Қозу импульстерінің жүйке талшықтарымен таралуы

I.Кіріспе
Қозу импульстері
Тірі ағзада ұлпаларды «қозғыш»

III.Қорытынды

IV.Пайдаланылған әдебиеттер
Тірі ұлпаларда пайда болатын электрлік құбылыстарды оқып- зерттеудің басы 18 ғасырдың 2-ші жартысына келеді. Ағзаның тіршілік етуіндегі барлық үрдістер жасушалар мен ұлпаларда ЭҚК-ң пайда болуымен қатар жүреді. Биоэлектрлік құбылыстар маңызды физиологиялық үрдістерде үлкен роль атқарады: жасушалардың қозуы және жүйке талшықтары арқылы қозудың берілуі, қаңқа, бірыңғай салалы бұлшықет және жүрек бұлшықет талшықтарының жиырылуы. Тірі ағзада биоэлектрлік құбылыстармен байланысты болмайтын физиологиялық үрдістер кемде- кем. Кезкелген тірі ағзаны сұйықтықтар мен түрлі химиялық қосылыстардың күрделі қоспасы ретінде қарастыруға болады. Осы қосылыстардың көпшілігі (ас түрінде түсетін қосылыстар да, одан зат алмасу үрдісі кезінде бөлінген қосылыстар да, осы кездегі аралық заттар да) ағзада оң және теріс зарядталған бөлшектер- иондар түрінде болады. Иондардың үлестірілуі және тіршілік үрдісі бойы үнемі жүретін олардың тасымалы – биоэлектрлік құбылыстардың (Б.қ.) пайда болуының себебі болып табылады. Электрлік потенциалдың өндірілуі мен таралуы- тірі ұлпалар мен ағзалардағы маңызды физикалық құбылыс болып табылады, ол жасушаның қозғыштығының, жасуша ішіндегі үрдістердің реттелуінің, жүйке жүйесінің жұмысының, бұлшықет жиырылуының негізі болып табылады. Практикада Б.құбылыстар тірі ұлпаның екі нүктесінің арасындағы потенциалдар айырмасымен анықталады және оны күшейткіш аппаратурамен қосылған арнайы электр құралдарымен тіркеуге болады. Микроэлектродтар көмегімен мысалы, жасуша қабықшасының (мембарананың) ішкі және сыртқы жағындағы потенциалдар айырмасын өлшеуге болады. Осы айырма тыныштық потенциалы не мембраналы потенциал деп аталады. Оның пайда болуы жасушаның іші (цитоплазмадағы) мен оны қоршаған ортада иондар мөлшерінің (әсіресе натрий мен калий иондарының) бірдей болмауымен, жасуша мембранасының түрлі иондарға өтімділігінің әртүрлі болуымен байлансты.
1. Медицинская биофизика. Автор(ы): Н.И. Губанов, А.А. Утепбергенов
1979-2000 жж. медициналық биофизика
        
        СӨЖ
Тақырыбы: Қозу импульстерінің жүйке талшықтарымен таралуы
Орындаған:
Факультет:
Топ:
Курс:
Тексерген:
Жоспар:
I.Кіріспе
Қозу импульстері
Тірі ағзада ұлпаларды
III.Қорытынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер
Тірі ұлпаларда пайда болатын электрлік ... ... ... басы 18 ... 2-ші жартысына келеді. Ағзаның тіршілік етуіндегі барлық үрдістер жасушалар мен ұлпаларда ЭҚК-ң ... ... ... ... Биоэлектрлік құбылыстар маңызды физиологиялық үрдістерде үлкен роль атқарады: жасушалардың қозуы және жүйке ... ... ... ... қаңқа, бірыңғай салалы бұлшықет және жүрек бұлшықет талшықтарының ... Тірі ... ... құбылыстармен байланысты болмайтын физиологиялық үрдістер кемде- кем. Кезкелген тірі ағзаны сұйықтықтар мен ... ... ... ... ... ретінде қарастыруға болады. Осы қосылыстардың көпшілігі (ас түрінде түсетін қосылыстар да, одан зат ... ... ... ... ... да, осы ... ... заттар да) ағзада оң және теріс зарядталған бөлшектер- иондар түрінде ... ... ... және ... ... бойы үнемі жүретін олардың тасымалы - биоэлектрлік ... (Б.қ.) ... ... ... болып табылады. Электрлік потенциалдың өндірілуі мен таралуы- тірі ұлпалар мен ағзалардағы маңызды физикалық құбылыс болып табылады, ол ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің жұмысының, бұлшықет жиырылуының негізі болып табылады. ... ... тірі ... екі нүктесінің арасындағы потенциалдар айырмасымен анықталады және оны ... ... ... ... электр құралдарымен тіркеуге болады. Микроэлектродтар көмегімен мысалы, жасуша қабықшасының (мембарананың) ішкі және сыртқы жағындағы потенциалдар айырмасын өлшеуге болады. Осы ... ... ... не ... ... деп аталады. Оның пайда болуы жасушаның іші (цитоплазмадағы) мен оны қоршаған ортада иондар мөлшерінің (әсіресе ... мен ... ... ... болмауымен, жасуша мембранасының түрлі иондарға өтімділігінің әртүрлі болуымен байлансты.
Басқаша айтқанда тыныштықтағы, қалыпты жұмыс ... ... тірі ... ... ... мен оны қоршаған орта арасында потенциалдар айырмашылығы болады, оны тыныштық потенциалы деп атайды. Мембраналы потенциалдың шамасы әртүрлі ... ... тірі ... ... ... болады. Жасушаның тіршілігі тоқтаған сәтте ол жойылады. Жүйке жасушалары, бұлшықет жасушалары қозған кезде жасуша ішіндегі орта мен ... орта ... ... ... ... ол өшетін тербеліс сияқты болады және әрекет потенциалы деп аталады. Немесе белгілі бір тінде тітіркендіргіштің ... қозу ... ... болған сәтте туатын потенциал әрекет потенциалы деп аталады. Қозу үрдісінің туғанын әрекет потенциалының пайда болуынан ... ... осы ... ұлпа ... ... қызмет жағдайына көшеді, оның белсенділігі жоғарылайды. Оның тыныштық потенциалынан айырмашылығы, ол қозу толқыны түрінде жасуша бетімен секундына ... ... ... ... ... ... Әрбір қозған бөлікте потенциал кері таңбаға ие болады. Әрекет потенциалының пайда болуы жасуша мембранасының натрий иондарына ... ... ... ... Әрекет потенциалы пайда болған мезетте плазмолеммада поляризация инверсиясы байқалады: ... ... ... ... ... ... ... ортамен салыстырғанда оң потенциалға өзгертеді. Осындай күй ... деп ... ал ... ... ... ... реполяризация деп аталады. Тірі ағза тек биопотенциалдардың ... ... ғана ... ... қатар электр тогын өткізгіш болып табылады. Биоэлектрлік құбылыстардың ерекше түрі ... ... ... ... Ол ... ... тамырлар бойымен қозғалуы кезінде пайда болады. Осы кезде тамыр қабырғасы мен қозғалған қан ... ... ... ... болады. Кейбір патологиялық жағдайларда осы потенциал ... ... ... оны ... ... қолдануға болады.
Тірі ағзада ұлпаларды , деп екі ... ... ... тіндерге жүйке, бұлшықеттер, сөл бөлетін бездер,, ал екінші топқа дәнекер тін, шеміршек, терінің беткей тіндер ... ... ... ... Тірі ... ... ... түрлері жасалады. Ағзадағы олардың негізгі түрлері. Химиялық, механикалық, осмостық, электрлік. Электрлік, осмостық және химиялық ... ... ... ... ... яғни өзіне әсер ететін күштерге қарсы, дененің бағытты орын ауыстыруына жұмсалады. АҮФ ... ... ... арқылы заттардың аз мөлшерлі бөлігінен көп мөлшерлі жағына қарай қозғалуы орындалады (осмостық жұмыс), электр өрісінде зарядталған бөлшектердің (иондардың) ... ... ... ... ... (электрлік жұмыс), түрлі жоғары молекулалық қосылыстардың синтезі, белгілі бір химиялық реакциялар (химиялық) жүреді. Осы энергиялардың ... ... ... бос ... ... ... ... Физика-химиялық жүйелерде бос энергияның өзгерісін әдетте электрохимиялық потенциалдың өзгерісі арқылы өрнектейді: ; Мұндағы т- жүйедегі заттың ... ... - бос ... ... ... мембрана бетіндегі заряд фосфолипидтердің полярлы бастарымен, гликопротеиндермен, гликолипидтермен жасалады. Осы заттардың ... БМ-ң беті ... ... Плазмолемманың беттік қабаты жасушааралық өзара әсерлесуде маңызды роль атқарады. Қозбаған жасушаның биомембранасының беттерінің аралығында тыныштық потенциалы деп жиі аталатын ... ... бар ... ... ... ... (1). ... сыртқы беті әдетте оң, ал ішкі беті теріс зарядталған. ... іші мен ... ... ... әртүрлілігі потенциалдар айырмашылығын тудырады. Мембраналық потенциалдың пайда болуы протоплазма мен жасушааралық сұйықтағы иондар ... ... / (1) ... - ... ... потенциалы.
Бірақ XX ғасырдың басына дейін бұл ... ... көзі ... оның ... ... ... тезис түрінде түсіндіруге болады: электр тогы мысалы, бұлшықетте тек оның зақымдануы кезінде ғана ... бола ма, әлде оған ... де бар бола ма? ХХ ... ... ... осы даудың тарихы белгісіз болғандықтан, осы уақытта Э. Бернштейн бұлшықеттер мен жүйкелердің электрлік қасиеттері олардың ... ... ... ... ... ... жасушалар мембраналарының ерекшеліктерімен, қасиеттерімен анықталатындығын тапқан . Осы ғалым биопотенциалдардың мембраналық теориясының негізін салушы ... ... ... ... ... 1902ж. ... көрген). Тыныштық потенциалының не екендігін және қалай пайда болатындығын қарастырайық. Жасушаның ішінде ... бір ... ... 1.) бос ... көп деп ... және жасушалы мембрана тек осы иондарды ғана өткізеді деп есептейік. Шынында , осы иондар сыртқа қарай қозғала бастайды және ... қоса ... ... ... оң ... та ... ... Нәтижесінде мембрананың ішкі және сыртқы беттерінің арасында потенциалдардың ... ... ... 2) пайда болады. Сыртқы бетіндегі потенциал ішкі беттегі потенциалдан жоғары болады (осы кезде мембрананың ішкі және ... ... ... ... ... осы ... әлі де жеткілікті едәуір болады). Осы потенциалдар айырмасы ... ... жаңа оң ... ... ... ... ... ішіне ағынын арттырады. Ақырында осы ағындардың шамасы бірдей болады ( ... ... ... ), ал ... ағын 0-ге тең болады. БМ беттерінің арасында орнатылған электрлік потенциалдардың айырмасы тыныштық потенциалы ... ... Оның ... ... іші мен ... электрохимиялық потенциалдардың теңдігі шартынан табуға болады .
Электрохимиялық потенциалды табу формуласынан аламыз: Күрделі емес түрлендірулер жасап, ... ... біз ... ... тыныштық потенциалы болып табылады: ; (2) ... R - ... газ ... T- абсолют температура, Z- диффузияланатын иондардың валенттілігі, F- Фарадей саны. Сол ... ... ... өте осал жері -дің тәжірибе жүзінде ... ... жуық мән алу үшін ... ... (2) ... ... ... қою керектігі жөнінде берілген мәліметтердің болмауы болды. 1905 ж. Берлинде Нернстің жас ... бірі ... ... калий бар барлық тұздардың бұлшықетке бірдей әсер тигізетіндігін ... ... тұз ... әсер ... ... бөлігі басқа бөліктерге қарағанда теріс потенциалға ие болған. ... ... осы ... ... ... бағалаған: тыныштық потенциалы калий иондарымен пайда болады деп есептесек болғаны және формулаға сәйкес концентрацияларды қойса болды, тәжірибеде алынған мәнге жуық ... ... ... 1912 ж. Э. ... атты ... кітабы жарық көргеннен кейін де, мембраналы теория ғалымдардың аса ... ... ... оның тура ... ... ... ... бар болуы аса интенсивті қуғынға ұшырады (оны тек XX ғасырдың екінші жартысында электрондық микроскопты қолдану арқылы ғана ... Тағы да ... ... бірі ішкі ... ... ... ... болды. Ғалымдар осы құрамды анықтау үшін әртүрлі әдістерді қолдануға тырысты, бірақ барлық алынған мәліметтер тек жуық мәндер болды: ... өте ... ал ... ... ... ... зат пен ... болады. Сонымен бірге, мембраналы теорияны жақтаушыларға жасушалар ішінде тек калийдің бар болатындығын ғана емес, яғни әсіресе бос, ... ... ... бар болатындығын көрсету керек болды.
Осы мәселе жаңа өлшеу әдістерінің табылуымен және сәйкес объектіні таңдаумен шешілді. 1936 ж. ... ... ... ... ... Дж. Юнг ... ... 1 мм- ге дейін жететін жүйке талшығы болатындығын тапты, моллюскінің өзі үлкен болмаса да, анықталған ... ... ... масштабы бойынша алып болып табылатын тапты. Ағзадан ... ... және ... ... салынған осындай талшық, өлмеген. Онымен жұмыс жасауға болатын, оның құрамына үңілуге ... тірі ... ... ... 2. ... ... ... анықтайтын теңдеу. 1939 ж. ағылшын ғалымы А. Ходжкин мен оның шәкірті А. ... ... ... ... ... ... бірініші рет өлшеген. Сонымен бірге олар осы талшықтың ішінде шындығында калий иондарының көп екендігін және осы ... ... ... яғни олар ... ... ... ... қатыса алатындығын дәлелдеп берді. Тыныштық потенциалының есептелінген мәні тікелей өлшенген мәнмен біршама ... ... (60 мВ ... ... ... алып аксоннан алынған осы мәліметтерді кәдімгі жасушаларға да қолдану 1946 ж. ... ... ... пен Линг жаңа ... - ... ... ... кейін мүмкін болды. Микроэлектрод дегеніміз электролит ертіндісімен толтырылған, ұшының (миллиметрдің мыңдық үлесіндей) диаметрі 1 мкм-ден кіші ... ... шыны ... созылған жіңішке пипетка. Шыны изолятор, ал электролит-өткізгіш ролін атқарады. Осындай электродты кезкелген жасушаға оны ... ... ... ... табылған жаңа техникасы әртүрлі зерттеулерде кең түрде қолданыс тауып, бірнеше жыл ішінде дүниені жаулап алды. Сәл кейін әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... мағлұматтар алынды (сонымен қатар эритроциттердің, тері, бауыр жасушаларының және т.б. ). ... ... ... ... атомдар және т.б. әдістермен ұштастырып, қолдану жасуша ішіндегі құрылымның иондық құрамын анықтауға мүмкіндік берді. Мембраналы теория ... ... ... ... иондарының мөлшері сыртқы ортадағыдан 30-40 есе жоғары болған. 1961 ж. А. Ходжкин, Бейкер және Шоу ... ... ... олар өте ... ... аксонын (жүйке талшығын) алып, одан протоплазманы сығып алып тастап, бір мембранадан тұратын бос түтікшені ... ... ... ... ... мен ішіндегі заттың мөлшерін еркінше өзгерте отыра, осы ... ... ... мүмкіндік туды. Аксонды протоплазмадағы калий концентрациясындай ерітіндімен толтырған кезде, аксонда тыныштық потенциалы пайда болған: Егер ... іші және ... ... ... ... ... Нернст формуласымен толық сәйкес келетін тыныштық потенциалы пайда болмаған. Егер ... ішін ... ... ... ал ... ортасын калийдің жоғары концентрациясы бар ерітіндімен толтырса, тыныштық потенциалының таңбасы өзгеріп, оның шамасы Нернст формуласына сәйкес келген. Осы ... ... ... ... ... Талқылауға қажетті тағы бір жағдай: тыныштық потенциалын өлшеу әдістері жоғары дәлдікке жеткен кезде, ... ... ... ... ... ... ... жолмен анықталған мәнінен әрқашан төмен болатындығы анықталған. Бұдан Бернштейн ... ... ... да бір ... ... бар ... түсінікті. Тәжірибе мен теорияның сәйкес келмеу себебін анықтауға тағы да кальмар көмектесті. А. ... мен Б. Катц ... ... ... ... ... ... теориялық шамасына аса жуық болатындығы ерекше бір жағдайда орындалатындығын тағайындаған: егер сыртқы ортада натрий болмаса. Бірақ егер, Бернштейн есептегендей, мембрана тек ... ғана ... ... онда ... тыныштық потенциалына мүлдем әсер етпеу керек.
Мембраналы теориясының ... ... ... ... да ... ... өте ... деп ұйғарсақ, онда не болады екен? Бұл кезде жасушаның ішіне қарағанда сыртында көп болатын ... ... ... ... өте бастайды, олар калий тудыратын потенциалға қарама-қарсы таңбалы Нернст потенциалын тудырады, ендеше олар тыныштық потенциалын төмендетеді. ... мен Катц ... ... ... ... ... ... өзгерте отырып және тыныштық потенциалының мәнін теориялық мәнмен салыстыра отырып, тәжірибе жүзінде тексерген. Тәжірибелік және ... ... ... ... үшін, натрий иондарының кедергіні жою қабілеті калий иондарымен салыстырғанда 25 есе жоғары болу керек деп есептеу ... ... Бұл ... ... ... өтімділігі калий иондарына өтімділігінен 25 есе кіші ... ... ... ... да ол о-ге тең ... ... натрий иондарының өте үлкен аксон мембранасы арқылы өте алатындықтары туралы ұйғарым натрийдің ... ... ... ... тура ... Осы жұмыстардың барысында ғалымдар натрийдің мембрана арқылы қозғалуын тосқауылдайтын ерекше бір затты- ... (шар ... ... уы) ... ... аксонды қоршаған теңіз суына тетродотоксинді қосса, натрийдің мембрана арқылы өтуінің тоқтайтындығын көрсетуге қол жетті, тыныштық потенциалы арта бастап, ... ... ... ... тең ... ... ... Натрийдің тыныштық потенциалының пайда болуындағы ролі толығымен дәлелденді . Тыныштық ... ... ... де, ... да ... ... ... отырып, 1949ж. Гольдман, Ходжкин және Катц тыныштық потенциалының шамасының теңдеуін ... ... (ол ... теңдеуі деп аталады): Бұл ... ... ... мембрана беті арқылы калий, натрий және хлор иондарының ағына өтетіндігі ұйғарымынан алынған, осы ағынның ... ... 0-ге тең болу ... ... ... ... натрий және хлор иондарына өтімділігін есептемесек, бұл теңдеу автоматты түрде Нернст теңдеуіне ауысады. 3. ... ... ... мембрананың қозу үрдісін Э. Бернштейн оқып-зерттеп, әртүрлі иондар үшін оның өтімділігін өлшеуге болатындығын айтқан. Бірақ ол осы ... ... ... ... ... 1939 ж. Коул мен ... (АҚШ) және Ходжкин мен Хаксли (Ұлыбритания) кальмардың үлкен аксонының қозбаған және ... ... ... ... ... ... ... айырмасы шамамен -80 мВ- қа (теріс) тең болатындығы, ал қозған кезде потенциалдардың ... ... +40мВ- қа (оң) ... тең болатындығы анықталды. Әрі қарай Ходжкин мен Хаксли мынадай гипотезаны тұжырымдады: қозу ... ... ... ... үшін өтімділігі өзгереді: оның негізінен калийді жақсы өткізгіштігі натрийдің өткізгіштігіне ауысады, демек натрий иондарының жасуша ішіне ... ... ... ... ... ... ... нөльге дейін көтеріліп, соңынан оң болады - мембрананың деполяризациясы орнайды. Әрі қарай үрдіс кері бағытта жүреді: натрий ... ... ... ... ... ... мәніне қайтып оралады; сонымен қатар потенциалдар айырмасы да мәніне қайтып оралады. Осындай импульс (серпініс) әрекет потенциалы ... 3) деп ... ... мен ... ... ... қозу үрдісінің электрлік үлгісін жасады, осы үлгіге сәйкес мембрана мынадай сызба түрінде көрсетіледі (сурет 4). 4-ші ... ... ... С, өткізгіштері болатын екі айнымалы резистор, Нернст формуласымен есептелінген калий, натрий және хлор ... үшін ... ... ... потенциалдар айырмасын білдіретін ЭҚК-ң 3 көзі және сәйкес өткізгіштігі сызбада ... тағы бір ... ... мен ... ... иондар үшін мембрананың қосынды кедергісі) көрсетілген.
Осы үлгіге сәйкес мембрана арқылы өтетін толық ағын 4 қосылғыштардың қосындысына тең: ; ... Iк - ... ... ағыны; INa - натрий иондарының ағыны; I' - хлор иондары мен басқа да иондардың ... оны ... ... ағыны деп айтады; - конденсатор қосылған ... ... ... ... тогы ... ... зарядталу тогы); - потенциалдың өзгеру жылдамдығы. Алдымен калийдің ... ... ... ... ... арқылы оның екі жағына әрқашан өтеді. Мембранадағы потенциал () басқалай айтқанда калий үшін тепе- теңдік салмақты потенциал деп аталатын ... ... тең ... онда ... ... орнайды, яғни калий ағыны нөльге тең. Егер мембраналы потенциал тепе-теңдік ... ... ... онда калий ағыны пайда болып, оның шамасын Ом заңымен анықтауға болады: . -ды калий өткізгіштігімен ... ... ... ... ... ... яғни ... онда болады. Осындай формуламен ... ... күші де ... ; ... ... ... ... потенциалы, яғни натрий үшін Нернст потенциалы, оның мәні ... +40 ... тең (ол жуық ... ... тең - максимум нүктесінде мәнінің нөльден ... тең). ... күші ... ... ... ... тәсілмен байланысады: жақшаның ішінде тұр, сонымен бірге gк мен gNa коэффициенттеріне аргумент түрінде енгізілген. ... бір ... ... ... кезінде gк мен gNa өткізгіштерінің уақытқа тәуелділігін Ходжкин - ... ... ... Өте ... ... мембранада белгілі бір потенциалдар айырмасын тұрақтандырып, ұзақ уақыт ұстап тұрған. Бұл сыйымдылық токтардан құтылуға ... ... егер . ... және натрий иондарын жекелей тіркеу үшін блокаторлар (тосқауылдар) пайдаланған.
Тетраэтиламмонийді енгізу кезінде (калийді тосқауылдаушы ) натрий иондары ағынының уақытқа тәуелділігін ... ал ... ... ... - калий иондары ағынының уақытқа тәуелділігін анықтаған. тәуелділігі 5-ші суреттегідей графикті кескінделген. 1, 2 , 3 ... ... ... әртүрлі мәндеріне сәйкес келген. Нақтылық үшін . 5-ші сурет біріншіден gNa ... ... ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік береді, себебі потенциалдар айырмасы тұрақты болған ... ... ... ... ... ал бұл ... уақыттың функциясы болып табылады деген шартта ғана мүмкін : . Екіншіден тепе-теңдік салмақты натрий потенциалының Нернст формуласы ... ... + 40 мВ ... Сонда 3-ші жағдай кезінде, потенциалдың анықталған мәні - 30 мВ-қа тең болған, ал ... өте ... (+ 70 мВ) және ... ... ... осы жағдайдағы ағын күші де өте жоғары болады. Бұл Ходжкин - Хаксли ... ... ... ... ... байланысты болатындығы туралы қорытынды жасауға болады. Осындай ұқсас қисықтар калий ағыны үшін 6-шы суретте көрсетілгендей түрде болады. ... ... ... ... ... ... ... жасуша ішіне ағынымен, ал екінші фазасы- калий иондарының ... ... ... ... ... ... дәлелдеп берді (сурет 7). Одан әрі Ходжкин мен Хаксли өткізгіштіктің өзгеруін ... ... қозу ... ... натрий және калий иондарының мембрана арқылы ағынын түсіндіретін ... ... ... Осы ... ... ... ... мембранада натрий және калий иондарын тасымалдау үшін жеке арналар болады.
Арналардың негізгі қасиеттері: - селективтілік (таңдамалылық) - көптеген жағдайда тек бір ... ... ғана ... ... - жеке ... жұмысының тәуелсіздігі - бір арна арқылы ағын ағының басқа арнамен жүруі, жүрмеуіне байланысты емес; - ... ... ... ... (үздікті) сипаты: бірінші жуықтауда иондық арна екі күйде ... деп ... ... ашық не ... осы ... ... ... (өтулер) уақыттың кездейсоқ мезетінде орындалады және статистикалық заңдылықтарға бағынады. ... 7. ... ... ... ... ... потенциалдар айырмасының орнау; б - ... ... ... ... ... аймақта орналасуы натрий иондарының тогы жасуша ішіне бағытталғанын білдіреді. Абсолют шамасы бойынша ол алдымен артып, одан кейін кемиді; в - ... ... ... ... ... оң аймақта орналасуы калий иондары тогының жасуша сыртына бағытталғандығын білдіреді. -ң ... ... ... ... орнатылғаннан біршама кейін, инактивтелген кезде басталады, ; г - ... ... ... тогы. Қисықтың абсцисса осін қиюына сәйкес келетін уақыт мезеті кезінде ол 0-ге тең, ... ... ... ... Ток күшінің әрбір жеке арна арқылы секірмелі өзгеретініне қарамастан, қосынды токтың уақытқа тәуелділігі баяу ... ... бұл бір ... ... жасайтын арналардың көп санымен анықталады (мысалы, ұзындығы 1 см және ... 1 мм ... ... ... ... 1010 арна бар). 8-ші ... жеке ... арналарындағы токтар мен қосынды натрий тогының арасындағы байланыс көрсетілген- арна параметрлерінің мембраналы потенциалға тәуелділігі. Бұл мембрананың ... ... ... ... токтар бір не басқа кинетика бойынша өзгере бастайтындығынан білінеді. Иондық арналар туралы гипотеза бойынша осы үрдіс келесі ... ... ... ... ... арнаның сенсор деп аталатын құрылымды элементі болады. Осы элемент электр өрісінің әсеріне сезімтал.
Мембраналы ... ... ... оған әсер ... ... шамасы өзгереді, нәтижесінде иондық арнаның осы бөлігі орын ауыстырып, қақпаның (бәрі не ешқайсысы емес ... ... ... бір қалқалар) ашылып-жабылу ықтималдығын өзгертеді. Шамамен 1952ж. Хаксли жасалған математикалық үлгі бойынша мембраналы потенциалдар айырмасының уақытқа тәуелді қалай өзгертіндігіне есептеген. Осы ... ... ... ... ... әрекет потенциалымен жоғары дәлдікпен сәйкес келді. Ходжкин - Хаксли үлгісі рефрактерлік (қозу кезінде ... ... қозу ... және т.б. ... ашты және ... бақыланған әрекет потенциалының қасиеттерін теориялық жолмен түсіндіруге мүмкіндік берді: - ... ... ... ... мәні; - : егер деполяризацияланатын потенциал шекті мәнінен үлкен ... онда ... ... ... оның ... қоздырушы импульстің амплитудасына байланысты болмайды; егер деполяризацияланатын потенциалдың амплитудасы шекті мәнінен кіші ... онда ... ... пайда болмайды ; - әрекет потенциалының дамуы кезінде және қозудың тоқтауынан кейінгі құбылыстар кезінде мембрананың рефрактерлік периодының болуы ... ). ... ... ... ... ... іші мен ... калий иондарының мөлшерінің айырмашылығы нәтижесінде пайда болады. Бірақ бірінші фазада натрий иондары ағынының ... ... және ... фаза кезінде жасуша сыртына қарай калий иондары ағынының сүйемелдеуімен жүретін бірнеше әрекет потенциалдарынан ... ... іші мен ... осы ... мөлшерінің айырмашылығы да өзгеру керек. Осыған байланысты, мысалы, Нернст формуласындағы логарифм таңбасы ... ... ... ішкі және сыртқы концентрацияларының қатынасының кемуі нәтижесінде, тыныштық потенциалының шамасы біртіндеп 0-ге жақындауы керек. Бірақ бұл орындалмайды.
Өйткені концентрация ... ... ... ... бір механизмнің болуы мүмкін. Осындай механизмнің көмегімен калий иондары жасуша ... ... ... ... ... ... ... да мөлшері көп), ал натрий иондары жасуша сыртына шығарылуы керек, ондағы ... ... ... ... да көп. Бұл ... ... ... мембранада әртүрлі ақуыз молекулалары бар. Олардың кейбіреулері өзінше бір насостың ролін атқарады екен, олар ... ... ... ... ... (сорады), ал натрий иондарын жасуша сыртына сорып шығарады (белсенді ионды тасымалдың мысалы). Сорғыштардың қандай көздің энергиясы есебінен жұмыс ... ... ... - ... ... жағдайында радиоактивті изотоптармен тәжірибелер жасуша ішіне калийдің 2 ионын енгізу үшін, ал ... 3 ... ... ... ... үшін (сорғыш жұмысының бір циклі ) АҮФ-ң бір ... ... ... ... ... ... ... 9). Бұны 1957ж . С.Скоу байқаған болатын. Иондық сорғыштардың жұмысы жасушаның іші мен ... ... ... ... ... ... ... жасуша сыртындағы калий иондарының көпболуымен және ішіндегі натрий ... ... ... ... ... өртүрлі қызметтерінің жүзеге асырылуында кальций ионы маңызды роль атқарады. Бұлшыеттің жиырылуы үшін көп мөлшерде кальций иондары қажет және оны ... ... ... ... ... ... ... жеткізу керек, содан кейін бұлшықет босаңсу үшін оны фибрильдерден жылдам алу ... Егер ... ... ионы ... ... мембранасы арқылы келіп және кететін болса, онда оның ... орын ... ... болмас еді. Бұлшықеттің жасушаларының ішінде арнайы ішкі мембранадан құралған тармақты қуыс пен түтікшелер ... ... ... ... сақталады және бұлшықет босаңсығанда кальций иондары қайтадан оларға келеді. Барлық осы ... ... ... . ... ... ... көзі сонымен бірге АҮФ гидролизі болып табылады ( ... ... ... ... потенциалының таралуын қарастырайық. Егер қозған мембрананың қандайда бір бөлігінде әрекет потенциалы қалыптасса , ... ... қозу ... ... да ... ... ... серпінісінің аксонмен берілуінің таралуын қарастырайық. Аксоплазмада және қоршаған ерітіндіде мембрананың бетіндегі потенциалы жоғары бөліктер (оң ... мен ... кіші ... ... ... аралығында локальді (жергілікті) токтар пайда болады.Тірі ұлпаларда қозудың нәтижесінде пайда болатын токтар локальді деп ... ... олар ... ... біраз ғана аралыққа таралады. Локальді токтар аксонның ішінде де, оның сыртқы бетінде де пайда болады. Локальді электрлік ... ... ... ... ішкі ... ... ... және қозған бөлікпен көршілес болатын мембрананың қозбаған ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, теріс тыныштық потенциалы абсолют шамасы бойынша кемиді, яғни ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі әсерінен натрий арналары ашылып, оның әрі қарай артуы мембрана арқылы иондар ағынының нәтижесінде ... ... ... ... ... потенциалы дамиды. Одан соң қозу алғашқы мембрананың алғашқы қозбаған бөліктеріне беріледі ... ... ... ... серпінісінің таралу жылдамдығының үлкен болуын омыртқалылар аксондарымен салыстырғандағы үлкен ... ... ... ... ... талшықтарымен қозудың үлкен таралу (берілу) жылдамдығы басқа тәсілмен қамтамасыз етіледі. Омыртқалылар аксондары миелинді ... ... ол ... ... арттырады. Миелиндірілген талшық арқылы қозу Рантьенің бір қармауынан ( миелин қабықшасы жоқ ... ... ... ... ... ... серпіністері аксондармен қандай да бір дәрежеде электр сигналдарының кабельді- релейлі сымдармен таралуына ... ... ... ... релейлі станцияларда осы серпіністің күшеюі есебінен, өшпей ... ал осы ... ... ... ... ... ... қозған мембрананың бөліктері атқарады.
Қорытынды
Тірі ... ... ... ... ... ... зерттеудің басы 18 ғасырдың 2-ші жартысына келеді. Ағзаның тіршілік етуіндегі барлық үрдістер жасушалар мен ұлпаларда ЭҚК-ң пайда болуымен қатар ... ... ... ... ... ... ... роль атқарады: жасушалардың қозуы және жүйке талшықтары арқылы қозудың берілуі, ... ... ... ... және жүрек бұлшықет талшықтарының жиырылуы. Тірі ағзада ... ... ... ... ... ... ... кем.
Пайдаланылған әдебиеттер
Медицинская биофизика. Автор(ы): Н.И. Губанов, А.А. Утепбергенов
1979-2000 жж. медициналық биофизика

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамның есі мнемикалық процесс пен әрекет жүйесі ретінде9 бет
Баланың жүйке жүйесінің даму ерекшеліктері5 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының жас ерекшеліктері51 бет
Бұлшықеттердің жиырылуы7 бет
Ес туралы туралы мәлімет20 бет
Жасанды түсік6 бет
Жүйке жүйе физиологиясы8 бет
Зейін теориялары және олардың физиологиялық ерекшеліктері8 бет
Мәтінді оқыту үрдісінде компьютерді қолданудың кибернетикамен байланысы9 бет
Нышан және қабілет3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь