Зиян келтірудің салдарынан туындайтын міндеттемелер

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Негізгі бөлім

1. Зиян келтіруден туындайтын міндеттемелердің
түсінігі мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

2. Зиян келтіруден туындайтын міндеттемелердің пайда болуы ... ... ... 9

3.Зиян келтірудің жекелеген жағдайлары үшін туындайтын жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15

4. Адамның өмірі мен денсаулығына келтірілген зиян үшін жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

5. Тауарлардың, жұмыстардың, қызмет көрсетулердiң жеткiлiксiздiгi салдарынан келтiрiлген зиянды өтеу, моральдық зиянды өтеу ... ... ...25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Адамдардың өзара қарым қатынасында бір тұлғаның екіншісіне зиян келтіруге алып келмейтін адам өмірінің бір де бір аясы жоқ. Ол басқа азаматтар мен заңды тұлғалардың әртүрлі іс - әрекеттерінің салдарынан азаматтық – құқықтық қатынастар субъектілерінің тиесілі игіліктері мен құқықтарға зиян келтіруі мүмкін.
Зиян келтіру өндіріс аясында орын алады, ол автокөліктер мен басқа да көлік құралдарының иелерімен, қауіпті заттармен, жануарлармен, тауарларды, жұмыстар мен қызмет көрсетулерді сатудан, лауазымды тұлғалар мен мемлекеттік билік пен басқару органдарының заңсыз іс - әрекеттерімен және т.б. келтіріледі.
Жоғарыда аталған субъектілердің іс - әрекеттерімен зиян келтіре отырып, бірқатар жағдайларда, құқыққа қайшы сипатқа да ие болады. Олар оларды жасаған тұлғаға азаматтық – құқықтық жауапкершілік жүктелуге мүмкін болатын белгілерге сәйкес болған кезде, азаматтық құқық бұзушылық, басқаша айтқанда диаялектикалық, сипатқа ие болады. Осы тұрғыдан алып қарағанда, олар азаматтық – құқықтық жауапкершіліктің негіздемесі ретінде бағаланады.
Бұдан ары біз осыған қажетті шарттарды (талаптарды) сондай – ақ зиян келтіру салдарынан туындайтын құқықтық қатынастарды қарастыру кезінде қолданылатын түсініктерді айқындайтын боламыз.
Алдымен азаматтық – құқықтың жауапкершілік түсінігіне қысқаша тоқталайық. Азаматтар мен зиян тұлғалардың құқықтарына (игіліктеріне) және заңмен қорғалатын мүдделеріне зиян келтіру заң шығарушының назарынан тыс қала алмайтындығы сөзсіз. Олай болмаған жағдайда қоғамдық қатынастардың реттеушісі ретіндегі азаматтық құқықтың құндылығы елеулі түрде төмендегілер реттеушісі ретіндегі азаматтық құқықтың құндылығы елеулі түрде төмендегілер еді. Сол бір немесе өзге субъектілерге зиян келтіру жағдайларын тиісті назардан тыс қалдыру әртүрлі құқықтық және өзге де өзекті мәселелерді одан әрі туындайтын, бір немесе бірнеше құқық бұзушылықтар жасаған құқық бұзушы тарапынан құқық бұзушылықты одан әрі ұшықтыруға алып келуі әдбен мүмкін. Бұл, өз кезегін жәбір көрген тарапты озбырлыққа (рұқсат етілген шектен шығуға) және жауап ретінде құқық бұзушылық жасауға итермелеуі мүмкін.
Тұлғалардың бұзылған құқықтары мен мүдделерін бірдей қалпына келтіруге, аталған тенденциялардың қауіптілігін елеулі түрде төмендетуге мүмкіндік беретін азаматтық құқықтың институты болып азаматтық – құқықтық жауапкершілік табылды.
1.Теория государства и права / Пед ред. С.С.Алексеева – М. Юрид. Лит. 1985 –г. С.425.
2.Советское гражданское право. Учебник –М.Юрид. лит. 1980 .Т 2. Стр 349
3.Ашеулов А.Т., Жайлин Г.А. Гражданское прововая ответсвенность за вред, причиненный преступлением против личности. Алматы 2000
4.Ашулов А.Т., Жайлин Г.А. Аталған жұмыс 105 бет
5.Тархов В.А. Ответственность по советскому гражданскому праву. Саратов: Издательство Саратовского ун – та 1973г. Стр 103.
6.Ашеулов А.Т., Жайлин Г.А. Аталған жұмыс. 107 бет
7.Комаров А.С. Ответственность в коммерческом обороте. М. Юрид. Лит. 1991г. стр 43
8.Гражданский кодекс Республики Казахстан. Толкование и комментирование. Общая часть. Вып. 2 –Алматы: Баспа 1997 – Стр 95
9.Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть), Комментарий / Отв.ред. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – Алматы : Жеті жағры 2000 г. стр 569
10.Практика Верховного суда Российской Федерации по гражданским делам за 1992 – 1994 гг. М: Дн- Юре, 1996 – с 107.
11.Комментарий к гражданскому кодексу Казахской ССР / Под ред. Ю.Г.Басина, Р.С.Газутдинова – Алматы 1990
12.Известия (Советов народных депутатов СССР) – 26 июня 1991 год.
13.Вестник Верховного суда РК 1996 № 1- с. 34
14.Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть), Комментарий / Отв. Ред. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин – Алматы Жеті жарғы 2000 – с. 575.
        
        Қазақстан Республикасының Білім  және Ғылым
Министрлігі.
Кафедра : Заң ... Зиян ... ... ... ... ... бөлім
1. Зиян келтіруден туындайтын міндеттемелердің
түсінігі мен
маңызы......................................................................
...................5
2. Зиян ... ... ... ... ... келтірудің ... ... үшін ... ... ... мен денсаулығына ... зиян ... ... ... ... ... ... жеткiлiксiздiгi
салдарынан келтiрiлген зиянды өтеу, моральдық зиянды өтеу...........25
Қорытынды...................................................................
..................................28
Пайдаланған әдебиеттер
тізімі...................................................................
30
Кіріспе
Адамдардың өзара қарым қатынасында бір ... ... ... алып ... адам ... бір де бір аясы жоқ. Ол ... мен ... тұлғалардың әртүрлі іс - әрекеттерінің салдарынан
азаматтық – құқықтық ... ... ... ... ... зиян келтіруі мүмкін.
Зиян келтіру өндіріс аясында орын алады, ол автокөліктер мен басқа да
көлік құралдарының иелерімен, қауіпті заттармен, ... ... мен ... ... ... ... тұлғалар мен
мемлекеттік билік пен басқару ... ... іс - ... ... ... ... ... іс - әрекеттерімен зиян келтіре
отырып, бірқатар ... ... ... ... да ие болады. Олар
оларды жасаған тұлғаға азаматтық – құқықтық жауапкершілік ... ... ... ... ... ... азаматтық құқық бұзушылық, басқаша
айтқанда диаялектикалық, сипатқа ие болады. Осы ... алып ... ... – құқықтық жауапкершіліктің негіздемесі ретінде бағаланады.
Бұдан ары біз осыған қажетті шарттарды (талаптарды) ... – ақ ... ... ... ... ... ... кезінде
қолданылатын түсініктерді айқындайтын боламыз.
Алдымен азаматтық – ... ... ... қысқаша
тоқталайық. Азаматтар мен зиян тұлғалардың құқықтарына ... ... ... мүдделеріне зиян келтіру заң шығарушының назарынан тыс
қала алмайтындығы сөзсіз. Олай ... ... ... ... ... ... ... құндылығы елеулі түрде төмендегілер
реттеушісі ретіндегі азаматтық құқықтың құндылығы елеулі түрде төмендегілер
еді. Сол бір ... өзге ... зиян ... ... тиісті
назардан тыс қалдыру әртүрлі құқықтық және өзге де өзекті мәселелерді одан
әрі туындайтын, бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... құқық бұзушылықты одан әрі ұшықтыруға алып келуі әдбен мүмкін.
Бұл, өз кезегін ... ... ... ... (рұқсат етілген шектен
шығуға) және жауап ретінде құқық бұзушылық ... ... ... ... ... мен ... бірдей қалпына
келтіруге, аталған тенденциялардың ... ... ... ... ... ... ... институты болып азаматтық – құқықтық
жауапкершілік табылды.
Азаматтық – құқықтық жауапкершіліктің ... ... ... ... ... болады. Онда шарттық жауапкершілік туралы сөз
болған. Бұл жауапкершілік көп жағдайда ... ... ... ... ... ... ... реттеуге
септесетіндігімен сипатталады.
Сонымен қатар белсенді қолданысқа деликтілік жауапкершілік те ие. ... ... ... ... мен ... болмайтын жағдайларда
құқық бұзушылықтар жасағаны үшін туындауға тиіс болатын азаматтық құқықтық
жауапкершіліктің бір түрі деп ... ... ... ... асында оны
бұрынғыдай біржақты түсінбейді).
Азаматтық – құқықтың жауапкершіліктің аталған түрлерінің ортақтылығына
қарамастан олардың ... да атап өту ... ... ... ... азаматтық құқықтық өз алдына бөлек институты
болып табылады.Оның өзіне тән ереекшеліктері бар, олар ең ... ... ... ... ... ... – құқықтық жауапкершілік – заңдық жауапкершіліктің бір түрі
болып табылады. Оған да ... ... ... тән: ... ... мәжбүрленумен ажырағысыз байланыс;
2) іс – жүзіндегі негіздеме – құқық бұзушылық болуы;
3) құқық бұзушы тәртібінің мемлекеттік және ... ... ...... ... ... ... тән ішкі
белгілеріге ие. Ол қылмыстық – ... ...... тәртіптік
жауапкершілікпен қатар жеке өзіне арналған мақсаттарға ие. ... ... ... ... іс - ... ... ...
құқықтық салдарына реакция білдіру ретінде қолданылады және өзі сонымен
бірге өзін қолдану үшін ... ... ... ... ... – құқықтық салдарға алып келеді.
Курстық жұмыстың мақсаты зиян келтірудің салдарынан ... ... ... ... ... ... ... анықтау. Бұл курстық жұмыстың мазмұны кіріспеден, негізгі бөлім
және де қорытындыдан, қоланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, ... ... ... ... ... ... ... келтірудің салдарынан туындайтын міндеттемелердің түсінігі мен
маңызы.
Зиян келтiргенi үшiн жауаптылықтың жалпы ... ... мен ... ... мүлiктiк немесе мүлiктiк емес
игiлiктерi мен ... ... ... ... ... және (немесе) мүлiктiк емес) зиянды, оны келтiрген
тұлға толық көлемiнде өтеуге тиiс.
Заң актiлерiнде зиянды өтеу мiндетi зиян ... ... ... ... ... ... ... жоғары мөлшерi белгiленуi
мүмкiн.
2. Зиян келтiрушi, осы Кодексте ... ... ... егер ... ... ... дәлелдесе, оны өтеуден босатылады.
3. Заңды iс-әрекеттермен келтiрiлген зиян осы Кодексте және өзге де заң
актiлерiнде көзделген ... ... ...... ... ... да заңдық
жауапкершіліктерден тағы бір ерекшелігі – ол туралы ... оны ... ... ... де ... шығармайды. Соған орай азаматтық –
құқықтық жауапкершілікті азаматтық құқық ... ... ... ... үшін жауап беру қажеттілігі ретінде анықтайды.
Азаматтық – ... ... ... ... ... бұзушыға әсер
ету шарасы болып табылатын, оның ... ... жөн. ... үшін ... ... ... ... болып келтірілген
зиянды өндіріп алу табылады.
Азаматтық – құқықтық жауапкершілік жеке ... ие. Яғни ... ... мен ... зиян ... субъектінің немесе
жәбірленушінің атынан талап - арыз қоюға құқылы тұлғаның еркіне ... ... ... ... зиян келтірілген кезде, егер
олар ата – анасының ... ... ... – арыз бала ... ... мен ... ... қорғаншылық және
қамқоршылық органдарымен немесе прокурормен қойылады. Өз құқықтарын өздері
қорғай алмайтын тұлғаларға зиян ... ... ... ... ... ... мүлітіксіз жүзеге асырылуға тиіс. Ол
үшін қажетті жағдайлар заңнамамен қалыптасуға тиіс, ... ... ... ... ... ... құзыретті органдары мен
соттары тарапынан ескерген жөн. ... ... ... зиян келтіру
жағдайларына да қатысты осындай ой айтыла алады.
Азаматтық – құқықтық жауапкершіліктің жеке сипаттылығының тағы бір ... ...... ... ... ... өз пайдасына
қолданылады, ал жария – құқықтық жауапкершілікті қолдану ... – ақ ... ... ие ... ... ... алып
келеді.
Азаматтық – құқықтық жауапкершіліктің жеке – құқықтық сипаты зиян
келтіруден туындайтын ... ... ... бірден бір
себебі болып табылады. Азаматтық – құқықтық жауапкершілік міндеттемелік
құқықтық қатынас нысанынан басқа ... ... ... ... Ол ... табылады және жауапкершілік субъектісін де, ... ... ... де сөзсіз айқындауға мүмкін береді.
Міндеттеменің аталған түрі заңнамаға сәйкес туындайды. Ол ... ... ... ... іс ... жүзеге асыру, алдында атап өткеніміздей, жәбірленуші
субъектінің өз еркіне тәуелді болады. Ол, ... өзі ... ... да бір ... ... бар қызметін туындату мақсатын көздемейді,
ол тұтастай және толығымен ... ... ... ... ... аяларын қалпына келтіруге бағытталған. Сондықтан зиян келтіруден
туындайтын міндеттеме азаматтық – ... ... ... бір түрі
болып табылады. Оның мақсатына сүйене отырып, оны ... ... ... Егер оның ... болу ... ... деп ... келтіруден туындайтын міндеттемелерімен реттеу аясы туралы осы
айтылған сөз, осындай міндеттемеге сүйене ... ... ... ... ... зат беруге тиіс болатындығын жоққа шығармайды, бірақ
бұл бұзылған құқықтарды қалпына келтіру қажеттілігімен жетеленеді. Міндетті
субъектімен жұмыстарды ... ... ... тәжірибе жүзінде
қолданылмайды, бірақ жоққа шығарылмайды. Бұл орайда зиян ... ... ... жан – ... ... ... ... емес,
ал, тек зиян мүлікке ғана келтірілген ... ие ... ... ... ... ... жағдайларда,
субъектілердің абсолюттік құқықтарын ... ... Бұл ... кез ... ... ... кез ... құқыққа қайшы қол
сұғушылықтан қорғау мақсаттарында ... ... ... ... ... ... құрылымын пайдалана отырып тұлға өзінің
нақты бір субъектіге ... бар, ... ... да ... ... Бұл,
мысалы, тауарлардың, жұмыстар мен қызмет көрсеулердің жетіспеушілігімен
келтірілген зиянды өндіріп алу ... орын ... АК 917 – ... 1 – ... ... азаматтар мен заңды
тұлғалардың мүліктік немесе мүліктік емес игілікері мен құқықтарына заңсыз
іс - ... ... ... және мүліктік емес зиянды, оны
келтірген тұлға толық көлемде өтеуге тиіс.
Сондай – ақ заң актілерінде ... өтеу ... зиян ... ... тұлғаға жүктеледі, сонымен қатар өтеудің неғұрлым ... ... ... екені ескертіледі. Аталған бап, негізінен зиян
келтіруден ... ... ... ... ... ... ол, ... – ақ зиян келтіру салдарынан туындайтын міндеттеме
түсінігінің өзін де анықтау үшін қолданылады.
Зиян келтіреден туындайтын ... – бұл зиян ... ... ... өзге де ... ... ... толық көлемде өтеу
міндетін қамтыған, жеке немесе ... ... ... ...... ... ... қорғалатын құқықтары мен
мүдделеріне ... ... іс - ... ... және ... ... ... салдарынан тікелей заңнама нұсқауларынан туындайтын
міндеттеме.
Зиян келтіруден туындайтын ... ... ... азаматтық –
құқықтық жауапкершілік және сонымен қатар, оның функциялары ... Оның ... ... ... ... ... алушылық ретінде анықтауға болады. Азаматтық – ... ... ... өз ... ... ... мен ... олардың бұзылуына тепе – тең ... ... ... ... ... ... құқық бұзушыны, оның
сірә өзі деликт жасай отырып байып кетпеген ... ... ... ... ...... ... санкцияларын қолдану
салдарынан және сот ... ... ... ... құқық бұзушылар азаматтық – ... ... бір ... ... да сезінері анық. Бұл азаматтық – ... ... бір ... ... бұзушыларды одан да ауыр құқық
бұзушылықтар жасаудан ұстап қала алатын, ... ... ... ... келтіруден туындайтын міндеттеменің элементтерін қарастырайық.
Міндеттеме субъектісі болып кредитор және борышқор ... ... ... әрекеті үшін заң бойынша жауапты өзге де тұлға) табылады. Міндеттеме
қатысушыларының көптігі кредитор тарапынан да, борышқор ... да ... ... ... кез ... жеке және ... тұлғалар, мемлекет және
әкімшілік – аумақтық бөліністер бола алады. Объективті түрде, ... ... зиян ... ... ... міндеттемелер бойынша
кредиторлар ретінде, егер сөз регрестік міндеттемелер ... ... жеке ... ... өзге ... бола алмайды.
Борышқорлар ретінде, құқыққа қайшы іс - әрекеттерінің салдарынан зиян
келтірген, кез келген субъектілер ... ... ... ... заң ... ... ... тұлғаларға ата – аналар, қамқоршылар, оқу,
емдеу, тәрбие және кәмелетке толмағандар мен ... ... ... ... ... тиіс өзге де ... ... ұйымдар
жатқызылуы мүмкін.
Орын алған жағдайда, зиян келтіруден туындайтын ... ... ... ... ... ... оларды әмбебап
құұқық мирасқорлығына немесе суброгацияға жол ... ... ... ... ... ... қайтыс болған азаматтың
мүлкіне келтірілген зиянды өтеуді ... ету ... ие ... ... ... ...... жауапкершілікті сақтандыру шартына
қатыса отырып, сақтандыру жағдайы туындаған және ол ... өтеу ... ... ... ... ... орнын иеленетін болады.
Борышқор үшін зиянды өтеген тұлға да оған ... ... ... кредитор болады.
Міндеттеме түрі болып ол бойынша тиесілі өтем ... ... ... зиян келтіруден туындайтын міндеттеме пәні ... ... ... ... ... Зиян келтіруден туындайтын талап
– арыздар «бәсекелесе» алатын талап – арыздарға жатады, зиян ... ... ... өтем ақы ... ... – арыз ... ... жүзінде
дәлме – дәл есептеле алмайды (егер де оның калькуляциясы жәбірленушімен
берілсе, ол даулана алады). Сол ... ... пәні ... ... ... пәні зиянды өтеудің сотпен таңдап алынған тәсіліне
байланысты болады. Сот зиянды өтеу ... ... ... отырып,
істің мән – жайына сәйкес зиян үшін ... ... ... залалдарды
толығымен өтеуге немесе оны заттай өтеуге (сол тектес және сол ... ... ... ... ... ... және т.с.с.) міндеттейтін
болады. Адам өмірі мен денсаулығына және ... зиян ... ... ... бойынша міндеттеме пәні өзіндік ерекшеліктерге ие
болады.
Зиян келтіру салдарынан ... ... бір ... ... ... Сондықтан оның мазмұнына зиян ... ... ... өтеу ... ... Оны өтеу ... ... сот шешімімен, тараптардың келісімімен анықталатын болады
немесе міндеттеме ... ... ... өтеу жөніндегі міндетті оның алдында іс ... ... ... ... атап өткеніміздей, көптеген қатысушылары бар міндеттеме
туындауы мүмкін. ... ... ... ... мүлік
екі және одан да көп тұлғалардың ортақ бірлескен меншігінде болған ... өзге де ... ... жағдайларда орын алады.
Зиянды бірлесес отырып келтіру ретінде зиян келтіру сол үшін жауапты
бірнеше тұлғалардың ортақ ниеттерімен қамтылатын жағдайлар ... ... ... солидарлы жауапкершілікке алып келеді. ҚР АК 932 –
бабына сәйкес. Бірлесіп зиян келтірген тұлғалар ... ... ... береді. Ортақ жауапкершілік кезінде зиян ... ... ... ... көлемде жауап береді. Зиянды ортақтасып
өтеу қазіргі таңда Қазақ ССР ... бір ... ... Енді сот ... ... ... және оның ... бірлесіп зиян келтірген тұлғаларға үлестік жауаптылық жүктеуге құқылы.
Зиян келтірушінің ... ... тиіс ... мөлшері олардың сол бірі
немесе өзге ... іс ... ... ... мөлшеріне сәйкес
айқындалатын болады. Егер мұндай анықтау мүмкін болмаса, онда оларға ... ... ... ... ... ... ... Болашақта зиян келтiру қаупi мұндай қауiптi тудыратын iс-әрекеттерге
тыйым салу туралы талап қоюға негiз бола алады.
2. Егер келтiрiлген зиян оны ... ... ... жаңадан зиян
келтiру қаупiн туғызатын кәсiпорынды, ғимаратты пайдаланудың не өзге де
өндiрiстiк қызметтiң салдарынан болса, сот ... ... ... ... ... ... ... құқылы.
Егер тиiстi қызметтiң тоқтатылуы қоғамдық мүдделерге қайшы келсе, сот
оны тоқтату туралы талаптан бас тарта алады. Мұндай қызметтi ... ... ... осы ... ... зиянды өтеттiру құқығынан
айырмайды.Қажеттi қорғану жағдайында келтiрiлген зиян, егер бұл ретте ... асып ... ... ... ... ... яғни зиян
келтiрушiнiң өзiне немесе басқа тұлғаларға қатер туғызатын қауiптi жою үшiн
келтiрiлген зиян, егер бұл қауiптi осы ... өзге ... ... ... оны зиян ... ... ... тиiс. Мұндай зиян
келтiрiлген мән-жайларды ... ... сот оны өтеу ... ... ... ... жасаған үшiншi бiр тұлғаға ... ... осы ... ... мен зиян ... ... сондай-ақ осы
үшiншi тұлғаны да, зиян келтiрушiнi де зиянды өтеуден толық ... ... ... ... туындайтын міндеттемелердің пайда болу шарттары.
Жоғарыда бір зиян келтіруден туындайтын міндеттемелердің пайда ... ... ... ... ... ... ... жасаған
болатынбыз.
Сондай – ақ ҚР АК 917 – бабының 2 – тармағында зиян келтірушінің егер
зиян ... ... ... ... оны өтеу
жауапкершілігінен босатылатындығы көзделген. Заңнама мен ... ... ... оның ... болу болмауына қарамастан жүктелетін
жағдайлар көзделуі мүмкін.
Сонымен, зиян келтіргені үшін ... ... ... ... ... табылады: 1) құқыққа қайшы іс - ... 2) ... ... 3) тұлғаның іс - әрекеті (әрекетсіздігі)
мен туындаған ... ... ... (зиянның) арасындағы себепті
байланыс; 4) кінә. Аталған төрт шарттар бір – ... ... ... Олар ... құқық бұзушылықтың (деликтінің) өзара ... ... ... ... ... ... біз зиян ... міндеттеменің пайда болу (азаматтық – құқықтық ... ... ... ... ... бұзушылық табылады.
Құқыққа қайшылық түсінігі азаматтық құқықта көп қырлы болып табылады.
Құқыққа қайшылық ең ... ... іс - ... (қадамдарының)
құқықтық әртүрлі салаларынан нормаларына қайшы келуіне сүйене ... Бұл ... ... қылмыстық құқық, әкімшілік құқық және
т.б. болуы мүмкін. Іс - әрекеттердің (әрекетсіздіктің) объективтік құқық
нормаларына ... келу ... ... құқыққа қайшылығын оңай және
сенімді бағалауға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, бірқатар ... ... ... ... Республикасының да азаматтық құқығында бас деликт қағидасы әрекет
ететіндігін ... жөн. ... ... егер зиян ... оған заң
актілерімен уәкілденген болмаса немесе тұлғаның оған зиян келтіруге деген
келісімі (ниеті) болмаса, кез ... зиян ... ... ... ... ... ... іс - әрекеттердің құқыққа қайшылығы олардың
мораль, саналылық, адамгершілік және әділеттілік талаптарына қайшы ... ... ... жалпы бастауларына сүйене отырып бағаланады.
Әрекетсіздіктің құқыққа қайшылығын анықтау кезінде біршама ... ... ... бір ... орын ... ... сол бір
немесе өзге субъект заңнамаға сәйкес сол бір ... өзге оңды іс ... ... тиіс ... ... ... ... және соның салдарынан
басқа тұлғаның құқықтарымен мүдделеріне зиян келтірілген жағдайда ғана
әрекетсіздік құқыққа ... ... ... Атап ... ... ... бола отырып және тұлғаның жеке ... қол ... ... көре тұра ... ... ... ... мүмкін. Осы
аталғандар құқыққа қайшы әрекетсіздіктің мүмкін болатын жағдайларының ... ... ... Өкінішке қарай, сот органдары әрекетсіздікке қарағанда
әрекеттіліктің құқыққа қайшылығын белсенді түрде қабыл алады және бірқатар
жағдайларда әрекетсіздікке бой ... ... оны ... ... өзге де ... тартудан құтылып кететінін айта кеткен
жөн.
Зиян келтіру барлық жағдайларда ... сол ... өзге бір ... ... ... ... ... біз жоғарыда айтқан болатынбыз.
Заңдылық пен құқыққа қайшылық азаматтық құқықта ажырағысыз түсініктер болып
табылады. Іс - ... ... ... қайшы салдарының
болмауы, оларды азаматтық –құқықтық жауапкершілік негіздемесінің құрамдас
бөлігі ретінде ... ... ... ... де біз ... ... ... әрекетті және оның зиянды салдарынан жеке
– жеке ... Бұл ... да жеке ... ... сөз ... ... Олардың әрқайсысы түсіндірулердің белгілі бір
жиынтығы арқылы ... ... біз ... ... ... оның ... ... құқықта зиян келтірудің алдын алу туралы жаңа норма ... бап). Іс - ... ... ... оның ... ... зиян келтірудің алдын алу үшін тәжірибелік маңызға ие.
Аталған норманы қабылдау деликтілік құқықтың кеңейтіндігінің ... ... ... ... құқық жасалып қойған құқық бұзушылықтарға
заңнамалық реакция білдіру құралдарын ғана емес, сондай – ақ, ... ... ... ету ... да ... ... іс - ... болашақта зиян келтіру қаупін тудыратын
болса, онда бұл іс - әрекеттерге тиым салу ... ... ... ... ... ... ... талап – арызға негіз бола алады.
Әрине, мұндай ...... қою ... іс - әрекетпен
(әрекетсіздікпен) зиян келтірілу ... емес ... ... талап келтірілген зиянды өтеу туралы талап – арызбен бірге қойылуы
мүмкін. Кейбір жағдайларда адамдар ... ... бұл ... ... ... ... ... кәсіпорындардың, құрылымдардың
қызметін, өзге де өндірістік қызметті жалғастыра береді, ол өз ... ... де ... немесе жаңа зиян келтірумен қауіп ... сот ... ... ... зиянды өтеу мен қатар тиісті
қызметті тоқтатуға міндеттеуге тиіс.
Кейбір жағдайларда тұлғаның тиым ... ... ... ... ... ... отырып, сот оның талап – арызын қанағаттандырудан
да бас тартуы мүмкін. Егер субъектінің қызметінде заңнаманы бұзу орын ... ... бас ... негізсіз деп танылады. Сот егер, бұл оны ... ... ... ... ... ... іс - әрекеттерге тиым
салуға тиіс.
Талап – ... ... бас ... ... ... ... ... талап ету құқығынан алдағы уақытта айрылмайды. Зиян азаматтық
құқықта материалдық немесе материалдық емес ... ... ... ... (жою) арқылы бағаланады.
Кейбір жағдайда жеке мүліктік емес игілікті ... ... ... ... ... ... зиян ... туындайтын міндеттемелік құқықтық
қатынасқа себепші болады, басқаша айтқанда, жеке мүліктік емес ... ... ... ... Егер де ... ... болса бұл
жағдайда біз оның жеке мүліктік емес игілігін жою ... ... адам ... ... ... ... ... міндеттеме басқа
тұлғаның шығындарына немесе жоғалтылған мазмұнына қатысты пайда болады.
Осындай мүмкіндікті ескере отырып, автор зиян ... өз ... ... Зиян – бұл ... бір ... және ... көзделген
тәсілдермен оның салдарын жоюды немесе өтеуді талап ету құқығын белгілі бір
тұлғаларға беретін, материалдық ... ... емес ... ... ... ол ... – ақ, құқық бұзушылық элементі). Бұл
анықтама, егер олар ... ... ... іс - ... салдарынан
орын алса, тұлғаның мүліктік немесе мүліктік емес ... ... ... ... ... ... құқықта мүліктік және мүліктік емес деп бөлінеді.
Өтемеуге жататын зиян нақты ... ... ... ... ... ... ... жеке анықтауға немесе біртектес белгілері
мен анықталған) бүлінуінен, жойылуынан келтірілген ... ... (ҚР АК 9- бап, 4- ... ақ зиян ... ... дағдылы айналым жағдайында
алуына болатын, бірақ алынбай қалған табыстары (айырылып қалған пайда) да
кіреді. ... ... ... деп ... ... ғана ... ...
ақ бүлінген мүліктен нәтижелер төл түрінде ... ... ... ... де ... ... жағдайда нақты залал тікелей «бастапқы» зиян бола отырып айқын
көрінеді. Бірақ ол жанама түрдегі ... зиян ... де ... беруі
мүмкін.
Зиян дам өмірі, оның денсаулығы, ар – намысы, іскерлік ... ... қол ... жеке және ... ... ... ... бойынша
туындайтын жеке мүліктік емес құқықтарды бұзатын, сондай – ақ атауға,
өзіндік бейнелеуіне және ... да ... емес ... ... ... ... құқыққа қайшы іс - әрекеттердің салдары болуы
мүмкін.
Денсаулықты ... адам ... ... ... зиян еңбек
ақыны, заңды тұлғаны құрумен немесе құрусыз жеке кәсіпкерлік ... ... ... мүліктік залал түрінде де көрініс табуы мүмкін.
Бұ орайда мүліктік зиянның құрамына емделуге, ... ... ... ... алуға, жерлеуге және т.б. кеткен ... ... ... ... ... зиян ... бір бөлігінде
нақты мүліктік залал болып табылады, бірақ ол алынбай ... ... да ... ... ... емес зиян деп қол ... ... қарамастан мүліктік емес зиян
түсініледі. Яғни моральдық зиян жеке және заңды тұлғалардың мүлкіне де ... жеке ... емес ... ... да ... салдары болуы мүмкін.
Себепті байланыс – бұл азаматтық ... ... ... ... ... ... ... нормаларын қолданатын субъектілер құқықтық
және іс жүзінде ... ... ... ... құқыққа қайшы
салдары, тұлғаның жауапкершілікке тарту негізделген қорытынды жасайды.
Себепті байланыс – ... ... ... ол белгілі бір
материалдық көрініске ие ... ... оның болу ... мен сипаты
деликтілік және соған орай туындайтын іс жүргізушілік ... ... ... ... арқылы анықталады. Әрине, деликтінің
басқа да қырлары, ... іс ... ... кез ... ... бір шамада субъективтік тұрғыдан бағаланатындығын айта кеткен жөн,
бірақ себепті байланысты ... ... ... субъективизациясының
дәрежесі елеулі түрде жоғары. Бұл оның ерекшеліктеріне байланысты.
Себепті байланыс, біздің ойымызша, екі түрлі маңызға ие. Біріншіден, ол
жауапкершілікті сол бір ... өзге ... ... ... ... ... ... Екінші жағынан, себеп – сал байланысы
зиянды өтеу шектерін ... ... ... ... критерийі
болып табылады.
Қойылған міндеттердің екіншісін шешу үшін себепті байланысты ескеру
кезінде тұрған мәселенің мәнісі ... ... ... ... ... ... іс - ... туындаған нәтижесінің зерттеліп отырған
себеп – сал байланыстары ... ... ... қандай шектерге
дейін мойындау жеткілікті болады.
Өкінішке қарай, біздің соттарымыздың тәжірибесінде және ... ... ... ... ... ... бөлу қажеттілігі
байқалмайды.
Қазіргі уақытта себеп – сал байланысының екі ... ... ... ... ... бірі ... ... теориясы немесе «эквивалентті
себеп – сал ... ... ... ие. Бұл теорияның себеп – сал
байланысын анықтау туралы бастапқы ережесі мына формулада ... ... ... онда ... де шығарылмауға тиіс. Эквивалентті себеп – ... ... ... – Томас Гоббс пен Бури. ... ... ... ... теориясында қажетті себеп сал байланысы теориясы
деп аталған. Бірақ кеңістік кезеңнің авторлары екі ... ... бір – ... ... әр ... айтып отырған болатын.
Идеологиялық ықпал етуден ... ... ... ... ... ... – сал ... тиісдірек әрі сенімді екені айқын.
Аталған теорияда айтылған себеп сал байланысын айқын көрсететін ... сот ... ... ... ... Е деген азамат 7 наурыз
1996 жылы ... ... ... ... ... ... жанынан өтіп бара жатты. Олар бір біріне жақындағанда Е.
Бұзақылық ниетпен оны ... ... үшін С. ... ... ... жібереді. Төбелес барысында Е. Қалтасынан бүктемелі
пышақ алып ... ... С- тің ... ... ... Сот ... актісінің негізінде жасалған сот қорытындысына сәйкес. Он екі
қабырға аясында кіру ... іш ... ... кесу ... ... ... алынған зақым ауыр жарақаттың қатарына жатады және ... алып ... ... ... – сал ... ... табылады.
Себеп –сал байланысын анықтау барлық жағдайларда оңай емес. Осыған орай
оның тағы бір теориясын пайдалану ұсынылады. Ол теория «бара – бар» ... – тең» ... – сал ... ... деп аталады. Оған сәйкес, зиян
үшін жауапкершілік, егер құқық бұзушылық іс ... ... ... ... болу мүмкіндігін елеулі түрде арттырып жіберсе
туындауға тиіс. Егер құқық бұзушылық іс - әрекеттері мән - ... ... ... ... да зиянның пайда болуына еш маңызғы ие ... ... ... болуына әдеттен тыс және бөтен іс - ... ... ... онда ... ...... жауапкершілік жүктелген кезде жәбірленген тараптық
кінәлігі ескеріледі. Жәбірленушінің теріс пиғылының ... ... ... ... жәбірленушінің өзінің өрескел абайсыздығы зиянның пайда болуына
немесе ұлғаюына себеп ... ... мен зиян ... ... ... өтеу мөлшері азайтылуға тиіс.
Жәбірленуші өрескел абайсыздық жасап, зиян келтірушінің кінәсі болмаған
жағдайда, оның ... ... ... ... ... егер заң
актілерінде өзгеше көзделмесе, өтеу мөлшері азайтылуға тиіс немесе ... бас ... ... ... өмірі мен денсаулығына зиян
келтірілген жағдайда зиянды өтеуден толық бас ... жол ... ... келтірілген зиянды өтеу кезінде
жәбірленушінің кінәсі Қр АУ 937 – ... ... ... шығындар бөлігінде
ескерілмейді. Азаматтың қайтыс болуы салдарынан ... ... зиян ... ... – ақ оны ... ... ... өтеу
кезінде жәбірленуші кінәсінің болуы маңызды болып табылмайды.
Кінәні ескерудің тағы бір ... атап ... бұл жолы біз ... ... ... ... ҚР АК 935 – ... 5 – тармағына
сәйкес, зиян азаматпен келтірілген кезде оның ... ... ... ... сот одан келтірілген зиян үшін өндірілетін сома ... ... Егер зиян ... ... ... ... жол берілмейді.
3. Зиян келтірудің жекелеген жағдайлары үшін туындайтын жауапкершілік.
Заңды тұлғаның немесе ... өз ... ... зиян ... Заңды тұлға немесе азамат өзiнiң ... ... ... ... ... ... ... зиянды өтейдi.
2. Зиян келтiруi салдарынан туындайтын мiндеттемелер туралы осы ... ... ... деп ... ... шартының негiзiнде,
сондай-ақ азаматтық-құқықтық шарттың негiзiнде орындаған, егер бұл ретте
жұмыстардың қауіпсіз жүргізілуіне жауапты ... ... ... немесе
азаматтың тапсырмасымен және бақылауымен iс-әрекет жасаған немесе ... ... ... ... ... ... акционерлiк қоғамдар мен ... ... ... (мүшелерi) серiктестiктiң, акционерлiк
қоғамның немесе кооперативтiң кәсiпкерлiк, өндiрiстiк немесе өзге ... ... ... ... ... ... зиянды өтейдi.
Мемлекеттiк органдар, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдары, сондай-ақ
олардың лауазымды адамдары келтiрген зиян үшiн жауапкершiлiк
1. Мемлекеттiк органдардың заң ... ... ... ... ... ... зиян актiнi шығарған органдар ... ... ... қарамастан, сот шешiмi негiзiнде өтелуге
тиiс. Зиян мемлекеттiк қазына ... ... ... ... не ... ... басқа органдар мен азаматтар қазына өкiлдерi болады.
2. Жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдары өз ... мен ... ... зиян үшiн сот ... ... бередi.
3. Мемлекеттiк органдар лауазымды адамдарының әкiмшiлiк басқару саласындағы
заңсыз iс-әрекетiнен (әрекетсiздiгiнен) ... зиян осы ... ... ... (осы ... ... ... негiздерде
өтеледi. Олар жеткiлiксiз болған кезде зиян мемлекеттiк қазынаның есебiнен
субсидиарлық жолмен өтеледi.
Анықтау, алдын ала ... ... және сот ... ... ... ... зиян үшін ... Заңсыз соттау, заңсыз қылмыстық жауапқа тарту, бұлтартпау шарасы ретiнде
заңсыз қамауға алу, үйде қамауда ұстау, ешқайда ... ... ... ... ... ... немесе еңбекпен түзеу түрiндегi әкiмшiлiк жазаны
заңсыз қолдану, ... ... ... ... ... ... заңсыз орналастыру салдарынан азаматқа ... ... ... ала ... ... және сот ... ... кiнәсiне қарамастан, заң актiлерiнде белгiленген тәртiппен
толық көлемде мемлекет өтейдi.
2. Анықтау, ... ала ... ... ... өзге де ... iс-
әрекетiнiң салдарынан азаматқа немесе заңды тұлғаға келтiрiлген зиян ... ... ... ... мен ... ... ... Судьялардың және басқа сот қызметкерлерiнiң ... ... сот ... ... ... кезiнде келтiрiлген зиян, осы
баптың 1-тармағында көзделгеннен басқа ретте, осы Кодекстiң 922-бабының ... ... ... мен ... ... өтеледi.
Өзiнiң жауаптылығын сақтандырған тұлғаның зиянды өтеуi
Ерiктi немесе мiндеттi түрде сақтандыру тәртібімен өзінің ... ... ... немесе азамат, келтiрiлген зиянды толық өтеу үшiн
сақтандыру сомасы ... ... ... ... ... ... ... мөлшерiнiң арасындағы айырманы өтейдi.
Он төрт жасқа ... ... ... ... зиян ... Жасы он төртке жетпеген кәмелетке толмағандар (жас балалар) келтiрген
зиян үшiн, егер зиян ... ... ... ... оның ... ... ... қорғаншылары жауап бередi.
2. Егер қорғаншылыққа мұқтаж жас бала тиiстi тәрбиелеу, ... ... ... ... ... ... ... орай өзiнiң қорғаншысы
болып табылатын осы сияқты басқа мекемеде болса, егер зиян өзiнiң кiнәсiнен
болмағанын ... жас бала ... ... сол ... өтеуге
мiндеттi.
3. Егер жас бала оқу орнының, тәрбиелеу, емдеу немесе оны ... ... ... өзге ... ... шарттың негiзiнде
қадағалауды жүзеге асыруға міндеттi адамның бақылауында болған уақытта зиян
келтiрсе, зиян олардың қадағалауды жүзеге ... ... ... келтiрiлген зиян үшiн осы мекемелер мен адамдар, жауап бередi.
4. ... ... ... ... оқу орындарының,
тәрбиелеу, емдеу және өзге де мекемелердiң зиянды өтеу жөнiндегi мiндетi
жас баланың кәмелетке толуымен ... оның ... өтеу үшiн ... ... тоқтатылмайды.
Егер ата-аналары (асырап алушылары), ... ... ... ... ... осы ... ... аталған басқа да азаматтардың
жәбiрленушiнiң өмiрi мен ... ... ... өтеу ... ... ... ал толық әрекет қабiлеттiлiгi болған зиян
келтiрушiнiң өзiнде мұндай ... ... сот ... мен ... ... жағдайын, сондай-ақ басқа да ... ... ... зиян ... ... ... ... толық немесе iшiнара
өтеу туралы шешiм қабылдауға құқылы.
Он төрт жастан он сегiз жасқа дейiнгi кәмелетке толмағандар ... үшiн ... Он төрт ... он ... ... ... ... толмағандар өздерi
келтiрген зиян үшiн жалпы негiздер бойынша дербес жауап бередi.
2. Он төрт ... он ... ... дейiнгi кәмелетке толмағандардың зиянды
өтеу үшiн жеткiлiкті мүлкі немесе өзге кiрiс көздерi ... ... олар ... өз ... ... ... зиянды толық немесе
оның жетпей тұрған бөлiгiн ата-аналары ... ... ... ... ... он төрт ... он ... жасқа дейiнгi қамқоршылыққа мұқтаж кәмелетке
толмаған адам тиiстi ... ... ... ... ... ... ... заңға орай оның қамқоршысы болып табылатын сол
сияқты басқа да мекемеде ... зиян ... ... ... ... ... немесе оның жетiспей тұрған бөлiгiн сол мекемелер
өтеуге мiндеттi.
3. Ата-аналардың (асырап алушылардың), қамқоршының және тиiстi ... өтеу ... ... зиян келтiрушiнiң кәмелетке толуы ... онда ... ... ... зиянды өтеуге жеткiлiктi мүлiк немесе
кiрiс көздерi пайда болса не ол ... ... ... ... ие ... ... «(осы Кодекстің 17-бабының 2-тармағы,
22-1-бабы).
Ата-ана құқықтарынан айырылған ата-аналардың ... ... зиян үшiн ... ... ... ... егер ... зиян келтiруге әкеп
соқтырған мiнез-құлқы ата-ананың баланы тәрбиелеу жөнiндегi мiндеттерiн
дұрыс ... ... ... ... ... деп ... сот ... ата-ана құқықтарынан айырылғаннан кейiн үш жыл бойы оның ... ... ... зиян үшiн ... ... ... қабiлетсiз деп танылған азамат келтiрген зиян ... ... ... деп ... ... ... зиянды (осы Кодекстiң
26-бабы), егер олар зиян өздерiнiң кiнәсiнен болмағанын дәлелдемесе, оның
қорғаншысы немесе оны қадағалауды жүзеге ... ... ұйым ... Қорғаншының немесе ұйымның әрекетке қабiлетсiз деп ... ... ... өтеу ... ... оның ... ... қалпына
келген жағдайда да тоқтатылмайды.
3. Егер қорғаншы қайтыс болса не оның зиянды өтеу үшiн жеткiлiктi ... ал зиян ... ... мұндай қаражат болса, сот жәбiрленушi
мен зиян келтiрушiнiң мүлiктiк жағдайын, сондай-ақ басқа да мән-жайларды,
атап айтқанда, зиян ... ... ... ... ... отырып, жәбiрленушiнiң өмiрi мен денсаулығына келтiрiлген зиянды ... ... ... ... ... немесе iшiнара өтеу ... ... ... ... шектеулi деп танылған азамат келтiрген зиян
үшiн жауапкершiлiк
Әрекетке қабiлеттiлiгi ... деп ... ... ... ... ... заттарды жөнсiз пайдалануы салдарынан келтiрген
зиянды (осы Кодекстiң 27-бабы) зиян ... өзi ... ... ... ... ... ... азамат келтiрген зиян үшiн
жауапкершiлiк
1. Өз ... ... ... алмаған немесе өзiне-өзi ие бола алмайтын
жағдайда зиян ... ... ... ... ... он төрт жастан
он сегiз жасқа дейiнгi кәмелетке толмағандар ... ... зиян ... бермейдi.
Егер жәбiрленушiнiң өмiрiне немесе денсаулығына зиян келтiрiлсе, сот
жәбiрленушi мен зиян ... ... ... сондай-ақ басқа да мән-
жайларды ескере отырып, зиянды өтеу жөнiндегi мiндеттi зиян ... ... ... ... ... Егер спирттi iшiмдiктердi, есiрткi заттарды пайдаланып немесе ... өзiн ... ... ... зиян ... жауаптылықтан
босатылмайды.
3. Егер зиянды жүйке ауруы және ақыл-ойының кемiстiгi ... өз ... ... түсiне алмайтын немесе өзiне-өзi ие бола ... ... сот ... өтеу ... осы ... бiрге тұратын еңбекке
қабiлеттiлерге: зиян ... ... ... ... ... оны
әрекетке қабiлетсiз деп тану және оған ... ... ... ... ... ата-анасына, кәмелетке толған балаларына жүктеуi мүмкiн.
Айналасындағыларға жоғары қауiп туғызатын қызмет (жоғары қауiптiлiк
көздерi) арқылы ... зиян үшiн ... ... ... үшiн жоғары қауiптiлiкпен байланысты заңды
тұлғалар мен азаматтар (көлiк ұйымдары, өнеркәсiп орындары, ... ... ... және т.б.), егер зиян ... ... ... терiс пиғылының салдарынан пайда болғанын дәлелдемесе,
жоғары қауiптiлiк көздерi келтiрген зиянды өтеуге мiндеттi.
Зиянды өтеу ... ... ... ... жүргiзу құқығымен немесе
жедел басқару құқығымен немесе кез келген басқа да заңды негiзбен ... ... ... ... ... құқығына берiлген сенiмхат, көздердi
беру туралы ... ... өкiмi ... және т.б.) жоғары қауiптiлiк
көзiн иеленушi заңды тұлғаға ... ... ... ... ... ... иелерi қауiптiлiк көздерiнiң өзара iс-
қимылының ... ... ... және т.б.) ... үшiншi
тұлғаларға келтiрiлген зиян үшiн осы баптың 1-тармағында ... ... ... ... ... қауiптiлiк көздерiнiң өзара iс-қимылы салдарынан олардың
иелерiне ... зиян ... ... ... Бұл ... бiр ... ... келтiрiлген зиянды осы тарап толық көлемiнде
өтейдi;
2) екi ... ... ... ... ... зиян ... кiнәсiнiң дәрежесiне сай өтеледi.
Тараптардың әрқайсысының кiнәсiнiң дәрежесiн белгiлеу мүмкiн болмаған кезде
жауаптылық олардың арасында тең бөлiнедi.
Зиян келтiруде ... ... ... кезде олардың бiрде-бiреуiнiң
зиянды өтеудi ... ... ... жоқ. ... ... ... жағдайда
өзi шеккен шығындар тәуекелiн көтередi.
3. Жоғары қауiптiлiк көзiнiң иесi, егер қауiптiлiк көзi басқа ... ... ... ... ... ... ... осы көз келтiрген зиян үшiн жауап бермейдi. ... ... ... көзi ... зиян үшiн ... ... заңға қайшы
иеленушiлер жауап бередi. ... ... ... оның иелiгiнен заңға
қайшы алуда иеленушiнiң ... ... ... ... ... ... қауiптiлiк көзiн иеленген тұлғаларға да жүктелуi мүмкiн.
Бiрлесiп келтiрiлген зиян үшiн жауапкершiлiк
Бiрлесiп зиян келтiрген тұлғалар жәбiрленушiнiң алдында ... ... Сот ... ... ... және оның ... үшiн ... келтiрген тұлғаларға үлестiк жауаптылық жүктеуге құқылы.
Мүлiктiк зиянды өтеу әдiстерi
Зиянды өтеу туралы талапты қанағаттандыра отырып, сот iстiң ... зиян үшiн ... ... ... ... толық өтеуге немесе оны
заттай өтеуге (тегi мен ... нақ ... зат ... бүлiнген затты
жөндеуге және т.б.) мiндеттейдi.
Жәбiрленушiнiң кiнәсi мен зиян ... ... ... ... ... Жәбiрленушiнiң терiс пиғылы салдарынан пайда болған зиян өтеуге
жатпайды.
2. Егер ... ... ... абайсыздығы зиянның пайда болуына
немесе ұлғаюына себеп болса, ... мен зиян ... ... ... өтеу мөлшерi азайтылуға тиiс.
3. Жәбiрленушi өрескел абайсыздық жасап, зиян келтiрушiнiң кiнәсi болмаған
жағдайда, оның жауапкершiлiгi кiнәсiне ... ... ... егер ... ... көзделмесе, өтеу мөлшерi азайтылуға тиiс немесе зиянды
өтеуден бас тартылуы мүмкiн. ... өмiрi мен ... ... жағдайда зиянды өтеуден толық бас тартуға жол берiлмейдi.
4. Жәбiрленушiнiң кiнәсi қосымша шығындарды өтеу кезiнде (осы Кодекстiң 937-
бабы), ... ... ... ... ... ... адамдарға зиянды өтеу
кезiнде (осы Кодекстiң 940-бабы), сондай-ақ ... ... ... ... (осы ... ... ескерiлмейдi.
5. Қасақана жасалған әрекеттермен зиян келтiрiлген реттердi қоспағанда, сот
азаматтың мүліктік жағдайын ескере отырып, ол ... ... ... азайта алады.
4. Азаматтың өмiрi мен денсаулығына келтiрiлген зиянды өтеу
Азаматтың шарттық және өзге де мiндеттемелердi орындау ... ... ... келтiрiлген зиянды өтеу
Азаматтың шарттық мiндеттемелердi, еңбек (қызмет) ... ... ... ... ... өмiрi мен денсаулығына келтiрiлген
зиян, егер заң ... ... ... көтерiңкi жауаптылық көзделмесе,
осы тараудың ережелерi бойынша өтеледi.
Денсаулықты ... ... ... ... ... ... ... Азаматқа жарақат немесе денсаулығына өзгедей зақым келтiрiлген кезде
жәбiрленушi жоғалтқан, онда болған немесе анық ... ... ... (кiрiс),
сондай-ақ денсаулыққа зақым келтiруден туындаған шығындар (емделуге,
қосымша тамақтануға, ... ... ... ... салғызуға, бөгде
адамның бағып-күтуiне, санаторий-курорттық емделуге, ... ... ... ... ... мамандыққа даярлауға және т.б.), егер
жәбiрленушi көмек пен күтiмнiң осындай түрлерiне ... және ... ... деп ... ... ... ... табысты (кiрiстi) анықтау кезiнде жарақаттануына немесе
денсаулығына ... ... ... ... жәбiрленушiге
тағайындалған мүгедектiк бойынша жәрдемақы, денсаулығына зиян келтiргенге
дейiн де, одан кейiн де тағайындалған басқа да ... ... ... ... өтеу ... қосылмайды. Зиянды өтеу есебiне
жәбiрленушiнiң денсаулығы зақымданғаннан ... ... ... та
есептелмейдi.
3. 937 бапқа сәйкес жәбiрленушiге тиесiлi өтемнiң ... мен ... ... ... шартпен көбейтiлуi мүмкiн.
Денсаулықтың зақымдануы салдарынан ... ... ... ... ... ... табыстың (кiрiстiң) мөлшерi жарақаттануына
немесе денсаулығының өзгедей зақымдануына ... не ... ... қабiлетiн, ал ол болмаған кезде - жалпы ... ... ... ... ... ... айырылу басталғанға дейiнгi
орташа айлық табысының (кiрiсiнiң) проценттерiмен анықталады.
2. Жоғалтылған табыстың (кiрiстiң) құрамына негiзгi жұмыс орны бойынша ... қоса ... ... ... да, еңбек және азаматтық-құқықтық
шарттар бойынша еңбекке ақы төлеудiң жеке табыс ... ... ... ... Бiр ... ... төлемдер (пайдаланылмаған демалыс үшiн
өтемақылар, жұмыстан ... ... шығу ... және ... ... ... ... және жүктiлiк пен босануға
байланысты демалыс кезеңi үшiн төленген жәрдемақы есептеледi. ... ... ... ... ... қаламақы жоғалтылған
табыстың құрамына кiредi, бұл орайда кәсiпкерлiк қызметтен алынатын кiрiс
салық органы ... ... ... ... ... түрлерi салықтар ұсталғанға дейiн есептелген
сомаларда ескерiледi.
3. Орташа айлық табыс (кiрiс) ... ... ... не ... ... ... ... жұмыстың он екi айындағы табыстың
(кiрiстiң) жалпы сомасын он ... бөлу ... ... Зиян ... ... он екi айдан аз уақыт жұмыс iстеген жағдайда орташа айлық
табыс (кiрiс) денсаулыққа зақым келтiрудiң алдындағы нақты ... ... ... ... ... жалпы сомасын осы айлардың санына бөлу
жолымен есептеледi.
Жәбiрленушi толық жұмыс iстемеген айлар оның ... ... ... ... ... ... ... ауыстырылады не оларды ауыстыру мүмкiн
болмаған ... ... ... ... ... зиян ... кезде жұмыс iстемеген жағдайда оның қалауы
бойынша жұмыстан босатылғанға дейiнгi табысы не осы ... ... ... сыйақысының жай мөлшерi ескерiледi, бiрақ ол ... ... бiр ... есептiк көрсеткiштiң он еселенген
мөлшерiнен кем болмауға тиiс.
5. Егер ... ... ... оған жарақат келтiрiлгенге
немесе денсаулығының өзгедей зақымдануына ... оның ... ... ... ... болса (атқаратын қызметi бойынша жалақысы
арттырылса, бiршама жоғары ақы ... ... ... оқу ... ... ... тұрса және жәбiрленушiнiң еңбегiне ақы төлеудiң
өзгертiлуiнiң тұрақтылығы немесе ... ... ... басқа
жағдайларда), оның орташа айлық табысын (кiрiсiн) белгiлеу кезiнде ол алған
немесе ... ... ... алуы тиiс ... ... ... ... толмаған адамның денсаулығы зақымданған кезде зиянды өтеу
1. Жасы он төртке жетпеген және табысы жоқ кәмелетке ... адам ... ... ... өзгедей зақымданған жағдайда зиян үшiн ... ... ... ... ... ... ... Жәбiрленушiнiң он төрт жасқа толғаннан кейiн, сондай-ақ ... ... он ... он ... жасқа дейiнгi кәмелетке толмағанға зиян келтiрiлген
жағдайда зиян үшiн жауапты ... ... ... туындаған
шығындардан басқа, еңбекке ақы төлеудiң заң актiлерiмен белгiленген он
еселенген айлық ... ... ... ала ... оның ... жоғалтуына және еңбек қабiлетiнiң төмендеуiне ... ... ... ... мiндеттi.
Егер денсаулығы зақымданған кезде кәмелетке толмаған адамның ... зиян осы ... ... ... ... еңбекке ақы төлеудiң заң
актiлерiмен белгiленген кемiнде он ... ... ... ... өтеледi.
Еңбек қызметi басталғаннан кейiн жәбiрленушi өзi алатын табысты
негiзге ала ... ... ... өзi ... қызмет бойынша белгiленген
сыйақының немесе өзiнiң жұмыс орны бойынша сол бiлiктiлiктегi қызметкер
табысының мөлшерiнде зиян ... ... ... ... ... ... ... салдарынан залал шеккен адамдарға зиянды өтеу
1. Азамат қайтыс болған жағдайда қайтыс ... ... ... немесе
ол қайтыс болған күнге дейiн одан жәрдем ақша алуға құқылы ... ... ... ... ... адамның ол қайтыс болғаннан кейiн туған
баласының, ... ... ... ... не ... ... ... iстемейтiн және қайтыс болған адамның асырауында ... ... жасы он ... ... не ... ... ... да,
медицина органдарының қорытындысы бойынша денсаулық ... ... ... ... ... ... мен апа-қарындастарын күтумен
айналысатын, отбасының басқа да мүшесiнiң ... ... ... құқығы бар.
2. Қайтыс болған адамның асырауында болған және ол қайтыс болғаннан кейiн
бес жылдың iшiнде еңбекке ... ... ... адамдардың да зиянды өтетiп
алуға құқығы бар.
Ата-аналарының ... ... не ... iстемейтiн және қайтыс болған
адамның осы баптың ... ... ... немерелерiн, аға-
iнiлерi мен апа-қарындастарын күтумен айналысатын және күтудi жүзеге асыру
кезеңiнде еңбекке ... ... ... ... ... ... ... күту аяқталғаннан кейiн зиянды өтетiп алу құқығын сақтап қалады.
3. Зиян: кәмелетке толмағандарға - он ... ... ... дейiн, он
сегiздегi және одан да ересек жастағы оқушыларға - күндiз оқыту нысанындағы
оқу орындарындағы оқуы аяқталғанға ... ... әрi ... ... үш
жасқа дейiн; елу сегiз жастан асқан әйелдер мен алпыс үш ... ... ... - өмiр ... ... мүгедектiк мерзiмiне; ата-аналарының
бiреуiне, жұбайына не ... ... ... ... болған балаларын,
немерелерiн, аға-iнiлерi мен апа-сiңлiлерiн, қарындастарын ... ... ... ... - олар он төрт жасқа толғанға дейiн не
денсаулық жағдайы өзгергенге дейiн өтеледi.
Азамат қайтыс болған жағдайда келтiрiлген зиянды өтеу мөлшерi
1. ... ... ... ... ... ... ... бар адамдарға
зиян оның көзi тiрi кезiнде өзiнiң асырауына алған немесе алуға ... ... ... ... (кiрiсiнiң) осы Кодекстiң ... ... ... ... ... ... Осы ... зиянды
өтеудi белгiлеген кезде қайтыс болған ... ... ... ... ... көзi тiрi кезiнде алып жүрген зейнетақысы, ғұмырлық ... мен осы ... ... да ... қосылады.
2. Зиянды өтеудiң мөлшерiн анықтаған кезде ... ... ... ... ... ... асыраушы қайтыс болғанға
дейiн де, одан кейiн де тағайындалған ... да ... ... ... стипендия, зейнетақы төлемдерi ескерiлмейдi.
3. Асыраушының қайтыс болуына байланысты ... ... ... ... ... ... өтемнiң мөлшерi, баланың асыраушы қайтыс
болғаннан кейiн туылуы; қайтыс болған асыраушының балаларын, немерелерiн,
аға-iнiлерi мен апа-қарындастарын ... ... ... өтемнiң
тағайындалуы (тоқтатылуы) жағдайларын қоспағанда бұдан әрi ... ... ... мен ... заң ... немесе шартпен көбейiтiлуi
мүмкiн.
Зиянды өтеу ... ... ... ... iшiнара жоғалтқан жәбiрленушi, егер оның еңбек қабiлетi
оған өтем тағайындалған кезде өзiнде болған ... ... ... ... ... байланысты төмендеп кетсе, зиянды өтеу
мiндетi ... ... өтем ... тиiсiнше көбейтудi кез келген
уақытта ... ... ... ... денсаулығының зақымдануына байланысты зиянды өтеу мiндетi
жүктелген ... егер ... ... ... зиян үшiн өтем
тағайындаған кезде өзiнде болған еңбек қабiлетiне қарағанда артып кетсе,
өтем ... ... ... ... етуге құқылы.
3. Егер зиянды өтеу мiндетi жүктелген азаматтың мүлiктiк жағдайы жақсарса,
ал ... ... осы ... ... 5-тармағына сәйкес төмендесе,
жәбiрленуші зиянды өтеу мөлшерiн көбейтудi талап етуге құқылы.
4. Зиян келтiрiлген ... ... ... егер ... ... ... ... өтеу тағайындалған кездегiмен ... не ... ... толуына байланысты нашарласа, сот ... ... ... ... (осы ... ... 5-тармағы).
Күнкөрiс құнының артуына және айлық есептiк көрсеткiштiң өсуiне байланысты
зиян өтемiнiң көбейтiлуi
Азаматтарға денсаулығының зақымдануына немесе жәбiрленушiнiң қайтыс ... ... ... өтеу сомалары күнкөрiс құны артқан жағдайда заң
актiлерiмен белгiленген тәртiппен индекстелуге тиiс.
Жалақының ең ... ... заң ... ... ... ... ... жоғалтылған табысты (кірісті), жәбiрленушi
денсаулығының зақымдануына және оның ... ... ... өзге ... өтеу ... айлық есептiк көрсеткiштiң
артуына бара-бар көбейтiледi (осы Кодекстiң 283-бабы).
Зиянды өтеу жөнiндегi төлемдер
1. Жәбiрленушiнiң ... ... ... ... ... болуына
байланысты зиянды өтеу ай сайынғы төлемдермен жүргiзiледi.
Дәлелдi себептер болған ... сот зиян ... ... отырып, өтемге құқығы бар азаматтың талабы бойынша оған тиесiлi
төлемдердi бiр ... ... үш ... ... етiп ... ... ... шығындарды өндiрiп алу медициналық сараптама ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қызмет
көрсету мен мүлiктiң құнына алдын ала ақы ... ... ... ... ... алу, жол ... төлеу, арнайы көлiк құралдарына ақы төлеу
және т.б.) жүргiзiлуi мүмкін.
3. Жәбiрленушi заң ... ... ... ... ... бұрын орындауды талап етуге құқығы болған жағдайларда, мұндай
талап ... ... ... ... жолымен
қанағаттандырылады.
Заңды тұлға тоқтатылған ретте зиянды өтеу
1. Өмiр мен денсаулыққа ... зиян үшiн ... ... ... танылған заңды тұлға қайта ұйымдастырылған жағдайда тиiстi төлемдердi
төлеу ... ... оның ... ... ... Оған ... ... талаптар қойылады.
2. Өмір мен денсаулыққа келтiрiлген зиян үшiн белгіленген ... ... ... ... ... ... жағдайда тиiстi төлемдер заң немесе
өзге де нормативтiк құқықтық актiлермен белгiленген ережелер бойынша оларды
жәбiрленушiге төлеу үшiн ... ... ... заңды тұлғада мүлiктiң болмауы немесе ... ... ... капиталдандыруды жүргiзу мүмкiн болмаған жағдайларда
тағайындалған сомаларды жәбiрленушiге заң актiлерiнде белгiленген тәртiппен
мемлекет төлейдi.
Жерлеуге ... ... ... ... ... ... зиян үшiн ... адамдар жерлеуге
қажеттi шығындарды осы шығындарды көтерген адамға өтеуге мiндеттi.
Осы шығындарды көтерген азаматтардың ... ... ... ... өтеу ... ... Тауарлардың, жұмыстардың, ... ... ... ... ... өтеу, Моральдық зиянды өтеу
Тауарлардың, жұмыстардың, ... ... ... ... ... өтеу негiздерi
Тауарлардың (жұмыстардың, қызмет ... ... ... өзгедей жеткiлiксiздiгi салдарынан, ... ... ... ... ... анық емес ... ... ақпараттың
салдарынан азаматтың өмiрiне, денсаулығына немесе мүлкiне не ... ... ... ... олардың кiнәсiне және жәбiрленушiнiң олармен
шарттық қатынастарда болғандығына ... ... ... немесе дайындаушының (орындаушының) өтеуiне жатады. Осы ереже тек
тауарды (жұмысты, қызмет көрсетудi) тұтынушылық мақсаттарда ... ... ғана ... ... ... көрсетулердiң кемшiлiгi салдарынан
келтiрiлген зиян үшiн жауапты тұлғалар
1. Тауардың кемшiлiгi салдарынан келтірілген зиянды ... ... ... ... ... ... өтеуге тиiс.
2. Жұмыстың немесе қызмет көрсетулердiң кемшiлiгi салдарынан келтiрiлген
зиянды орындаушы өтеуге ... ... ... ... көрсетудiң) қасиеттерi мен оларды пайдалану
ережелерi туралы толық немесе анық ... ... ... ... осы ... 1, ... ережелерiне сәйкес өтелуге тиiс.
Тауарлардың, жұмыстардың, қызмет көрсетулердiң кемшiлiгi салдарынан
келтiрiлген зиянды өтеу ... ... ... ... ... ... туындаған зиян, егер
ол тауардың ... ... ... ... ... ... ... келтiрiлсе өтелуге, ал жарамдылық (қызмет)
мерзiмi белгiленбесе - тауарды ... ... ... ... ... он жыл ... ... тиiс.
2. Зиян:
1) егер заң актiлерiнiң талаптары бұзыла отырып жарамдылық (қызмет) мерзiмi
белгiленбесе;
2) егер сатып алушы (тұтынушы) жарамдылық ... ... ... ... ... туралы және аталған iс- әрекеттердi орындамаған
жағдайда мүмкiн болатын ... ... ... осы ... ... ... ... шегiнен тыс өтелуге тиiс.
Тауарлардың, жұмыстардың, қызмет көрсетiлердiң кемшiлiктерi салдарынан
келтiрiлген зиян үшiн жауапкершiлiктен босату негiздерi
Тауар сатушы ... ... ... ... қызмет көрсетудi орындаушы,
егер зиян дүлей күштiң немесе ... ... ... ... ... ... ... оларды сақтау ережелерiн бұзуы
салдарынан пайда болғанын дәлелдеген ... ғана ... ... ... ... зиян - жеке және ... ... өзiндiк мүлiктiк емес
игiлiктерi мен құқықтарының бұзылуы, кемсiтiлуi немесе олардан айырылуы,
соның ... ... ... ... ... ... ... басынан кешірген (төзімін тауысқан, уайымға салған) жан ... тән ... ... ... ... жасау, ашуландыру, ұялту,
түңілту, тән қиналуы, ... ... ... ... қалу және ... Моральдық зиянды осы баптың 3-тармағында көзделген жағдайлардан басқа
реттерде, зиян келтiрушiнiң кiнәсi болған ... зиян ... ... Зиян ... кінәсіне қарамастан моральдық зиян мына жағдайларда,
егер:
1) зиян азаматтың өмiрi мен ... ... ... көзi ... зиян ... оның заңсыз сотталуының, заңсыз қылмыстық жауапқа
тартылуының, бұлтартпау шарасы ретiнде ... ... ... үйде ... ... ешқайда кетпеуi туралы қолхат алуды қолданудың, қамауда
ұстау, ... ... ... немесе басқа емдеу мекемесiне
орналастыру түрiнде әкiмшiлiк жазаны ... ... ... зиян ... ... мен iскерлiк беделiне нұқсан келтiретiн
мәлiметтер тарату арқылы келтiрiлсе;
4) заң актiлерiнде көзделген өзге де ... ... Заң ... көзделген жағдайларды қоспағанда, азаматтың мүлiктiк
құқықтарын бұзатын әрекеттер (әрекетсiздiк) арқылы келтiрiлген ... ... ... ... өтеу ... ... зиян ... нысанда өтеледi.
2. Моральдық зиянның мөлшерiн ... ... ... ... келтiрiлген адамгершiлiк залалдың ауырлығын ... ... да, ... ... жан ... мен тән азабының дәрежесiн
дәлелдейтiн объективтi деректер де: қол сұғу ... ... ... ... ар-ождан, қадiр-қасиет, бостандық, тұрғын үйге ешкiмнiң
тимеуi және т.б.) өмірлiк маңыздылығы; ... ... ... ... ... ... мүгедектiкке әкеп соққан дене жарақатын
салу, бас бостандығынан айыру, жұмыстан немесе ... ... ... ... ... қалдыратын жалған мәлiметтер тарату ... мен ... өмiр сүру ... ... ... ... материалдық,
денсаулық жағдайы, жасы және басқалары), өзге де назар ... ... ... ... Моральдық зиян өтелуге тиiс мүлiктiк зиянға қарамастан өтеледi.
Қорытынды.
Азаматтық құқық бұзушылық құрамының соңғы элементі – кінә.Қылмыстық
құқық ... ... ... ... да ол дәстүрлі түрде
өзінің ... ... ... мен оның ... ... ... субъектінің
психикалық қатысы ретінде қарастырылған. Қазіргі таңда азаматтық құқықта
кінә түсінігі біршама өзгерген. ... ... ... ... ... ... кодекстің 359 – бабына сәйкес егер құқық бұзушы
міндеттеменің бұзылуына жол бермеу үшін ... ... ... ... ол ... деп танылады. Деликтілік міндеттемелерге қатысты
кінәні осылайша түсіндіру толық емес боп ... ... ... ... ... ... үшін ... дәстүрлі түсінігінде естен
шығармаған жөн. Алайда ... ... ... ... іс - ... нәтижесіне қасақана немесе абайсыздық нысанындағы психикалық қатысы,
егер екі тараптың да кінәлігі туралы сөз ... ... ... әсер ... ... жөн.
ҚР АК 920 – бабының нормасына сәйкес аса ... ... зиян ... ... ... ... тұрған қауіпті жою үшін
келтірілген жағдайларда ол мүлік ... осы ... ... тұлғамен
өтелуге тиіс.
Кейбір жағдайларда, тағы да тұлғалардың ... ... ... ... ... ... бір тұлғаға зиянды үлестік тәртіпте ... ... ... Олар сот пен ... зиянды өтеуден толығымен
немесе ішінара босталуы мүмкін.
Зиян келтiрген тұлғаға керi талап қою ... ... ... ... ... лауазымдық) мiндеттерiн атқару кезiнде
қызметкердiң, көлiк құралын жүргізушi адамның және т.б.) ... ... егер заң ... ... ... ... ... төлем
мөлшерiнде осы адамға керi талап қоюға ... ... ... ... ... ... өтеген зиян келтiрушi, осы зиян келтiрушi
кiнәсiнiң дәрежесiне сәйкес мөлшерде жәбiрленушiге төленген үлестi зиян
келтiрушiлердiң әрқайсысынан ... ... ... Кiнәнiң дәрежесiн айқындау
мүмкiн болмаған жағдайда үлестер тең деп танылады.
3. ... ... ала ... ... және сот ... ... ... зиянды өтеген мемлекеттiң (осы Кодекстiң 923-
бабының 1-тармағы) мұндай адамдардың кiнәсi соттың ... ... ... белгiленсе, осы адамдарға керi талап қоюға құқығы бар.
4. Осы Кодекстiң 925-928-баптарында аталған негiздер бойынша ... ... зиян ... ... керi ... қоюға (регресске) құқығы
жоқ.
Қоғамда қалыптасқан жағдайы (келтірілген зиянды өтеу ... ... ... заң ... жәбірленуші тараптың мүдделерін
қорғауға бағытталған тағы бір батыл шараны көздеді. Яғни бұл заңнамада
көзделгендей ... ... ... ... ... қабілетсіз
тұлғамен келтірілген зиянды соның өз мүлкімен өтеуді көздейтін ... АК 928 б 3 ... ... ... ... ... туралы айтуға
болмайтындығы түсінікті. Аталған шараны қолдану үшін де қорғаншының қайтыс
болуы немесе оның ... ... ... ... ... ... Осы
анықтамалар үстүрт болғандықтан олар одан әрі нақтылануды талап етті. Олар
бойынша моральдық зиянды ... ... ... анықтамасына туралау қиын
екендігін бірден түсінуге ... Сол бір ... өзге зиян ... бұл белгілі бір шектерде болуға тиіс ... алу ... ... бір нысандағы нақты бір игілікті кез келген ... ... ... ... зиян ... ... кез ... игіліктер мен
құқықтарға қолсұғушылық нәтижесі ретінде түсініледі. Әрекет етуші заңдық
анықтамаға сәйкес, ... зиян жеке және ... ... ... емес ... мен құқықтарының бұзылуы, кемсітілуі ... ... ... ... жәбірленушінің өзіне қарсы құқық бұзушылықтың
жасалуы салдарынан басынан ... ... ... ... ... жан
азабы немесе тән азабы (қорлау, ызаландыру, қысым жасау, ашуландыру, ұялту,
түңілту, тән қиналуы, залал шегу, ... ... қалу және ... ... ... құқық бұзушылық зардаптарының ауыртпалығы (жақын
туыстарын өлтіру, мүгедектікке әкеп соққан дене ... ... ... ... ... немесе тұрғын үйден айыру және т.б.)
ескеріледі. Ұятқа қалдыратын ... ... ... ... мен ... өмір сүру ... (қызмет, отбасы, тұрмыс, материалдық,
денсаулық жағдайы, жасы және ... өзге де ... ... тұрарлық мән
жайлар бағаланады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1.Теория государства и права / Пед ред. ... – М. ... Лит. ... ... гражданское право. Учебник –М.Юрид. лит. 1980 .Т 2. Стр ... А.Т., ... Г.А. ... ... ... за ... преступлением против личности. Алматы 2000
4.Ашулов А.Т., Жайлин Г.А. ... ... 105 ... В.А. ... по ... гражданскому праву. Саратов:
Издательство Саратовского ун – та 1973г. Стр 103.
6.Ашеулов А.Т., Жайлин Г.А. Аталған жұмыс. 107 бет
7.Комаров А.С. ... в ... ... М. ... Лит. 1991г.
стр 43
8.Гражданский кодекс Республики Казахстан. Толкование и комментирование.
Общая часть. Вып. 2 ... ... 1997 – Стр ... ... Республики Казахстан (Особенная часть), Комментарий /
Отв.ред. М.К.Сулейменов, ...... : Жеті ... 2000 г. стр ... Верховного суда Российской Федерации по гражданским делам за
1992 – 1994 гг. М: Дн- Юре, 1996 – с ... к ... ... ... ССР / Под ред. ...... 1990
12.Известия (Советов народных депутатов СССР) – 26 июня 1991 год.
13.Вестник Верховного суда РК 1996 № 1- с. ... ... ... Казахстан (Особенная часть), Комментарий /
Отв. Ред. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин – Алматы Жеті жарғы 2000 – с. 575.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің криминологиялық және қылмыстық-құқықтық сипаттамасы41 бет
«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру44 бет
Азаматтарды хабар-ошарсыз кетті ден танудан туындайтын жағдайла21 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық – құқықтық міндеттемелердің жалпы сипаттамасы27 бет
Активтер, міндеттемелер және меншікті капитал22 бет
Алименттік міндеттемелер24 бет
Алиметтік міндеттемелерді құқықтық реттеу126 бет
Ағымдағы және ұзақ мерзімді міндеттемелердің есебі14 бет
Ағымдағы міндеттемелер аудиті41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь