Номад. Қазақ халқының шаруашылық негізі

I. Кіріспе
I. Қазақ халқының көшпенді өмір салты

II. Негізгі бөлім
I. Көшпелі қазақтың уақыт пен кеңістік туралы таным түсінігі

III. Қорытынды

IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Әрбір тарихи дәуір өзіне тиесілі болмысымен айырықша ерекшеленеді. Осы ерекшелік бүкіләлемдік адамзат тарихын жаңа әлеуметтік және танымдық тәжірибелермен толықтырып отырады. Ежелгі номадтарға тән мифологиялық көріністің бүгінгі сипаты көшпенділерге тән кеңістік пен уақыт бірлігінің тұтастығынан көрінеді. В.Б. Иорданский аталмыш философиялық категориялардың мифологиялық тұрғыда жақындығын түсіндіре келе төмендегідей қорытындыға келеді: архаикалық сана қоғамды қоршаған шынайы болмыстың уақыт ағымын емес, кеңістік өрісіне көп көңіл бөлді. Бұл бір жағынан түсінікті құбылыс. Табиғат, көршілес қауымдар мен ру-тайпалық топтарға үнемі және күшті ықпал етті. Осы топтардың қоршаған ортамен өзара қарым-қатынасының уақыттық дамуы өздігінше ерекшеленгенімен бірінші орында кеңістіктік байланыс тұрды. Соған сәйкес қоғамдық санада әлем кеңістігінің құрылымы ерекше орынға ие.
Қазақ халқының көшпенді өмір салты кеңістіктен өз малына қолайлы жайылымдық жерлер іздеумен байланысты. Сондықтан көшпенділер үшін кеңістік ерекше сипатқа ие. Дәстүрлі дүниетанымымыздың негізгі әмбебептары – кеңістік пен уақыт сакральді орталық ұғымдар. Көшпенділердің ұлттық дүниетанымында уақыт пен кеңістік бір-бірінен ажыратылмай тұтастықта қарастырылды. Батыс ойшылы Жиль Делездің пікірінше, кеңістікті сырт жағынан қарап топшылау мүмкін емес, оны тек өз ішінде саяхаттау арқылы ғана тануға болады. Олай болса, дала тұрғыны көшпенді үшін кеңістік көз мөлшермен өлшенбейді. Яғни, көшпенділер кеңістікті бөлмей, керісінше кеңістікке бөлінеді. Осы кеңістік пен уақыттың бірлігі мен тұтастығы заман ұғымына келіп саяды.
Көшпенділер өзге де халықтар тәрізді дүниені біртұтас, тұтастық ретінде таныған. Орталығында айырықша таңбалық белгілермен Әлемдік ағаш, таулар және Әлемдік өзендер түйіскен. Бір жағынан осы белгілер көшпелілер әлемінің тік және көлденең көріністі құрылымын білдіреді. Қазақ халқында Көк Төбе тауының шыңында өскен қасиетті Әлемдік ағаш – Бәйтерек деп аталды. "Қазақтың әлем туралы түсінігінде әсерлі бейненің бірі – алып бәйтерек. Дүниежүзілік ағаш таңбасы – өрлемелік қозғалысты, Жер мен Аспанның тығыз байланысын білдіреді. Әлемдік ағаштың тағы бір атқаратын қызметі оның жоғары және орта дүниені үшінші әлем – төменгі дүниемен байланыстыруында. Тірілер әлемі өткен кезбен, аруақтар аймағымен қатынасын үзбейді. Көктеректің тамырлары жер астында орналасқан жасыл желек өмірлік ағаш күш-қуат пен нәрді төменгі дүниеден алады" - деп, белгілі философ Т.Х. Ғабитовта ерекше атап өтеді.
1. Орынбеков М.С. История философской и общественной мысли Казахстана (С древнейших времен по ХII в.)., А., ИРК, 132 б. 2. Қасымжанов А.Х., Мажиденова Д.М. 2. Очарование знания. Фрунзе, Кыргызстан, 1990. 3. Культурные контексты Казахстана. История современности. А., Ниса, 1998, 57 б. 4. Бейсенов Қ.
3. Қазақ топырағында қалыптасқан ғақлиятты ой кешу үрдiстерi. А. 5. Қасымжанов А. Рухани тамырлар. //Қазақ, А., Бiлiм, 1994, 97 б.
        
        СӨЖ
Тақырыбы: Номад. Қазақ халқының шаруашылық негізі.
Орындаған:
Факультет:
Топ:
Курс:
Тексерген:
Жоспар:
I. Кіріспе
I. Қазақ халқының көшпенді өмір ... ... ... ... қазақтың уақыт пен кеңістік туралы таным түсінігі
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Әрбір тарихи дәуір өзіне тиесілі болмысымен айырықша ... Осы ... ... адамзат тарихын жаңа әлеуметтік және танымдық тәжірибелермен толықтырып отырады. Ежелгі номадтарға тән мифологиялық көріністің бүгінгі сипаты көшпенділерге тән ... пен ... ... тұтастығынан көрінеді. В.Б. Иорданский аталмыш философиялық категориялардың мифологиялық тұрғыда ... ... келе ... ... ... ... сана ... қоршаған шынайы болмыстың уақыт ағымын емес, кеңістік өрісіне көп ... ... Бұл бір ... ... ... ... ... қауымдар мен ру-тайпалық топтарға үнемі және күшті ықпал етті. Осы ... ... ... ... ... ... дамуы өздігінше ерекшеленгенімен бірінші орында кеңістіктік байланыс ... ... ... ... санада әлем кеңістігінің құрылымы ерекше орынға ие.
Қазақ халқының көшпенді өмір салты кеңістіктен өз малына қолайлы жайылымдық жерлер іздеумен ... ... ... үшін ... ... ... ие. ... дүниетанымымыздың негізгі әмбебептары - кеңістік пен уақыт сакральді орталық ұғымдар. Көшпенділердің ұлттық дүниетанымында ... пен ... ... ... ... ... Батыс ойшылы Жиль Делездің пікірінше, кеңістікті сырт жағынан ... ... ... ... оны тек өз ... саяхаттау арқылы ғана тануға болады. Олай болса, дала тұрғыны көшпенді үшін кеңістік көз ... ... ... ... ... ... ... кеңістікке бөлінеді. Осы кеңістік пен уақыттың бірлігі мен тұтастығы заман ұғымына келіп ... өзге де ... ... ... ... ... ретінде таныған. Орталығында айырықша таңбалық белгілермен Әлемдік ағаш, таулар және Әлемдік өзендер түйіскен. Бір жағынан осы ... ... ... тік және ... ... ... ... Қазақ халқында Көк Төбе тауының шыңында өскен қасиетті Әлемдік ағаш - Бәйтерек деп аталды. "Қазақтың әлем ... ... ... ... бірі - алып бәйтерек. Дүниежүзілік ағаш ... - ... ... Жер мен ... тығыз байланысын білдіреді. Әлемдік ағаштың тағы бір атқаратын қызметі оның жоғары және орта дүниені үшінші әлем - ... ... ... ... ... ... кезбен, аруақтар аймағымен қатынасын үзбейді. Көктеректің тамырлары жер астында орналасқан ... ... ... ағаш ... пен ... ... ... алады" - деп, белгілі философ Т.Х. Ғабитовта ерекше атап өтеді.
Егер М. Элиададағы ... ... ... және жер ... ... ... қайталану концепциясына сүйенсек, отырықшы халықтарға қарағанда көшпенділер ... ... үш ... ... ... төрт ... дүниенің құрылымын өздерінің тіршілік әрекетінің барлық саласында қолданды. Сондықтан көшпенділер түсінігіндегі дүниенің төрт бөлікті ... жер ... ... ... мен ... ... ... пространство) ұғымдарының маңыздылығын арттыра түседі. Төрткүл дүние - дүниенің төрт бұрышы, яғни төрт полюсі (оңтүстік, ... ... ... ... ... ... үшін түрлі мағыналық қызмет атқарады. Оның ішінде айырықша атауға, терең ... ... ие ұғым - ... Мысалы, ислам дінінде дүниеден өткен адамның басын құбылаға қаратап барып жерлейтін болған, тіпті әрбір мұсылманның бес уақытылы намаз оқу ... дәл осы ... ... ... - ... қайталану заңына сәйкес жер мен аспан өлшемдермен орталықтан бөлініп шыққан реттелген және меңгерілген физикалық кеңістік. Кеңістікті бірнеше ... ... ... ... ... бұл тұрақ, яғни адам арқылы барынша меңгерілген кеңістік. Екіншіден, тікелей тұраққа жақын, мал бағу, ... ... ... ... да ... шектелген кеңістік. Яғни бұл дегеніміз тұрмыстандырылған кеңістік. ... ру, ... ... ... ... ... яғни ... егістік, өзен-көлдер, жайылымдар. Мәселен, қазақтардағы мезгілдік жайылымдар - жайлау, күзеу, қыстау, көктеу деп ... ... ... рух, ... т.б., яғни тау қожайындарымен, су тасқындарымен, нақты айтқанда табиғат құбылыстарымен сырлас, мәндес өмір кешеді. Жоғарыда келтірілген үзіндіден маңызды екі ... ... ... ... "өзімдікі және өзгенікі" оппозициясы арқылы сипатталса, екіншіден "мендік кеңістік" [свое] тұрақжай, тұрақжайға жақын және ... ... ... үйлестіруші. Ендеше, келтіріліп отырған мысал көріністерінің көшпенділер дүниетанымына етене ... ... ... қиын ... ... ... номадтардың тұрақжайлық кеңістіктік параметрлеріне тоқталып өтейік. Ең біріншіден, көшпенділердің тұрақжайы - киіз үй немесе қазақ үйдің орналасу ... Бұл ... ... ... Д. ... өз ойын ... деп ортаға салады: "...мал шаруашылығымен айналысқан көшпелі өзінің тұрағын, яғни киіз үйін кез-келген жерге емес, ... және ... ... ... ... жерге тігіп, қоныстанатын болған" .
Халқымыздың ұлттық мәдениетінің бұлтартпас айғағы қасиетті киіз үй көп ғасырлық тәжірибелік ... ... ... еңбектің жемісі, көшуге аса қолайлы тұрақжай. Аталмыш концепция түйіні төмендегідей:
- көшпенділердің мал-жанын қоректендіру мақсатында жаңа жайылымдық жерлерді үнемі іздестіру үстінде ... ... ... ... ... көшпеліліктің кеңістік ареалының жоғары сакрализациясын қамтыды;
- көшпенділер тұрақжайы, игерілген кеңістік аясы, үнемі өзгеріп отыратын болған. Себебі, көшпенділер ... ... ... ... ... байланысты.
Көшу кеңістікті талап етеді, ол үшін қозғалысқа, шаруашылыққа ыңғайлы жиналмалы киіз үй, күш, көлік, тағам қоры, арнайы киім-кешек ... Осы ... ... ... ... ... ... талап ететін әлеуметтік кеңістікті қажет етті. Ендеше, көшпендінің арман-тілегі тұрақты бір жерді ... ... ол ... ... ... ... отыруға мәжбүр болды. Көшпенді үшін кеңістіктің кең немесе тар болуы аса маңызды ... ол ... ... және қажеттілікті өтеуімен пайдалы, әрі қолайлы. Ұлы дала осындай қажеттілікке сай мекен болды. ... ... ... ... бір көшу жолы болған. Ал, көш бағыты тек табиғаттың қолайлылығы мен жердің құнарлылығына ғана ... ... оған ру ... ... да ... ... болды.
Көшпенділер дүниетанымындағы кеңістік ұғымы, басқа да көшпенді халықтар түсінігіндегі уақытпен қатар дамыған, қозғалмалы, мобильді категория. ... ... ... ... номадалық өркениет шеңберінде қалыптасты. Бұл дегеніміз, қазақ ... ... ... ... ... ... аңғартады. Көшпенді өмірінің басым бөлігі кеңістікті игерумен байланысты. Олардың ішкі жан ... ... ... ... ... ... және космоспен біртұтас органикалық түсіністікте болғандығына келіп ... ... өзін ... ... иесі ретінде әлемнен бөліп қарамайды, әлем ол үшін ашық, әрі кең. ... үшін ... ... ... еркін орналасу және еркін қозғалу. Ендеше, көшпенді болмыс пен шаруашылық қозғалысқа бейім. Көшпенді үшін ең жоғарғы құндылық қозғалыс, белгілі бір ... ... ... ... Демек, дүниедегі қозғалатын, өзгеретін, ағыста болатындардың барлығы көшпенді үшін өте құнды. Ал, қозғалмайтын, отырықшылыққа бейімділер ... ... ... ... ... ... ... отырықшы болу - қозғалысқа, өзгеріске деген бейімділікті, қабілеттілікті, ... ... ең ... ... ... түркілердің интеллектуальдық ой-өрісінің табиғаты олардың әлемді шеңбер түріндегі жалпақ кеңістік негізінде қабылдау ... ... ... көзқарастарға алып келді. Демек, көшпенділерде барлығы уақыт бойынша өрістетіліп отырған. Шексіз кеңістік ... ... ... ... ... ... яғни ... бағытталуына алып келді, бірақ аспан өте үлкен, сондықтан көшпенді уақытпен үндестік табуы қажет. Бұл жерде уақыт пен кеңістік байланысы ... ... ... ... ... халықтың дүниеге деген қатынасы, дүниені тану жолдары әртүрлі. Сондықтан номадтар түсінігіндегі ... тану ... ... өзгеше. Оны тек жолда, қозғалыста жүру арқылы ғана тануға болады. Бұл дегеніміз, тек дүниені ғана тану емес, осы әлемдегі адам ... оның ... ... ... ... ... Олай болса, кеңістікті игеру дегеніміз тек дүниені тану ғана емес, көшпендінің бақытқа, махаббатқа, еркіндікке ұмтылуы. Сондықтан болар, даланы көшпенділер ... ... ... жол" деп ... Ал, жол, қозғалыс номадтар үшін, өткеннен құтылу, болашаққа ұмтылыс, дүниенің қазіргі ... ... ... "Жол" ұғымы дәстүрлі дүниеге көзқарас динамизмін білдіреді. Қазақта алыс жолға шыққан адамға ... ... ... ... ... ... киелі сөз. Бұл дегеніміз жолдың адам өмірімен, тағдырмен байланыстырылуы.
Көшпенділер дүниетанымындағы әлеуметтік кеңістік пен уақыт категорияларының маңызы олардың тұрмыстық өмірінен айқын ... ... ... ... ... ... жақын болуы, - деп жазады М. Орынбеков, - олардың бақылайтын, қабылданатын ... ... ... ... ... бұл ... ... уақытты, кеңістікті, адамның ішкі дүниесін, тіршілік етудің ождан бастауларын түсінуінен өз ... ... Тағы бір ... ... сапа, сан ұғымдары мал өсіру мен егіншілік ... ... ... Бұл ... ата ... ... ... жүйе болғандығын көрсетеді. Қарапайым санау операциясынан бастап, санның негізгі субкатегориялары - сан, ... ... т.б ... бастады. Демек, санның онтологиялық сипаттамасы барлық кезде кеңістік пен уақыт ... ... ... барша тіршілігі табиғатпен тамырлас. Жыл маусымдарымен санаса отырып, көшіп-қонуға бейімделдген көшпелі қазақтың материалдық өндіріс жүйесі шаруашылықтың ... ... ... ... өзі ... ... біте қайнасқан әлеуметтік экономикалық және әлеуметтік-мәдени жүйені орнықтырды.
Ендеше, көшпелілердің барша тіршілік болмысының табиғатпен етенелігін, олардың артықшылығы немесе кемшілік ... деп ... ... даму ... өмір ... кепілі ретінде қарастыру керек . Бұл жөнінде Л.Н. Гумилев көшпелілердің табиғат жүйесін тани білгенін айта келіп: "дала ... ... ... ... ... ... тірлігі табиғатта болып жатқан процестермен бірігіп кетті де, өздері белгілі дәрежеде игеріп алған жер табиғатының құрамдас бөлігіне, яғни дала ... ең ... ... ... айналды" - деп жазады. Расында да, көшпелілер табиғат құбылыстарына, қоршаған ортаға ... ... ... ... табиғат сырын терең танып, табиғатпен жақын болған сайын өмір сүруге қолайлы мүмкіндіктердің де молая түсетінін ... ... Олар ... ... ... ... табиғатпен тіл табысу арқылы қалыпты өмір сүруге болатынын тәлім-тәжірибе деңгейінде тани ... ... да, ... үшін ... ... ... өзен-көл, дала-орман, табиғат құбылыстары, тіптен аспан денелеріне ... ... ... ... ... ... ... қабылданған.
Көшпелілікті дәстүр тұтқан қазақ халқы өздерінің тіршілік болмысына арқау етіп, ең алдымен ... пен ... ... ... түсініктерін қалыптастыра білді. Өзі мекен еткен кеңістіктің барша қадір-қасиетін танып ... сол ... ... ... ... ... ... - көшпелілер үшін өмір сүрудің кепілі. Қазақтың ата-тегінің даму үрдісіндегі уақыт ұғымы болмыспен тікелей қатысты құбылыстан, ... ... ... ... фенологиялық және циклдық сападағы кезеңдерге қарамастан өз бойларына нақты болмысқа тән қасиетін сақтап қалды. ... ... ... арқасында ол бейнелі және эмоциялы сипатқа ие болды, бұл оның сезімдік нақтылыққа жақын екендігін білдіреді. Көшпелі адам өзін ... ... ... ... ... ... оны өзіндік уақыт заңдылықтарына бағындыра білді. Демек, бүкіл ... ... ... өткізген көшпелілер үшін даладағы негізгі мекен - Көк пен Жер ... ... ... ... ... ... ... өздерін қоршаған кеңістікке қатысты уақыт межесін циклдық тұрғыда, яғни күн мен түн, қыс пен жаз, өмір мен өлім ... ... ... ... ретінде қабылдаған. Сондай-ақ көшпелі қазақ уақыт пен кеңістікті бір-бірінен ажыратпай, тұтастықта танып білуді дәстүр еткен. Яғни, ... ... ... ... ... ... қатысты құбылыстарды уақыт аясында парықтап отыру машығы көшпелілер дүниетанымынан айқын байқалады.
Мәселен, қазақ табиғат аясында өмір сүргендіктен бе ... ... ... ... ... ... пайымдап, тауының биіктігін көз қиығымен, қашықтықты өмір тәжірибесімен аңғарады. Қазақтың "ат шаптырым" дегені отыз шақырым, ... көш" ... ... он бес ... ... "бие ... уақыт" дегені таңертеңгі тоғыз, "үркер жанбасқа түскен уақыт" дегені азанның төрт сағат мөлшері. Қыр қазағы таң елең бере ... ... десе ... ... ... кете барады. Көшпелілердің жан-дүниесінің бұл ерекшеліктерін, әсіресе, ... ... деп ... ... түсіне бермейді. Түсінбегендіктен көшпелілерді бейшараға балап, мүсәпірісте қарайды. Әрине, мәселенің мәні халық санасында уақыт пен ... ... ... ... оған ... келтірумен ғана шектелуде емес. Мәселенің мәні халқымыздың тұрмыстық тәжірибесіне ... ... ... ... пен ... таным түсініктің өзектілігін айқындау. Түптеп келгенде, уақыт пен кеңістіктің ара-жігін ажырату тек атау терминмен ғана өлшенбейді. Тіпті, бүгінгі ... ... де ... пен ... ... елестететін мысалдар өте көп. Көшпелі өмір салты уақыт пен кеңістікті тел танып, бір-бірімен біте қайнасқан сабақтастықта игеру арқылы ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны заттанған нақтылықта танып түсіне отырып, сол танып түсінген кеңістіктің барша қадір-қасиетін уакыт ... ... ... ... төрт түлік мал, көшпелілердің өмір сүруінің кепілі. Ал, сол төрт ... ... ... ... ғана өсіп өнеді. Бұған күмән жоқ. Төрт түлік мал өсіп өну үшін ... ... ... жайылымға қоса, уақытпен де дұрыс есептесе білу керек. Яғни, кеңістіктің ... ... ... нақтыланатын болған. Сондықтан қазақтың халық күнтізбесі, уақыт есебі, ... ... оған ... өмір ... осы ... ... мал шаруашылығымен байланысты.
Көшпелі қазақтың уақыт пен кеңістік туралы ... ... кең ... екі ... ... ... көрсетіледі. Оның біріншісі - мифтік уақыт пен кеңістік, екіншісі - нақтылы ... пен ... Осы екі ... меженің сыртында уақыт пен кеңістікке қатысты фольклорлық меже халық ауыз әдебиетіндегі аңыз-әңгімелерде айқын байқалады. Алайда мифтік меже мен нақтылы меже ... ... ... қасиетімен ерекшеленсе, фольклорық меже өмір шындығынан тыс тұрады. Былайша айтқанда, уақыт пен кеңістік ... ... ... ... қиялдың ғана жемісі деуге болады.
Яғни, фольклорлық шығармалардағы алты күнде жүріп, алпыс күнде атқа ... алты ... ... ... ... ... ... өзіне ғана тән уақыт пен кеңістік межесі бар. Сондықтан да, тарихи әлеуметтік және бар уақыт пен кеңістікті межелеу барысында көшпелі ... ... және ... ... ... жүгініп отырған.
Мифтік меже дүние-тіршіліктің алғашқы жаралуына қатысты таным-түсінікпен сабақтасып жатады. Бұл ретте, ... ... жоқ ескі ... ... ... ... "бұрынғы өткен заманда", "байырғы кезеңде" т.б. деп келетін уақыт пен кеңістікке қатысты ұғымдар қолданылады. Мифтік уақыт өлшемінде сабақтастық болмайды, тек ... бір ... ... ғана ... ... ... уақыттың мәні нақтылы өмірмен сабақтастықты бажайлауға байланысты емес, нақтылы уақыт өлшемінен тыс кезеңдерді межелеп, дүние-тіршіліктің ... ... ... ... ... ... Сондықтан да, мифтік дәуір туралы айтылатын нақтылы оқиғаның өзі субьективтілігімен ерекшеленеді. Сөйте тұра өткен өмір туралы байырғы санаға әлеуметтік ... ... ... Ал, ... ... пен ... межесіне ден қойғанда, көшпелі қазақтың барша таным-түсінігі тікелей ... ... ... ... ... ... пен ... өрістен тыс болмыс емес. Қазақ мәдениетінің тарихи ... ... ... өзге де ... ... іздеудің қазақи дүниетанымға іштей тән ұлттық өркениет ерекшелігін басқа әлеуметтік-өркениеттілік үлгілерімен салыстыра зерделеудің қажет екенін көрсетеді. Қазақ әлемінің дүниетанымдық түсінік ... ... ... ... саралау далалық білім жүйесіне тән өзіндік "кеңістік" және "уақыт" категорияларының болғандығын айқындай түседі. Кеңістік пен уақыт философия қарастыратын негізгі ... ... Әр ... ... мен уақыты өзіндік ұлттық ерекшеліктері арқылы емес, керісінше, кеңістігі мен ... ... ... ... олар ... орналасу арқылы уақыт өлшемін қалыптастырады. Осыған сай, әрбір халықтың белгілі бір кеңістік аясында салт-дәстүр, әдет-ғұрпы, тілі, діні, мәдениеті т.б ... ... ... ... ... ... мен уақыты күнделікті тұрмыс нышанынан айқын байқалса, аталмыш ... өзге ... ... әр түрлі сипатқа ие. Сондықтан да, ғасырлар безбенінен өткен халқымыздың дәстүрлі таным-түсінігі табиғат ... ... қана ... оның ... ғылыми негізбен ұштастыра жете түсіндіретіні таңданарлық. Демек, көшпенділердің ... пен ... ... ... ... ешкімге де ұқсамайтын айшықтыда бірегей дүниетаным болғанын айту міндет.
Қорытынды
Әрбір тарихи дәуір өзіне тиесілі болмысымен айырықша ерекшеленеді. Осы ерекшелік бүкіләлемдік адамзат ... жаңа ... және ... ... ... ... Ежелгі номадтарға тән мифологиялық көріністің бүгінгі сипаты көшпенділерге тән кеңістік пен уақыт бірлігінің ... ... ... М.С. ... ... и ... ... Казахстана (С древнейших времен по ХII в.)., А., ИРК, 132 б. 2. ... А.Х., ... Д.М. ... ... Фрунзе, Кыргызстан, 1990. 3. Культурные контексты Казахстана. История современности. А., Ниса, 1998, 57 б. 4. ... Қ. ... ... ... ... ой кешу ... А. 5. Қасымжанов А. Рухани тамырлар. //Қазақ, А., Бiлiм, 1994, 97 б.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономика ілімдерінің тарихы249 бет
Азық-түлiк тауарларының сапасы және оның бақылауының қамтамасыз етуi5 бет
Алматы облысы жайлы73 бет
Ауыл шаруашылығы мақсатына арналмаған жерлердің құқықтық режимі13 бет
Жыраулар мұрасы және қазақ халқының елдік тарихы6 бет
Заңға бағынышты нормативтік актілер20 бет
Индустрияға дейінгі экономика, өндіріс тәсілдері14 бет
Көшпенділік қоғамның генезисі мен эвалюциясы22 бет
Мемлекеттік басқаруды құқықтық және ақпараттық қамту (эссе)4 бет
Оңтүстік Қазақстан облысы аумағынан өтетін Батыс Қытай-Батыс Еуропа трассасы64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь