Валюталық шоттағы ақшаларды есепке алу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.5

І Валюталық шоттағы ақшаларды есепке алу ... ... ... ... ... ... ... ... . 6
1.1. Валюталық операциялардың түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 6.8
1.2. Валюталық операцияларды жүзеге асыру тәртібі ... ... ... ... 9.12
1.3. Валюта шоттарындағы ақша қозғалысын бақылау ... ... ... . 13.15
ІІ Валюта жүйесі, валюта бағамы, олардың құқықтық реттеу ... ... ... 16
2.1. Валюта, валюта қатынастары және валюта жүйесі ... ... ... 16.18
2.2. Валюта бағамның түсінігі және оны есепте көрсету ... ... ... .. 19.22
2.3 Қазақстан Республикасының «Валюталық реттеу туралы»
заңы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 23.27

III Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 28.29

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30.31
Бүгінде Қазақстан мемлекеті нарықтық экономикаға өтіп, ел экономикасы көптеген жетістіктерге қол жеткізді. Экономиканың нарықтық қатынастарында банктер және олардың жүргізетін операциялары, өте жоғары орынды иеленді. Қазіргі таңда, барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер өз ақша қаражаттарын банк мекемелірінің тиісті шоттарында сақтап, осы мекемелер арқылы өздерінің қаржылық операцияларын жүзеге асырады. Банк мекемелерінің жүргізетін операцияларының ішінде валюталық шот арқылы жүргізілетін валюталақ операциялар өте маңызды болып табылады.
Менің курстық жұмысымның тақырыбы «Банктердегі валюталық шоттардағы ақша қаражаттары, есебі» деп аталады. Осы курстық жұмыста валюта жүйесі, валюта бағамы және валюталық операцияларды жүзеге асыру тәртібін қарастырдым.
Жұмыс екі бөлімнен тұрады: «Валюталық шоттағы ақшаларды есепке алу» және «Валюта жүйесі, валюта бағамы, олардың құқықтық реттеу».
«Валюталық шоттағы ақшалар қозғаласының есебі» деп аталатын бірінші бөлімде валюталық операцияларға түсініктеме беріп, олардың жүзеге асыру тәртібін қамтып, валюта шоттарындағы ақша қозғаласын бақылауды қарастырдым. ҚазақстанРеспубликасының резиденттері мен резидент еместер арасында жүргізілетін валюталық операциялары өкілетті банктер мен өкілетті банктік емес қаржылық емес мекемелер арқылы жүзеге асырылды.
Жалпы, валюталық операциялар дегеніміз Қазақстан Республикасындағы резиденттер мен резидент еместер арасында есеп айырысулар, төлемдер жүргізу болып табылады.
1. “Валюталық реттеу туралы” Қазақстан Республикасының Заңы.
2. Т.А.Тасмағанбетов, Д.О.Әбiленов “Бизнестегi есеп пен талдау”:- Алматы, Дәуiр, 2002ж
3. Радостовец В.К, Ғабдуллина Т..”Кәсiпорындағы бухгалтерлiк есеп”:- Алматы , 2003ж
4. Белгiбаева І., Мұханбетов С.”Қаржы және бухгалтерлiк стандарт бойынша есептер жинағы” :-Алматы, 1999ж
5. Қалығұлова Р, Ғұмар Н. “Банктегi бухгалтерлiк есеп беру”:- Оқу құралы Алматы, Арыс, 2000ж
6. Кұлiмжаев К.К. ”Бухгалтерлiк есеп принциптерi”: - Алматы , Экономикс, 2004ж
7. Салина “Принципы бухгалтерского учета”:-Алматы 2003г.
8. Әбдiманапов Ә “Бухгалтерлiк есеп теориясы және принциптерi”: - Алматы, 2001ж
9. Штиллер М.В., СейловаМ.М.”Принципы бухгалтерского учета” Практикум – учебное пособие, - Алматы, 2004ж
10. Әбдiхалыєов Т.°. “Аудит және бухгалтерлiк есеп ”, -Алматы, 2000ж
11. Талпахов Ж.С. “Бухгалтерский учет” -Караганда, 2004 ж
12. Ержанов М.С.,Ержанов С “Есеп саясаты”, Алматы, 1997ж
13. Бабаев Ю.А. “Бухгалтерлiк есеп теориясы”- Москва, 1999ж
14. Соколов Я.В. “Бухгалтерлiк есеп туралы түсiнiктер және тарихы”. Москва, 1991ж
15. Любушина Н.П. “Теория бухгалтерского учета” – Москва, 2002г
16. Назарова В.Л. «Шаруашылық жургізуші субъектілердігі бухгалтерлік есеп». Алматы 2005ж
17. Міржақыпова С.Т. «Банктегі бухгалтерлік есеп». Алматы, 2004ж
18. «Бухгалтерлік бюллетені» 2005ж. Шілде №31.
19. «Бухгалтерлік бюллетені» 2005ж. Қараша №48.
20. Сайтенова А.С. «Бизнес класс» 2003ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе ………………………………………………………………………… 3-5
І Валюталық шоттағы ақшаларды есепке алу …………………………… 6
1.1. Валюталық операциялардың түсінігі …………………………....... 6-8
1.2. Валюталық операцияларды жүзеге асыру тәртібі ... ... ... ... ақша ... ... …………. 13-15
ІІ Валюта жүйесі, валюта бағамы, олардың құқықтық реттеу ……….. 16
2.1. Валюта, валюта қатынастары және валюта жүйесі ... ... ... бағамның түсінігі және оны есепте көрсету ………….. 19-22
2.3 Қазақстан Республикасының «Валюталық реттеу туралы»
заңы ………………………………………………………………………. 23-27
III Қортынды …………………………………………………………........ 28-29
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... нарықтық экономикаға өтіп, ел экономикасы
көптеген жетістіктерге қол ... ... ... ... және ... ... ... өте жоғары орынды ... ... ... ... жүргізуші субъектілер өз ақша қаражаттарын
банк мекемелірінің тиісті шоттарында сақтап, осы мекемелер арқылы өздерінің
қаржылық операцияларын ... ... Банк ... ... ішінде валюталық шот арқылы жүргізілетін ... өте ... ... табылады.
Менің курстық жұмысымның тақырыбы «Банктердегі валюталық шоттардағы
ақша қаражаттары, есебі» деп аталады. Осы курстық жұмыста ... ... ... және ... ... ... асыру тәртібін
қарастырдым.
Жұмыс екі ... ... ... ... ақшаларды есепке алу»
және «Валюта жүйесі, валюта бағамы, олардың құқықтық реттеу».
«Валюталық шоттағы ... ... ... деп ... ... валюталық операцияларға түсініктеме беріп, олардың жүзеге асыру
тәртібін қамтып, ... ... ақша ... ... ҚазақстанРеспубликасының резиденттері мен резидент еместер
арасында жүргізілетін валюталық операциялары өкілетті банктер мен өкілетті
банктік емес ... емес ... ... ... ... ... операциялар дегеніміз Қазақстан Республикасындағы
резиденттер мен резидент еместер арасында есеп айырысулар, ... ... ... осы валюталық операцияларды жүзеге асырудың арнайы белгіленген
тәртібі бар, ... ... ... ... ... ... ... есеп шоттарын ашу, жүргізу, оларды жабу ... ... ... ... ... Валюталық шоттардағы ақша
қозғалысын бақылау ... ... ... ... ... валюта
заңының сақталуын қамтамасыз ету болып табылады.
«Валюта жүйесі, валюта бағамы ... ... ... деп аталатын
екінші бөлімде валюта терминінің мәні ашылып, валюта жүйесін қарастырып,
валюта бағамына тоқталып өттім.
Қысқаша ... ...... ақша ... оның ... ... ... айырысу айналымының каналдары ... ... ... ерекше формасы. Ал, ... ... ... деп ... ... ... құралы ретінде
қабылданған ақша бірліктері банкроттар, қазыналық ... мен ... ... және аударым нысандарындағы құнның ресми стандарттары,
сонда-ақ шоттардағы, соның ішіндегі халақаралық ақша немесе есеп ... ... ... деп көрсетілген.
Валюта жүйесі –ол экономикалық ... ... ... ... ... тарих қалыптасатын валюта
экономикалық қатынастар жиынтығы; ал ұйымдық – заңдылық ... ... бір ... ... ... ... ... құқықтық
түрде ұйымдасқан валюта – экономикалық қатынастар. Осы валюта жүйесі тарихи
үш ... ... ... және ... немесе аймақтық валюта
жүйесінен тұрады. Жұмыстың осы ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастар жиынтығы болып табылатын валюта
қатынастарына да ... ... ... ... ... ұлттық
шаруашылықтардың нәтижесінің (тауарының, қызметінің) өзара айырбасталуына
қызмет етеді. Валюта қатынастары ... ... мен және ... Осы ... ... ... валюта бағамының түсінігі берілді.
Валюта ... ... ... ... ... пайда болуына себепші.
Бағамдық айырмалар дегеніміз – ... ... мен ... ... ... тіркеу кезіндегі бағам бойынша және есеп
айрысулар жүзінде атқарылған ... ... ... сомалық
айырмалар болып табылады.
Екінші бөлімде, сонымен қатар, Қазақстан ... ... ... Заңы ... ... валюталық операциялар осы заңды
негізге ала отырып жүргізіледі. Бұл заң ... ... ... ... мен ... валюталық операциялар субъектілерінің
құқықтары мен міндеттерін белгілеп, валюта ... ... ... ... Валюталық шоттағы ақшаларды есепке алу.
1.1. Валюталық операциялардың түсінігі.
Валюталы операциялардың жалпы сипаттамсы 24 желтоқсан 1996 ... N ... ... ... туралы” Қазаєстан Республикасының заңы және 23 мамыр
1997 жылғы Ұлттыє банкi басєармасы бекiткен “Қазаєстан ... ... ... ережесiнде” берiлген. Қазаєстан
Республикасындағы резиденттер мен резидент еместер жѕргiзген барлыє ... тек ... ... мен ... ... арєылы ғана
жѕзеге асырылады. ... ... мен ... пунктерiне соєпай
жѕргiзген кез – ... ... тиым ... ... басєа валюта ... ... ѕшiн, ... ... яғни есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... қызметтерiнен валюта операцияларын
жѕргiзген кезде өткiзiлетiн операцияларға қатысты кез – ... ... ... ... ... заңды тЅлғалардың кiлеттi банктердегi есеп
шоттарына ... ... ... ... ... ... валюта
шектеусiз тѕрде есепке алынады.
Заңды тұлғалар- резиденттер, резидент еместердiң пайдасына төлемдер
жѕргiзген ... ... ... ... ... ... ... (келiсiмдер, контрактiлер, инвайстер, коносоменттер т.б.)
тапсыруы тиiс. ... ... бұл ... ... банкiде тiркелiнгенi
жөнiнде куәлiк талап етiлетiн операциялар жѕргiзiлген жағдайда заңды тЅлға
– резиденттер өкiлеттi банке ... ... ... тиiс. ... ... ... ... байланысты, олар қосымша аєпараттар мен
құжаттарды талап етуге қЅқылы.
Резиденттер мен резидент еместер арасындағы ... ... екi ... кез – ... ... тѕрiндегi келiсiмдерi бойынша
жѕзеге асырылады.
Ұлттық банк резиденттердiң экспорттыє ... ... ... ... ... ...... ѕшiншi жақтар – резиденттерге басқа заңды
тұлғалардың шетел валютасы немесе теңге тѕрiнде ақы төлеуге тек осы ... ... ... және ... ... ... жаєтар – резиденттер
арасында тиiстi келiсiм- шарттар болған ... ғана ... ... мен резиденттер еместердiң өкiлеттi банктер арқылы жѕзеге
асырылатын ағымдағы операциялары шектеусiз жѕргiзiледi.
24 желтоқсан 1996 ... ... және 10 ... 1997 ... ... және ... ... басқару туралы” заңдарға сәйкес
қаражаттардың резидент ... ... ... ... (орын
алмастыруын) қарастыратын капитал қозғалысына байланысты операциялардың
есебiн жѕргiзу және Ѕйымдастырудың тәртiбi белгiленген.
Заңды тұлға – ... ... ... ... ... ... ... алған валютасы, 120 кѕннен аспайтын мерзiмдi, ... банк ... ... ... ... ... сипатының бiр қырын валюталық
операциялар бойынша есеп ... ... ... ... ... ... ... субьектiлер төменде келтiрiлген “Валюталық
қаржының қозғалысы жөнiндегi есептi” Ѕсынады. БЅл есеп валюталыє есеп-беру
кезеңiнен ... 10 ... ... ... ... және 432 шоттар бойынша жазбалар есеп айырысу шотындағы жазбаларға
сәйкес ... және 432 ... ... ... ... кредитiмен
корреспонденцияланады;
452 “Кассадағы шетелдiк валюта ... ... ... валюталық
кассадан валюталық шотқа өткiзiлген валютаның сомасына: 301 “Алынуға ... ... өнiм, ... ... мен көрсетiлген қызмет ѕшiн
төленетiн валюталық қаржы келiп тѕстi;
725 ... ... ... табыс”- шетелдiк валютаның Ұлттыє
валютаға қатысты бағамының өсуiнiң ... ... ... оң ... ... және 432 шоттардың кредитi ... ... ... ... “Кассадағы шетелдiк валюта тѕрiндегi нақты ақша”-валюталық ... ... ... ... ... ... “Жабдыєтаушылар және мердiгерлермен есеп айырысу” -жеткiзiлген
материалдыє қорлар, ... ... және ... ... ... ... (шот ... инвойсы төлендi;
844 “Бағам айырмашылығы бойынша ... ... ... ... ... ... ... төмендеуiнiң нәтижесiнде пайда болған
терiс бағам айырмашылығының сомасына.
1.2. Валюталық операцияларды жѕзеге ... ... ... жѕзеге асыру тәртiбi Қазақстан Республикасының
Валюталық реттеу туралы заңында көрсетiлген. Жалпы ... ... ... ... банктердегi шетелдiк валютада есеп шоттарын ашуы,
жѕргiзудi және ... ... 4 ... 1997 жылғы ¹61 “Екiншi деңгейдегi
банктердегi клиенттердiң шоттағы есептерiн ашу, ... және жабу ... ... ... ... ... ... қозғалысына байланысты қаражаттардың резидент еместерден
резиденттердiң ... ... ... қарастыратын валюталық
операциялардың тѕрлерi келесiдей бекiтiлген тәртiп бойынша жѕргiзiледi: 180
кѕннен астам мерзiмге несиелер( кредиттер) алу; 180 ... ... ... ... иммпорттыє мәлiмелерге байланысты есеп айырысуларды
жѕзеге асыру; инвестициялар; мѕлiктiк және қозғалмайтын мѕлiктерге қатысты
басєа да қЅқықтарға ... ... ... ... ... асады.
Капитал қозғалысына байланысты Қазақстан Республикасына келiп тѕсетiн
100 мың АҚШ долларынан астам немесе соған сәйкес басқа ... ... ... қарастыратын валюталық операциялар ... ... ... операцияларды лицензиялау және тiркеу
тәртiбiне байланысты валюталық қЅндылықтардың резиденттерден ... ... ... ... 24 наурыз 1997 жылға ¹130 “Шетел
валютасын пайдалануға байланысты лицензиялау тәртiбi туралы” ... ... ... ... ... шетел валюталарында есеп айырысулар
олардың есеп шоттарындағы ... бар ... ... шегiнде,
қолма- қол ақшасыз тәртiппен жѕзеге асырылады. Валюталық қаражаттардың шығу
тегi жариялы ... және ... ... заңды тѕрде алынуы тиiс;
экспорттыє ... ... ... ... ... ... резидент
еместерге қаржылық жәрдем беру; өкiлеттi банктерден, шетелдiк банктерден,
қаржылық ... және ... ... ... ... алынатын
кредиттер,сондай-ақ жеке тЅлғалар-резидент ... ... ... банктер және айырбас пунктерi арқылы iшкi саудада тенгеге ... ... ...... ... ... ѕшiн ... бойынша
ақы төлеу валюталыє операцияларына, сондай-ақ қолма- қол ақша ... ... тиым ... ... салудың ресми деңгейiн Ѕлттық банкiнiң
бағамдыє негiзiнде ... ... ... және ол ... сөзде
жарияланады.
Өкiлеттi банктер мен айырбас пунктерi арқылы шетел валюталарын алып
немесе сату екi жақты мәлiмелерi кезiнде ... ... мен ... ... анықтаған бағамдыє деңгейiн алуға қЅқылы.
Резиденттер – заңды тЅлғалар тек резидент еместермен есеп айырысуларды
жѕзеге ... және ... ... ... ... алу ... орындау ѕшiн ғана, iшкi валюталық саудада, шетел валютасын
сатып алуы және шетелдiк валютамен несие алуы ... ... ... ... қол ақшасыз тәртiппен берiледi.
Валюталық операцияларынан тѕскен келесi қаражаттарды ( ... ... ... ... резидент еместерден 120 кѕннен астам ... ... ... де єоса ... ... еместердiң экспорттыє –имморттыє мәлiметтерiне сәйкес алған
несиелер;
- резидент еместердiң төлем ретiнде интеллектуальды меншiк обьектiсiн
толық әрi айрыєша ... ... ... ... еместердiң төлем ретiнде қозғалмайтын мѕлiкке қатысты
мѕлiктiк құқын берген ... ... ... ... ... ... ... – шарттарды
тiркеу және әрекет етiп тЅрған заңмен белгiленгендей, келiсiм – шарттардың
тiркелген ... ... ... ... ... ... тоқсан сайын
мәлiмет берiп отыру болып табылады. Заңды тЅлға – резидент өзiнiң келiсiм
шартын ... орны ... ... ... ... әрекет ету кезiнде
болған барлыє өзгерiстерi мен қосымшалары туралы хабарлап отыруға мiндеттi.
Валюта шоты бойынша ... ... мына ... ... ... тѕсiмi: табыс, пайдаланылмаған есебiндегi қалдықтар
сомалары және тағы басқалар валюталық кiрiс ордерiмен рәсiмделедi.
Банк ... және ... ... мен ... ... ... ... валюталық кiрiс ордерi валюталыє ... ... ... ѕшiн ... ... ... валюта беру тапсырмамен(валюталыє шығыыс ордерi) рәсiмделедi,
оның ... ... ... ... ... Банк куәландырған
тапсырманың(валюталыє шығыс ордерiнiң) көшiрмесi валюталық кiрiс ... жазу ѕшiн ... ... ... бенеффициарға (алушыға) ... ... ... ... ... ... шот оның иесiнiң өтiнiшi бойынша жабылады. Шот иесi өтiнiшiн
өзiне ... ... банк ... ... Шот ... жағдайда,
сондай-ақ субьектiнiң атауы өзгерiске немесе ... ... ... шот иесi, валюталық шоттағы қаржының қалдығын растайтын ... қоса ... ... шот ... ... есеп ... Оны банк ... тЅлға –резиденттерiнiң банк шоттарныда шетелдiк валютасында қолма
– қол ... ... емес ... ... ... ѕшiн ... бабы ... еңбеккерлердiң шет елдiк iс - сапарларға шығуыңа
байланысты ... ... ... ... мѕмкiн. Осы қаражатты алу ѕшiн
заңды тЅлға ... ... ... ... ... ... ... Атап айтсақ, iс – ... ... ...... ... ... жалақы төлеу туралы өтiнiш т.б
3. Валюта шоттарындағы ақша қозғалысын бақылау.
Барлық резидент еместердiң валюталық операцияларды жѕзеге асырған кезде
валюта заңының ... ... етуi ... ... ... табылады. Қазақстан Республикасында валютаны реттеудiң негiзгi органы
болып Ұлттық банкi ... Кез- ... ... ... өкiлеттiлiгi
бар банксiз жасауға рЅқсат етiлмейдi. Валюталық бақылаудық негiзгi ... ... ... ... сай ... ... валютасы мен
төлеудiң негiздiлiгiн тексеру: валюталық ... ... ...... ... ... Республикасының валютамен операциялары
бойынша ... алу мен есеп ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында валюталық бақылау органдары
және агенттерi арєылы жѕзеге асырылады. Мемлекетiмiздiң заңына сай ... ... ... ... ... ... органдар, Қазақстан
Республикасындағы валюталық бақылау органдары қЅқылы болып табылады.
Алған лицензияларына сәйкес операциялар ... ... ... ... ... ... жѕктелген өкiлеттерiне берiлген банкiден
тыс қаржы мекемелерiмен ... ... ... ... ... ... табылады. Валюталық бақылау ... ... ... ... ѕшiн ... ... ... жЅмысқа тартады
және олардың тиiстi тапсырмаларды орындауы ѕшiн бiршама қЅқықтарды бередi.
Валюталық бақылау органдары өз ... ... ... ѕшiн ... ... ... ... және оларға орындалу тиiстi ... беру ... ... ... ... валюталық заңның ережелерiн бұзатын операциялар
жасағаны ѕшiн ... ... 10 ... ... бiрақ бiр миллион
тенгеден аспайтын айып пЅл ... ... ... ... ... ... ... жасағаны ѕшiн – есепке алынбаған
соманың ... ... ... валюталыє операциялардың бухгалтерлiк
есебiн, есеп беру мен есепке алудың ... ... және ... ... ѕшiн ... емес ... есепке алынған соманың ... ... ... ... айыппЅл сомаларын өндiрiп алу валюталық бақылау ... ... ... ... ... валюталыє бақылау агентерiнiң
Ѕсынысы бойынша сот тәртiбiмен орындалады. Валюталық ... ... ... ... ... ... заңына сәйкес жауапєа
тартылады.
Заңды тЅлға - резиденттер шетел валютасын iшкi ... тек ... есеп ... ... ... және ... ... шетел
валютасымен алынған несиелер бойынша мiндеттемелерiн орындау және сондай-
ақ заң ... ... ... ... ғана ... ... тЅлға – резиденттер шетел валютасын сатып алуға тапсырысты
әзiрлеу кезiнде сатып алу ... ... ... –ақ ... есеп ... ... асыруды қажеттiлiгiн растайтын қЅжаттарды
қоса тапсыруы ... ... ... ... ... ... ... және осы валютаны, егер ол өз ... ... ... онда оны ... алынған кѕннен бастап, 30 кѕннiң
iшiнде ... ... ... ... iшкi ... саудада сатуға тек
банке ғана сондай өкiлеттiк берiледi.
Заңды тЅлғалар – резиденттердiң iшкi ... ... ... ... валютасы резиден емеске немесе валютаның заңды тЅлғаның есеп ... ... ... ... 30 ... ... ... банкке аударылуы
тиiс.
Заңды тұлға – резидент толықтай немесе жарым – ... ... ... ... 30 кѕннiң мерзiмi өткенше пайдаланбаған жағдайда, ол ... ... ... ... ... ... Заңды тұлға
–резиденттерге валюталыє ... ... ... банктiк қызмет
тѕрлерiне өкiлеттi банктер арєылы тараптардың келiсiмi бойынша ... шет ел ... ... ... ақы ... ... ... сондай-ақ олар бойынша проценттер мен
басқа да ... ... ... ... ... тиым ... ... төлем, сондай –ақ несие немесе инвеститиция ретiнде
заңды тЅлғалар – резиденттер арқылы алынған болса, онда ол осы ... ... 1997 ... ¹130 ... валютасын пайдалануға байланысты қызметтi
лицензиялау тәртiбi туралы Ережеге сәйкес өкiлеттi ... ... ... ... ... – резиденттердiң пайдасына тарту, қайырымдылық –жәрдем
жасау, қайырымдылық ... және ... да ... ... ... шетел
валютасы, олардыың өкiлеттi банкiлер арқылы төленедi.
Қазақстан Республикасында валюталыє операцияларды жѕзеге асырып жатқан
резидентке, резидент еместе Республиканың заңымен ... ... ... ... ... мен тиым салынған қЅжаттарды валюталық
бақылау агентiмен органдарына беруге ... ... ѕй ... ... ... ... ... кiрун қамтамасыз етудi: тексеру
барысында да, сондай – ақ ... ... ... да ... беруге;
валюталыє бақылау органдарының талаптарын орындауы тиiс.
II. Валюта жүйесі, валюта бағамы, ... ... ... Валюта, валюта қатынастары және валюта жүйесі
Валюта (итальян сөзі, сөзбе-сөз - құн) – ... ақша ... ... ... халықаралық төлем- есеп айырысу айналымының каналдары арқылы
ұлттық ақшаларды қолданудың ерекше ... ... ... және ... ... ... ... халықаралық нарықтың құрылуына себепші
болды. Өндіріс күштердің дамуы мен ішкі нарықтағы өркендеген салалардың
өнімін студа ... ... ... ... ... ... міне осылардың бәрі әлемдік сауда-саттық байланыстарының кеңеюіне әсер
етті. Әлемдік тауар айналымының ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі салаларының өнімдерін сатудан ұлғаюына
байланысты болды.
Халықаралық экономикалық ... ... пен ... ішкі ... айналымындағы шектеуді азайтуды, оның
жолындағы кедергілерді жоюды, яғни ішкі сауда-саттық ... ... Өз ... сыртқы нарықта кедергісіз қозғалыста жүруіне
транскорпорациялардың қызығушылығы ... ... ... ... ... нарыққа түсуін жеңілдетуі, ... ... ... аумағындағы ішкі копорациялық тауар
айналымның ұлғаюы – ресурстарды толық және ... ... ... ... ... ... ... дамыған мемлекеттердің
өзара қарым-қатынастарының тереңдеуі және ... осы ... ... анықтайтын барлық факторлардың - өндіріс пен әлемдік айырбастың,
жалақы мен ... өсу ... зор әсер ... ... елдердің
шаруашылық қарым- қатынастарына тауарлар, қызмет ... және ... ... ұлғая түсуде. Ұлттық қоғамдық ұдайы өндіріс ... ... ... тұрақты түрде әлемдік нарыққа ұласады және де
әрбір егемен ... ... ... ... ... оның ... ақшасы
саналады. Халықаралық тауар айналымында, әдетте, ... ... Бұл ... ... жалпы бүкіл мемлекеттерге міндетті
деп танылған ... ... ... ... ... ... ... интеграциялануы (экономикалық одаққа
кіруі) ақша ... бір ... ... ... ... ... ... айналуын туындатады. Ол халықаралық валюта, есеп айырысу және
несие-қаржы қатынастарында жүзеге асады.
Валюта қатынастары - ... ... ... ... ... қатынастар жиынтығы, олар ұлттық шаруашылықтардың
нәтижесінің (тауарының, қызметінің) ... ... ... ... ... кейбір элементтері көне дәуірде (ежелгі Египетте,
Римде) вексель және айырбастау ... ... ... ... ... туындауы ұдайы өндіріске байланысты ... ... ... ... ... ... қарай керісінше де әсер
(жағымды немесе жағымсыз) етеді. Валюта ... ... ... ... ... ... ... дамуына қарай валюта жүйесі пайда
болады.
Валюта жүйесі – ол экономикалық көзқарас тұрғысынан – ... ... ... ... ... ...
экономикалық қатынастар жиынтығы; ал ұйымдық – заңдылық тұрғысынан – ... бір ...... ... ... ... ... валюта-экономикалық қатынастар.
Тарихи үш түрлі: ұлттық ... және ... ... ... ... ... Алғашқыда елдің ақша жүйесінің құрамдас
бір бөлігі ... ... ... ... ... болды.
Ұлттық валюта жүйесі деген қоғамдық ұдайы ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге қажетті ... ... ... ... ... ... валюта
жүйесі ұлттық валютаға негізделіп құралады.
Ұлттық валюта – елдің ақша бірлігі. Ол қолма-қол формада ... және ... емес ... ... ... ақша қалдығы)
болады. Оның эмитенттері ұлттық орталық банк және коммерциялық ... ... ... ... ... төмендегілер:
• ұлттық валюта;
• ұлттық валютаның шетел валютасына ... ... екі ... болуы; а) шетел валютасына шектеусіз
еркін айырбасталатын ... ... (ХВҚ) ... ... валюта» деген ұғым енгізілген. Оған американдық
доллар, немістің маркасы, ... ... ... ... фунт ... ә) жарым-жартылай айырбасталатын
валюта, ... ... ... б) ... (тұйық)
валюта;
• валюталық паритеттің бірдейлік ережесі – валюталардың алтын
құрамына байланысты өзара қатысы. Ақша ... ... ... ... ... ... тасталды (батыста 70-жылдарда,
ал КСРО-да 1991 жылдан). ХВҚ-ның Жарғысы бойынша валюта паритеті
тек СДР – арнаулы ақша өлшемімен ... ... ... ... ... емес, анықталуы мүмкін. 70-жылдардың
орта шенінен бастап притеттер валюта қоржыны (корзина) ... ... ... деп бірнеше валюталардың белгілі бір
бөліктерінің сомасын сол валютардың нарықтық бағамына ... АҚШ ... ... ... бір ... ... ... айтады.
2.2. Валюта бағамның түсінігі және оны есепте көрсету.
Валюталық бағамның ... ... ... ... ... болуына
себапші.
Бағамдық айырмалар – валюталық активтер мен пассивтерді бухгалтерлік ... ... ... ... ... және есеп айырысулар жүзінде
атқарылған уақыттағы бағалаулар арасындағы сомалық айырмалар.
«Шетелдік валютамен жасалған операциялар ... №9 ... ... ... ... ... ... операциялар болып,
субъект шетелдік валютаға мүлік сатып алатын немесе ... ... ... ... не ... ... шетелдік валютаға активтерді
ауыстырып, активтерде сататын ... ... ... ... бухгалтерлік есептегі жазбалар атқарылған ... ... ... ... ... ... ... валютасымен
шоттарда көрсетуі тиіс,
ҚР валютасына қатысты шетел валютасына бағамы – ол ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ол биржадағы,
банк аралық ... ... пен ... ... ... банктермен
басқа заңды тұлғалармен азаметтердың, яғни валюталық ішкі нарықта валютаны
сату – сатып алуда қалыптасады.
Коммерциялық банктерде валютаны ... алу – сату ... ... ... ... ... валютаны нақты коммерциялық банктерде,
айырбас пунктерінде, валюталық аукциондар мен биржаларда ... алу ... ... операциялар жасау үшін арналған.
Бағамдық айырмалар нарықтық бағамдардың шаруашылық операциясын жасау
мен есеп ... кезі ... яғни ... ... кредиторлық
берешекті толық немесе жарым-жартылай өтеу кезеңінде болған өзгерістердің
нәтижесінде пайда болады. ... ... ... ... ... ал
жағымсыз болғанында теріс бағамдық айырмалар пайда болады.
а ) импорттық операцияларда ұлттық валютадағы тауардың ... ... ... ... ... ... ... қаражатты,
оны бағалауға дейінгі немесе жабдықтаушылармен мердігерлермен есеп айырысу
бойынша пайда болған дебиторлық немесе кредиторлық берешекті кеміту ... ... жылы ... есеп құжаттарын жазған күніндегі 1 долларға 153,5 теңгелік
нарық бағамы бойынша 2000 ... ... ... алды.
Материалдарды кіріске алғанда мынандай бухгалтерлік жазбалар жасау
қажет:
2001 «Материалдар» шот дебеті 671 ... ... ... шот ... теңге (2000 доллар: 153,5).
I нұсқа:
Төлем 1 доллар 154,2теңге ... ... ... кезінде 20 күнен соң
жасалды.
671 «Төленуге тиісті шоттар» шот дебеті 431 «Ел ... ... ... шот ... 308400 ... (2000 ... ... бағамдық айырма пайда болы (шетелдік жабдықтаушы алдындағы
кредиторлық берешек 307000 теңге, бағам ... ... 308400 ... ... бұл ... ... ... көрсетіледі:
844 «Бағам айырмасы шығындар» шот дебеті 671 «төленуге тиісті ... ... 1400 ... (308400 – 307000 = ... ... төлем күнінде доллар бағамы 1 доллар 153 теңге болса.
671 ... ... ... шот ... 431 « Ел ... ... ақша» шот кредиті 306000 теңге (2000 доллар 153)
Бағамдық айырма оң (шетелдік жабдықтаушы алдындағы кредиторлық ... ... ... ... ... 306000 ... нақтылай төленеді)
бухгалтерлік жазбада былайша көрсетіледі.
671 «Төленуге тиісті шоттар» шот дебеті 725 ... ... ... шот ... 1000 ... (307000 – ... ... бойынша өткізілген уақытымен ұлттық валютадағы
келісім-шарттық құн баламасы мен ақшалай қаражаттың түсуі арасында.
Мысалы:
Шетелдік сатып ... 5 000 ... өнім 1 ... 153,5 ... ... есептік-ақшалай құжаттар жазу уақытымен.
Тауар құны 765500 теңге.
Өнімнің өзіндік құны 405500 теңге.
Тиелген өнімнің ... ... ... «Сатылған дайын өнімнің өзіндік құны» шот дебеті 221 «Дайын өнім»
шот кредиті 405000 теңге.
Тиелген өнімнің келісім-шарттық ... ... шот ... ... ... ... шот ... 701 «Дайын өнімді сатудан
алынатын кіріс»шот кредиті 765500 (5000 доллар 135,5).
I нұсқа:
Төлем 15 күннен соң ... ... ... ... ... күні 1 ... бағамы 153,7 теңге құрады.
431 «Ел ішіндегі валюталық шоттағы ... шот ... 301 ... ... шот кредиті 768500 (5000 доллар 153,7).
Оң бағамдық айырма ... ... ... ... ... дебиторлық
берешегі 765500, бағам өзгеруі салымдарынан ұйымның шотына 768500 нақтылай
түсті):
301 «Алуға арналған ... шот ... 725 ... ... шоты кредиті 3000 (765500-768500).
II нұсқа:
Егер доллар бағамы түссе және валюталық шотқа қаражат қосып есептелген
күні 1 доллар ... 153,2 ... ... ... валюталық шоттағы ақша» шот дебеті 301 «Алуға арналған
есептеулер» шот кредиті 766000 153,2).
Теріс бағамдық айырма пайда ... ... ... ... ... 768500, ... өзгеруі салдарынан ұйым шотына нақты 766000 түсті).
844 «Бағам айырмасы бойынша шығындар» шот ... 301 ... ... шот ... 2500 ... экспортталған өнімді тиеу уақытындағы ұлттық, валютамен мәмілелік
құн баламасы мен ... ... ... өнімді өзара есептеулердің
теңдігіне жету үшін алынған кредиторлық берешекті немесе тиелген ... ... ... ... ... мен баға ... жолымен
кедендік рәсімдеу уақыты арасында бартерлік негізбен жүргізілетін экспорт-
импорт операцияларында.
в) кредиттік мекемелерден немесе қарыз берушілерден алынған ... ... ... бар ... ... айырманы анықтау бұл борышты
түпкілікті өтеу сәтіне дейін жүргізіледі.
г) шетелдік валютадағы ақшалай қаражат қалдықтары ... ... ... ... бағалауға болмайды:
а) бағам өзгеруіне байланысты тауарлық-материалдық қорлар мен ұйымның
валютаға алынған ... да ... ... Бұл ... ... ... және ... баға уақытындағы шетелдік валютаны теңгемен
қайта есептеу жолымен анықталатын сома баланста келтіріледі.
ә) ... ... ... ... қайта бағалауға болмайды
және салымшылар үлесінің ара қатынасы қайта қаралмайды.
2.3. ... ... ... реттеу туралы» заңы.
Валюталық операцияларды жүзеге асыру тәртібі, яғни ... ... ... ... ... ... есеп ... ашу,
жүргізу, оларды жабу тәртібі заңдар мен ... ... Осы ... мен ереже нұсқаулықтардың ішінде, Қазақстан
Республикасының «Валюталық реттеу туралы» Заңы ең ... ... ... ... ... негізделеді. Бұл Заң Қазақстан
Республикасы аумағындағы валюталық операцияларды жүзеге асыру ... ... ... ... субъектілерінің құқықтары мен
міндеттерін айқындап, ... ... ... үшін ... ... ... Заң 4 тараудан, 15 баптан тұрады. Осы заңда
«Валюталық операцияларға» төмендегідей түсінік берілген:
1)меншік құқығының және өзге де ... ... ... байланысты операциялар, соның ішінде төлем құралы ... ... және ... ... өзге де ... құралдарын пайдаланумен
байланысты мәмілелер;
2)валюталық құндылықтарды кез келген тәсілмен ... ... және ... ... ... ... ... және жөнелту.
Мұндағы валюталық құндылықтарға мыналар жатады:
1) Шетел ... ... ... ... ... бағалы қағаздар және төлем
құралдары;
3) Тазартылған құйма алтын;
4) Ұлттық валюта, резиденттер мен ... емес ... ... ... ... құны ұлттық валютамен көрсетілген
бағалы қағаздар және ... ... ... 24 ... ... ... Республикасының
«Валюталық реттеу туралы» Заңымен бірге валюталық операцияларды реттеуге
2001 жылдың 20 сәуірінде ... ... ... ... жүзеге асыру ережесі» атты ... ... ... ... ... « Валюталық реттеу туралы» Заңы негізгі болып табылады.
Осы Заңның I-тарауында Қазақстан Республикасының валюта заңдары ... ... ... ... ... және валюталық операцияларға
түсініктеме берген жалпы ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында валюталық реттеу функцияларын жүзеге
асыратын негізгі валюталық реттеу органы болып, ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі
және басқа да мемлекеттік органдар ... ... ... өз ... ... ... ... жүзеге асырады. Валюталық
операцияларда жүргізу негізінде белгілі бір шектеулер ... ... ... ... ... ... және ... пайда болған ретте Қазақстан республикасының ... ... ... ... ... ... тоқтата тұру жөнінде шешім
қабылдауға құқылы және де Қазақстан ... ... ... ... ... ... төлем валютасына шектеу
қоюға және экспорттық валюта төлемін ... ... сату ... құқылы.
«Валюталық реттеу туралы» Заңның 4 бабында валюталық құндылықтарды
пайдалануға байланысты операцияларды ... ... ... ... ... ... осы берілген лицензияның күшін
тоқтату, лицензияны кері қайтарып алуды жүзеге асыруға тек қана ... ... ... ... Ұлттық Банк «Лицензиялау туралы» заңға
сәйкес валюталық ... ... ... ... және егер ... ... Заңдарын бұзса лицензиясын кері
қайтарып ... ... ... ... ... ... «валюталық реттеу туралы» Заңның, Валюталық операциялар деп
аталатын III-тарауында көрсетілген. ... ... ... ... ... ... және ... резиденттер мен резидент
еместер Қазақстан республикасының Ұлттық Банкі белгілейтін ... ... ... мен ... берілген банк операцияларының
жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ... ... ... олардың
айырбастау пункттері арқылы жүргізеді. ... мен ... ... операциялар бойынша төлемдер Қазақстан республикасының Ұлттық
банктің валюта операциялары туралы нормативтік құқытық ... ... ... ... кез ... ... ... жүзеге асырылады.
Резидент заңды тұлғалардың өкілетті банктерде шетел валютасында шот
ашуы жүргізуі және жабуы 2000 ... 2 ... №266 « ... банктерде клиенттердің банктік шоттарды жүргізуі, ашуы және
жабуы тәртібі туралы» нұсқауда көзделген тәртіппен ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі белгіленген
тәртіппен уәкілеттік ... ... ... ... ... аша
алады. Егер Қазақстан Республикасының валюталық ... ... ... резиденттердің тауарлар мен қызметтер үшін төлем
ретінде, сондай-ақ несие ... ... ... ... ... ... есепшоттарына міндетті түрде есептелуге тиіс. Резиденттердің
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... ... ... Қазақстан Республикасының валютасымен және шетел валютасымен
есепшоттары болуы мүмкін. Шетелдік ... ... ... ... ... тәртіпте Қазақстан Республикасының банктерінде шетел
валютасымен және Қазақстан Республикасының валютасымен ... өзге де есеп ... аша ... ... ... Заның 10-бабында Шетел валютасымен айырбастау
операциялары көрсетілген. Уәкілеттік ... ... ... ... ... белгілеген валюталық ашық позиция лимитінің
шегінде Қазақстан Республикасында және ... ... ... ... ... сатып алады және сата алады. Осы банктердің шетел
валютасын сатып алуы, ... және ... ... Республикасының
Ұлттық Банкі арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Уәкілеттік берілген банк
операцияларының жекелеген ... ... ... ... ... ... сәйкес Қазақстан Республикасында операциялар жүргізу
үшін шетел валютасын ... ... ... ... және сата ... және ... еместер Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
белгілеген тәртіппен шетел валютасын сатып алуға, ... және ... ... ... ... ... бақылауды валюталық бақылау
органдары мен агенттері ... ... ... ... ... ... ... қызметтін жүзеге асырауға құқылы
мемелкеттік органдар Қазақстан Республикасының ... ... ... табылады. Валюталық агенттері болып, банк операцияларының жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын уәкілетті банктер мен уәкілетті ұйымдар, сондай-ақ
алған ... ... ... ... сақталуын бақылау міндеті
жүктелген басқа да ұйымдар валюталық бақылау агенттері ... ... ... ... оның ішінде клиенттердің ... ... ... ... ... ... талаптарын сақтауға;
2) валюта операциялары бойынша есепке алу мен есеп берудің толымдығы
мен объективтілігін қамтамасыз етуге;
3) валюта ... ... ... ... ... болған
фактілері туралы құқық қорғау органдарына және Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкіне хабарлауға ... ... ... өз ... ... ... үшін ... агенттерін тартуға және ... ... ... ... ... ... ... құқылы. Валюталық бақылау органдарының
лауазымды адамдары және агенттері тексерулер ... ... ... өз құзыреті шегінде Қазақстан республикасының заңдарна сәйкес
қажетті түсініктер мен ... ... ... ... ... лауазымды адамдары және агенттері резиденттер мен резидент
еместердің қызметтік, коммерциялық және заңмен қорғалатын өзге де ... ... ... ... ... ... Республикасының
валюталық заңдарының бұзылуына кінәлі тұлғалар Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес жауапты болады.
Қорытынды.
Бүгінгі таңда Қазақстан ... ... озық ... ... ... ... ... дамуы мен меншіктің сан ... ... ... экономикамызды түбегейлі өзгертті. Демек нарықтық
қатынастарға барлық меншік түрін дамытуға және ... ... банк ... жіне оның ... ... өз ... қосады. Соңғы
кезде аталған мекеме жүргізетін операцияларда көптеген жаңаша өзгерістер
енгізілді.
Нарықтық экономика жағдайында болатын ... ... ... ... ... сақтап қалуда, кәсіпорынның қаржылық жағдайы мен қаржыларын
дер ... өз ... сай ... ... ... ... сақтап, олармен
белгілі бір қаржылық операцияларын жүзеге асыру өте тиімді болып таюылады.
Тап осындай қызметтердің басым ... ... ... ... жоқ. ... ... ашылып, міндеттемелер жөнінде басқа субъектілерге
төлемдер, ақша аудару арқылы есеп айырысулар жүреді.
Банк ... ... ... ... тек ... теңге
түрінде ғана жүзеге асырмай, валюталық шот ... ... ... ... валюталық операцияларды жүзеге асырады. Валютаның операциялар ... ... ... ... ... ... валютада есеп
шоттарын ашып, олар арқылы резиденттер мен резидент еместер арасында есеп
айырысулар, төлемдер жүргізуден көрінеді. ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынасының тереңдеуі және
кеңеюі, осы елдердің экономикалық жағдайын анықтайтын факторлар өндіріс
пен ... ... ... және ... ... өсу ... әсер етті. Әлемдік елдер қарым қатынасында тауарлар, қызмет, несие легі
жылдан-жылға ұлғая түсуде. Ұлттық қоғамдық өндіріс процессінде қалыптасқан
тауар ... ... ... әлемдік нарыққа ұласады және әрбір егемен
мемлекеттің заңды төлем құралы ... оның ... ... ... тауар айналымында, әдетте шетел валютасы қолданылады. Елдердің
әлемдік ... ... ... ... ... ... бір бөлігінің ұлттық ақшадан шетел валютасына және ... ... Ол ... валюта, есеп айырысу және несие-қаржы
қатынастарында жүзеге асады. Әлемдік ... ... ... ... ... ... қатынастарын туындатты. Осылайша
сыртқы экономикалық байланыстардың дамуына қарай валюта жүйесі пайда болды.
Бүгінде Қазақстан мемлекеті Бүкіләлемдік Сауда ... мүше ... ... ... Міне бұл ... жету үшін біз ... ... кеңейтіп, сырттан келетін қаржыларға еркіндік ... ішкі ... ... ... жағдай жасап жатырмыз.
Жалпы банк мекемесінің резидент емес заңды тұрғалармен ... мен ... ... үшін ... ... ... қаржы
төлеу, қаржы қабылдау болып табылатын валюталық ... өте ... ... әдебиеттер.
1. “Валюталық реттеу туралы” Қазақстан Республикасының Заңы.
2. Т.А.Тасмағанбетов, ... ... есеп пен ... ... 2002ж
3. Радостовец В.К, Ғабдуллина Т.±.”Кәсiпорындағы бухгалтерлiк есеп”:-
Алматы , 2003ж
4. Белгiбаева І., МЅханбетов ... және ... ... ... ... :-Алматы, 1999ж
5. ҚалығЅлова Р, ҒЅмар Н. “Банктегi бухгалтерлiк есеп ... ... ... Арыс, 2000ж
6. Кѕлiмжаев К.К. ”Бухгалтерлiк есеп принциптерi”: - ... ... ... ... ... бухгалтерского учета”:-Алматы 2003г.
8. Әбдiманапов Ә “Бухгалтерлiк есеп теориясы ... - ... ... ... М.В., ... бухгалтерского учета” Практикум
– учебное пособие, - Алматы, 2004ж
10. ... Т.°. ... және ... есеп ”, ... ... Талпахов Ж.С. “Бухгалтерский учет” -Караганда, 2004 ж
12. Ержанов М.С.,Ержанов С ... ... ... ... ... Ю.А. “Бухгалтерлiк есеп теориясы”- Москва, 1999ж
14. Соколов Я.В. “Бухгалтерлiк есеп туралы ... және ... ... ... Н.П. ... ... учета” – Москва, 2002г
16. Назарова В.Л. «Шаруашылық жургізуші субъектілердігі ... ... ... ... С.Т. «Банктегі бухгалтерлік есеп». Алматы, 2004ж
18. «Бухгалтерлік бюллетені» 2005ж. Шілде №31.
19. «Бухгалтерлік бюллетені» 2005ж. Қараша №48.
20. ... А.С. ... ... 2003ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша айналысын басқару және реттеу әдістері11 бет
КГП ПХВ «Ателье» шағын кәсіпорынның ақша қаражаттарының бухгалтерлік есебін ұйымдастыру66 бет
Ақша айналымы туралы түсінік11 бет
Ақша айналымының құрылымы23 бет
Ақша айналысы және оның дамуы31 бет
Ақша айналысы және оның заңы3 бет
Ақша айналысының тұрақтылығын қамтамасыз ету мәселелері17 бет
Ақша айналысының тұрақтылығын қамтамасыз ету мәселелері жайлы31 бет
Ақша жүйесі және ақша айналымы31 бет
Ақша жүйесі: экономикадағы маңызы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь