Алғашқы қауым құрылысы дәуірі кезеңіндегі Қазақстандағы дене шыньқтыру тарихы

Орта Азия мен Қазақстан мәдениеті көне елдердің қатарына жатады. Археологиялық қазба деректері алғашқы адамның осында палеолит дәуірінде пайда болғандығын растайды.
1969 жылы Маңғышлақ түбіндегі ежелгі адамның тұрағы табылды. Ғалымдардың тұжырымдауына қарағанда, бұл осы уақытқа дейін ТМД елдерінде табылған алғашқы адам тұрағының ең көнесі болып табылады.
Бұл ғылыми жаңалық - Қазақстан территориясындағы адам қауымы тарихын бірнеше жылға ілгері итеріп қоюмен шектелуде ғана емес, елімізде алғашқы адам қашан пайда болды, мәдениеттің даму сатысы қай кезеңнен басталады деген сұраққа нақтылы да дұрыс жауап беруте септігін тигізумен мәнді болып отыр.
Орта Азиядағы ежелгі адамдар аң аулаумен айналысты. Тесік-Таштан табылған мустьер адамдарын зерттеу нәтижесі, олардың тәсілқой және ержүрек аңшы болғандығын дәлелдейді. Олар кез келген аңның мінезін, қылығын мүлтіксіз білуге, өздері төзімді де айлакер, алып күш иесі болуға тиісті болған, мүмкін өмір шарты осыны талап еткен болар.
Палеолиттің аяқ кезінде найза лақтыру пайда болды. Найза лақтыру әдісінің қолданылуы, бұл кезеңде ежелгі адамның аңшылық әрекетінің саналы сипат алғандығын көрсетеді. Осындай аңшы қаруы мен құралдары Орта Азия жеріндегі ежелгі адамдарға да белгілі болған. 1964 жылы өзбек ғалымдары Бұхара түбінен неолит дәуірінде өмір сүрген ежелгі адамның тұрағын қазу кезінде, тас еңбек құралдарымен қатар, найзаның тас тұрақтандырғышын (стабилизаторын) тапқан.
        
        АЛҒАШҚЫ ҚАУЫМ ҚҰРЫЛЫСЫ ДӘУІРІ КЕЗЕҢІНДЕГІ
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДЕНЕ ШЫНЬҚТЫРУ ТАРИХЫ.
Орта Азия мен Қазақстан мәдениеті көне ... ... ... ... деректері алғашқы адамның осында палеолит дәуірінде
пайда ... ... жылы ... ... ... ... ... табылды.
Ғалымдардың тұжырымдауына қарағанда, бұл осы уақытқа дейін ТМД елдерінде
табылған алғашқы адам ... ең ... ... ... ... ... ... - Қазақстан территориясындағы адам қауымы тарихын
бірнеше жылға ілгері итеріп қоюмен ... ғана ... ... алғашқы
адам қашан пайда болды, мәдениеттің даму ... қай ... ... сұраққа нақтылы да дұрыс жауап беруте септігін тигізумен мәнді болып
отыр.
Орта Азиядағы ежелгі адамдар аң ... ... ... ... ... зерттеу нәтижесі, олардың тәсілқой және ержүрек
аңшы болғандығын дәлелдейді. Олар кез келген ... ... ... ... өздері төзімді де айлакер, алып күш иесі болуға тиісті
болған, мүмкін өмір шарты осыны ... ... ... ... аяқ ... найза лақтыру пайда болды. Найза лақтыру
әдісінің қолданылуы, бұл кезеңде ... ... ... ... ... ... көрсетеді. (3) Осындай аңшы қаруы мен құралдары Орта ... ... ... да белгілі болған. 1964 жылы өзбек ғалымдары
Бұхара түбінен неолит дәуірінде өмір ... ... ... ... ... тас ... құралдарымен қатар, найзаның тас тұрақтандырғышын
(стабилизаторын) тапқан. Белгілі археолог А.Л.Окладников, ... ... бұл — ... - ... тас найзаға жіп арқылы байланып, аңшы қаруының
алысқа ұшуына тұрақтылық ... және соғу ... ... әсер ... ... дәуіріне қарағанда жаңа тас дәуірінің (неолит) бас кезінде
түрлі құстар мен аңдар аулау ... ... Тас ... ... аң аулаудың негізгі қаруы ретінде садақ пен жебенің пайда болуы тамақ
қорын молырақ жинауға жағдай жасады, аңшылықпен бірге аңды ... ... ... ... (5)
Жаңа шаруашылық түрінің енуіне байланысты адамзат қауымының ұйымдасу
түрлері де тұрақтала бастады. Туыстығы аналық ... ... ... қандас туыс топтардан біріккен аналық рулық қоғам өзінің дамуы мен
аяқталу кезеңіне жетті. ... ... ... ... ... болған, дене ... бұл ... ... ... одан әрі ... отырып, дене
тәрбиесінде маңызды тәсіл болды. (7)
Тәрбиемен рулық қауымның ... ... ... олар өз ... жетілдіру саласына нақтылы талаптар қойды. Адамдардың еңбек ... ... ... ... ... жіктеу бұл жүйені
дифференциалды етті. Бұны Орта Азия мен Қазақстан ... ... ... (8 ... ... ... ... жарыс ойындары әйгілі бола бастады, сол
арқылы адамның дене мен ой қабілеті ... ... ... ... ... ... ... ортаға ықпалын күшейту, табиғаттың дүлей
күшін өзіне бағындыру ұмтылысы жатты.
Аталық ру дәуірінде (патриархат) ... жүйе ... ... ... ... ... және жастық дәрежесіне қарай жеке
бағалау жүйесі ұлғайды. ... мен ... ... ... ... қарсы
тұруы үшін, күш қабілеті мен еңбекке деген біліктілігі жоғары болуы ... Бұл ... ... мамандандыруды күшейте түсті.
Өткен дәуірлерде Орта Азия мен Қазақстан елдерінде балалар үш жасқа дейін
бірдей ... ... ... ... ... ойнағанын
этнографиялық мәліметтер растайды. Ал, бұдан кейін басқа кезең туды, ұл
балалар мен қыз ... үшін ... ... тән әр ... ... (10) ... ұл баланың тәрбиесіне жіті кеңіл бөлінді. Ол, дене
шынықтырудың арнайы айла-тәсілдері үйлесім тапқан, айқын ... ... (11 ... ... ... бір ... топтан кейінгіге өту кезеңі
ептілігін, батылдығын, мықтылығын нақтылы шарттарға сай орындаумен, оны
қоршаған ортада ... ... ... ... ... Мысалы, ғұн
ұлдары алғашқыда кішкене құстар мен ... ... ... қой үстіне мінсе, ал өсе келе қоян, түлкі атып оны қорек еткен.
Садақ атуға ... ... атты ... ... ... ... ұлдарын аңшылыққа қабылдауы аң аулауда тапқан олжасына қарай
белгіленген.(ІЗ) Құс пен кіші аңдарға жебе ... ... пен ... ... ... да ... (14)
Келтірілген мағлұматтардан дәстүрлі бағыттылықты бақылай отырып, бұның
негізінде еткен дәуірдің, ... ... ... ... мен жаңғырығын
көруге болады.
Өмірде қоғамның және кәсіптің өзгеруіне байланысты дене шынықтыру
аумағында да жаңа ... ие ... Ол ... жағынан күрделене және
түрлене түсті. Енді, ол натуралистік сипатта емес; қоғам өмірінің күрделі
жағынан көбірек көрініс бере ... келе ... ... ойындардан басқа, осы кезенде, нысананы
сүйекпен көздеу сияқты түрлі ойын ... ... бола ... Бұл ... ... хабарлайды.(15) Үстел үсті ойындары пайда бола
бастады. ... бірі - ... ... Бұл ойын шамасы Орта Азия,
Қазақстан аймағына ғана тарап ... ... Инда ... ... ... ... ... үстел ойынына арналған тақта, оған
қолданылған ... мен ірі ... ... Бұл ... ... ... ғалымы Э.Маккей: „бұл құрылыс африканың көптеген тайпаларында
таралған жоғары деңгейдегі ойын ... еске ... деп ... ... де ... шығу ... Солтүстік Африкамен
байланыстырады.(18) Бір қатар шетел ғалымдары да осы пікірді қолдайды.(19)
І970 жылы ... ... ... жас ... хабар беретін қызғылықты жаңалық жасады. ... ... 111-1У ... ... еткен ежелгі қонысты қазу ... ... ... ... ойын үшін ... жонылған шар
тәріздес заттарды тапты. Жете зерттеу нәтижесінде бұл заттар ... ... ... Сол жылы ... ... 30 ... осы ойын жөнінде жаңа жаңалық ашылды. Бурыл тауының бір жартысынан
археологтар тоғызқұмалақ ... ... ... ... ... Оның
әрбір жағында тоғыз шұңкыр ... ... ... тақтасының қанша
ұясы болса, бұл да сондай деген сөз.(20) Тарихи деректер сонау аналық рулық
дәуірдің өзінде- ақ ойын үшін ... ... ... ... ... әскер ісі кірді.(27) Әскери көсемдер бар тұрақты доп, шар, ... доп, ... ... ... және т.б.] ... ... ... болды,
олар сондай-ақ тайпа көсемдері болғанын хабардар етеді.(21) Мұнан соң да
көптеген басқа заттар пайда ... ... де ... ... ... ... ... заттар аз кездеседі. Тоғызқұмалак ойынына арналған
шарлар мен тақта, алғаш рет TМД ... ... ру ... ... алғанында, алғашқы қауымдық құрылыс ыдырай
бастады. Енді, мүліктік теңсіздік пайда болды. ... ... ... ... бұл ... ... - ... алғашқы түрінің пайд;
болуы еді. Малды айтарлықтай ... ... аз ... ол ... елді мекеннен ұзап малды баға ... да ... ... ... Ол үшін тез жылжып отыратын тәсіл керек ... ... ... жүру үшін ... мал ... ... ... ұзақ жұмысы
басталды. Кейбір кеңес дәуірінің ... ... ... ... ... ... қатар жатқан аймақтар деген пікір айтады. (22)
Ат үйрету дене шынықтырудың жаңа амалдары мен ... ... ... етті, күрделі жағдайларда қолдану үшін жаңа ... мен ... ... ... жерде дене шынықтырудың ... ... ... ... ... ... құбылысы ретінде, дене
шынықтырудың қоғамдық өмірдегі мәнін күшейтті. Дене шынықтыру жауынгерді
дайындау мақсатында ... ... ... ... ... ... (23)
Дене шынықтыруды жетілдірудің негіз көрсеткіші ретінде, осы кезеңде ат
ойындарының түрлері мен жаттығуларын қолдану ... ... ... ... ... ... ойға нақтылы үлгі бола алады.
Аламан - бұл соғыстың бір түрі, нақтырақ-шапқыншылық, қаруланған ... ... ... ... Аламан деп, сонымен қатар, шапқыншылыққа
қатысқан жауынгерді де атайды.(24) Аламандық аламан бәйгеге алыс аралыққа
шабатын ат ... ... ... да ... аңғартса керек: аламан — бұл
жауынгер, сарбаз, ал бәйге - жарыс. (26)
Әскери демократия ... ел ... ... алдымен
ыдырай бастаған рулық қауымның жетекшілерінің тұрмысына әсер ісі кіреді.
(27). ... ... бар ... ... жасақтар пайда болды, олар сондай-
ақ тайпа көсемдері еді. Қоныстарда ... ... ... ... ... ... төтеп беретін әскери қорғаныс ісі жетіле бастады.(28)
Қоныстар әр алуан дуал ... ... бар ... ... ... ... мұнаралары бар, бекінісі күшейтілген қалалар Қазақстан жерінде ... ... ... ... ... ... ... дейінгі алғашқы мыңжылдықта ежелгі Қазақстан
жеріндегі тайпалар көшпелі мал ... ... бұл ... ... қызметін атқарды. Осы кезенде тайпалар бірігіп, тайпалық
одақтар пайда болды.
1970 жылы ... ... ... табылған ерекше
атыс орындарының ... ... ... байланыстылығы бар.
Жартастарға салынған әр түрлі аңдардың суреттері осы „атыс орындарында"
нысана ... ... ... ... шатқапында аңшылар тау
текесінің суретін нысана етіп көздеген. Олардың қаруы ... ... ... болған. Басқа бір жартаста тау қошқарының суреті салынған. Бұл сурет
садақ оғының іздерімен қожалақтанған. (30)
Осындай тағы бір ежелгі ... Іле ... ... Алтын - Емел
тауының етегіндегі гранит тастан табылды. Екі тау теке бейнесінде ондаған
садақ іздері — ... аңшы ... ... ... хабардар етеді.
Осы тұрғыдан келгенде, даму сатысы ... ... ... ... түрлі суреттерді, аңнан жасалған ... ... атып ... ... кеңінен белгілі.(ЗІ) Көрнекті ғалым-
археолог Н.С.Замянинның тұжырымдауы бойынша, ежелгі ... ... ... шаруашылық саласымен тығыз байланыста болды.(32) ... ... ... адам ... ... ... ... тұжырымдайда. (ЗЗ)
Алайда, Қазақстанның аталған аймақтарындағы ... ... ... ... ... П.
Мариковскийдің пікірінше, нысаналар мергеңдер жарысына қызмет етуі мүмкін.
Профессор И.И.Пономарев зерттеулерінде былай ... ... ... ... ... қарулы айқастарға дайын болу қажеттілігінен
туындады: дене шынықтыру жаттығулары ... ... ... ... бір мың ... орта ... ... Қазақстан
территориясында көптеген тайпалар тіршілік етті, олардың ішінде ең ірілері
сақтар, массагеттер, сарматтар, каспии ... ... да ... тайпа болды. Сақтардың жауынгерлік, батылдық
қасиеттерін көрші тайпалар мен халықтардың барлығы жоғары ... ... ... ... ... ... әлемдегі ең шебер атқыштары,
мергендері" деп атады . (35)

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Адамзат қоғамының эволюциясы32 бет
Ежелгі Египет мемлекеті және құқығы7 бет
Өндірістік шығындар11 бет
Өндірістік шығындар жайлы12 бет
1916 ж. Ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы13 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
«Қайта құру» кезеңіндегі Республиканың қоғамдық – саяси өміріндегі өзгерістер. 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы20 бет
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер дегеніміз не?4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь