Атом құрылысы

XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында ашылған физика мен химияның ұлы жаңалықтары: катод сәулелерінің, электролиз құбылысының, радиоактивтіктің ашылуы атом құрылы-сының күрделі екенін және оның құрамына электрондар кіретінін көрсетті. Электрон заряды теріс, массасы протон массасының 1/1840 бөлігіне тең бөлшек. Атом электронейтрал бөлшек бол-ғандықтан электрондардың теріс зарядтарын нейтралдап тұратын атом құрамына кіретін оң зарядтар болуға тиіс.
Атом қүрамына оң зарядты бөлшектер кіретінін 1911 жылы ағылшын ғалымы Э. Резерфорд тәжірибе арқылы дәлелдеді Орасан көп атомдар арқылы өткен сәулелердің тек кейбіреулёрі ғана бағытын өзгертеді. Бұдан атомның құрамындағы оң зарядтар шоғырлапған белшектің көлемі өте кіщкентай екенін байқауға болады.
Осы тәжірибе негізінде Э. Резерфорд атомның планетарлық теориясын ұсынды. Бұл теория бойынша атомның ортасында оң. зарядталған ядро болады, оны электрондар орбиталар бойынша айналып жүреді.
        
        АТОМ ҚҰРЫЛЫСЫ
Атом құрылысының ядролық (планетарлық) теориясы
XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында ашылған физика мен химияның
ұлы жаңалықтары: ... ... ... құбылысының,
радиоактивтіктің ашылуы атом құрылы-сының күрделі екенін және оның ... ... ... ... заряды теріс, массасы протон
массасының 1/1840 бөлігіне тең бөлшек. Атом электронейтрал ... ... ... ... ... ... ... атом құрамына
кіретін оң зарядтар болуға тиіс.
Атом қүрамына оң зарядты бөлшектер ... 1911 жылы ... ... ... тәжірибе арқылы дәлелдеді Орасан көп ... ... ... тек кейбіреулёрі ғана бағытын өзгертеді. Бұдан атомның
құрамындағы оң ... ... ... ... өте ... екенін
байқауға болады.
Осы тәжірибе негізінде Э. Резерфорд атомның планетарлық ... Бұл ... ... ... ... оң. зарядталған ядро болады,
оны электрондар ... ... ... ... ... нейтрал болғандықтан ядродағы оң зарядтардың саны, ... ... ... ... са-нына тең. Электрондар массасы
өте аз шама болғандықтан, атомның ... ... ... ... көлемі атомға қарағанда өте кішкентайЖгер атом, ядро, электрон ... ... ... ... 1010 м, ал ... ... 10~15 м ... ядро атомынан 100 000 есе кіші болады.
Бұдан былайғы ... ... оң ... саны ... ... ... ... реттік номеріне тең ... ... ... ... оң ... саны жете оны
айналып жүретін электрондардың саны ... ... ... ... ... ... жүйедегі реттік нөмірі 20. ... ... ... 20 оқ ... бар ... және оны 20 ... электрондық
қабаттарда. айналып жүретініы білуге болады.
Атомдардың ... ... Н. ... атом ... ... ... болада деп тұжырым жасаған.
Э. Резерфордтың атом қүрылысының планетарлық теориясы ... ... ... мен негізгі массасы көлемі өте кішкентай ядроға
жинақталғанын, ал ... ... ... ... ... ... Э. Резерфорд теориясының мынадай кемшіліктері болды:
біріншіден, электро-динамика заңдарына ... ... ... жүрген
электрон үздіксіз энергия бөлудің нәтижесінде энергия орын тауысып ядроға
қүлап түсер еді де, атом ... еді, ... атом ... ... жүйе.
Екіншіден, электрон спираль бойынша қозғалғанда атом энергиясы да ... ... ... де ... болу керек еді, бірақ тәжірибе барлық
атомдардын, спектрлерінің сызықша тәріздес екеыін дәлелдеп ... Бұл ... ... ... ... атом қүрылы-сының қүбылыстарын
түсіндіре алмайтынын көрсетті. ч;ь ^1913 жылы ... ... Бор ... құрылы-сының теориясын ұсынды. Бұл теорияны жасауда ол 3. Резер-
фордтың планетарлық моделін және М. ... ... ... ... негізге алды. Кванттық теория бойынша заттар энергияны жеке-жеке
порцріялар — кванттар түрінде сіңіреді немесе бөліп шығарады: ... һ ... ... V — тербеліс жиілігі. Бор электронның ядроға құламайтъін
себебі электрон ядроны аиналғанда ... ... ... ... ... ... ... күшімен — теңестіріліп түрады деген пікірге
келді:
Ч.Бордың II постулаты. Электрон бір тұрақты орбитадан екін-ый ... ... атом ... ... ... ... немесе бөліп
шығарады: Е = һ-у, мұндағы V — тербеліс жиілігі.
Электрон жақын ... алыс ... ... атсш ... ... сіңіреді, ал электрон алыс орбитадан жа-қын орбитаға көшкенде ... ... ... атомы үшін п=\ болса, оны атомның қалыпты күйі дейді, ал гс = 2, 3, 4
болса, атомның қозған күйі ... ... ... өте аз ... ... да ... түрінде знергия
бәліп шығарып, қайтадан қалыпты (түрақты) күйге кө-шеді. Бор электрон тек
материалдық бөлшек, ол ... ... ... ... ... жүреді деп
есептеді. Бүл Бор теория-сының кемшіліктері еді.Кванттық мехаиика т ұ ... с ы н а н а т о м д а р ... ... ... ...... — молекулалар-дық, атомдардың
қозғалыстары мен әрекеттесулерін зерттейді.
Кванттық теория ... ... әрі ... ... ... ... ... материалдық бөлшек сияқты белгілі массасы болады, қысым туғызады,
сонымен бірге электрондар ... ... ... ... ... бар электрон өте шапшаң қозғалып ядро ... кез ... ... бола ... ... қазіргі көзқарас
бойынша электрон ядро төңірегінде белгілі тығыздығы бар теріс зарядтардың
электрон бүлтыы түзеді.
Электрон бұлтының ... ... және ... ... ... ... күйін атомдық электрондық орбиталь дейді.
Сондықтан бүдан былай орбита, электрон бұлты деген терминдердің ... о ... и т а л ь ... ... қолданылады.
Орбитальдар бір-бірінен өздерінің энергиялары, ... ... ... ... ... ажыратылады және бүл жағдайлар
электрон қасиеттерінің кваыттық сипатын көрсетеді^ондықтан ... ... 4 ... ... ... квант саны п. Бас квант саны п электрондардық жалпы ... жәые ... ... ... ... ... ... санының мәндері бүтін сандармен, ал оларға ... ... ... латынша бас әріптермеи белгілейді:
Бас квант саидары 1, 2, 3, 4, 5, 6, ... ... К, I, М, N. О} Р, ... О р б и т а л ь к в а н т ... Атом ... ... ... ... ... ... белінетініы көрсетті, ал әр
сызықша атомдағы ... ... ... ... ... ... энергетикалық деңгейдің энерге-тикалық деңгейшелерден
түратыны ... ... ... ... ... ... ... мәндері анықтайды. Электрондар ... ... а л а р ... а г н и т к в а н т с а н ы ... ... ... ... ... ... ... Магнит •квант саны
орбиталь квант санына тәуелді болады және осы орбмталь квант ... ... —/, 0, +/ ... ... ... ... көрсетілген мәндері
болады. Магнит квант саны ... ... ... да
анықтайды (2-кесте). б\ р, й-орбитальдарының кеңістікте орналасу бағыт-тары
2-суретте ... ... / = 0 ... оған ... ... ... шар ... бір орбиталь кеңістікте бір ба-ғытта ориаласады, /=1
болғанда оған сәйкес ... ... ор ... ... ... ... 1 = 2 ... келетін й-деңгейшеде әр түрлі бағытта ... ... ал / = 3-ке ... ... ... 7 ... ... көреміз
4. С п и н к в а н т с а н ы т5 ... өз ... қай ... ... ... өз ... сағат тілі-нін бағыты бойыыша
немесе оған қарсы бағытта қозғалуы мүмкін.
Атомдардың ... ... мен ... ... ... ... мәндері болады. Графикалық түрде
электрон спинін жоғары ... ... ... ... ... ... Атомдардың спектрлерін зерттей келіп швейцария ғалымы
В. Паули (1925 ж.) мынадай ... ... ... ... ... төрт ... мэндері бірдей болатын екі электрон болмайды.
Бүл принциптен шығатын салдар бойынша бір орбитальда екі электроннан артық
болмайды.
Жоғарыда ... бас (п), ... (/), ... (гПі ... ... мәндерін және Паули принципін папдалана отырып ... мен ... ... ... ... ... ... шығаруға болады
Атом құрылысы және периодтық заң
Атом қүрылысы туралы ілімнің дамуы ... ... ... мәнін
толық түсіндіріп берді.
Элементтің периодтық жүйедегі реттік ыөмірі сның кестедегі орнын
көрсетіп қана ... ... ең ... ... ... табылатын
ядросындағы оң зарядтарының санын да көрсетеді. Элементтің ... ... ... ядро ... ... бірдей болатынын 1912 жылы ағылшын
ғалымы Г. Мозли тәжірибе жүзінде дәлелдеді және заң түрінде ... ... ... мәні ... ... ... ... элементке
ауысқанда атомдардың ядро зарядтары бірге өсіп
отырады. Мысалы, сутек ядро ... 1, ... 2, ... ... 4 т. ... ядросыыың оң зарядтарының саны қанша болса, оны аКпалып жүретін
электроидардың да саны сонша болады және бір ... ... ... ... ... да бірге артып отырады.
Атом құрылысы туралы ... ... ... Д. II.
Меиделеевтің периодтық заңы қазір былай айтылады:
Жай заттардың ... ... ... ... мен ... олардың атомдарының ядро зарядтарыиық шамасына
периодты ... ... ... ... ... ... ... айтуға болады: элемент-тердің
қасиеттері олардың ядро зарядтарынық шамасына периодты ... ... ... жаңа анықтамасы оған Д. И. Менделеев ... еш ... ... ... ... оны жаңа ... деректермен
толықтыра түседі және заңның дұрыстығын дәлелдейді. Мысалы, периодтық
жүйеде ... Д. И. ... ... массаларының өсу ретімен
орналас-тырғанда кейбір сәйкессіздіктер байқалады. Атомдық массала-ры ... ... ... ... ... ... орналасқан, ал атомдардық ядро
зарядтарының өсу тұрғысынан қа-рағанда бүлар кестеде дұрыс орналастырылған.
Өйткені теллур-ға қарағанда иодтың, ... ... ... ядро ... саны ... артық болып келеді.
Периодтық заңның жаңа анықтамасы элементтердің қасиет-терінің периодты
түрде қайталануын да ... ... ... ... ... жаңа ... электрондық қа-батқа орналасады да ... ... ... ... ... ... 1, 2, 3 ... 4 периодтарда орналасқан сілтілік металдар мен
галогендер-дің қасиеттерінің ... ... ... ... ... ... орналасуы мынадай болады:И.
Менделеевтің периодтық жүйесі периодтық заңның және атом ... ... ... ... периодтарда ядро зарядтарының өсуіне байлаыысты электрондардың
саны артады да (1-периодта 1-ден 2-ге дейін, 2, ... 1-дён ... ... ... ... ... ... Периодтың
басындағы сыртқы қабатындағы элек-трондарының саны ең аз элемент сілтілік
металл ... ал ... саны ... ... ... оңға қарай метал-
дық қасиет бірте-бірте кеміп, металл еместік қасиет арта береді де период
инертті ... ... ... ... оңға ... элементтердің
металдық қасиеттері кеміп металеместік қасиеттерінің ... осы ... ... ... ... байланысты. болады. Оның
себебі бір пе-риодтағы элемеыттердің электрондық қабаттарының саны бірдей
болады, ал ... ... оңға ... ядро ... ... ... ... ядроға күшті тартылады да радиусы кішірейеді.
Радиусы кішірейген сайын ... ... ... беру ... яғни ... ... еместік қасиеттері артады.
Атом құрылысы теориясы периодтық жүйенің неге жеті ... да ... ... жаңа ... жаңа ... ... да, ... қабатындағы элек-трондар саны 8-ге (з2р6) тең болатын
инертті газдармен аяқта-лады. Осы кездегі барлық белгілі ... ... ... ... ... саны ... жағдайда) 7-ге тең.
Бүдан периодтық жүйеде жеті ... болу ... ... білеміз. Периодтың
ыөмірі сол периодтағы ... ... ... ... ... ... ... жүйенің неге 8 топтан тұратын және
әрбір топтың неге екі топшаға бөлінетінін де тү-сіндіреді. Әрбір ... сол ... ... ... ... байланыс түзуге қатыса
алатын электрондардың ең көп ... ... ... топ ... ... ... бөлінеді. Мүндай бөліну топшалардағы элементтердід
электрондық ... ... ... ... ... ... топшаларда элементтердің кезекті электрондары ... (I және II ... ... ... ... ... Сондықтан да I және II топтардың негізгі топшаларының
элементтері ... ... ... ... ... элементтері
р-типті элементтерге жатады. Негізгі топша элементтерінің ва-ленттілік
электрондары ... ... ... және саны ... ... тең
болады.

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атомның құрылысы. Резефорд тәжірибелері4 бет
Тірек - сызба нұсқаларын пайдалану арқылы «атом құрылысын» оқыту41 бет
N (Азоттың) және P(Фосфордың) биологиялық ролі, медицинада қолданылатын қосылыстар4 бет
Автоотмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез9 бет
Алкандар физикалық қасиеттері3 бет
Алюминийдің физикалық - химиялық қасиеті, қолданылуы17 бет
Атомдар мен молекулалардың сыртқы магнит және электр өрістерімен әсерлесуі. Магниттік резонанс59 бет
Атомның құрылуы. Радиоактивтілігі10 бет
Галактика7 бет
Күн жүйесі эволюциясы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь