Абылай және Қазақ тарихы

1. Абылай және Қазақ тарихы
2. Абылай сүйегіне жүргізілген антропологиялық зерттеулер
3. Абылайдын алғашқы суреті туралы ізденістер
Пайдаланған әдебиеттер
Қазақ халқының сан ғасырлық тарихындағы айтулы тұлғаларды оймен шолып шығудың өзі қазіргі ұрпақтың көкірегіне мақтаныш сезімін ұялатады. Ел тарихында аты алтын әріппен жазылған сондай киелі есімдердің бірі ғана емес, бірегейі Абылайхан екенін санасы оянған әрбір қазақ баласы білетіндей болды.
Сонау ХҮІІІ ғасырда басынан бағы ұшып, мемлекет ретінде, тіпті этнос ретінде жер бетінде сақталып қалу –қалмауы тарих таразысына түскен «ұрпақ үшін, ел үшін, құтты мекен жер үшін» қан төгіп, жан беріскен кезеңде қазақтың бағына суырылып шығып, қол бастаған Абылай сұлтанның зор азаматтық тұлғасы бізге әрқашан қымбат.
Қазақтың ұлы ханы Абылайдың өмірі мен қызметіне байланысты қисса-дастандардан бастап, замандастары айтып кеткен, кейінгі ұрпақтарының жазып қалдырған жәдігерлері аз емес. Тіпті еліміз тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезеңде жазылған еңбектердің өзі бірталай. Оларда Абылай ханның жастық шағы, жау түсіріп, батыр болғаны, ел билеп, салиқалы-салмақты ішкі-сыртқы саясат жүргізгені көптеген еңбектерге арқау болды. Шоқан Уәлиханов жазып кеткендей, Абылай есімі ерекше қасиеттерімен, тіпті, табиғаттан тыс құдіретті құбылыстармен байланыстыра айтылады. Кезінде орыс, қытай жылнамашыларының, зерттеушілерінің берген бағасы өзінше бір төбе.
1.О. Смағұлұлы. М.Кожаев. АОразаққызы. Абылай Хан. А.-1999
2. www.rambler.ru ЗиннерЭ.П. Сибирь в известиях заподноевропейских иследованиях.
3. www.rambler.ru ЗиннерЭ.П. Сибирь в известиях заподноевропейских иследованиях.
4.О.Смағұлы. М.Кожаев. АОразаққызы. Абылай Хан. А.-1999
5. Абылай ханнын бассүйек - бейнесі анықталды. Т.Нұрмағамбетұлы .Қазақ елі- 14- қараша 1997ж
6.Хамза Абдулин. Жау қолында қалған жазушылар\\”Халық кеңесі» 9-қантар 1992
        
        Жоспар
1. Абылай және Қазақ тарихы
2. Абылай сүйегіне жүргізілген ... ... ... ... ... туралы ізденістер
Қазақ халқының сан ғасырлық тарихындағы айтулы тұлғаларды оймен шолып
шығудың өзі қазіргі ұрпақтың ... ... ... ... ... аты алтын әріппен жазылған сондай киелі есімдердің бірі ғана
емес, бірегейі ... ... ... ... әрбір қазақ баласы білетіндей
болды.
Сонау ХҮІІІ ғасырда басынан бағы ұшып, мемлекет ретінде, ... ... жер ... ... қалу –қалмауы тарих таразысына түскен «ұрпақ
үшін, ел ... ... ... жер ... қан ... жан ... ... бағына суырылып шығып, қол бастаған Абылай сұлтанның зор азаматтық
тұлғасы ... ... ... ұлы ханы ... өмірі мен қызметіне байланысты қисса-
дастандардан бастап, замандастары айтып кеткен, кейінгі ұрпақтарының жазып
қалдырған ... аз ... ... ... ... ... ... жазылған еңбектердің өзі бірталай. ... ... ... ... жау түсіріп, батыр болғаны, ел билеп, салиқалы-салмақты ішкі-сыртқы
саясат жүргізгені көптеген еңбектерге арқау ... ... ... жазып
кеткендей, Абылай есімі ерекше қасиеттерімен, тіпті, ... ... ... ... ... ... ... қытай
жылнамашыларының, зерттеушілерінің берген бағасы өзінше бір төбе.
Арыстан туған Абылай ханның қазақ тарихында, ... ... ... ... ... әлеміне танытуда алар орны зор. Мұны
нақтылау үшін алғашқы қадамдар ... ... ... ... ... — белгілі бір тарихи кезеңнің кайраткері деген ұғымның
шеңберінен шығып, үш ғасырдай қазақ халқының азаттық символына, ... ... ... ... жолында желеп-жебеп жүретін аруағына айналған
үлы түлға.
Соңғы уақытқа дейін Абылай жөніндегі ... ... ... ... ... еді. Осыған орай, дерек кездерін кәбейте
түсетін тарихи-археологиялық және антропологиялық ... ... ... Бұл ... ... ... ... нәтижесінде
мынадай ғылыми түжырымға келген. Қазіргі кездегі сәулет, археология, атеизм
т. б. туралы әдебиеттерде айтылып ... ... хан ... ... ... ішінде қойылмаған, оның мүрдесі сыртта орналасқан» деген пікір
жаңсақ, тарихи дерек-терге негізделмеген.
Қабір орны жөнінде нақты ... ... және ... ... ... ... ... Қожа Ахмет Йасауи кесенесі ішінде, «айна
тас» деп аталатын құлпытас астында екені тайға ... ... ... бұл ... пен оның астындағы шикі ... ... ... ... ... да жоқ екендігі де ғылыми шешімін тапты.
Осы күлпытастың астында бірінші кабатта ... шикі ... жеке ... адам ... ... ... мен
жазба деректерде Абылайдың дене бітімі туралы айтылған сипаттамалары
(жасының ... ... дене ... ... орта ... болғаны,
тістерінің түсіп қалуы, санынан жаралы болуы т. б.) бір-бірімен дәлме-дәл
келетіні анықталды.
Монолит-блокпен алынған ... ... шикі ... ... ... барлық анатомиялық- морфологиялық анықтамалары мен тарихи
деректердің өзара сәйкестіктері ... оның ... ... ... ... болу ... бұл ... ешбір ғылыми дәлелін
таба алмайды. Ұқсастықтардың барлығына сәйкестендіріп анатомиялық-
топографиялық және ... ... ... ... жүмыстары мен
оның бәрін бас пен ... ... ... ... ... ... орай жасанды түрде сәйкестендіру, тіпті бүгінгі дүние
жүзіндегі ешкдндай медико-биологиялық, ... ... ... ... ... іс емес екені баршаға аян. ... ... шикі ... ... мәйіттегі адам сүйегі тек қана
Абылай хандікі екендігіне ешқандай күмән жоқ, ... ... ... ... ... ... Сөйтіп екі жүз жыл бойы беймәлім жатқан
Абылай мәйітінің мүрдесі ... оның ... ... үрпактың көзі
жетті.
Антропологиялық қайта калпына ... ... ... ... сүйегі негізінде алғаш рет жасалған фенобейненің мүсіні, онын 70 жас ... ... ... ... ... ... табиғи қалпына
сәйкес сақал-мұрт формасынан басқасы жасалды.
Осы уақытқа дейін кеңтараған Абылай «суреті» алғаш рет 1943 жылы ... ... және оны ... ... ... әрі ақын-жазушы Мәжит
Айтбаев салғаны анықталды.
Абылайдың бетпішінін типологиялық әдіспен ... ... ... ... ... ... нүсқасына жатады.
Сонымен қатар оның жеке ... ... ... ... ені кең, ... құрылысы үлкен, бет жалпақтығы қазақ краниологиялык
серияларының ауытқу шеңберінен альіп қарағанда, ... ... ... ... ... ... ... Абылайдың 70 жас шамасындағы
бойының биіктігі шартты формула-лар арқылы ... ... 164 см, ... ... 65 кг-дай болған1.
Остеоскопиялық зерттеулердің нәтижелері бойынша, ... оң қолы ... дене ... ... ... ... ... қүйымшактөмпешігі
жақсы жетілгендіктен атүсті жүріске мықты, ер үстінде мығым отырған.
Ресей әдебиеттерінде ... ... ... ... мағлұматтар бар.
Солардың ішінде назар аударатын жері: бұл швед ... ... ... ... ... 17 жыл бойы ... ... жүріп, ешқайда
шықпаған екен. Ренаттың еліне тек Ресей арқылы ғана кеткені анық жазылған2.
Стокгольмге ... ... ол ... ... ... (ме-ридиансыз)
картасын шығару жөнінде редакциялық жұмыстар ... ... бұл ... өзі ... оны ... ... алған делінеді кейбір деректерде.
Ренат өз елінде — Швецияда қайтыс болған, өзінің Азиядағы саяхаты туралы
ешбір ... ... ... ... тағы бір деректерде3. Сөйтіп орыс
әдебиеттерінің ... ... ... ... ... байланысы болмаған.
Расында Абылай ол кезде небәрі 20 жаста ғана еді. ... ... швед ... ... дегені ешбір шындыққа жанаспайды.
1997 жылы қыркүйек айында Нью-Йорк қаласында ... ... ... ... ... арнайы кездесіп, одан Абылай «суреті» туралы сұрағанда,
ол Сайын Балмүхановқа 1963 жылы Абылай «суретінің» ... ... ... ... ... ... я ... Америкада қалай
пайда болғаны туралы шешіліп ештеңе айтпаған.
Абылай «суретінің» шығу тарихын іздестірудің соңы жазушы ... ... ... мәлім, X. Абдуллиннің соғыс кезінде және соғыстан кейін
көрген қиыншылықтары ... ... ... рет ... ... ... аты ... екені белгілі6. Абылай бабамыздың жүз
теңгедегі «суретінің» шығу мәнісін Хамза ... ... ... (Бұл
әңгіме 1997 жылы 4-желтоқсанда жазылып алынды): «Мен бүл суреттің ... ... ... болса да жазғанмын. Бірақ оған мән беріп жатқан
ешкім жоқ, — дейді ... ... Ол ... одан әрі ... ... ... кезінде Германия-да түтқында болдым. Бірақ белгілі қалаларда ... ... бос ... Сол ... ... ... ... комитетінің
баспасезінде Мәлікеш Қайбалдин және Мәжит Айтбаевтармен 1943 жылдан бастап
бірге жүмыс істедім. Онда Мүстафа ... ... ... ... ... ... жазылып, шығып жатқан газет, журналын ... ... ... «Милли әдебиет» журналы жатады. Осы журналдың редакторы болып менің
бұрыннан соғысқа дейінгі белгілі ... әрі ақын және ... ... Айтбаев7
қызмет жасап жүрді». Жалпы, Айтбаевтар түқымымен суретші болған көрінеді.
Өйткені оның жақын туысы Салихитдин Айтбаевта ... ... ... ... ... ... ... Берлинге келгеннен
кейін, оның лақап аты «Қобызшы ... ... ... ... Мәжит
Айтбаев қазақтардың суретін кептеп жинаған6. Оның түрған бөлмесінде
қазақтардың әдемі ... ылғи да ... ... ... Бір күні ... Берлин кітапханасынан «Ш. Уәлихановтың шығармалары» деген Н. И.
Веселовскийдің редакциялауымен 1904 жылы Санкт-Петербургтен ... ... ... ... ... суретіне қарап отырып, өзінің қиялына сүйеніп,
алғаш рет Абылайдың «суретін» салған екен. Бүл суретте Абылай өте сүйкімді,
әрі ... ... ... ... ... бүл нүсқасын сол ... ... ... ... ... Уәли Қаюмхан көріп
үнатпаған. Содан Мәжит Айтбаев Абылай «суретінің» екінші нүсқасын салады,
ол — ... ... ... 100 ... ... ... «суретінің» қалай
салынғанын басы-қасында болған ... ... ... бойынша, жүз
теңгедегі сурет пен оның көшір-мелері тек Мәжит Айтбаевтың ... ... ... ... ... ... тек ... образ түрғыдан
салынған сурет».
Ең бастысы - елімізде абылайтанудың жаңа ... ... ... ... ... кең ... деректер жүйеленіп, қолымызға тиді.
Әлбетте, құрастырушының өзі атап ... ... ұлы ханы ... мен ... қатысты жазба деректер осы кітаппен ғана шектелмес.
Түйіндей келе ең соңында ... ... ... ... ... жаңа ... магистралдық ақ даңғылының жаңғырық аясында,
танымал елдер катарында бақытты өмір сүрулеріне аруақты ... ... рухы ... ... болсын деймін.
Пайдаланған әдебиеттер
1.О. Смағұлұлы. М.Кожаев. АОразаққызы. Абылай Хан. А.-1999
2. www.rambler.ru ЗиннерЭ.П. Сибирь в ... ... ... ... ... в известиях заподноевропейских
иследованиях.
4.О.Смағұлы. ... ... ... Хан. ... ... ... бассүйек - бейнесі анықталды. Т.Нұрмағамбетұлы .Қазақ елі-
14- қараша 1997ж
6.Хамза Абдулин. Жау ... ... ... ... ... 1992

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Бұқар толғауларындағы абылай мен тарихи абылай (тарих және көркемдік шындық)"12 бет
XIX ғасыр өлең жырларындағы абылайхан16 бет
Абылай хан7 бет
Абылай (Әбілмансұр)16 бет
Абылай (Әбілмансұр) хан13 бет
Абылай (Әбілмансұр) хан өмірі7 бет
Абылай және оның заманы16 бет
Абылай және оның заманы туралы21 бет
Абылай және қазақ батырларының ерліктері58 бет
Абылай сұлтанның қоғамдық-саяси өмірі35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь