейлі топырақтар зонасы бүкіл континенттік терістік
ендік жолағын алып жатыр. ... ең ... ... (ендіктің 72-73°)
құрлыктың орталық аймағында. Ал ... ... және ... ... зонаның оңтүстік шекаралары ендіктің 62-63°-на томендейді.
Сонымен зонанын бөлігінде ... ені әр ... ... ... ... мен ... орналасқан жағдайлары
жоғарғы заңдылықтарды дәлелдейді. Мәселен, терістік Американың шығыс
жағалауында тундра топырақтарының ... ... ... ... өтеді
(Свюард түбегі, Алясканың оңтүстігі). Ал ішкі ... ... ... шекарасі терістікке, 69°-қа жылжиды. Ал енді батыстық жағалау
бағытында тундра зонасының шекарасы ... ... мен ... ... ... ... ... жылжиды. Бұл жағдайда мұндаа Салқын
Лабрадор ... мен ... ... ... орналасуы әсер етеді.
Бореалдық (салқын) белдеу.
Ылғалды мұхит жағалау секторларының 60° ... ... ... ... субарктикалық, шалғымдармен, сирек тапалды ормандармен
алмасады. Олардың ... ... ... және ... ... ... (Канаданы қоса есептегенде) шымды субарктикалық
топырақтар Алясканың және Алеут аралының мұхит, теңіз жағаларын алып жатыр.
Терістік Еуропада бұл ... ... ... жағалауларын,
Исландия, Фарер және Шотланд аралдарының ... ... ... ... ... ... ... бөліктері кең алқапты орманды зона
ендігінде орын тепкен, Батыс пен шығысында ені азайып, орталығында ... ... ... ... Бұл зона үш ... бөлінеді: батыс
пен шығысындағы күлгін топырақтар, ал ең салқын, оталықтағы қүрлықта күлгін
және орманды-тоңды топырақтар, ... ені ... пен ... ... ... ... ... (Орталық Сібірде) ендіктің 55-66°-
на шейін төмендейді. Батыс Сібірде мәңгі ... ... тек ... ... бөлікте орман топырақтарының тоңы жыл сайын ериді.
Субборелады ... жай) ... ... әр ... ... зоналарымен және күрделі көлденең зоналык,
құрылыммен сипатгаяады. Мұнда негізгі үш сектор бөлінеді:
1. Ішкі құрғақтық секторы, терістіктен түстікке қарай бірнеше ... ... ... Екі ... ... ... секторлары, топырақтары біртсктес.
3. Ішкі құрғақтық, сектордан шығысқа өтпелі сектор. Бұл аймақта ішкі
құрғақтық зоналар теңіз ... ішке ... ... ... ... ... ... зоналар меридианалды зоналарға
ауысады. Мұндай ... ... ... ... ... да ... мұнда процесі тек континенттің орталығына және ... ... ... сайын арта түседі. Ішкі континенталды (құрғак) секторда
терістіктен түстікке қарай орманның сұр ... ... ... ... қарақоңыр топырактары, шөл-даланың құба және шөл
Шнасында ... ... ... ... ... терістік шекаралары 55-57°-тық ... ... ... ... ендікте болса, құба : топырақтарының
терістік шекарасы 48°-тық ендік ... Ал бұл ... ... мол ... ... ... сайын барлық зоналар оңтүстікке
жылжиды. Батыс жағында дала және шөл-дала ... 45° ... ... олар ... ... ... ... жоғарғы сипатталған топырақ зоналары және олардың оңтүстікке қарай
алмасуы шығыс Еуропа мен ... ... ... тән. В.В.Докучасв осы
өңірлерді зерттей жүріп топырақтардың алғашқы ... ... ... Осы ... ... заңдылықтары терістік Американың орталық
жазықтарында да байқалады.
Аймақтардың теңіз жағалауларына ... ... ... ... ... ендік немесе меридианалды зоналықтары
сезілмейді.
Еуразияның қоңыр жай жазық белдеуінде ... ... екі ... 1) ... Еуропаның Алтай жағалауы; 2) Қиыр Шығыстың муссонды
оңтүстігі (Жапония, Терістік-Шығыс Қытай).
Субтропикалық (жылы) белдеу.
Бұл ... ... ... ... ... ... Тек
континенталды секторда негізінен субтропикалық шөлдерде соларға тән ... ... Ал ... ... және ... ... жағалау
секторларында топырақ құрамдары және зоналық құрылымдары әр ... ... ... ... ... ... әсер ... Ылғалды субтропикалық
жағдайда мәңгі жасыл ормандарда қызыл және сары топырактар түзіледі. Олар
анықталған ендік ... ... ... түзбейді, таралу ареалдары
орманның топырақтары сияқты топырақ-биоклиматтық облыстық түзеді.
Субтропикалық ... ... және ... ... ... ... жағалауларына бейім орналасқан неше қызыл, сары ... ... ... Терістік Америкада бұл - Флорида мен оған
шектеліп жатқан терістік жағындағы ойпаттардың және ... ... ... Оңтүстік Шығыс Азияда - жағалай ... ... ... мен аласа таулар да кездеседі. Онтүстік Америкада
қызыл мен сары топырақтар, ... ... ... орын ... ... ... оңтүстік шығысында, Тасманияда және Жаңа
Зеландияның терістігінде ... Ал ... ... сары және ... ... бағытта құрғак топырақтармен алмасады. Ол
топырақтар - қызғылт қара, ... ... ... қоңыр,
субтропикалық далалардың қара, бұталы субтропиктердің сұр коңыр және
субтропикалық шөл ... сұр ... ... топырақтар зоналығы
біршама терістік Америка континентінің субтропикалық белдеуінде анық
байқалады. Осыған ұқсас ... ... ... ... ... лессті жазығында орын алған, Оңтүстік жарты шарда оңтүстік
Американың ... ... ... ... 30-40° ... Атлантика жағалауынан ішкі құрлық
жазықтықтарына қарай ... ... ... және
сұртопырақтар бірін-бірі алмастырады. Осыған ұқсас топырақтары құрылымдары
оңтүстік - ... ... ... ... де орын ... ... мұхиттың батыс жағалау секторы, ... ... ... ... ... ... типімен ерекшеленеді, құрғақ
жаз, ылғалды қыс анық байқалады. Мұнда ... ... мен ... ... ... ... ормандар мен бұташалар және
шөлдаланың көктемгі шөптері (эфемерлер) ... Ал ... - ... мен ... ... ... сұр қоңыр топырақтар, ал
шөлдалада сұр топырақтар. Бұл топырақтар ... ... ... ... Африкада, Алдыңғы Азияда кездеседі. Терістік Америкада Калифорния
аймағы мен Мексика биіктігіне тән. Оңтүстік жарты ... - ... ... ... ... мен ... Американың мұхит
жағалауы.
Жалпы жоғарыда айтылған аймақтардың барлығының жер бедері өте күрделі
- көбінде таулы-жоталы, ... ... ... ... сектордың
батысында ендік зона, жөнді байқалмай биіктік белдеу зоналығы басым орын
алады.
Тропикалық және экваторлық белдеулер - жылы ... ... ... ... ... тән, әрі ылғалды деңгейіне
қарай орналасқан. Тропикалық белдеуде шөл ... тек ішкі ... ғана ... ... ... батыс мұхит жағалауында да ... Бұл ... ... және ... ... ... ... Оңтүстік Америкада және Австралияда орын алады.
Тропик шөлінен экваторға қарай топырақ-биоклиматтық зоналар бірін-бірі
ауыстырады: шөлденген саванналардың ... ... ... ... ... ... құрғақ тропикалық ормандардың қоныр қызыл топырақтары
мерзімдік ылғалды тропик ормандары мен биік шөпті саванналардың ... ... ... тропик ормандарының қызыл сары темір топырақтары.
Осыған ұқсас топырақ зоналары Африканың ... ... ... ... ... де және ... қарай да кездеседі.
Ал шығыс, таулы Африкада бұл жүйе бұзыла, Оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... сақталған.
Шығыс мұхит жағалау секторында қызыл сары темірлі, қыз және ... құба ... ... ... ... ... Ендік
зоналар мұцда қайырылып меридианаға бағыт ... ... ... ... емес батыстан шығысқа қарай ... ... ... ... ... ... ... мол тропик ормандарында
тараған. Батысқа қарай олар кезегімен саванналардың қызыл? ... кұба ... ... шөл ... ... ... биоклиматтық
облыстардың ауысуы Азияның тропикалық муссонды алқаптарында байқалады.
Мұндай ... ... ... ... ... ... ... шейін созылып жатыр.
Осыған байланысты саванналардың қызыл және қызыл-құба топырақтары ... ... Ал олар ішкі ... ... ... мен ... ... оңтүстікте жатыр.
Олардың батыс жағында осы ендіктерде(Араб ... құба ... ... шөл ... қалды.
Ал сары темірлі топырақтардың терістік тропиктерге шейін және
Американың шығыс жағалауында да ... ... ... Калифорния
шығанағында құрғак, қызыл құба топырақтары, ... ... ... ... келтірілген терістік және оңтүстік ... ... ... ... ... әр ... көрсетеді. Олардың бір-
біріне ұқсастығы тек зкватор және аздап субтропик белдеулерінде ғана
байқалады, ал ... ... ... ... кездестіруге
болады. Шөл ретінде оңтүстік жаргы шардың суббореалды белдеуінің жағалау
секторындағы Оңтүстік Американы алайық. ... ... ең ... ... ... шөл тармақтарының арасы әр алуан. Мұндай
өрескел сәйкессіздіктің көбі - Патагонияның ... ... ... суы мен ... мұхитының ылғалды ауасын жібермей тұрғаны.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Р.А. Мирзадинов, Үсен Қ., Торғаев Ә.Ә., т.б. Топырақтану. – Алматы:
Қаз ККА, ... ... Е., ... Р. ... және топырақ географиясы мен
экологиясы: Алматы: Қазақ университеті, 2000

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арктикалық және субарктикалық белдеулердің табиғат зоналары9 бет
Африканың географиялық белдеулері20 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
Адамның тірек-қимыл жүйесі қызметінің ерекшеліктері8 бет
Алматы қаласының орналасуы мен климаты23 бет
Алтай таулы аймағы27 бет
Атмосфералық ауаны қорғау19 бет
Африка жайлы10 бет
Биогеоценоз және экожүйе туралы түсінік15 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь