Қазақтандағы палеолит дәуіріндегі ескерткіштер

І.Кіріспе

ІІ.Негізгі бөлім.
1.Қазақтандағы палеолит дәуіріндегі ескерткіштер.
2.Орталық Қазақстандағы Ашель ескерткіштері.

ІІІ.Қорытынды.

Әдебиеттер
Ежелгі палеолит ірі-ірі үш кезеңге (мәдениетке): олдувэй (бұдан бұрынғы 2,6 млн жыл — 700 мың жыл), ашель (бұдан бұрынғы 700 мың — 150—120 мың жыл) және мустье (бұдан бұрынғы 150—120 мың — 35—30 мың жыл) кезендеріне бөлінеді. Ол кездің адамдары тастың қасиеттерін жақсы білген, өйткені оның оңай жарылатын шақпақ тасты бәрінен де көбірек қолданғаны, ал оған ұқсас тас түрлерін кей жерлерде қолданбағаны тегін емес. Ма-ериал тандау көбінесе құралдың қолданылатын мақсатына байланысты болды. Құралдардың мынадай түрлері: шапқылар, қырғыштар, үшкір тастар, шой балғалар, піспектер, пышақтар, тескіштер және т. б. бөлініп шыққан.
Ауыр салмақты, тік бүрышты үсақ шақпақ тастар ең ежелгі еңбек құралдарына жатқызылады, олар Кеңірдек елді мекені жанынан, Қаратау жотасының оңтүстік-батыс беткейіндегі Арыстанды өзенінің ең жоғары жайыл-масынан, қатып қалған төменгі төрттік кезеңнің қалың конгломераты арасынан табылған. «Клектон тұрпаттас» деп аталатын бұл ежелгі құралдардың одан анағұрлым кейінгілерден айырмасы — олардың соғатын қыры тым үлкен, ол тіпті бүкіл сынық көлемінің жартысынан көбірек. Олармен бірге үлкен шақпақ тастар, дөңес нуклеустер де табылды; әлгі сынықтар солардан сындырылып алынған. Ашельдік Бөріқазған және Тәңірқазған тұрақтары мейлінше назар аударуға лайық. Бұл тұрақтардағы құралдардың таралу шегі айқын және өнделген шақпақ тас бұйымдар белгілі бір шектен тыс жерлерде сирек кездеседі. Бөріқазған мен Тәңірқазғаннан табылған ежелп палеолиттік саймандар төрт топқа: екі қырлы және бір қырлы шапқы құралдар; шапқылар; ауыр тас сынықтар; ірі ұра тастар - нуклеустер болып бөлінеді.
1.Қазақстан тарихы,-Алматы,1996.
2.Байбатша Ә.Қазақ даласының ежелгі тарихы.-Алматы,1998.
3.Қазақстан тарихыкөне заман бүгінге дейін.(Очерк)-Алматы,1994.
        
        Жоспар
І.Кіріспе
ІІ.Негізгі бөлім.
1.Қазақтандағы палеолит дәуіріндегі ескерткіштер.
2.Орталық Қазақстандағы Ашель ескерткіштері.
ІІІ.Қорытынды.
Кіріспе.
Ежелгі палеолит ірі-ірі үш кезеңге (мәдениетке): олдувэй (бұдан ... млн жыл — 700 мың жыл), ... ... ... 700 мың — 150—120 мың жыл)
және мустье (бұдан бұрынғы ... мың — 35—30 мың жыл) ... Ол ... адамдары тастың қасиеттерін жақсы білген, өйткені оның
оңай жарылатын шақпақ тасты бәрінен де көбірек ... ал оған ... ... кей ... ... ... емес. Ма-ериал тандау көбінесе
құралдың қолданылатын мақсатына байланысты ... ... ... ... ... ... ... шой балғалар, піспектер,
пышақтар, тескіштер және т. б. бөлініп шыққан.
Ауыр салмақты, тік бүрышты үсақ шақпақ тастар ең ... ... ... олар Кеңірдек елді мекені жанынан, Қаратау жотасының оңтүстік-
батыс беткейіндегі Арыстанды өзенінің ең жоғары жайыл-масынан, ... ... ... кезеңнің қалың конгломераты арасынан табылған. ... деп ... бұл ... құралдардың одан анағұрлым кейінгілерден
айырмасы — олардың соғатын қыры тым үлкен, ол тіпті бүкіл ... ... ... ... ... ... ... тастар, дөңес нуклеустер де
табылды; әлгі сынықтар солардан сындырылып алынған. Ашельдік Бөріқазған
және Тәңірқазған тұрақтары мейлінше ... ... ... Бұл ... ... шегі ... және ... шақпақ тас бұйымдар белгілі бір
шектен тыс жерлерде сирек кездеседі. Бөріқазған мен Тәңірқазғаннан табылған
ежелп ... ... төрт ... екі ... және бір ... ... шапқылар; ауыр тас сынықтар; ірі ұра тастар - нуклеустер болып
бөлінеді.Бірінші тобы көбірек ... ... ... Оңтүстік-Шығыс
Азия мен Африканың шель-ашель кеніштерінен табылған дерекі тас саймандардан
елеулі айырмашылығы жоқ, олардың барлық жағдайда да ... тас ... ... ... аңғарылады, тас құралдардың бір шеті өнделген, екі жағынан ... ... ... имек жүзі бар, ал ... ... ... ... адам тасты сындыру үшін басқа тасты
пайдаланып, біріне-бірін ұрған.Мұндай ... ... ... ... тас ... деп аталып кеткен, өйткені оған ... ... ... ... ... ... шикізат болған. Кейіннен шой
балғалар пайда болып, олар жақсырақ нәтижелерге жетуге мүмкіндік берді.
Олар ... ... ... ... ... ... көп жерінде жемірілген
және соғылған із қалған. Мысалы, X. А. ... ... ... ... ... ... аталған тәсілмен өнделген. Құралдар
дайындау үшін негізгі шикізат малта тастар болған. Құралдарды өндеу кезінде
тастың екі ... ... ... шеттері мол сындырылып, жұқартылған да
кесетін имек жүз шығарылған. Құрал кейіннен шапқы ретінде пайдаланылған.
Қаратау жотасының тас құралдарын зерттеудің ... ... ... ... ... ол ... палеолит дәуірінде шектеулі екі аймақ
болғаны туралы болжам ұсынған еді. Олардың біріне мекендеушілеріне ... ... ... ғана тән ... ... ... жәие ... Алдыңғы Азия мен Африка жатқызылды. Екінші аймақ солтүстік-батыс
Үндістан, ... ... ... Ява болып табылады, олардың тас құралдарды
жасау техникасында екі және бір жағы өткір ... ... тән. ... табылған тас құралдар негізінде мынадай ... ... «Екі ... бір шеті шабатын құралдар мен қол шапқыларының бір
жерден табылуы ... ... ... мүлде ерекше мәдениеттің болуы
туралы және төменгі палеолит дәуірінде Азияның даму жолының ерекше екендігі
туралы пайымдаулармен ... ... ... ... ... ... Азия мен ... аумағында табылған
еңбек құралдарьь мен ұқсастығы және ... ... ... ... ... бірдей екендігі, оларда өзгерістер мен
дамудың бір жолмен жүргендігі туралы жорамал айтуға ... ... ... ... ... Қазақстаннан да табылады. Мұнда
құралдар қара және ... ... ... тас ... ... бірі - ... ... шетінде
орналасқан Құдайкел. Құралдар арасынан бифастарды, яғни тастан екі жақ беті
өңделіп жасалған ... ... ... ... және ... ... қырғыштарды, сондай-ақ көптеген нуклеустерді — жоңқалар
мен ... ... ... ... ... ... ... ауыр
тастарды атап өтуге болады. Орталық Қазақстандағы басқа да ... ... ... ... 150 шақырым қашықтықта орналасқан
Жаман Айбат және Қарағанды облысының Жезді ... ... ... ... аударуға лайық. Тас бұйымдар жиынтығы ... ... ... ... ... 60—70-жылдары Балқаш өңірі мен ... ... ... ... ... А. Г. Медоевтің
Қазақстанның алғашқы заман тарихы ... және тас ... ... ... ... емес кезқарастарының қалыптасуын
көп жағынан анықтады. Зерттелген ескерткіштерді кезбен шолып ... ... ... ... археологиялық қырларын бірегей түсінуге жетуіне
мүмкіндік берді. Жалпы алғанда, оның ... сол ... ... ... ғылымда жинақталған деректемелермен жақсы
ұштасты.
Осы уақытқа қарай жинақталған материалдар қайтадан ой ... ... ... ... қуаң аймақтағы палеолит ескерткіштерінің езіндік
ерекшеліктерін анықтау өте маңызды болып отыр. Бұл тұрғыдан алғанда алғашқы
адамдардың ... ... ... ... ... Өнежек
тұрақтары мен басқалары зор рел атқарды. Мәселе мынада: шегінділердің ... ... ... қатпарларында көміліп қалған археологиялық
қалдықтар алғашқы адамдардың өмірі туралы, олардың тас саймандары ... ... ... ... ... мұндай ескерткіштер біршама
қысқа уақыт аралығын ғана қамтиды. «Ашық үлгідегі» ескерткіштер ... ұзақ ... ... ... сондықтан оларды зерттей келіп, тас
бұйымдарды еңдеу дәстүрлерінің эволюциясын қадағалауға болады.
Қазақстанның палеолиттік ... ... ... ... өңірі
өзекті орындардың бірін алады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... үстіне, өзен және көл қабақтарына,
шикізат шығатын ... ұшар басы мен ... ... ¥сақ
шоқылы Семізбұғы алқабы Жезқазған облысындағы Саяқ поселкесінің шығыс
жағында 60 шақырым ... ... ... ... тек бір ғана - ... 2500x300 м ... мекенінен барлығы 1611 тас құралдар табылған. ... ... ... қара ... ... тас ... ... Тас шйымдары арасында нуклеустер, клектон сынықтары, тісті
құралдар, қыркіштар, бифастар, пышақтар, ... мен ... ... ... Семізбұғы индустрия кешендерінің эволюциясын бағалай келіп,
жетекен технологиясы леваллуа дәстүрі болып табылатынын мойындау керек.
Бүгінгі ... ... ... ... ең ... ... ... саналады. Бұл тұрақ Күршім ауданындағы Қаратоғай ауылына жақын
жерге, Қалғұтты езенінің жағасына ... ... ... ... тас ... соның ішінде шапқы құрал, екі жағы еңделген
құралдар мен қара ... ... тас ... ... ... сынықтар
биік қабаттардың беткейінен табылған.
Кейінгі кезең - мустьелік ... тас ... жаңа ... ... бірақ ұсақ малта тас та қолданыла берді.Оңтүстік және Орталық
Қазақстан жерінде мұндай ... көп ... ... бірі 1958 жылы
X. А. Алпысбаев тауып, кейіннен Ш. Ш. Уәлихановтың есімімен ... ... ... ... ... ... ... тұрақтан 6 мәдениет қабаты анықталып, олардан тас
бұйымдар, от ... орын мен ... ... бизон, киік, асыл тұқымды
бұғы сияқты жануарлардың сүйектері табылды. Оның ... ... оң ... қазіргі бетінен әр түрлі тереңдікте ... ... бұл - ... ... тас ... мен басқа да
мәдени-тұрмыстық қалдықтар бастапқы күйінде, яғни оны ... ... ... ... сол ... ... ... тұрақ. Қазудың қиындығы
мәдени қабаттардың 2,30 метрден 7,20 ... ... ... ... болып табылады. X. А. Алпысбаевтың мәліметтеріне қоса, алғашқы
аңшылардың өмірі туралы жаңа мағлұматтар алу, еңбек құралдарын дайындайтын
шеберхананы аршу және ... ... ... адамдардың ұзақ уақыт бойы,
іс ж үзінде мустьеден ... ... ... ... ... ... туралы тұжырым жасау мүмкін болды.
Мұнда құралдар ... үшін ... ... ... ашық ... ... ... арасында пышақ тәрізді қалақтар, қырғыштар басым.
Остеологиялық материал жануарлардың, соның ішінде жылқының, бизонның, бұғы
мен киіктің ... ұсақ ... ... ... аң ... ... ... сипатын, климаттың құрғақ болғанын
дәлелдейді. Бұл жағдайды споралы-тозандық талдау ... де ... ... ... ... қызықты мәліметтер алынды. Мұнда
артезиан қайнар көзінің биіктігі 1 метрге дейін жететін травертин орамы
көмкерген ... ... ... ... Орамның диаметрі 25 м.Трифонда
палеозоологтар әр жылдарда қазба ... ... ... терттік фаунасының бай жиынтығын жинаған, ол «Көшқорған ... ... ... ... ... ... жұмыстары көптеген тас
сайман тапты, олар өте, ерекше және оған ... табу ... ... ... пен ... сұр құмдақ басым шикізат пайдаланған.
Қорытынды.
Соңғы палеолит дәуіріндегі адамның дүниетанымы күрделене түсті.
Аңшылар магиясына табыну кең таралды; мұның негізінде хайуанның ...... ... ... оған ... ... болады деп сену
болды. Магияның әмбебап құралы сол кезде пайда болған ... ... деп ... Оның ... тақырыбы — әр түрлі жануарлардың
суретін салып, бітім-тұрпатын, мүсінін жасап бейнелеу болды. ... ... ... ... ... жасалған әйел ... ... ... ... ... жаны туралы, жердегі тіршіліктің жалғасы ... о ... ... ... ... әдет-ғұрыптық рәсімдердің пайда болуына
әкелді. Өлген адамның ... ... жоса ... оның кеудесіне
тесілген қабыршықтардан, жыртқыш ... ... ... ... аяғына мамонттың азуынан жасалған білезік кигізілді, ... ... ... ... қасына шақпақ тастан, мүйізден жасалған
заттар қойыдды.
Соңғы палеолиттік ... ... ... ... үшін әлі ... ... жоқ, солай бола тұрса да алдын ала ... ... аз ... ... ... ... жағынан кең
таралған деп үміттенуге мүмкіндік береді. Біздіңше, олардың саны аз ... ... ... Нақ сол кезде күн ... ... өзі ... ... ... жағдай туғызды.
Әдебиеттер.
1.Қазақстан тарихы,-Алматы,1996.
2.Байбатша Ә.Қазақ даласының ежелгі тарихы.-Алматы,1998.
3.Қазақстан тарихыкөне заман ... ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі замандағы Қазақстан5 бет
Мезолит және неолит ескерткіштерінің зерттелу тарихы83 бет
Кейінгі палеолит кезеңіндегі Қазақстан2 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері"3 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері."6 бет
1.Руникалық көне түркі жазба ескерткіштері. 2.Түркітанушы қазақ ғалымдарының еңбектері11 бет
XX ғасырдағы Қазақстандағы археологиялық ескерткіштердің зерттелуі мен қазба жұмыстары55 бет
Алматы қаласының аумағындағы археологиялық ескерткіштер4 бет
Алтай – Тарбағатай аралығындағы ертесақ ескерткіштері87 бет
Алтай-Тарбағатай аралығындағы ерте темір дәуірінің археологиялық ескерткіштері (кезеңделуі, мерзімделуі және мәдени атрибуциясы)39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь