Сақтандырудың теоретикалық аспектілері

Кіріспе

1 Сақтандырудың теоретикалық аспектілері
1.1 Сақтандырудың функциялары және мәні
1.2 Экономикада әлеуметтік сақтандырудың мәні мен рөлі
1.3 Шет елдердегі сақтандыру тәжірибесі
2 Қазақстан Республикасындағы сақтандырудың орны мен рөлі
2.1 Сақтандыру нормативті.қүқықтык базасы
2.2 ҚР . да сақтандыру кәсіпорындардың қызметтің ұйымдастыру
2.3 2004.2007 жылдағы ҚР.дағы сақтандыру нарығының қызметің талдау
3 Қазақстанда сақтандыру нарығының даму перспективалары және мәселелері
3.1 ҚР сақтандыру нарығының негізгі мәселелері
3.2 Болашақта әлеуметтік сақтандырудың дамыту жолдары

Қорытынды

Қолданған әдебиет тізімі
Экономикалық әдебиетге сақтандырудың пайда болу уақыты туралы бірнеше көзқарастар бар. Біреулер сақтандыру капитализмге дейінгі формацияларда пайда болды деп айтады. Басқалары сақтандыру капитализмнен кейін пайда болды дейді.
Тарихи сақтандырудың екі негізгі нысаны болады:
- сақтандырушылық өзара көмек. Ол оның қатысушылары арасында өзара көмек туралы бір реттік келісімдер сипатьгада болды. Сонымен қатар, ол натуралды сипатқа ие болып, залалды өтеу сақтандырудың қатысушылары арасында кейінгі жайып салу негізінде жүзеге асырылады.
Сақтандырудың басты мақсаты - залалды ынтымактастық бастаулар негізінде жайып салу ойы және өзін залал мен құлдыраудан қорғану тілегі.
Сақтандырушылық өзара көмек келесі тәртіпте жүреді:
- қатысушылардың біреуінің өміріндегі қолайсыз жағдайлардың келуі кезінде көмекті көрсету туралы қатысушылар арасындағы ауызша келісім;
- залалды келісімнің барлық қатысушылары арасында бөлу және осы залалды оған ұшыраған адамға компенсациялау;
- сақтандыру қорын ұйымдастыру. Сақтандыру қатынастарына түскен кезде сақтандырудың қатысушылары төлейтін сақтандыру төлемдері есебінен қалыптасады және осы қордың қаражаттарынан адамдарға залал өтеледі.
Сақтандыру қорын құру сақтандыру қатысушысы сақтандырылатын объектінің қүнынан төмен болатын сақтандыру төлемін төлеу түрінде жүреді.
Экономикалық әдебиеттерде сақтандыру ұзақ уақыт бойы қаржылық санат ретінде қарастырылды. Бүл сақтандыру операцияларын жүргізуге мемлекеттік монополияның болуымен және сақтандыру қор қаражаттарының көбінесе мемлекетгік бюджеттік тапшылықты жабу мақсатында мемлекетпен алынатындығымен шарттасылған еді. Соңғы кезде экономикалық әдебиеттерде сақтандыру жеке экономикалық санат ретінде қарастырылады. Осыған байланысты сақтандыруды үйымдастырудың теориялық және практикалық негіздерін зерттеу, ұлттық сақтандыру нарығының дамуында ерекшеліктер мен үрдістерді аныкгау, сақтандыру сферасындағы қаржылық қатынастарды зерттеу ерекше көкейкесті болады.
1. Мейірбеков А. Қ. Әлеуметтік сақтандырудың маңызы мен міндеттері.-Алматы.-2006 жыл,251-284б.
2. Зейнелғабин З. Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік қоғау жүйесі.-Алматы.-2005жыл, 25-43б.
3. С. Жолдасбаев. Финансирование системы социального страхования: мировая и казахстанская практика.- Қаржы-қаражат, №2, 2006жыл, 25-29б.
4. Әлеуметтік сақтандыру және әлеуметтік қамсыздандыру.-Оқу құралы,-2007жыл, 89-97б.
5. Сущность и значение социального страхования.- Алматы.-«Бико»2005жыл.-41-47б.
6. Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 25 сәуірдегі №405-ІІ Заңы
7. Сақтандырудың әлеуметтік-экономикалық мәні, оның іс-әрекет сфералары.- Алматы: Оқу құралы- 2006 жыл, 12-16б.
8. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің әлеуметтік-экономикалық тиімділігі және оны реформалау бағыттары.- АльПари, №1, 2006жыл
9. Павлов А. Әлеуметтік қорғау жүйесіндегі әлеуметтік сақтандыру,- Қаржы –қаражат, №2 2006жыл, 35-39б.
10. Мероприятия по совершенствованию и этапы системы социальной защиты населения в РҚ.- Банки Казахстана, №3 2007 жыл, 33-38б.
11. Қазақстан Республикасының әлеуметтік сақтандыру жүйесі.-Алматы: «Бико» 2005.-58-59б.
12. Елеуов А. Әлеуметтік сақтандыру және әлеуметтік қамсыздандыру.- Қаржы-қаражат- 2005жыл, 25-29б.
13. Қаженбаев Б. Әлеуметтік сақтандыру жүйесін қаржыландыру.- Банки Казахстана, № 5, 2006жыл, 241-257б.
14. Қазақстан Республикасының қаржысы.-Алматы.2006жыл, 15-19б.
15. Мельников В.Д., Ілиясов К.К. Қаржы: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық, - Алматы, 2001жыл, 393-427б.
16. Баяхметов Т. Қазақстандағы сақтандырудың маңызы мен болашақта дамыту тенденциялары.- Алматы, Қаржы-қаражат, №2, 2007жыл, 24-28б.
        
        Жоспар
Кіріспе
1 Сақтандырудың теоретикалық аспектілері
1.1 Сақтандырудың функциялары және мәні
1.2 Экономикада әлеуметтік сақтандырудың мәні мен ... Шет ... ... ... ... Республикасындағы сақтандырудың орны мен рөлі
2.1 Сақтандыру нормативті-қүқықтык базасы
2.2 ҚР – да ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру нарығының қызметің талдау
3 Қазақстанда сақтандыру ... даму ... және ... ҚР ... нарығының негізгі мәселелері
3.2 Болашақта әлеуметтік сақтандырудың дамыту жолдары
Қорытынды
Қолданған әдебиет тізімі
Кіріспе
Экономикалық әдебиетге сақтандырудың пайда болу ... ... ... бар. ... ... ... ... формацияларда
пайда болды деп айтады. Басқалары сақтандыру капитализмнен кейін пайда
болды дейді.
Тарихи сақтандырудың екі ... ... ... сақтандырушылық өзара көмек. Ол оның қатысушылары арасында өзара
көмек туралы бір реттік келісімдер сипатьгада ... ... ... ... ... ие ... ... өтеу сақтандырудың қатысушылары
арасында кейінгі жайып салу негізінде жүзеге асырылады.
Сақтандырудың басты мақсаты - ... ... ... жайып салу ойы және өзін залал мен құлдыраудан қорғану ... ... ... ... ... ... біреуінің өміріндегі қолайсыз жағдайлардың келуі ... ... ... ... ... ... келісім;
залалды келісімнің барлық қатысушылары арасында бөлу және осы залалды оған
ұшыраған адамға компенсациялау;
сақтандыру қорын ұйымдастыру. ... ... ... ... ... ... сақтандыру төлемдері ... және осы ... ... ... залал өтеледі.
Сақтандыру қорын құру сақтандыру қатысушысы сақтандырылатын объектінің
қүнынан төмен болатын сақтандыру төлемін төлеу түрінде жүреді.
Экономикалық әдебиеттерде сақтандыру ұзақ ... бойы ... ... ... Бүл ... ... ... мемлекеттік
монополияның болуымен және ... қор ... ... ... тапшылықты жабу мақсатында ... ... еді. ... ... ... ... жеке ... санат ретінде қарастырылады. Осыған байланысты
сақтандыруды үйымдастырудың теориялық және практикалық негіздерін зерттеу,
ұлттық сақтандыру нарығының дамуында ерекшеліктер мен ... ... ... ... ... ... ерекше көкейкесті
болады.
Сақтандыруды нарықтық қайта құрулардың үдерісінде рөлі күшейе түсетін
Қазақстан экономикасының ... ... ... ... керек.
Нарықтың қазіргі заманғы жағдайы сақтандыру ісінің кейінгі дамуын ... оның ... ... ... әлемдік
қағидаларына бейімделуін талап етеді. Бұл, ең алдымен, заң ... ... ... ... сақтандыру сферасындағы әдістемелік
зерттемелеріне, сонымен қатар нарықтық ... ... ... ... нысандарына қатысты.
«Сақтандыру» бойынша зерттеу болып ақша қаражаттарының мақсатгы
қорларын қалыптастыру әдістері мен ... және осы ... әр ... құбылыстардьщ залалын өтеуге, сондай-ақ адам ... ... ... ... ... ... ... көрсетуге пайдалануды
біріктіретін экономикалық қатынастардың жүйесі ... ... мәні ... ... ... ... өндірістегі оның
мәні, сақтандыру нарығының мазмұны және оның қатысушыларының сипаттамасы,
ұлттық сақтандыру нарығының құқықтық ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын
қамтамасыз етудің кейбір сұрақтары, қайта ... ... ... ... ... ... ... Сақтандырудың функциялары және мәні
Сақтандыру — қоғамның экономикалық қатынастарының ... ... көне ... ... ... ... адам өмірінің,
өндірістік және әлеуметтік-экономикалық қызметтің барлық жағын қамтиды.
Сақтандыруға түпкі ... ... ... — бұл ... пен адам ... ... Сондықтан өндіріс процестерін жалғастыру,
азаматтардың жекелеген санаттарының өмір ... мен ... ... ... оларды сатып алу үшін қоғамның, жеке ... ... ... және аумақтық аспектілерде) натуралдық-заттай
босалқы қорларын да ... ... де, ... ақша ... ... қажетті қаражаттары болуы тиіс. Мұндай ақша қаражаттары әдетте
резерв және ... ... ... ... ... ... ұдайы өндірістің үздіксіздігін
қамтамасыз ету үшін азаматтарды, мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық
және ұжымдық ... ... ... ... үшін мына белгілер оған тән болып келеді:
- қатынастардың ықтималдық сипаты;
- қатынастардың төтенше (жай ... ... (кез ... ... ... деңгейде, кэсіпорын немесе оның бөлімшесі, жеке адам
деңгейінде).
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... ақшалай сипаты;
сақтандырудың қоғамдық өнімнің құнын қайта бөлуге қатысуы;
- оның ... ақша ... ... ... ... қатынастарының бір бөлігінің міндетті сипатының болуы;
ақша қорларын жасап, пайдалану кезіндегі ... ... ... бола ... ... баламасыздығы).
Сақтандыру шеңберінде мемелекет сақтық ресурстары ... ... ... ... ... ... ... құрамды
бөлігі болып табылады, қалған барлық жағдайда сақтық ісін ... ... жүйе ... ... ... ... оның
қайта бөлу процестерін жүзеге асыратын арнаулы қаржы - кредит ... ... ... ... мәні ... қатысушылардың төлемдері
есебінен оқыс оқиғаға ұшырағанға ... ... ...... ... мен күтпеген оқиғалар болған кезде жеке
жэне заңи тұлғалардың мүліктік мүдделерін қорғау және ... ... ... үшін ... ақша ... құру және пайдалану жөніндегі
қайта бөлгіштік қатынастардың айрықша сферасы.
Сақтандырудың экономикалық мәніне бұл ... ... ... ... оның ... ... ... және бақылау
функциялары сай келеді.
Бөлу функциясы: бүл функцияның өзгешелігі қайта бөлу ретінде көрінуі.
Ол алдын алу функциясына, мысалы, ... алу ... ... жолымен
сақтық жағдайының болу мүмкіндігін жоюға бүгіледі. Жеке басты сақтандыруда
бөлу ... ... ... түрлерінің жинақтық функциясына
бүгіледі.
Бақылау ... ... ... ... және сақтық қорын
қатаң мақсатты пайдалануды ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі
бойынша мыналар сақтандырудың нысандары болып табылады:
міндеттілік дәрежесі бойынша - ерікті және ... ... ... - жеке және ... ... жүзеге асыру негіздері бойынша - жинақтаушы және
жинақтаушы емес.
Міндеті сақтандыру — ... ... ... орай ... сақтандыру. Ол сақтанушының есебінен жүзеге асырылады. Міндетті
сақтандырудың әрбір түрі сактандырудың жеке (бөлек) сыныбы болып ... ... ... ... ... сыныптың мазмұны және оны
жүргізуші жағдайлары бойынша ... ... ... осы сыныбын
реттейтін заңнамалық актілермен белгіленеді.
Ерікті сақтандыру - тараптардың еркін ... орай ... ... қызметі - сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының сақтық (қайта
сақтандьфу) шарттарын жасау мен ... ... ... ... ... ... уэкілетті органның лицензиясы негізінде
жүзеге асырылатын қызмет.
Сақтық қызметтің ұйымдастыру және ... ... мен ... ... үшін ... ... ... және түрлерге бөлінеді.
Сақтық ұйымның сақтық қызметі «өмірді сақтандыру» саласы және ... ... ... ... асырылады.
Өмірді сақтандыру саласы ерікті ... ... ... ... өмірді сақгандыру; аннуитетгік сақтандыру.
Жалпы сақтандыру саласы ерікті сақтандыру нысанында мынадай сыныптарды
қамтиды: жазатайым жағдайдан жэне ... ... ... ... ... ... ... жол, әуе және су
көліктерін) сақтандыру; жүктерді ... ... ... ... ... ... ... көлік құралдары
иелерінің және тасымалдаушының азаматтық - құқықтық ... шарт ... ... - ... ... ... ... үшін азаматтық - кұқықтық жауаптылықты ... ... ... және ... ... ... түрі сақтық ұйымы сақтанушыға сақтандыру шартын жасау
арқылы сақтандырудың бір немесе ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Жалпы сақтандыру және өмірді сақтандыруға тән экономикалық қатынастар
қоғамдық өндіріс процесіндегі зиянның орнын; егер бүл ... ... ... басқа төтенше немесе күтпеген оқиғалардың ... ... ... және ... ... (қауіп-қатерлер) азаматтық-
құқықтық жауаптылықты қоса алғанда, оларға байланысты мүдделерді ... ... ... жатады. Мұндай сақтандыру кезінде мұліктің
жоғалу (жойылу) қаупі (тәуекелі), жетіспеуі ... ... жэне өзге ... ... мен ... сақтандырылады.
Сақтанушының немесе пайдаланушының мүліктері сақтандыруға мүддесі
болмаған жағдайда жасалған мүліктік сақтандыру шарты жарамсыз ... ... және ... ... ... ... немесе аурудың салдарынан қайтыс болған, еңбек ету (жалпы немесе
кәсіби ... ... ... немесе ішінара) жоғалтқан немесе оның
денсаулығына өзге де зиян келтірілген жағдайда оның ... ... ... не ... немесе толық өтемі мөлшерінде сақтық төлемін
жүзеге асыру көзделетін жеке ... ... ... ... ... сақтандыру сақтандырушының ... ... ... бағдарламасына енгізілген медициналық қызмет
көрсетулерді ... ... ... ... ... ... өтемі мөлшерінде сақтық төлемдерін жүзеге асыру көзделетін жеке басты
сақтандыру түрлерінің жиынтығы.
Көлік құралдарын сақтандыру көлік қүралын ... ... ... ... байланысты адамдардың мүліктік мүдцелеріне оның зақымдануы
немесе ... ... ... ... ... ... әкетілуі салдарынан
келтірілген зиянды ішінара немесе толық өтемі мөлшерінде сактық төлемдерін
жүзеге асыру көзделетін сақтандыру түрлерінің жиынтығы ... ... ... ... ... пайдалануға, оған билік етуге
байланысты адамдардың мүліктік мүдцелеріне оның зақымдануы немесе жойылуы,
соньщ ішінде ... ... ... ... жоғалып кетуі
салдарынан келтірілген зиянды ішінара немесе толық өтемі мөлшерінде сақтық
төлемдерін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мүлікті иеленуге, пайдалануға, оған билік ... ... ... ... (автомобиль, темір жол, әуе
немесе су көліктерін, жүктерді қоспағанда) оның зақымдануы ... ... ... ... ... ... ... өтемі мөлшершде сақтық
телемдерін жүзеге асыру ... ... ... ... ... - ... жауаптылықты сақтандыру кезінде, үшінші ... ... ... ... мүлкіне зиян келтірудің салдарына
туындайтын міндеттемелер бойынша жауапты болу (келтірілген зияндар ... ... ... шарттардан туындайтын міндеттемелер
бойынша жауапты болу (шарт бойынша ... ... ... ... үшін ... - ... жауаптылықты сақгандыру
кезінде сақтанушының өз жауаптылығы да, осындай жауаптылық ... ... өзге ... ... да сақтандырылады.
Зиян келтіргендігі үшін азаматтық - құқықтық жауаптылықты сақтандыру
кезінде сақтанушының өзінің жауаптылық тәуекелі ғана сақтандырылуы мүмкін.
Бұл ... ... ... ... шарты жарамсыз деп есептеледі.
Шартты бұзғандығы үшін азаматтық - құқықтық жауаптылық тәуекелі шартта
оның талаптарына сәйкес сақтанушы оның алдьшда азаматтық - ... ... ... тиіс ... болып табылатын және бұл жағдайда пайда алушы
ретінде іс - ... ... ... ... ... ... тәуекелді сақтандыру кезінде кәсіпкердің сақтанушы ретінде
іс - қимыл жасайтын келісімшарт жасаушы агенттерінің өз ... ... ... ... ... тәуекелі немесе кәсіпкерге
байланысты емес жағдайлармен осы қызмет шарттарының ... ... ... ... ... ... ... ала алмай қалу тәуекелі
сақтандырылады. Кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру шарты бойынша тек ... ... ... және тек ... ... ... мүмкін.
Сақтанушы болып табылмайтын тұлғалардьщ ... ... ... ... өзге тұлғаның (пайда алушының) пайдасына жасалған
шарт жарамсыз болады.
2005 ... ... ... ... ... кепілдік беру қоры»
өзінің тікелей қызметін бастады. Қор «Сақтық төлемақыларына ... ... ... ... сәйкес жарғылық капиталында Ұлттық ... ... ... акционерлік қоғам нысанында құрылған. Қордың қатысушылары
сақгандырудың тек міндеті түрлерін жүзеге асыратын ... ... ... сақтандырудың мұндай оншақты түрі бар (қабылданған зандарға
сәйкес): әлеуметтік сақтандыру, ... ... ... ... ... алдындагы, жекеше нотариустар мен аудиторлардың
азаматтық - құқұықтық жауаптылығын ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің
өмірі мен денсаулығына зиян келтіргені үшін ... ... ... ... үшінші -тұлғаға (зауыттар, скважиналар, заправкалар)
зиян келтіру ... бар ... ... ... - ... есімдік шаруашылығында сакгандыру, ... ... ... ... ... шет елде ... жэне ... төлемеу тәуекелдігінен сақтық қорларға қатыспайды. Осыған
байланысты, республиканың экспорттық ... ... ... ... ... ... озық ... ескере отырып, отандық
инвесторлар мен экспортерларды сыртқы қауіп-қатерден қорғау саласында
мамандырылған ... құру және оның ... ... өте деркезділік
болып табылады.
2. Экономикада әлеуметтік сақтандырудың мәні мен рөлі
Қоғамның дамуының объективті факторларының ... бұл ... ... қоғамдық жұмысқа қатыспайтын, және өз күнін еңбекақы арқылы ... ... ... ... ету ... ... ... қабілетсіз немесе түрлі себептермен оны іске асыра алмайтын қоғам
мүшелерін асырауға ... ... ... қоғам, арнайы мұндай мақсаттарға
бағытталған бөлігі қолданылады. ... ... ... бұл қоғамдық өнімнің бөлігі белгілі ақша қорларының құрылуы мен
қолдануы арқылы қолданылады.
Берілген тұлғаларды материалдық ... ... ... ... қоры ... жүйесі арқылы құрылып шығындалады, және бұл
әлеуметтік сақтандыру ... ... ... жүйе ... ... ... реттеледі,
капитализм кезінде құрылып, оның ... ... ... мен
қажеттіліктерін көрсетеді. Кейіндегі әлеуметтік сақтандырудың орны мен ... ... ... бұл ... ... ... ... көрсетулердің саны мен
сапасының көбеюін және олардың құнының өсуімен байланысты ... ... ... ... білдіреді.
Әлеуметтік-саясаттық аспектіде әлеуметтік сақтандыру қартайған
кездегі, ауырған ... ... ... ... ... ... жағдайда немесе туғаннан болмауы, асыраушыдан айырылып қалған
жағдайда, жұмыссыздық кезіндегі ... ... ... ... іске ... ... ... Алынатын қаражаттар
мөлшері еңбек стажының көптігіне, еңбек ... ... ... ... мен ... байланысты болады және әрекет ететін
заңдылықпен реттеледі.
Әлеуметтік сақтандыру ұйымы келесі ... ... ... сақтандыру бойынша азаматтарды ... ... ... ету,
сонымен қатар, бөлігінің көбі кәсіпорын, ұйымдар мен ... ... ... тұлғалардың, еңбек коллективтерінің және жалпы
қоғамның талаптары әлеуметтік сақтандыру қаражаттарын қолдану кезіндегі
келісулері, ... ... ... арқылы бақылау. Әлеуметтік
сақтандыру өзін өзі ... ... ... басқа қоғамдық
ұйымдардың сәйкес мақсаттық қорларын құру мен қолдануындағы професионалдық
одағының белсенді рөлін болжайды.
Әлеуметтік сақтандырудың маңызды мақсаты ... ... ... үшін
қажетті жағдайларды құру болып табылады.
Біріншіден, әлеуметтік сақтандыру қорынан ... ... ... ... ... қоғамның еңбекке қабілетсіз
мүшелеріне еңбек қабілеттілігін қайта құруына көмектеседі және оларды түрлі
саладағы және халықтық ... ... ... қызметіне
оралуына көмектеседі. Мүгедекті тіркеу, оларға ... ... ... ... туғызуы сол сияқты ... ... ... мемлекеттің сәйкес әлеуметтік бағдарламаларын қаржыландыру көздеріне
деген жүктемесін жеңілдетеді. Зейнеттік қамтамассыздандыру келесі ... бұл ... ... жастағы тұлғалар арқылы қатысты түрде еңбек
ресурстарының кеңейтіліне қол ... ... ... ... ауысымға келуі, оны нақты салалар бойынша территориялар,
экономика ... ... ... ... сақтандыру қаражаттары арқылы уақытша жұмыссыз
қалған тұлғалар өмір сүреді, сол сияқты олардың қайта оқытулары мен ... іске ... ... ... ... ... келе ... технологиялық революция нәтижесінде, уақытша жұмыссыз тұлғалардың
ақшалай төлемдері үнемі жоғарлатып отыруын ... ... және ... ... ... орналастыру бойынша әлеуметтік
бағдарламаларын ... ... ... ... ... ... еңбек ресурстарын өндіру процессін іске асырудағы ең негізгі шарты
ретінде көрініс табады.
Сонымен қатар әлеуметтік сақтандыру бұл адам ... және ... ... өмір ... ... ... мемлекет саясатының мәнді
бөлігі. Әлеуметтік сақтандырудың негізделген жүйесі – ... ... ... ... ... құру мен ... ... белгілерінің бірі.
Сол сияқты, әлеуметтік сақтандыру арқылы қоғам келесі мәселелерді
шешеді:
Еңбекке ... және ... ... ... ... асыраумен
байланысты шығындарды жабуға пайдаланатын ақшалай қорлары құрылады;
Еңбек ресурстарының қажетті құрылысы мен санын қамтамасыз етеді, және сол
сияқты ... ... ... ... объективті қажеттіліктерге сәйкес
оларды орналастыру;
Қоғамның жұмыс істейтін және жұмыс істейтін және жұмыс ... ... ... ... айырмашылықты
қысқарту;
Жұмыс процессіне қатыспайтын, тұрғын елдерінің ... ... ... ... түзетуде қол жеткізу;
Әлеуметтік сақтандыру жүйесі 2 бөліктен тұрады: біріншісі жұмысшылардың
еңбекке қабілеттілігін қайта құрып және сақтауды ... ... ... ... денсаулық сақтау іс шараларын жүргізу; ... ... ... ... ... болмаған тұлғаларды материалды
қамтамасыз етуіне кепілдік ... ... ... ... материалды негізі ретінде сәйкес белгілі бағытта қолданылатын
ақша қорлары әрекет етеді.
Әлеуметтік сақтандыру қорының құрылу мен ... ... ... кеңейтілген қайта өндірістік объективті заңдарының талаптарына
сәйкес орындалады. Дәл осы ... ... ... ... үшін ... ... ... етеді, нақты төлемдер мен
жеңілдіктерді қарамастырады. ... ... ... етуі білім алудың ақша
формасы мен қордың зейнетақы, жәрдемақы, төлемдер, ... ... ... экономиканы мемелекеттік реттеу қажеттілігі жалпы
мемлекеттік көлемдегі қордың мәнді бөлігінің орталықтандырылуын ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қорын құру мен қолдану бойынша қатынасы қаржының
органикалық бөлігі ... ... және ... ... ... қатысып,
еңбекке қатыспайтын, еңбекке қабілетсіз тұлғалардың қажеттіліктерін
қаржыландыру үшін арналған, ... ... ... ... ... ақша қорларына бөлінеді. Қатынастар субъектілері: мемлекет,
кәсіпорын және ... ... ... ... ... ... ... уақытта бұл реттемелі қатынастар әлеуметтік сақтандырудың жүйелі
мәнәін көрсететін спецификалық қырларға ие.
Біріншіден, ... ... ... ... мен ... ... бойынша, ұлттық табыстың сәйкес бөлігі іске асырылады, яғни
нақты пайдаға айналады.
Екіншіден, ... ... ... ... ... алғашқы және екінші орналастыру шегі қатаң бақыланады. Алғашқы
тарату ... ... ... ... ... алымдарынан
құрылған қорлар фазасы үшін мінезді болып ... ... ... ... ... ... ... қорларының шығындары қайта
тарату облысына жатады.
Үшіншіден, берілген қаржылық қатынастар сферасы мемлекет ... ... ... ... ... ... ... қолдану
ауданы, құрылу көздері мен ... ... ... ... және әрекет етуі түрлі меншік формаларына таратылады. Сонымен
қатар, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... професссионалды одақтар, кооперативтілердің кеңесі,
акционерлі ұйымдарының, қоғамдық органдар.
Төртіншіден, әлеуметтік ... ... ... ... яғни, кәсіпорындар, ұйымдар, мекеме және азаматтардың сақтандыру
кепілдіктері арқылы. Қорлар белгілі жағдай туу ... ... ... ... ... ... және тағы басқа, асылардың нәтижесінде
адам еңбек ... ... ... ... ... бойы ... ... қаржылық категория секілді әлеуметтік сақтандыру қоғамдық
еңбекке қатыспайтын тұлғаларды асырауға арналған қорларды құру мен қолдану
мақсатымен ... ... ... мен ... ... ... ... бөлігін өкілдік етеді.
Әлеуметтік сақтандыру қаражаттары түрлі пішінде шығындалады,
адамның ... ... ... ... және ... әлеуметік
статусының ерекшеліктеріне назар аударылады.
1.3 Шет елдердегі сақтандыру тәжірибесі
Американдық сақтандыру бизнесі өзінің дұгай жайылуымен ... ... ... ... ... ... әлем елдерінің сақтандыру нарығын ... ... ... ... АҚШ-та 8 мыңнан ... ... ... мен 2 мың өмірді сақтандыру компаниялары
жұмыс істейді.
Әрбір штатта өзінің сақтандыру ... және ... ... бар
(бақылау). Сақтандыру ісі бойынша біріккен федералды Зандар мен біріккен
федералды органдары жоқ.
Минималды капитал ... ... штат ... ... ... ... түріне, бақыланатын сақтандыру
компанияларына ревизия жүргізеді, брокерлерге ... беру ... ... ... реттеуді жүзеге асырады, агенттерге жэне сақтандыру
компанияларына.
АҚШ-та сақтандыру компанияларының 2 түрі бар: акционерлік қоғамдар мен
екі ... ... ... ... ... ... ... қоғамдардың акцияларын азаматтар мен заңды
таіғалардың алу мүмкіндіктері бар.
Тарихи АҚШ-та ... ... ... екі ... сақтандыру
компаниялары болды, көлемі жағынан олар акционерлік қоғамдардан.
Сақтандыру компаниялары сақтандырудьщ үш түрін жүзеге асырады:
- ... ... пен ... сақтандыру, медициналық,
зейнетақы, жинақтық және т.б.);
коммерциялық (кең аумақты);
жеке (азаматтардың көлік пен басқа да мүліктерінің сақтандырылуы).
Сақтандыру ... ... ... ... және ... сақтандыру операцияларына жүргізіледі. Бүкіл
сақтандыру компанияларының ... 1,6 ... ... ал 12 ... 45 ... ... ... заңнамаға енбейтін АҚШ сақтандыру индустриясы алғашқы
болып келеді.
АҚШ-тың бүкіл ... ісі үш ... ... олар сақтандыру фирмаларының жагдайыньщ анализімен
айналысады және квартал сайын ... ... ... ... ... ... компанияларының төлем қабілеті мен кепілдіктері туралы
клиенттерге ресми рейтинггік жазбаларында басып шығарады.
Жекеленген компаниялар, әсіресе брокерлік, ... ... ... ... ... ... иемденеді. Анализ жүргізілетін негізгі
факторлар, бұл: қаржылық ... ... ... ... ... мен сервис
деңгейі; шығындарды болдырмау мен қорғау; ... ... ... көрсетулердің қүны (кішігерім тарифтік мөлшерлемелер).
Шығындар деңгейі, инвестиция бойынша табыстар мен ... ... ... ... ... ... жұмыс тиімділігінің
критерийлері болып саналады.
АҚШ-та бүкіл сактандыру ... ... ... ... кең ... компанияларды тәуекелділігі бойынша бөлу
мүмкіндігін береді, сыйақы көлемдерін және т.б.
Өмірді сақтандыру ... ... ірі ... маңызды
ерекшеліктерінің бірі сақтандыру компаниялардың жоғары ... ... ... ... ... ... жататын миллиардтаған қаржы
қаражат түседі. Осындай жағдайда сақтандыру қоғамдардың міндеті сауатты
инвестициялық саясат жолымен сеніммен ... ... ... және ... ету. Осы ... басқару үшін сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру бойынша американдық қоғамдар
үшін инвестициялық салымдар зор маңызға ие ... ... ... ... 1984 жылы ... ... және өмірді
сақтандыру бойынша қоғамдардың сақтандыру соммаларының ... ... 118 ... ... ... ... осы ... жыл қорытындысы
бойынша пайдасы 6,9 млрд. долларға жетті. Бірақ ең маңыздысы ол көлемді
инвестициялық ... ... ... өнеркэсіптік
корпорацияларға қарағанда қаржы бақылауының ықпалды ... ... ... ... ... жеке ... бекітіледі, толық емес
мәліметтер бойьшша ... ... ... ... ... ... 100-нен 27-де отырыста отырады. Осы
жағдайда сақтандыру ... ... ... және ... ... сактандыру компаниялардың ұйымдастырушылық негізін
акционерлік қоғамдар мен ... ... ... (« мьючуелз») құрайды.
Андеррайтерлер және сақтандыру брокерлер - сақтандыру ... ... ... ... институты бар. Солай, өмірді сақтандыру
бойынша ірі қоғамдарының бірі «Пруденшл» өз ... 22 мың ... ... ... брокерлік фирмаларға «Марш-Макленан»,
«Александр энд Александр», «Фрек Холл», «Фред С. Джеймс» және т.б ... ... ... ... ... ... сай)
шығындар көлемінің өсуі байқалады. 80-ші жылдардың басында соғыстан кейінгі
кезең бойы әрекет еткен сақтандыру сыйақы ... ... ... күйреді. Сақтандыру компаниялармен сақтандырушыларға қатысты
біртүгас ... ... ... ... мадақтады.
1983-1984 жылдары бір қатар штаттарда сыйақы мөлшерінің қозғалысына
шектеулер алынды. Шиеленіскен бәсекелесу жағдайында мөлшер 15, 30 және ... ... Бұл ... ... ұсақ ... ... ... ұшырғанына әкелді.
АҚШ-тьщ сақтандыру нарығында жетекші компаниялар. Мүлікті сақтау
бойынша ірі трансұлттық ... ... фарм ... автомобиль иншуранс
компании» сыйақы жинау бойынша 1-ші орын АҚШ-та және бүкіл дүниежүзінде
алды. 1922 жылы ... ... ... Бұл өзара сақтандыру ... ... ... - ... ... ... корпорацияларының бірі. 1982 жылы
екі ескі қоғамдардың «Коннектикут» дженерэл корпорейпш» және ... ... ... мүлік пен жауапкершілікті
сақтандырады.
«Американ интернэшнл тобы (АИТ) - ... ... ... ... тобы ... ірі ... және ... сақтандырушысы.
Операцияларының басталуы 1919 жылы Шанхай қаласынан алады. Қазіргі
таңда - холдингтік ... ... 130 ... 44 компанияны
бақылайды. Қызметкерлер саны 28 мыңға жуық адамнан тұрады.
АҚШ-та ... ірі ... жэне ... фирмалардың
жауапкершілігін сақтандыру жылына 8 ... ... ... ... береді.
Американдық монополиялардың шетелдегі бизнесі және АҚШ-та шетел
компаниялардың қызметі 2 ... ... ... ... ... ... ... жинау 9 млрд..долл. құрайды.
АҚШ-та ірі компаниялар болып табылады:
- «Метрополитен Лайф ... Ко» ... 1868 жылы ... ... ... мирасқоры),
«Континентл корпорейшн», 1853 жылы құрылды ;
«Пруденшл Иншуренс компании оф Америка» - 1876 жылы.;
«Олстейт Иншуренс ... - 1913 жылы ... ... ... ... ... ... өсумен сипатталады.
Германияда жыл сайын сақтандыру төлемдердің тусу көлемі 10% құрайды. Үлттық
сақтандыру нарық ... жеке ... 37% ... ... ... ... аз тараған медициналық сақтандыру сақтандыру төлемдерден
жалпы түсу көлемінен 12% құрайды. Мүліктік сақтаныдыру Германияда ұлттық
сақтандыру нарығының 51% ... жеке ... ... ... ... тарапынан
бәсекеге тап болады, өйткені соңғылар коммерциялық бактердің операциялық
залдары арқылы ... ... іске ... ... Жалпы заңды
тұлғаларға қарағанда жеке тұлғаларды сақтандырудан табыстар ... ... Жеке ... сақтандыру секторы германдық сақтандыру нарығының 87
%, ал заңды ... ... - 13% ... Басқа Еуропа елдеріне
қарағанда сақтандыру компаниялардың акция бойынша дивиденттері ... ... ... ... Германияның бірігуі сақтандыру нарығының
даму қарқынына ізін қалтырды.
Германияда сақтандыру ісі мемлекеттік сақтандыруды ... ... ... қызметінің жеке секторы арасында бөлінген. Егер, жалдамалы
еңбегінің жұмысшысы жеке сақтандыру істерімен қамтылмаған ... ... ... ... ... ... ... қызметінің жеке
секторы акционерлік сақтандыру, ... ... ... ... сақтандыру корпорациялардан тұрады.
1990 жылы Германияда 115 сақтандырушылар, 230 ... ... ... және ... 330 ... болды. Герман
сақтандьфу нарығының өзгешелігін сақтандыру сыйақының ... 5 % ... 2200 ... ... ... ... ... Германияда
шетел сақтандырушылар сақтандыру нарығыньң 13 % ... , оның ... ... ... орында Рейн жағалауында 100 жылдай болып келетін
Швейцариялық (сақтандыру ... 9%) ... ... алады.
Сақтандырушылар Германияда сақтандырудан басқа қызметпен айналысуға құқығы
жоқ.
Германияның федеративтік құрылысы тікелей түгынушыларға сақтандьфу
қызметінің алға ... ... ... ... ... Аумактық
сактандырушылар Германияның бүкіл федералді жерлерінде болуын қолдайды. Ірі
сақтандыру ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін сақтандыру агенттері арқылы жаңа немесе алдында
бекітілген келісімдерді қайта жасасу мэселелерін шешеді. Әртүрлі ... ... ... тэуелсіз сақтандыру брокерлері клиенттерді
тартудың маңызды түп негізі болады. Сақтандыру компаниялардың офисі арқылы
іске асыратын сақтандыру ... сату кең ... ... ... ... қызмет ететін сақтандыру агентіне ие
болады. Жалпы сақтандыру брокерлері заңды тұлғаларды ... ... ... ал ... ... агенттері негізінен жеке
түлғалардың сақтандыру мүдделерін қорғайды. Германияның ... ... ... ... ... ... қымбат түсетін
сақтандыру делдәлдардың қызметінен бас ... ... ... ... жиберіп отырады. Сақтандыру делдәлдардың еңбек ақысын төлеуге
қаржыны қысқартқанымен, осы ... ... ... ... және ... қызметін төлеуден шығындайды. Германияда
сақтандыру ісі ресми тіркелген. ... ... ... ... ... ... ... тұратын мемлекеттік сақтандыруды
қадағалау туралы 1983 жылғы, кейінгі ... 1986 жылы ... 1990 жылы ... заң күшін алады. Германияда қьзмет ететін барлық
ұлттық және сақтандыру ... ... ... ... қызметін қадағалау Федералді ведомство (ВАУ), тарапынан
міндетті мемлекеттік ... ... ... Олардың басты
мақсаты сактандырушылардың мүддесін қорғау. Бұл маңызды, өйткені Германияда
сақтандырушылардың шығындарын төлеудің орталықтанған ... беру ... тек қана ... құралдарының иеленушілердің азаматтық
жауапкершілікті сақтандырудың ерекше ... ... беру қоры ... осы ... ... ... нәтижесінде зардап шеккенге шығын
қайтарылады.
Кейбір федералді жерлерде қабылған ... ... ... ... ... ... ... сақтандыруды қадағалауға
жатады. Әдеттегідей, ... ... ... қадағалау
мәселелелерімен экономиканы жерлер департаменттері іске асырайды. ВАУ
экономика ... ... ... ... лицензия беру
құқығын береді. Дегенмен, елде сақтандыру қызметіне ортақ ... ... ... ... ВАУ қала ... ... ... алу үшін, сақтандырушы сақтандыру
компанияны басқармасына ұсынылатын адамдарға мемлекеттік ... ... ... ... алуы тиіс ... ... компанияның
устав капиталың төлемін дәлелдейтін құжат ... ... ... ... ... ... 5 млн. неміс маркасы болады. Лизенция беру туралы
ВАУ өтінішке сақтандыру қызметінің алдынғы 3 жылға арналған бизнес ... ... ... ... ... ... түрлері
бойынша ережелер мен тарифтер, ... ... ... ... ... үшін шығындардың күтілетін мөлшері. Сақтандырфу
компания ... ... ... қызметін растайтын қажетті резерв қорының
болуына дәлелдерді келтіруге тиісті. Егер, ... ... ... ... тұлға құқықтарына ие ... ... бұл ... ВАУ-ке хабарлау тиіс. Германияда тікелей
сақтандыру операцияларын жүзеге асыратын шетел сақтандыру ... ... ... ... ... Бұл ВАУ ... процедура ЕО
мүше елдеріндегі сақтандьфу компаниялар үшін міндетгі болып келеді. ЕО мүше
емес ... ... ... ВАУ ... үшін ... ... алдында Федералді Қаржы министрлігіне ұсынады. ЕО ... ... ... ... ... ... ... іске асыру үшін тиісті әкімшілік офистік ... ... және т.б ... ... ... болуы тиіс. Сонымен
бірге шетелдік сақтандырушы оның мүддесін білдіретін ... ... ... ... ... тэуелсіз аудиторге құжаттар береді, негізгі
баланстік есептерінің жағдайы туралы ... ... ... ... ... ... қадағалауға құқықгары көлемді болып
келеді. ВАУ бақылау функциялары ең алдымен сақтандырушылардьщ мүддесін
қорғауды көздейді. Мемлекеттік ... ... ... ВАУ ... ... ... шектеу жоқ.
ВАУ қызметінің басты функцияларының бірі сақтандыру компаниялардың
төлем қабілеттілігін және қаржылық тұрақтылық деңгейінің ... ... ... ВАУ лизенциялау барысында сақтандьфушылар ұсынған бизнес-
жоспарының көрсеткіштерін тексереді, полистік шарттарды, ... ... ... ... ... ... ВАУ ... компанияның жоғарғы
басқару аппаратын және ішкі аудиторлар кандидатураларын қолдайды. ВАУ
сақтандыру ... ... ... жүргізуіне қатысты өкімдер мен
нұсқаулар шығарады.
Германияда қызмет жасайтын сақтандырушылар ЕО мүше елдердің сақтандьфу
компанияларына қатысты ... заң ... ... төлем
қабілетгілік деқгейді міндетті түрде қолдайды. Германияда қызмет ... мүше емес ... ... үшін ... ... ... Олар
ақша түрінде депозитгің болуын дәлелдейді.
Германияда міндетті сақтандыру ... ... ... Германияның
федералді заңнамасы жұмыс берушінің жалдамалы жұмысшыға келтірген зиян үшін
(өндірістік апат, еңбек жағдайының ... ... ... ... ... автокөлік иеленушілерге, ... ... ... ... жылдық қаржы есебінің көлемі
жэне шаруашылық операциялардың бухгалтерлік есеп беру принциптері ВАҮ
белгіленеді. ... ... ... ... ... ... ... кейбір түрлеріне қойылады, мысалы өмірді сақтандыру.
2 Қазақстан Республикасындағы сақтандырудың орны мен рөлі
2.1 Сақтандыру ... ... ... нарығының нарықтық экономикаға көшу
барысындағы жағдайын сипаттау үшін ең алдымен оның ел ... ... және ... болуы туралы айту керек. Сақтандырудың XVIII ғасырда ... ... ... ... бірақ ұлттық сақтандыру нарығы XIX ... ... ... ... бұл ... сақтандыру нарығы акционерлік
және өзара байланысты ... ... ... еді, ... ... ... ... жылғы революциядан кейін ... ... ... ... ... ... ... экономикаға көшу барысында қаржы-несие сферасының ... ... ... ұйымдарының маңызды ролі ... жету және оны әрі ... ... ... табылады.
Сақтандыру қатынастарын реттейтін құқықтық базаның болмауы сақтандыру
нарығының даму процесін тежеді. Тек 1992 жылдың ... ... ... ... ... ... Заңы шықты. Бұл заң
либералды болды, ол ұйымдардың сақтандыру ... ... мен ... ... ... ... ... жеңілдете түсті. Заңмен тек қана
сақтандыру ісіне лицензия алғаны жетерлік еді.
Ұлттық сақтандыру ... ... ... «Сақтандыру жөніндегі»
Қазақстан Республикасының Заңы негізінде жүзеге асырылды. «Сақтандыру
жөніндегі» Қазақстан ... Заңы ... ... ... ... ... Қазақстан бойынша Федералды қызметі – Казстрахнадзор-дың
негізі ... 1996 ... ... ... ҚР ... ... жөніндегі бақылау Департаментмен өзгертілді.
Қазақстанда алғашқы сақтандыру компаниялары 1990 жылы пайда ... ... ... ... мен ... ... ... дамыған еді. 1993 жылғы «Сақтандыру жөніндегі»
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... ол кезде сақтандыру ұйымдарының
саны 600 жуық еді, өкінішке орай олардың көбін сақтандырумен ... ... аты бар ... ... талаптарға сай тек 13 сақтандырушылар бар еді. Сол
жылы 38 компанияның бастамасы негізінде Қазақстанның Сақтандырушыларының
Кеңесі ... ... ... 1994 ... 19 сәуір айында шыққан
«Сақтандыру ... ... мен ... ... ... ... ... ісін мемлекеттік реттеу жүйесін
енгізу құқығын берді. ҚР ... ... ... ... ... Департамент құрылды. 1994-1998 жылдар аралығында «Сақтандыру
жөніндегі» жаңа заңы қабылданды оған ... ... ... ... жауапкершілігін сақтандыруы ... ... ... бірінші концепциясы жарық көрді. Бұл кезеңдегі
сақтандыру ... саны ... 150 ... тербеліп отырды.
Отандық сақтандыру индустриясының жетілдірілуіндегі жаңа этап болып ҚР
Президентінің 1998 ... 30 ... ... ... ... органдарын
оңтайландырудың келешектегі шаралары жөніндегі» Жарғысын қабылдау болды.
Сол жарғыға сәйкес ... ісін ... ... мен ... ... ... ... берілді. Осы уақытта Қазақстанда
72 сақтандыру компаниялары жұмыс істеп тұрды. ... ... ... ... мен ... да міндетті орындауға қажет талаптар
мен лимиттер», «Сақтандыру ісі жөніндегі» Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Республикасының 2002 жылға дейінгі
сақтандыру нарығының дамуының жаңа мемлекеттік концепциясы ... ... ... қаржы және сақтандыру ісін бақылайтын Департаментімен
нормативті актілердің саны 46 жетті, сақтандыру ... саны ... ... Оған қарамастан сақтандыру нарығының қаржы көрсеткіштері
дерлік ұлғайды.
Бүгінгі таңда ... мен ... ... ... ... сақтандыру шартын жасау және орындау процесі кезінде
туындайтын ... және ... ... ... ... ... ... реттеледі.
Сақтандыру Азаматтық кодекске сәйкес келесідей нысандары бар:
а) міндеттілік дәрежесі бойынша – ерікті және міндетті;
ә) сақтандыру объектісі бойынша – жеке және ... ... ... ... ... негіздері бойынша жинақтаушы және
жинақтаушы емес болып табылады.
Ерікті сақтандыру – тараптардың ... ... орай ... ... ... ... түрлері, шарттары мен тәртібі
тараптардың келісімі бойынша белгіленеді.
Міндетті сақтандыру – заң актілері ... орай ... ... ... ... түрлері, тәртібі мен талаптары заң
актілерімен белгіленеді. Өз ... ... ... сақтандыру міндетін
азаматқа заң актілерімен де, ... де ... ... ... ... есебінен жүзеге асырылады.
Міндетті сақтандырудың ерікті ... ... ... сақтандыруда потенциалды сақтандырушының заңмен белгіленген
сақтандыру парызы болуында. Басқаша ... ... ... құқық
құрылымы мен парыздары міндетті сақтандырудан құқық құрылымы мен парызы
арқылы ... ...... өмірін, денсаулығын, еңбекке
қабылеттілігін және жеке басына ... өзге де ... ... Мүліктік және кәсіпкерлік тәуекелдер мен ... қоса ... ... ... ... ... ... жатады.
Мына негіздемелердің кез келгені бойынша: ... ... ... ... не қайсысының бұрын туындауына байланысты
сақтандыру жағадйы туған кезде сақтандыру төлемін жүзеге асыруды ... ... ... болып табылады. Сақтандыру жайдайы туған
кезде ғана ... ... ... ... ... ... емес ... болып табылады.
Кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру кезінде кәсіпкердің сақтанушы ретінде
іс-қимыл жасайтын келісім-шарт жасаушы ... өз ... ... ... қызметтің залалдар тәуекелі ... ... емес ... осы ... ... болған залалдар тәуекелі, соның ішінде күтілген ... ... ... ... ... ... сақтандыру шарты
бойынша тек сол сақтанушының кәсіпкерлік ... және тек ... ... ... ... ... үшін ... жауаптылықты сақтандыру
кезінде сақтанушының өз жауаптылығы да осындай жауаптылық жүктелуі ... өзге ... ... да ... Зиян ... ... ... сақтандырылған тұлға сақтандыру
шартында ... ... Егер бұл ... ... ... болса, онда
сақтанушының өз жауаптылығы сақтандырылған болып есептеледі.
Қазақстанда сақтандыру шарт жасасу негізінде немесе өзара сақтандыру
қоғамына ... ... ... ... ... Сонымен қатар шарт
жазбаша түрде жасалуына талап ... ... ... ... ... бар.
Сақтандыру шарты бойынша бір тарап (сақтанушы) сақтандыру ... ... ал ... тарап (сақтандырушы) сақтандыру жағдайы
басталған ... ... ... ... ... өзге ... (пайда
алушыға) сақтандыру төлемін төлеуге міндеттенеді.
Сақтандыру қатынастарының қатысушылары – сақтанушы және ... ... ...... ... шартын жасасқан
тұлға. Заңды тұлғалар мен азаматтар сақтанушылар бола алады. ... ... және ... сақтандырушыны таңдап алуға ерікті.
Сақтандырушы – сақтандыруды жүзеге асыратын, яғни сақтандыру жағдайы
пайда болған кезде сақтанушыға ... ... шарт ... өзге тұлғаға
(пайда алушыға) шартта айқындалған соманың (сақтандыру сомасының) ... ... ... ... тұлға. Сақтандыру ұйымы ретінде
тіркелген және сақтандыру кызметін жүзеге асыру құқығына лицензиясы ... ... ғана ... бола ... ... мен құқықтары шарт негізінде белгіленеді, бірақ
олардың көпшілігі Қазақстан ... ... ... ... міндеттері:
- сақтандыру жағдайы басталған кезде сақтандыру шартында немесе заң
актілерінде белгіленген ... ... және ... сақтандыру
төлемін жүргізуге;
- сақтанушыны сақтандыру ережелерімен таныстыруға;
- сақтандыру құпиясын қамтамасыз етуге міндетті;
- ... ... ... ... ... ... ... шарты белгіленген мөлшерде, тәртіппен және мерзімдерде
сақтандыру сыйақыларын төлеуге;
- ... ... ... ... сақтандырушыны хабардар
етуге;
- сақтандырушыға сақтандыру ... ... ... ... ... туатын залалдарды азайту үшін ... ... ... ... үшін ... ... ... ету
құқығының сақтандырушыға өтуін қамтамасыз етуге міндетті.
2.2 ҚР – да сақтандыру кәсіпорындардың қызметтің ұйымдастыру
Сақтандыру компаниясының ... ... ... бағыты
сақтандыру резерві және меншік капиталының қаражаттарын инвестициялау болып
табылады. Жинақтаушы сақтандыру арқылы жиналған сақтандыру сыйақысының бір
бөлігін ... ... ... орындаудың қажетті
элементі. Сақтандырудың тәуекелді түрлері (ең алдымен мүліктік ... ... ... ... ... табыстың қосымша
және елеулі көзі болып табылады.
Сақтандыру компаниясының сақтандыру операцияларынан кейін, табыс көзі
ретінде екінші болып келетін олардың ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы сақтандыру қызметі нарығындағы өскен
бәсекенің салдарынан сақтандырудың ... ... ... ... ... баламалы әдістерін таңдауы
сақтандырушылардың инвестициялық белсенділігін ... ... ... проблемалардың қатарына қояды.
Сақтандыру компаниясының активтері қарқынды түрде өсуде және 2005
жылда 44,1 млрд. ... ... ... ... ... және ... қорлары) активтерінің тұрақты өсуі ең сапалы ... ... ... ... ... ... үшін
сәйкес шарттарды жасауға алғы шарттар қояды. Қазақстан Республикасының
қаржы нарығын және ... ... ... және ... ... (ҚҚА)
бұл бағытта белгілі бір шаралар ... ... оның ... ... ... ... даму ерекшелігіне байланысты шектеулі.
Сондықтан, сақтандыру компаниялары және зейнетақы қорлары ... ... ұзақ ... ... ... ... ... роль
атқармайды.
Бастапқы кезеңде сақтандыру резервтері ең бірінші мемлекеттік бағалы
қағаздарға (атап ... ... ... ... ... қағаздарына) инвестицияланады.
Теңгенің құнсыздануымен (девальвациясымен) қатар, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бойынша
табыстылықтың жақсы көрсеткіштерімен қамтамасыз етті. Осыған байланысты
1999 жыл табысты болды. Бұл жылы ... ... ... ... ... тәуекелімен байланысты проблемалар шықпады, өйткені сақтандыру
компанияларының инвестициялық ... ... ... мемлекеттің
борыштық міндеттемесіне тең болды.
Экономиканың өсуіне, қаржы нарығын ресуртармен толықтыруға байланысты,
сақтандыру резервтерін инвестициялау үшін өтімді ... ... ... ... ... бола ... Сонымен қатар,
доллардың нығаю кезеңінде жақсы табыс әкелген және шетел валютасындағы
активтерге ... ... ... ... портфельдің
қалыптасқан құрылымы сақтандыру компанияларының жағымсыз жағынан ... ... және ... ... ... 2003 жылдан бастап
шиеленісті. Бұл Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі қарызға ... ... және ... ... ... ... ... жағдайларда, сақтандыру компаниялары ... ... ... 2003 ... басынан 57,14%-н жыл аяғында 38,6%-ға
азайтуға бағытталған әртараптандыруға ұмтылды. Сонымен қатар, сақтандыру
компанияларының ... ... ... ... ... ... ... Бұл Қазақстан Республикасы Ұлттық банктің қысқа
мерзімді ноталарына ... өсуі ... ... Қазақстан
Республикасы Ұлттық банктің қарыз көлемінің қысқаруы кезінде ... мен ... ... қолдау үшін айналымдағы ноталарды
өсіруге мәжбүр болды.
Акция нарығының дамымауына байланысты өтімді қаржы инструменттерінің
тапшылығы тек сақтандыру ... үшін ғана ... ... ... ... маңызды проблемасы болып отыр. Сондықтан, сақтандыру компанияларының
инвестициялық портфелінің ... ... тек ... ... табыстылығымен немесе аз тәуекелі ... ... ... ғана ... ... ... салым
көздерінің шектеулігімен байланысты. Оған дәлел, Қазақстан Республикасы
Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... шұғыл
өсуі. Бұл өмірді сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелінің
ерекшелігіне (олар ... ұзақ ... ... ... салады) тән
емес.
Сақтандыру резервтерін жұмсаудың екінші маңызды көзі – ... ... ... ... табылады. Олардың үлесіне инвестициялық
портфельдің төрттен біріне тең. ... ... ... ... алу ... ... нақты секторын инвестициялау деген сөз емес.
Өйткені, корпоративті қағаздардың көп бөлігі екінші деңгейдегі банктердің
борыштық ... және аз ... ... ... ... тиесілі. Қорлар портфеліндегі корпоративті қағаздардың 26%-
ның, тек қана 4%-і акцияларға тиесілі.
Осылайша, қазіргі таңда нақты секторды ... ... ... қағаздармен екінші деңгейдегі банктердегі депозиттерге салынып,
инвестицияланатын сақтандыру резервтерінің үштен бірі бағытталған. ... ... ... екінші деңгейдегі банктер арқылы
инвестицияланса, қаржылық емес ... ... ... ... ... ... ... нақты секторда инвестициялауға
жұмсалынады. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... көлемінің10-15%-нан аспайды. Бұл екінші
деңгейдегі ... ... ... көлемі он есе аз.
Өткен жылдардағы жағымды ... ... ... нарығы
қиыншылықтарға тап болды. Бұрын болған проблемаларға инвестицияланған
сақтандыру резервтері ... ... ... байланысты
проблема қосылды. Портфельдің ... ... ... ... шаққандағы теңгенің нығаюы және ... ... ... ... ... ... ... табыстылығы
өзгерген жағдайда адекватты түрде жауап қайтаруға мүмкіндік бермеді.
Осылайша, ... ... ... үшін ... қаржы
инструменттерінің тапшылығы нарықтағы мөлшерлемелердің төмендеуіне әсер
етті және зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... негізгі себебі корпоративтік қағаздардың нарығы
және акция нарығының дамымай отырғандығы. Қаржы ... ... ... ... ... нарықтық механизмінің болмауы, тек осы
нарықтың емес, жалпы ел экономикасының дамуының тежеушісі ... ... ... және ... ... ... ... трансформация жағдайында өндірістің
құрылымдық өзгерістері мен жеделдетілген дамуы кезінде тартылған көздердің
рөлін күшейту ... Бұл ... ... өндіріс процесін үздіксіздігімен
және кеңеюін қамтамасыз ету үшін ... өсу ... ... қаржы нарығына шаруашылық жүргізуші субъектілердің шығуы
және ... ... жеке ... ... инвесторлардың, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық
ұйымдардың бос ақша ... ... ... ... аталған мәселелерге қатысты ... ... ... ... байланысты Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығын
дамытудың 2004-2006 жылдарға арналған бағдарламаны атап кету ... ... ... ... және ... да ... ... және шаруашылық жүргізуші субъектілерді қорғаудың тиімді
механизмі ... ... ... ... ... ... ... қайта құру болып табылады.
2.3 2004-2007 жылдары ... ... ... ... ... жылдары бойынша осы ІВП көрсеткіш 0,19 % ... 0,65 ... ... ... ... ... ... 2
кестеде және 8,9 суретте көрсетілген.
Кесте 2 – ... ... ... ... ... |2001 жылы ... СК АҚ |87 ... СК АҚ |54 ... СК АҚ |45 ... СК АҚ |41 ... СК АҚ |40 ... СК АҚ |38 ... СК АҚ |29 ... СК АҚ |22 ... СК АҚ |22 ... СК АҚ |18 ... ... нарығын талдағанда сақтандыру ұйымдарының даму
жағдайы көрсететін шығын коэффиценті (сақтандыру ... ... ... маңызды көрсеткіш ретінде есептелінеді. Қазақстан
республикасында ол әлі де ... ... 40% ... ... ... ... – 38,9%, ерікті жеке сақтандыру бойынша – 36,6%, ... ... ... – 8% құрап отыр. Сол ... ... ... ... ... 100 және одан аса пайызға жетеді. Кесте 2 ... ... ... ... ... саны 36-38 ... ... 2 – Сақтандыру компанияларының динамикасы
|Жылдар|1997 |1998 |1999 ... ... 000 ... 000 |10,18 ... |28 440 076 000 |4 161 755 000 |14,63 ... ... 000 ... 000 |17,01 ... ... 000 |10 693 502 000 |16,27 ... 4 ... ... ... ... ... кем ... 27% өсіп
келеді. Бірақ та, оптимистік ... ... ... ... ... ... проблемалар бар.
Кесте 4 – Сақтандыру нарығының орта ... өсім ... жылы |2003 жылы |2004 жылы |2005 жылы ... % |27 % |38 % |67 % ... Сақтандыру нарығының дамуына сақтандыру төлемдері мен
сыйақыларының, сақтанушы санының, шарттар мен ... ... тән. ... та, ... ... емес дәрежесі сақтандыру
ұйымдарының әлеуетті тәуекелін ұлғаюын көздейді. Сақтандыру компанияларының
активтерін және ... ... ... ... ... ... ол сақтандыру компанияларының маңызды ... ... ... сақтандырушының үлкен филиалдық желісі есепке алу қажет.
Салық салу мен аннуитет. Сақтандыру нарығын дамуытуға маңызды ... ... ... ... ... ... ... оның
жинақтаушы түрлеріне. Мысалға, АҚШ пен ... Одақ ... ... ... сыйақылары сақтандыру секторында жинақталған барлық
сыйақы сомасынан 50% аса жинақталады. Ал ... ... ... ... сыйақылары барлық сыйақы көлемінің 2% да ... ... ... ... ... салу себеп болып отыр. Сақтандыру
ұйымының пайдасы ... ... ... ету ... (5-10 ... ... әдеттегідей аннуитет құнынан 4-5% кем. Бұл
сақтандыру ... ... ... ... жағынан тиімсіз
болып келеді.
Қайта сақтандыру шотына сыйақылардың шетелдерге кетуі. Тәуекелді қайта
сақтандырудың көп бөлігі ... ... ... ... онда
сақтандыру компанияларының төменге капиталдандыруына байланысты. ... ... ... ... соммасы бейнеленген. Одан көретініміз, ... ... ... ... ... ... ... үлесі
2005 жылға шейін 68-39,7% шейін қысқарған, ал ... ... саны 15,5 ... 28,6 млрд. теңгеге шейін ұлғайған.
Кесте 5 – Шетелдерге қайта сақтандыруға кеткен сыйақылар сомасы
|Жыл ... ... ... кеткен |Жинақталған сыйақынының көлемінен |
| |сомма, млрд. ... ... ... % ... |15,5 |68 ... |15,7 |54 ... |18,7 |42,8 ... |26,6 |39,7 ... ... ... ... олардың ішінде
бәсекелестікті жағдайды құру үшін, мамандардың ... де ... ... есеп беру ... ... орындау талабына сәйкес сақтандырушы ұйымдарына ХҚЕС ... ... ... ... легитемділік тәртібінің
болмағанында халықаралық қаржылық есеп беру стандартарын ... ... ... ... сақтандыру компаниялары «бухалтерлік есеп пен ... ... ... сәйкес қаржылық есеп беру кезінде ХҚЕС қолдануы керек,
одан басқа жоғарыда аталып өткен проблемадан басқа ... ... ... тәжірибесі жоқ. Сақтандыру ... ... ХҚЕС ... оқытантын курс өткізетін тәжірибеші-мамандар
жоқ.
Нарықтық экономикаға көшу барысында қаржы-несие сферасының құрамдас
бөлігі ретінде сақтандыру ... ... ... ... ... оны ... үшін маңызды рөл атқарады. ҚР-ның сақтандыру
нарығының жылдам ... ... ... ... ... ... салыстыра келе сақтандыру нарығы әлі де, жеткілікті дамыған
жоқ (активтер соммасы, ... ... ... ... ... және
т.б. көрсеткіштер бойынша). Бірақта, республикадағы сақтандыру нарығын
дамытуға ұмтылыс келесі шараларды ... ... ... қаржылай тұрақтылығы мен сенімділігіне қол жеткізу;
сақтандыру ісін мемлекеттік реттеу әдістерінің тиімділігін арттыру;
қазақстандық және ... ... ... ... ... ... сақтандырудың дамыту жолдары
Республиканың әрекет етуді әлеуметтік қорғау жүйесі өз қағидалары ... ... ... ... ... ... мінезделеді.
Әлеуметтік төлемдерінің экономикалық негізделген есептік ... ... ... ... мен ара ... ... жұмыс істеушінің табыс
деңгейімен әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жүйесін өркейту мақсатында Қазақстан
Республика халқының әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
тәжірибе мен отандық әлеуметтік қамтамасыздандыру жүйесінің реформалауының
негізгі бағыттарының талдамасы жатты.
Әлеуметтік қорғауды реформалаудың ... сәті ... ... жоғарлату және минималды еңбек төлеміне жақындату
болып табылады.
Кедейлік потенциалын төмендетуге жаңа ... ... мен ... ... ... қол жеткізуге болады. Мемлекеттік мекен-жайлық әлеуметтік
көмек азаматтарға ақшалай және ... ... сол ... ... қоғамдық
жұмыстар ретінде ұсынылады. Мекен-жайлық әлеуметтік көмегінің табыс ету
механизмі ... ... ... ... ... ... көмек табиғи түрде тек еңбекке ... ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік көмек қоғамдық жұмыстарды қаржыландыру сияқты, қайта
оқыту бағдарламалары мен жұмысқа орналастыруға ... ... ... ... институционалдық көмекті де ... ... қарт ... ... арналған үй-интернаттарын
асырау, сол сияқты белгілі тұрғын орны жоқ азаматтарға арналған үйлерді
ашу, әлеуметтік ... ... кем ... үшін ас ... ... ... ... жатады.
Әлеуметтік қамтамасыздандыру жүйесінің мемлекеттіу реттеуі. Қазақстан
Республикасы халкының әлеуметтік сақтауының жаңа саясатын ... ... ... ... ... ... ... және
жинақтық зейнеттік жүйесінің жоғары дамуы жағдайында да мемлекет ролі ... ... ... өту ... ... ... ... кездерден
әлеуметті әділеттілік сұрағы екінші ... ... ... ... болған
әлеуметтік кепілдіктер жоғалды. Бұрынғы он жыл бойы жинақталған әлеуметтік
мәселелерден басқа жаңа қоғамға таныс емес мәселелер пайда болуда.
Қазақстан ... ... ... қорғау тұжырымдамасы
бойынша міндетті әлеуметтік сақтандыруды қаржыландыру міндетті сақтандыру
алымдарын еңгізу және әлеуметтік ... ... ... бойынша
төмендеуі арқылы орындалады.
Болашақта әлеуметтік сақтандыруды әлеуметтік қорғау жүйесінде дамыту
үшін әлеуметтік сақтандыруды және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру әдетте ойда болмаған және
төтенше оқиғаға байланысты белгілі бір объектіні сақтандыру мен әлеуметтік
қамсыздандыру сияқты екі оқшауланған ... ... ... белгілі.
Сақтандыру мәселесі, медициналықты қоспағанда әлеуметтік сақтандыру
проблемаларымен – халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... 3- ... ... тұрақты дамуға көшу көрсеткіштері
(2005-2024)
|Интегралды өлшеуіштер |2005 жыл |2009 жыл |2012 жыл |2018 жыл |2024 жыл ... ... млн. |15,05 |15,66 |16,13 |17,13 |18,18 ... | | | | | ... жас ... |65,91 |67,87 |68,89 |70,99 |73,14 ... ... өмір|0,66 |0,68 |0,69 |0,70 |0,73 ... | | | | | ... ... ... |10,00 |9,3 |8,5 |7,5 ... ер ... | | | | | ... орташа | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |94,85 |130,45 |154,86 |264,86 |468,38 ... ... |29,40 |43,05 |57,30 |113,10 |248,24 ... ... |65,45 |87,40 |97,56 |151,77 |220,14 ... ... |0,31 |0,33 |0,37 |0,43 |0,53 ... | | | | | ... ... ... |0,91 |0,95 |0,99 |0,93 |0,95 ... деңгейі |1,95 |2,75 |3,55 |6,60 |13,65 ... ... |1,17 |1,78 |2,43 |4,35 |9,49 ... |63 |68 |73 |75 |88 ... ... | | | | | ... ... Конститутциясы Қазақстан Республикасының
азаматы жасына келген, науқастанған, мүгедек ... ... ... және өзге де ... ... оған жалақы мен
зейнетақының ең төмен ... ... ... ... Нарықтық экономикасы бар елдердің тәжірибесіне орай әлеуметтік
қорғау жүйесі мемлекеттік, ... емес ... ... көп ... ... ... ... халықты әлеуметтік қорғаудың сферасына «әлеуметтік
қамсыздандыру» мен «әлеуметтік сақтандыру» терминдері сипатты болғанымен
бұлар бара-бар ұғымдар ... ... мәні ... ... төлемдері
есебінен оқыс оқиғаға ұшырағанға көмек ... ...... ... мен ... оқиғалар болған кезде ... заңи ... ... ... қорғау және оларға материалдық
зиянды төлеу үшін мақсатты ақша қорларын құру және ... ... ... ... ерекше сферасы.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін
қамтамасыз ету үшін азаматтарды, мүліктерді, ... ... ... ... ... ... ... шеңберінде мемлекет сақтық ресурстары меншігінің субъектісі
болып келетіндіктен сақтандыру ... ... ... ... бөлігі
болып табылады, қалған барлық жағдайда сақтық ісін экономикалық жүйе
шеңберіндегі айырықша ... ... оның ... бөлу процестерін жүзеге
асыратын арнаулы қаржы-кредит институты ретінде қарауға болады.
Сақтандырудың сақтық резертері мен қорларын ... ... ... ... ... ... және ... әдістері.
Экономиканың нарықтық қатынастарға көшуі, кәсіпкерлік қызметтің дамуы,
тауар мен ... ... ... ... ... арасындағы
өзара келісімшарт міндеттемелерінің кеңеюі сақтандыру арқылы ... ... ... ... ... Тек ... негізінде ғана
материалдық игіліктерді өндіру, ... ... және ... ... ... ... және жеке мүдделерді қорғау мүмкін болады.
Сақтық жүйесі республика экономикасының сенімді әрі орнықты дамуына,
халықты әлеуметтік қорғауды артыру үшін ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің мүлкін сақтандыруға ықпал етуге
тиіс. ... ... өтем ... ... ... ... ... қатар азаматтық-құқықтық және әлеуметтік сферадағы
қаржы міндеттемелерін ... ... ... ... ... құқықтық қатынастарды сақтандыру шартымен
(полиспен), сақтандыру және азаматтық ... ... ... сақтандыру әлеуметтік және экономикалық ортаның ... ... ... маңызды элементі болып табылады, ол
қоғамның және шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... нарығы салыстырмалы түрде әлі жас, себебі
тәуелсіз даму 1992 ... ... ... ... ... дамуында проблемалар
бар. Олар:
капиталдандыру;
салық салу мен аннуитет;
қайта сақтандыру шотына сыйақылардың шетелдерге кетуі;
актуарлық қызмет;
халықаралық ... есеп беру ... ... ... ... ... бағыты
сақтандыру резерві және меншік капиталының қаражаттарын инвестициялау болып
табылады. ... ... ... ... ... ... бір
бөлігін инвестициялау сақтандыру ... ... ... ... ... ... (ең ... мүліктік тәуекелден
сақтандыру) бойынша сақтандыру сыйақысын инвестициялау табыстың қосымша
және ... көзі ... ... кезеңде сақтандыру резервтері ең бірінші мемлекеттік бағалы
қағаздарға (атап айтсақ, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... кейін, табыс көзі
ретінде екінші болып келетін олардың ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қызметі нарығындағы өскен
бәсекенің салдарынан сақтандырудың тарифтерінің ... ... ... ... ... әдістерін таңдауы
сақтандырушылардың инвестициялық белсенділігін дамыту проблемасын, ... ... ... қояды.
Сақтандыру резервтерін жұмсаудың екінші маңызды көзі – мемлекеттік
емес бағалы қағаздар болып ... ... ... инвестициялық
портфельдің төрттен біріне тең. Алайда, сақтандыру компаниялары оларды
сатып алу арқылы экономиканың нақты ... ... ... сөз ... корпоративті қағаздардың көп бөлігі екінші деңгейдегі ... ... және аз ... нақты сектордағы кәсіпорындардың
облигацияларына тиесілі. Қорлар портфеліндегі корпоративті қағаздардың ... тек қана 4%-і ... ... ... ... ... корпоративтік қағаздардың нарығы
және акция нарығының ... ... ... ... ... секторына ақшаны аударудың нарықтық механизмінің ... тек ... ... ... ел ... дамуының тежеушісі болады.
Қолданған әдебиет тізімі
1. Мейірбеков А. Қ. Әлеуметтік сақтандырудың маңызы мен ... ... ... З. ... ... ... қоғау жүйесі.-
Алматы.-2005жыл, 25-43б.
3. С. Жолдасбаев. Финансирование ... ... ... и ... ... ... №2, ... 25-29б.
4. Әлеуметтік сақтандыру және әлеуметтік қамсыздандыру.-Оқу құралы,-
2007жыл, 89-97б.
5. ... и ... ... страхования.- Алматы.-
«Бико»2005жыл.-41-47б.
6. Міндетті әлеуметтік ... ... ... ... жылғы 25 сәуірдегі №405-ІІ Заңы
7. Сақтандырудың әлеуметтік-экономикалық мәні, оның ... ... Оқу ... 2006 жыл, 12-16б.
8. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің әлеуметтік-экономикалық
тиімділігі және оны ... ... ... №1, 2006жыл
9. Павлов А. Әлеуметтік қорғау жүйесіндегі әлеуметтік сақтандыру,-
Қаржы –қаражат, №2 2006жыл, 35-39б.
10. Мероприятия по ... и ... ... ... защиты
населения в РҚ.- Банки Казахстана, №3 2007 жыл, 33-38б.
11. Қазақстан ... ... ... ... ... Елеуов А. Әлеуметтік сақтандыру және әлеуметтік қамсыздандыру.-
Қаржы-қаражат- 2005жыл, ... ... Б. ... ... ... қаржыландыру.- Банки
Казахстана, № 5, 2006жыл, 241-257б.
14. Қазақстан Республикасының қаржысы.-Алматы.2006жыл, 15-19б.
15. ... В.Д., ... К.К. ... Жоғары оқу орындарына арналған
оқулық, - Алматы, 2001жыл, 393-427б.
16. Баяхметов Т. Қазақстандағы сақтандырудың ... мен ... ... ... ... №2, ... 24-28б.
-----------------------

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сақтандыру: теориясы, практикасы, шетелдік тәжірибесі68 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының қалыптасуы мен дамуы77 бет
Әлеуметтік сақтандыру – мемлекеттің әлеуметтік саясатын іске асырудың маңызды құралы86 бет
Ғылыми білім және ғылыми революциялар8 бет
Автокөлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесі57 бет
Автокөлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесін тұрғызу63 бет
Депозиттік сақтандырудың отандық және шетелдік тәжірибесі54 бет
Еңбек нарығының теоретикалық аспектісі29 бет
Жастардың некеге және отбасылық өмірге дайындығының психологиялық факторларын теоретикалық зерттеу80 бет
Жеке меншіктің теоретикалық негіздері24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь