Әлеуметтік стратификация туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

Негізгі бөлім:
I Әлеуметтік дифференциация және әлеуметтік теңсіздік ... ... ... ... ... .4
II Әлеуметтік стратификация, әлеуметтік мобильдік ... ... ... ... ... ... ... ...6
III Қазақстандағы орта таптың қалыптасуы; проблемалар және көріністері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
Қоғам өзінің құрылымы жағынан алып қарасақ бірдей емес. Қоғам адамдарының арасында теңсіздік бар. Соған байланысты олардың әлеуметтік жүйедегі алатын орындары да бірдей емес. Жекелеген индивидтер мен адам топтарының арасында әлеуметтік жіктелу бар. Оларды жіктегенде бірқатар өлшемдер басшылыққа алынады, мәселен, табыстарының көлемі, білімдерінің деңгейі, мамандықтағы мәртебесі, билікке қатынастары.
Қоғам өз ішінде әр түрлі әлеуметтік топтарға, жіктерге және ұлттық қауымдастыктарға бөлінеді. Олардың бәрі өзара бір-біріне объективті түрде дәнекер болатын әлеуметтік-экономикалық, саяси, рухани байланыстар мен қатынастардан кұралады. Сонымен бірге, олар тек осы байланыстар мен қатынастар шегінде ғана өмір сүреді және қоғамда өздерін көрсете алады. Бұл болса қоғамның тұтастығына, оның біртұтас әлеуметтік организм ретінде өмір сүруіне себепші болады. Мүның мәнін өздерінін теорияларында О, Конт, Г. Спенсер, К. Маркс, М. Вебер, Т. Парсонс және т.б. әлеуметтанушылар айтып өткен. Қоғамның әлеуметтік құрылымы - адамдар қауымдастықтарының және әлеуметтік топтарының арасындағы экономикалық, әлеуметтік, саяси және рухани өмір жағдайларының байланыстары мен қатынастарының жиынтығы.
Әлеуметтік стратификация — әлеуметтанудың орталык, такырыбы. Ол қоғамның түрліше әлеуметтік жіктелісін түсіндіреді. Қоғамдық құрылым қоғамдық еңбек бөлінісі арқьлы, және т.б. арқылы құрылады. Қарапайым қоғамда мәртебелер саны аз және енбек бөлінісі деңгейі төмен болады, ал казіргі замандағы қоғамда — мәртебелер кептеп саналады және еңбек бөлінісін ұйымдастыру деңгейі де әлдеқайда жоғары. Әлеуметтік кұрам әлеуметтік стратификацияға айналады вертикальды тәртіппен орналаскан әлеуметтік жіктердін, жиынтығы, дәлірек айтқанда кедейлердің, ауқаттылардың, байлардың жиынтығы. Әлеуметтік құрылым қоғамды жекелеген, бір немесе бірнеше белгілер белгілер негізінде біріккен қабаттарға, топтарға объективті бөлуді білдіреді. Бұл – элементтердің әлеуметтік жүйедегі тұрақты байланысы. Әлеуметтік құрылымның негізгі элементтері болып әлеуметтік қауымдастықтар (таптар, ұлттар, кәсіпкерлік, демографиялық, территориялық, саяси топтар) табылады. Әлеуметтік құрылымның болу мен даму механизмдері адамның іс-әрекеті жүйесінде жасырулы. Адамдар тіршілік ету үшін белгілі бір қоғамдық, ең алдымен өндірістік қатынастарға түседі, топтарға бөлінеді, кооперацияланады, функцияларын бөледі. Топтардың қалыптасу процесі үшін әлеуметтік айырмашылықтардың терең көзі ретіндегі еңбектің қоғамдық бөлінуі маңызды болып табылады. әлеуметтік құрылым – бұл адамдардың беделіндегі, өмір сүру жағдайындағы және өмір сүру тәсілдері ретінде бейнеленген жүйе.
1. «Әлеуметтану» ІІ –том М.М.Тәжін. Алматы қазақ университеті 2005 ж,89-95 бет.
2. Әбсаттаров Р.Б. Дәкенов Н. Әлеуметтану.- Алматы: Ғылым,2004.
3. Қарабаев Ш.К. Әлеуметтану негіздері: Оқу құралы. Алматы: Экономика баспасы, 2007.
4. Сәкен Өзбекұлы «Абай және адам құқы» Жеті жарғы. Алматы 1995, 3-6 бет.
5. М.Тәжін.Аяганов Б. «Әлеуметтану оқулық» Алматы 2006ж, 92-95 бет.
6. Тұрғынбаев Ә.Х. Социология. Алматы, 2001.
7. Социология. Жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқулық. Алматы, 2002.
        
        Алматы энергетика және байланыс университеті
Ақпараттық технлологиялар факультеті
Әлеуметтану кафедрасы
№ 2 Семестрлік ... ... ... ... ... Досмухамедова Ж.Х
Тексерген: Мухамбедиярова А.Т
Алматы 2012
Жоспар
Кіріспе.......................................................................................................................3
Негізгі бөлім:
I Әлеуметтік дифференциация және әлеуметтік теңсіздік.....................4
II Әлеуметтік ... ... ... ... орта ... ... ... және көріністері....................................................................................................11
Қорытынды............................................................................................................14
Пайдаланылған әдебиеттер...................................................................................15
Кіріспе
Қоғам өзінің құрылымы жағынан алып қарасақ бірдей ... ... ... ... теңсіздік бар. Соған байланысты олардың әлеуметтік жүйедегі алатын орындары да бірдей емес. Жекелеген индивидтер мен адам топтарының арасында әлеуметтік ... бар. ... ... бірқатар өлшемдер басшылыққа алынады, мәселен, табыстарының көлемі, білімдерінің деңгейі, мамандықтағы мәртебесі, ... ... ... өз ... әр ... ... ... жіктерге және ұлттық қауымдастыктарға бөлінеді. Олардың бәрі өзара бір-біріне объективті ... ... ... ... саяси, рухани байланыстар мен қатынастардан кұралады. Сонымен бірге, олар тек осы ... мен ... ... ғана өмір ... және ... өздерін көрсете алады. Бұл болса қоғамның тұтастығына, оның біртұтас әлеуметтік организм ретінде өмір сүруіне себепші болады. Мүның мәнін өздерінін ... О, ... Г. ... К. ... М. ... Т. ... және т.б. әлеуметтанушылар айтып өткен. Қоғамның әлеуметтік құрылымы - адамдар қауымдастықтарының және әлеуметтік топтарының ... ... ... ... және ... өмір жағдайларының байланыстары мен қатынастарының жиынтығы.
Әлеуметтік стратификация -- ... ... ... Ол қоғамның түрліше әлеуметтік жіктелісін түсіндіреді. Қоғамдық құрылым қоғамдық еңбек ... ... және т.б. ... құрылады. Қарапайым қоғамда мәртебелер саны аз және енбек бөлінісі деңгейі төмен болады, ал казіргі замандағы қоғамда -- ... ... ... және ... ... ұйымдастыру деңгейі де әлдеқайда жоғары. Әлеуметтік кұрам әлеуметтік стратификацияға айналады вертикальды тәртіппен орналаскан әлеуметтік жіктердін, жиынтығы, ... ... ... ... байлардың жиынтығы. Әлеуметтік құрылым қоғамды жекелеген, бір немесе бірнеше белгілер белгілер негізінде біріккен қабаттарға, топтарға объективті бөлуді ... Бұл - ... ... ... тұрақты байланысы. Әлеуметтік құрылымның негізгі элементтері болып әлеуметтік қауымдастықтар (таптар, ұлттар, кәсіпкерлік, демографиялық, территориялық, ... ... ... ... ... болу мен даму механизмдері адамның іс-әрекеті жүйесінде жасырулы. Адамдар тіршілік ету үшін ... бір ... ең ... ... қатынастарға түседі, топтарға бөлінеді, кооперацияланады, функцияларын бөледі. Топтардың қалыптасу процесі үшін әлеуметтік айырмашылықтардың терең көзі ... ... ... ... ... ... табылады. әлеуметтік құрылым - бұл адамдардың беделіндегі, өмір сүру ... және өмір сүру ... ... ... ...
Негізгі бөлім
I Әлеуметтік дифференциация және әлеуметтік теңсіздік
Әлеуметтік теңсіздік - жеке ... ... ... ... ... тік ... ... иерархиясының әр-түрлі сатыларында тұратын, өмірлік тең емес және қажеттіліктерді қамтамасыз етудің мүмкіндіктеріне ие әлеуметтік дифференциацияның ерекше түрі.
Стратификация белгілі бір ... ... ... ... ... әлеуметтік теңсіздіктің құрылымы. Қоғам өз ішінде әр түрлі әлеуметтік топтарға, жіктерге және ұлттық қауымдастықтарға бөлінеді. Олардың бәрі бір-біріне өзара ... ... ... ... ... ... ... мен қатынастардан құралады. Сонымен бірге олар тек осы ... мен ... ... ғана өмір ... және ... ... ... алады.
Қоғамның әлеуметтік құрылымының негізгі элементтері мыналар:
1. қоғамдық ... ... мен ... ... деген меншік қатынасына байланысты пайда болатын таптар;
2. қала мен ауыл адамдары;
3. ой және дене еңбегінің өкілдері;
4. әлеуметтік-демографиялық ... ... ... ... т.б.)
5. ... ... (ұлттар мен ұлыстар, этникалық топтар).
Әлеуметтік құрылымда адамның алатын орнын теңсіздік те анықтайды. Айырбас теориясының тұжырымдамасы ... ... ... ... ... әділ ... процесінен барып теңсіздік пайда болады. Сонымен, қоғамның түрліше әлеуметтік топтарға, қауымдастықтарға т.б жіктелуі әлеуметтануда әлеуметтік стратификация деген ... ... ... мен ... страттар деп жер қыртысының қабаттарын атайды).
Ғылыми әдебиетте қоғамның страталарға жіктелуінің басқа да өлшемдері кездеседі. Ғалымдардың ... ... ... негізі адамдар арасында болатын табиғи және әлеуметтік теңсіздік екеніндігін мойындайды. Осы теңсіздік деген өлшем қоғам адамдарының біреулерінің басқалардан ... ... ... ... ... ... етеді.
Табиғи теңсіздік адамдардың табиғи жаратылыстарына байланысты (жыныс, жас мөлшері, темперамент, терісінің түсі, бойы, ... ... ... ... ... ақыл - ... күш - қайратымен ерекшеленетін адамдар көпшілікке ықпал етіп, оларды өзіне бағынышты етуге ұмтылады.
Қоғамдық еңбек бөлінісінде, меншік ... ... ... ... ... әрдайым орын алады. Барлық адамдарды теңестіретін қоғам орнату мүмкін ... ... ... ... Сорокиннің көзқарасы: Әрбір адамға өзінің пайдалы әлеуметтік қызметіне сәйкес материалды және рухани игіліктерді ... Ал ... ... ... маманы Серік Бейсенбаев капиталистік даму бағытындағы қоғамда әлеуметтік теңсіздік міндетті түрде болады ... ... ... Р. Дарендорфтың ойынша, әлеуметтік шиеленістердің басты себебі - саяси факторлар. Дәлірек айтқанда, шиеленістер саяси билік ... ... ... Бұл ... қоғам өмірінде әлеуметтік шиеленістердің болуы заңды құбылыс екендігін айта келіп, адамдар арасындағы теңсіздік ... ... ... қорытындаға келді. Билік барлық қоғамның мүшелеріне беріле бермейді. Қоғамда бір топ адамдар басқаларды басқаруға, бұйрық беруге, тәуелді етуге ... ... ие. Ал, ... ... ... ... Мұндай әлеуметтік теңсіздік жеке адамдардың, әлеуметтік топтар мен таптардың меншікке, материалдық игіліктерге ие болуға, бөлінуге байланысты теңсіздігін ... ... сол ... ... өз теориясында меншік, материалдарды игіліктерді бөлу мәселесіне басты назар аударады.
Әлеуметтік теңсіздіктің пайда ... ... ... ... яғни ... кәсіби мамандануы ықпал етеді. Ең көлемді қоғамдық еңбек бөлінісі еңбектің аграрлық және өнеркәсіптік деп жіктелуіне ... ... ... өзі қала мен село өмір ... ... ... ... жағынан жіктелуіне әкелді. Қала өмірінің селоға қарағанда бірқатар артықшылықтары бар. Атап ... ... ... мен ... сан алуандылығы, тұрмыстық және мәдени қызмет көрсету салаларының, саяси және басқару ... мен ... ... ... ғылым мен білімнің кеңінен дамуы қалаларға тән сипатты белгілер.
Қоғамдық еңбек бөлінісі ой еңбегі мен дене еңбегінің арасындағы айырмашылықтың ... ... ... ... ... білімі мен кәсіби деңгейлері жоғары адамдар тобының қалыптасуына ықпал етті.
Қоғамдағы әлеуметтік теңсіздік иерархияға негізделген және ол адамдар ме топтардың ... ... ... ... ... Яғни тік ... ... бір топтың екінші бір топтан жоғары немесе ... ... ... ... бағыттағы жіктелудің себептерін Р. Дарендорф және деген ұғымдардың негізінде түсіндіреді. Ол ... ... ... мен ... жіктейді. Басқарушылардың өзін а) басқарушы меншік иелері және ә) меншіктері жоқ бюрократ - ... ... ... сонымен қатар басқарушылар: жоғарғы топ - жұмысшы ақсүйектерінен, төменгі топ - ... ... ... ... ... және басқарушылар мен жұмысшы ақсүйектерінің ассимиляциясының нәтижесінде қалыптасады деген қорытындыға келеді.
II. Әлеуметтік ... ... ... ... (жіктеу)- [лат. Stratum - қабат, facere - жасау] - қоғамды қоғамдық ... ... ... әртүрлі әлеуметтік жіктерге бөлшектеу нәтижесі және процесі болып табылады. Әлеуметтік ... ... ... және ... топтардың әлеуметтік жағдайларының бірдей еместігінің, олардың әлеуметтік теңсіздігінің ... ... ... жіктеудің жолдары әртүрлі, субъективті әрі объективті болып келеді. Әдетте кәсіп, мамандық, табысы, білімі, дәрежесі, өзінің әлеуметтік жағдайын бағалауы негізге ... ... ... жіктеу мәселесін әртүрлі тәсілдер арқылы анықтайды, дегенмен ортақ белгілерін табуға ... ... - бұл ... ... ... ... қоғамның табиғи және әлеуметтік жіктелуі. Әлеуметтік жіктеу теориясын өндеуде П.А.Сорокиннің ... зор. Ол: ... ... ... бола ... ... да, ол қашан да жіктеледі", - деді. Және де әлеуметтік жіктеу теориясын жасауда әлеуметганушы-функционалистер Т.Парсонс пен ... ... үлес ...
Қоғам мүшелерінің арасында әлеуметтік теңсіздіктің табиғатын, себептерін, оның заңды құбылыс ретіндегі мәнін түсінуде әлеуметтік стратификация теориясының маңызы зор. ... ... ... жердің құрылымындағы қабаттарды анықтауға байланысты қолданылады. Тарихта қоғамның әр даму сатысына тән түрлі стратталардың болғанын белгілі.
Әлеуметтік құрылым дегеніміз -- кең ... ... ... ... ... ... бөлімшелерін және олардың арасындағы байланыстарды қамтитын ортақ түзілім. Оған қоғамның әлеуметтік-демографиялық та, әлеуметтік-таптық та, ... да, ... та, ... де т.б. құрылымдары жатады; ал тар мағынасында -- қоғамның әлеуметтік-топтық жіктелуін -- ... ... ... мен ... бөлінуін ғана білдіреді.
Қоғам адамдарын стратталарға жіктеудің тарихи үш типі ... ... а) ... ә) сословиелер; б) таптар. Осы аталған жіктеудің үш типіне байланысты стратификациялық жүйе ашық және жабық жүйелерге ... ... ... ... мен ... ... өзгертулеріне мүмкіндік бар әлеуметтік құрылым ашық стратификациялық жүйе деп алады да, ал, ... ... ... ... ... ... жүйе деп аталады. Жабық жүйеге Үндістан қоғамында орын алған касталық жүйені жатқызуға болады. - латын ... castus ... ... ... береді. Бұл жүйе 1900-шы жылға дейін сақталып келген. Үнді қоғамында қалытасқан дәстур бойынша ... ... ... ... және соған байланысты әлеуметтік статус ата-аналарынан балаларына беріліп, ол өмірлік статусқа айналып отырған. Бұл қоғамда касталардың 4 тобы ... ... ... ... абыздар), олар халықтың 3%-ын құрайтын;
ә) кшатрийлер (әскери адамдар);
б) вайшьтер (саудагерлер), бұл екі топ халықтың 7%-ын құрайтын;
в) шудралар (шаруалар мен қолөнершілер) - 70%-ға ... - ... ең ... ауыр ... ... ... ... жинау, тері илеу, шошқа бағу) атқаратын адамдар.
Ал деген ұғым ғылыми айналымға жаңа заманда енді. Әсіресе, XVIII-XIX ғасырларда Батыс ... ... ... бұл ... мәні ... ... ... бар екендігін мойындау болды. Бастапқы кезде таптар деген ұғымның саяси мазмұны баса айтылды.
Тек ... К. ... және М. ... ... қоғамдағы таптық жіктелудің экономикалық себептері мен астарларына терең назар аударыла басталды.
К. Маркс өз заманында таптар ... ... одан әрі ... ... тап ... туралы теориясын негіздеді. Соыең нәтижесінде ол әлеуметтік стратияикация теориясына өз үлесін қосты. Ол ... ... ... ... ... ашып көрсетті.бұл себептерге К. Маркс қоғамдық еңбек бөлінісі мен жеке меншіктің шығуын жатқызады. ... ... К. ... ... ... және ... емес ... болатынын атап көрсеткен. Негізгі таптар қоғамдағы өмір сүріп тұрған негізгі меншік қатынастарының түрінен туындайды. Сонда: құл иеленушілік ... ... ... ... - құл ... мен ... ... қоғамда - феодалдар мен шаруалар; капиталистік қоғамда - ... мен ... табы ... таптар болып есептеледі.
Негізгі емес таптар өткен дуәірден ... ... ... ... келе ... ... формацияның таптары. Мәселен, капиталистік қоғамда феодал мен шаруа таптарының сақталуы мүмкін.
К. Маркс қоғамда негізгі және ... емес ... ... ... ... болатынын ескертеді. Әлеуметтік жіктер - таптың белгілерін бойына толық ... ... ... таптар. Мысалы, жұмысшы ақсүйектерін алсақ, олардың жұмысшылардан артықшылықтары бар, ал, буржуазиядан айырмашылығы - меншік иесі ... Олай ... бұл ... өз ... бір тапқа жатқызу қиынға түседі.
К. Маркс интеллигенцияны әлеуметтік топқа жатқызады. өйткені бұл топтың да белгілі бір ... ... ... өз және олар шығу тегі ... да әр ... ... өкілі болуы мүмкін. Сол себепті К. Маркстің ізін қуушылар интеллигенцияның өзін буржуазиялық, ұқсас ... және ... деп ... ...
К. Маркс қоғамды таптарға жіктеумен ғана шектелген жоқ. Ол капиталистік өндіріс тәсіліне жан-жақты талдау жасап, бұл қоғамдағы қанаудың мәнін түсіндірді және ... тап ... ... ... ... ... ... теориясы қоғамды әлеуметтік топтарға, қабаттарға бөлудің бірнеше критерийлерін алға қоя отырып, әлеуметтік мобильділік немесе ... ... ... қалыптасуына методологиялық негіз болып саналады.
Стратификация - бұл жағдай мен үрдістер, мұнда индивидтер, ... ... тең емес ... ... және ... ... ... мамандық пен мәдениет туралы өз көзқарастары бар иерархиялы құралған страталарға топтасады.
Стратификация тек ... ... ... ... ... ... ғана ... қана қоймайды, сондай-ақ, олардың тең емес күйін бейнелейді.
Әлеуметтік мобильділік - ... ... ... ... ... ... ... статусын, орнын өзгертуі. Бұл термин социологияға 1927 жылы П. А. Сорокинмен енгізілген болатын.
Стратификация Сорокин бойынша - бұл белгілі бір ... ... ... ... ... кластарға жіктелуі. Бұл төменгі және жоғарғы қабаттардың болуымен сипатталады. Ол стратификацияның 3 түрін бөледі: ... ... ... ... осы проблемаға көптеген социологиялық зерттеулер арналады. Әлеуметтік мобильділік қоғамның ашықтығы ... оның ... ... мен ... ... бір ... төменгі категориядан жоғары жылжуына қаншалықты мүмкіндік беретіндігін, қоғамның басшы элитасы қандай жолмен қалыптасатындығын, басқа топтардан басшы элитаға өту ... ... ... ...
Стратификацияда кластар ерекше және маңызды орын алады. Біздің әдебиеттердегі батыс қоғамның ғылыми кластық дифференциациясын жоққа шығаратын тұжырымдардың негізі жоқ. Социология ... ... ... осы ... кездеспейтін бөлім жоқ деуге болады. М.Вебердің ойынша, стратификацияны құру үшін топтың әлеуметтік мәселелері маңызды болып табылады. .
Әлеуметтік топ - бұл ... ... және ... ... позицияларға ие адамдар қауымдастығы.
Біз класс әлеуметтік құрылымның бөлшегі болатындығын ... ... ... ол экономикалық, саяси, идеологиялық қатынастардың тұрақты тасылмалдаушысы болып келеді. Кластың құрылуы - ... ... ... ... ... ... ...
Әлеуметтік қабаттар бұл тұрғыдан белгілі бір жеке мүдделер негізіндегі ... ... ... ... ... ілгерілеп дамыған сайын оның құрылымы да өзгеріп отырады, соған байланысты әлеуметтік мобильдік деген құбылыстың түсінігі пайда болды. Оны ғылыми ... ... ... авторы П. Сорокин терең зерттеді.
деп, қоғамдағы жекелеген индивид пен ... ... бір ... ... екінші бір әлеуметтік жағдайға орын ауыстыруын айтамыз.
Әлеуметтік мобильділік - ... ... ... ... немесе топтың алатын статусын, орнын өзгертуі. Бұл термин социологияға 1927 жылы П. А. Сорокинмен енгізілген болатын.
Стратификация Сорокин ... - бұл ... бір ... жиынтығының (халық) иерархиялық рангтегі кластарға жіктелуі. Бұл төменгі және жоғарғы қабаттардың болуымен сипатталады. Ол стратификацияның 3 түрін ... ... ... кәсіби.
Әлеуметтік мобильдіктің екі типі болады, олар: вертикалды, яғни тік ... ... ... ... ... ... ... сызық бойындағы мобильдіктер. Веритикальды мобильдік - индивидтің бір стратадан екінші бір стратаға ауысуының нәтижесінде оның ... ... ... ... мобильдік жоғары өрлеу және төмен құлдырау, яғни кері кеу бағытында болады. Жоғары өрлеу бағытындағы мобильдікке адамның қызметінің жоғарлауы ... ... ... ... ... жақсаруы (экономикалық вертикалды мобильдік) жатады.
Адамның вертикальды төмен бағыттағы ... да ... жиі ... ... түрі. Әсіресе, қазіргі біздің елдің жағдайында мобильдіктің бұл түрі қоғамда жиі орын алып отырған құбылыс.
Э. Гидденс мобильдіктің бұл типіне ... ... ... ... ... ... құлдырау мобильдігінің себептерін адамның психологиялық күйзеліске ұшырауынан (мысалы, жақын адамынан айырылу, сәтсіздіктерге ... т.б.) және ... ... ... ... ... ... дәрежесінен айырылуынан деп түсіндіреді. Мобильдіктің бұл түріне индивидтің жұмысынан айырылуы да жатады.
Жоғары бағытта өрлеу мен ... ... ... белгілі бір ассиметрикалық (яғни, бөліктердің бір-біріне сай келмеуі) байланыстар болады: әрбір адам қызметте (лауазымда) көтеріліп, жоғарылауға тырысады, керісінше ешқандай адм ... ... ... ... айтқанда, жоғарлау - ерікті құбылыс, ал, төмен түсу - еріксіз құбылыс ... ... ... - ... бір ... ... екіншісіне ауысады. Бұл ауысу тек көлденең сызық бойында болады да оның ... ... ... ... ... Мысалы, кәсіпорындағы жоспарлау бөлімінің экономисі бухгалтерлік есеп бөліміне экономистік қызметке тағайындалса, онда оның ... ... ... ... ... көлденең бағыттағы мобилдіктің мысалына индивидтің бір азаматтықтан ... бір ... ... ... ... ... ... ерінің немесе әйелінің екінші бір отбасымен қосылуы; бір діннен екінші бір дінге өту, т.б. жатады. Бұл ... ... ... де ... ... ... ешбір өзгеріс болмайды.
Көлденең мобильдікке географиялық мобильдік те жатады. Бұл индивидтің әлеуметтік жағдайында ешқандай өзгеріс әкелмейді, ол тек қана ... ... ... отырып, бір жерден екінші жерге қоныс аударуды білдіреді. Мысалы, оған ауыл-селодан қалаға және керісінше қоныс аудуруды ... ... ... немесе әлеуметтік топтың кез-келген қоғамда бір әлеуметтік жағдайға ауысуы болып отырады. Бұл ауысулар кешенді түрде, бірнеше өлшемдер тұрғысынан, яғни ... ... ... мәдени, т.б. өлшемдер тұрғысынан болатын сапалық өзгерістерге байланысты болуы мүмкін. Кейде әлеуметтік жағдайдың өзгеруі бір ғана ... ... ... бір ... ... ... бір ... өтеді. Айталық, жоғары білім алған адамның айлығы жоғары төленетін қызметке тұруы, оның өмір деңгейі мен өмір салтының өзгеруіне ... ... Оның ... қатар мінез-құлқы, қоршаған ортасы да өзгереді. Сол сияқты ол жоғары ... ... ... ... тырысады.
Әлеуметтік мобильдікті басқа да критерийлерге байланысты жіктеуге болады. Мәселен, оның ... және жеке ... ... де ... ... мобильдік тұтас таптың, топтың, сословиенің әлеуметтік статусының жоғарылауымен немесе төмендеуімен түсіндіріледі. П.А. Сорокиннің пікірі бойынше, топтық ... ... ... ... мемлекетаралық соғыстар; азамат соғыстары;әскери төңкерістер мен саяси режимдандің ауысуы; империяны құру ... ... ... ... ... типтермен бірге оның ұйымдасқан мобильдік түрі де болады. Мұнда топтардың жоғары, төмен, көлденең бағыттағы мобильдігі мемлекеттің тікелей араласуымен жүзеге ... ... ... ... ... бойынша және олардың келісімінсіз де болуы мімкін.
Мысалы, ұйымдасқан әлеуметтік мобильдіктің еркін түріне ... ... ... ... тың ... ... келуі; ұйымдасқан әлеуметтік мобильдіктің еріксіз түріне орта шаруаларды тәркілеу; сол сияқты ұлы Отан соғысы жылдарында ингуш, шешендер, татарларды, т.б. туып ... ... ... жаққа күштеп қоныс аударту жатады.
Топтық мобильдік халық шаруашылығының құрылымдық өзгеруіне байланысты қайта құрулардың нәтижесінде де болады. Ал, бұл жеке ... ... ... ... Мысалы, халық шарушылығының кейбір салаларының қысқаруы, кейбір мамандықтың жойылуы халықтың үлкен топтарын ... ... ... мәжбүр етеді. Мысалы, 50-70-жылдары бұрыңғы Кеңес Одағында көптеген ауыл-село қысқартылып, оларды іріктендіру процесі болды.
Сол сияқты экономикалық дағдарыстар ... ... ... ... ... төмедеуіне, жұмыссыздар санының ратуына әкеледі. Соның нәтижесінде қоғамда ... ... ... ... ... құлдырау бағытында болуы жиі байқалады.
Әлеуметтік мобильдік құбылысының екі өлшемі бар. Олар - ... ... және ... ... ... белгілі бір уақыт аралығындағы тік бағыттағы әлеуметтік ... ... жеке ... осы бағытта жоғары өрлеуі немесе төмендеуіндегі экономикалық, саяси, кәсіби страталардың санымен өлшенеді.
Мысалы, кеңестер ... ... ... ... саяси элита қатарына өтуі үшін ұзақ уақыт және көптеген әлеуметтік сатылардан өтуі керек болған. Яғни, қарапайым қызметкер комсомол ұйымында, бастауыш ... ... ... ... ... ... ... қызметтеде жоғары беделге ие болған соң ғана жоғары саяси элитаға мүмкіндік алған.
Ал, мобильдіктің көлемі немесе ... ... бір ... ... ... ... статустарын өзгерткен индивидтердің санымен өлшенеді. Бұл сан абсолюттік болады да, оның қоғам халқының жалпы ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Әлеуметтік мобильдіктің жылдамдығы мен қарқыны неге ... ... ... ... ... ол жеке тұлғаның сапалы қасиеттеріне байланысты деп жауап береді. Шын мәнісінде, өзінің ... ... ... экономикалық жағдайын өзгертіп, жоғары статусқа ие болуы үшін әрбір индивидтің қажымай - талмай еңбек етуі, әрдайым ... ... ... ... жеке адамның тік өрлеу бағытында бір әлеуметтік жағдайдан ... бір ... ... ... ... ... даму дәрежесі, ондағы мүмкіндіктер ықпал етеді. Қуатты экономикасы мен демократиялық саяси жүйесі бар елдерде мобильдіктің жылдамдығы мен қарқыны да жоғары.
П.А. ... ... ... "Егер мобильдік абсолютті түрде әркімнің еркіне байланысты құбылыс болса, онда қоғамда әлеуметтік страталар да болмас еді .
III. Қазақстандағы орта ... ... ... және ... ... ... ... алатын орны ерекше. Алдыңғы қатарлы дамыған елдерде олар халықтың 60-80% - ын құрайды. Бұл тапты қоғамдағы әлеуметтік тәртіп пен ... ... ... те ... ... орта тап ... ... интеллектуалдық күші мен жоғары мамандық иелерінен тұрады.
Орта ... ... әр ... ... ... ... ... жатады. Олар - ғалымдар, жазушылар, суретшілер, діни қызметкерлер, оқытушылар, дәрігерлер, заңгерлер, орта және шағын кәсіп иелері, ... ... т.б. Орта тап ... ... да, ... қызмет орындары, жоғары табыстары және заман талабына сай өмір салттары бар. Олар көп ... ... ... ... (жер, ... ... ... мүліктері, т.б.) бар, яғни олар экономикалық және саяси тұрғыдан қарағанда тәуелсіз адамдар. Бұл таптың ... ... ... ... ... айта ... бір жағдай - орта тпатың да өз ... ... ... жоғары орта тап:
ә) орта таптың орташасы:
в) төменгі орта тап.
Орта тапты осылайша жіктеуде жоғарыда айтылған факторлар, яғни адамдардың ... ... ... ... ... және ... деңгейлері ескеріліп отыр.
Жұмысшы табының қазіргі кездегі бейнесі өткен дәуірдегіден мүлдем басқа. Ғылыми - ... ... ... ... табы ... ... сипаты өзгерді. Олар механикаландырылған және автоматтандырылған өндіріс салаларында - заводтар мен фабрикаларда, ауыл шаруашылық кәсіпорындары мен халыққа қызмет ... ... ... етеді. Бұл тап өкілдерінің тұрақты табыстары, белгілі бір дәрежеде білім және кәсіби дайындықтары бар.
Төменгі тап - құрамы ... сан ... ... ... ... жоқ жұмысшылар, жұмыссыздар және люмпендер (қайыршылар, босқындар, қылмыскерлер) жатады. Бұлардың көпшілігінің құрақты табыс ... ... олар ... кедейшілік жағдайда өмір мүреді,
Қазіргі нарықтық экономика жағдайында қазақстанның әлеуметтік құрылымы бұрын-соңды ... ... ... ұшырап отыр. Егемендік, тәуелсіздік алған уақыттың ішінде республиканың әлеуметтік құрылымында жаңа таптар, топтар, жіктер пайда болды. Олар: ... ... ... ... ... түрлі жеке фирмалардың, дүкендердің, қонақ үйлерінің, мейрамханалардың, т.б. жеке меншік иелері. Тіпті ... ... да ... бар. Мысалы, бұрынғы Кеңес дәуіріндегі таптар мен әлеуметтік топтардың өздері де біршама өзгеріп кетті. Қоғамдағы белгілі бір әлеуметтік-экономикалық топтар ... бір ... ... өтіп жатыр, демографиялық жағдай, ел-жұрттың миграция мәселелері мен үдерістері де ерекше болып ... ... ... негізінде табысқа және экономикалық жағдайға байланысты қоғамда топқа, жікке ... ... ... ... нәтижесінде Қазақстанда ауқатты, дәулетті орташа, кедей адамдар пайда болды. Қоғам мүшелерінің бұлайша жіктелуіне меншік формасының өзгеруі, ... ... ... орын алуы ... ... ... ескере отырып, қазақстандағы әлеуметтік иерархияны ұшбұрыш ретінде бейнелеуге болады.
Қазақстан Республикасы ... ... пен ... жіктелудің барысында төменгі қабаттылардың санының артуына байланысты мемлекеттік шараларды іске асыруда. Соның бірі - 2000 және 2003жылдары арнайы ... іске ... ... ... ... ... ... Халықтың әлеуметтік қорғау жүйесі қызметі де жылдан жылға жетілуде. Оның ең басты жолы - ... ... ... ол үшін ... және ... ... тарту, орта және шағын бизнесті тездетіп дамытуға мемлекеттік қолдау көрсету, халықтың, әсіресе ... ... мен ... ... ... ... ересектердің біліктілігін арттыру.
Қалай болғанда да орта тапты барынша дамыту - ... ... ... бірі болып қала береді, себебі орта тап - қоғамдық тұрақтылықтың, ізгілікті қоғамның басты ... ... пен ... ... осы ... тең. ... ... интеллегенцияның дамуы және оның қоғамдағы атқаратын өркениеттік рөлін арттыру мәселесі де баршылық.
Қазіргі уақытта біздің елімізде жеке ... ... ... ... ... өнімдерін сату,түрлі қызмет көрсету, сақтандыру, жинақтаушы зейнетақы қорлары ... ... Осы ... қызмет салаларының кез келгені үлкен дәрежедегі кәсіби болуы керек. Және бұл елде толыққанды орта тапты ... ... ... ... ... ... ... негізінен экономиканы нарықтық реформалауды аяқтады, экономокалық өсу траекториясына шықты. Ішкі жалпы өнім, өндірістің нақты ... және т.б ... ... ... 1,4 млн адам жұмысқа қамтылған 372мың астам субьектісі тіркелген. Олар 436 млрд теңге сомаға өнім өндіреді және қызмет көрсетеді және 34 млрд ... ... ... төлемдерін төлейді.
Осылайша, елдегі болып жатқан процестер, саяси, экономикалық реформалар бүгінгі Қазақстанның әлеуметтік құрылымын едәуір өзгертті. ... ... ... ... ... тұр, онда халықтың жаңа әлеуметтік топтары мен таптары пайда болды, оның ішінде орта таптың әлеуметтік өкілдері. ... ... атап ... ... ... прогресстің басында болу жағдайындағы таптарды, топторды баса айту қажет. Зерттеушілер орта таптың осындай тобы ... ... ... дәрігерлер, инженерлер, суретшілер, жазушылар, ақындар, діни қызметкерлер, әртістер, ... және ... ... және сол ... ... алға ... ... басқалар арқылы халықтың жалпы интеллектуалдық тобы болып табылатынын баса айтады. Көптеген ғалымдары, жоғары білімді, мәдени дамыған ... бар ... ... ... төмен елдерге қарағанда біршама көп жетістікке жете алады.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, ... ... ... ... ... ... байлықты, табысты, артықшылықты, мәртебені, билікті, құқық пен міндеттерді ... ... ... ... әлеуметтік топтарға, таптарға бөлінуі. Барлық қоғам страталарға жіктеледі. Қоғам өзінше бір "елеуіш" тәрізді, яғни онда индивидтер мен таптарды белгілі бір ... ... ... жіктеу бар. Соның нәтижесінде біреулер әлеуметтік сатымен ... ... ал, ... ... ... ... орын ... жіктелу қоғамдағы барлық құрылымдық өзгерулер мен ауыстыруларды, көптеген әлеуметтік қабаттардың, жіктердің болуын бейнелейді. Әр жік өкілдерінің бір-бірінен айырмасы ... ... ... мен ... ... мен мәртебесінің иеленген теңсіз көлемінен көрінеді. Әлеуметтік тұтастану ұғымы әлеуметтік қайраткерлердің араларындағы ... ... ... ... ... Әлеуметтік жіктелудің аспаптық мәні әлеуметтік рөлдерді барабар ұғынуды және орындауды ... ... ... ... мақұлданған мадақтау жүйнсі арқылы қамтамасыз етуі тиісті. Жіктелу ой-тұжырымының ғылыми және ... мәні жеке ... ... мәртебесі қалыптасатын белгілердің әр алуандығын ескеруінде болады. Әлеуметтік топтар жіктердің бір түрі ретінде қаралады. Социалистік ... ... ... ... ... мен ... ... ал интеллигенция - топқа жатқызылды. Социалистік қоғамда бұл көзқарас тарихи таптық күреспен ақталды. Бірақ даму барысы ... ... ... дәлелдемеді. Егерде бұрынғы буржуазия тек қана жеке меншік иелерінен тұратын болса, қазіргі посиндустриалды қоғамда жеке меншікпен қатар меншіктің басқа түрлері ... ... және т.б. ... ... табы ... өзгерді. Жұмысшылар жалдану түрлері бойынша бөлінетін болғандықтан олар мүдделері бойынша түрлі топтар мен жіктерге бөлінеді. Сол сияқты интеллигенцияның бір ... ... ... Демек, экономикалық таптар, қазіргі қоғамның әлеуметтік құрылымында қоғамдық ... бір ғана ... ... ... ... маңызы өсті. Бірақ ортақ мүдделер негізінде қалыптасушы жіктер ... ... ... ... тап пен топтардан шығады
Сонымен, әлеуметтік стратификация кез келген ... тән ... Ал ... ... мүшелерінің арасындағы жаппай теңдік орнататын эгалитарлық (француз тілінде - теңдік) қоғам орнату мүмкін емес екендігін әлемдік даму ... ... ... әдебиеттер
* ІІ - том М.М.Тәжін. Алматы қазақ университеті 2005 ж,89-95 бет.
* Әбсаттаров Р.Б. ... Н. ... ... Ғылым,2004.
* Қарабаев Ш.К. Әлеуметтану негіздері: Оқу құралы. Алматы: Экономика баспасы, ... ... ... Жеті ... ... 1995, 3-6 ... М.Тәжін.Аяганов Б. Алматы 2006ж, 92-95 бет.
* Тұрғынбаев Ә.Х. Социология. Алматы, ... ... ... оқу ... студенттеріне арналған оқулық. Алматы, 2002.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Стратификация және әлеуметтік мобильділік теориясы5 бет
Әлеуметтік стратификация9 бет
Әлеуметтік стратификация жайлы11 бет
Әлеуметтік стратификация және әлеуметтік мобильдік теориясы6 бет
Банк қызметін қадағалау және рейтингтік бағалаудың ақпараттық жүйесіне қойылатын талаптар56 бет
П. Сорокиннің жалпы әлеуметтік теориясы10 бет
Сапаны бақылаудың статистикалық әдістері11 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
Қазақ мемлекетінің құрылысы және оның дамуындағы ерекшеліктер445 бет
Қоғамда әлеуметтік старификацияның жиынтығы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь