Қолма-қолсыз төлемдер

Жоспар

Кіріспе

Төлем құралдары
Қолма.қол төлемдер
Банкаралық ақша аудару жүйесі
Жаңа əзірлемелер
Бағалы қағаздар бойынша есеп айырысу жүйесі
Сауда.саттық
Клиринг
Есеп айырысу рəсімі
Қолма.қолсыз төлемдер
Орталық банктің бағалы қағаздар инфрақұрылымын пайдалануы

Қорытынды

Пайдалынылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Төлем жүйесі елдің қаржы жүйесінің негізгі компоненті болып табылады. Осыған байланысты Қазақстан Республикасы өтпелі кезең басталған сəттен бері төлем жүйесінің дамуына баса назар аударуда.
Төлем жүйесін жетілдіру жөніндегі іс-шаралар нəтижесінде қазіргі уақытта Қазақстанда екі негізгі төлем жүйесі жұмыс істейді. Банкаралық ақша аудару жүйесі (БААЖ) жəне Бөлшек төлемдер жүйесі (БТЖ).
БААЖ – нақты уақыт режимінде жалпы есеп айрысу жүйесі (бұдан əрі – RTGS) Қазақстанның Ұлттық Банкінде БААЖ пайдаланушыларының шоттарында ақша аударымдарын жүзегеасырады. БААЖ арқылы ірі жəне жоғары артықшылықты төлемдер жүзеге асырылады. Жүйе операциялық күн ішінде ұлттық валютада (теңгеде) пайдаланушыларға түпкіліктілікті қамтамасыз етеді.
БТЖ – ұсақ төлемдерге арналған клиринг жүйесі. Бұл – төлемдер жеке өңделетін, таза негіздегі есеп айырысудың көп жақты жүйесі, бұл ретте таза позициялар да есептеледі. Операциялық күннің соңында кіріс жəне шығыс төлемдерді ескере отырып, əрбір пайдаланушының таза позицияларын есептеу жүзеге асырылады, одан кейін есептеу қорытындылары бойынша ААБЖ-не ақша аударымдары жүзеге асырылады.
Ұлттық Банк (ҚҰБ) 1994 жылы төлем жүйесі реформасын жүргізуді бастады. Оның негізгі мақсаты банктер мен оның клиенттерінің арасында төлемдер жүргізуді тездету болып табылды.
1995 жылы ҚҰБ-нің құрамында Қазақстанда бірінші клиринг палатасы (Алматы клиринг палатасы) құрылды, ол жан-жақты клиринг əдісі бойынша жұмыс істеді. Сондай-ақ жергілікті клиринг палаталары жергілікті клирингті жүзеге асырды. Осы сатыға дейін барлық төлем тапсырмалары қағаз негізінде болған еді.
1996 жылы SWIFT-ке негізделген төлем жүйесі қатысушыларының арасында төлемдер бойынша ақпарат алмасу үшін электронды хабарлардың форматтары əзірленді жəне ендірілді.
Осы жылы Алматы клиринг палатасы ҚРҰБ-нің Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы (ҚБЕО) болып қайта ұйымдастырылды. Ол БААЖ мен ТБЖ-нің операторы болып табылады.
1996 жылғы тамызда КБАО базасында электронды төлем тапсырмаларын өңдейтін, жалпы негізде есеп айырысуды жүзеге асыратын жəне RTGS сипаты бар Ірі төлемдер жүйесі (ІТЖ) ендірілді..
Корреспондентік шоттарды орталықтандыру Ұлттық Банкке банктің есеп айырысу функциясын жедел жүзеге асыруға, төлем жүйесін жəне тұтастай алғанда банк жүйесін бақылау функцияларының тиімділігін арттыруға мүмкіндік берді.
Соңғы жылдар ішінде Ұлттық Банк ТЖ жетілдіру жөнінде жұмыстар жүргізді. Қорытындысында, 2000 жылдың соңында ҚБЕО ІТЖ Банкаралық ақша аудару жүйесі (БААЖ) болып қайта құрылды.
Бөлшек төлемдер саласында қолма-қол ақша мен төлем тапсырмалары Қазақстандағы төлемнің кеңінен тараған əдісі болып табылады. Чектер мен тікелей дебеттеу сияқты дебеттік төлем құралдары кеңінен қолданылады.
Кредиттік жəне дебеттік карточкаларды қоса алғанда, төлем карточкалары саласы жоғары қарқынмен даму үстінде.

Бағалы қағаздарды сатуға қатысты Қазақстан қор биржасы, сондай-ақ биржадан тыс рынок мынадай қаржы құралдарымен жұмыс істейді: шетел валюталары, мемлекеттік бағалы қағаздар, корпоративтік бағалы қағаздар, мерзімді келісім-шарттар.
Есеп айырысулар: бағалы қағаздар
Пайдалынылған әдебиеттер тізімі

1. “Ақшалай төлемдер мен аударымдар туралы” ҚР заңы 29.06.1998
2. “ҚР-ғы вексель айналысы туралы” (28.04.97) ҚР заңы
3. 2000 жылғы 2 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының N 266 бекітілген “Қазақстан Республикасының банктеріндегі клиенттердің банктік шоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртібі туралы” нұсқаулық.
4. 2002 жылы 16 қарашадағы N 465 қаулысымен бекітілген “Активтердің, шартты міндеттемелердің жіктелуі және оларды күмәнді және үмітсіз санаттарға жатқыза отырып, оларға қарсы провизиялар құру” туралы ережесі.
5. 1999 жылы 15 қарашада Ұлттық банктің Басқармасының қаулысымен бекітілген “ҚР екінші деңгейдегі банктерде кассалық операцияларды жүргізу” ережесі.
6. “Қазақстан Республикасы аумағында төлем құжаттарын пайдалану және қолма-қолсыз төлемдер мен ақшалай аударымдарды жүзеге асыру ережесі” туралы ҚР Ұлттық банк Басқармасының 2000 жылға 25 сәуірде бекіткен N 179 қаулысы.
        
        Жоспар
Кіріспе
Төлем құралдары
Қолма-қол төлемдер
Банкаралық ақша аудару жүйесі
Жаңа əзірлемелер
Бағалы қағаздар бойынша есеп айырысу жүйесі
Сауда-саттық
Клиринг
Есеп айырысу рəсімі
Қолма-қолсыз төлемдер
Орталық банктің бағалы қағаздар инфрақұрылымын пайдалануы
Қорытынды
Пайдалынылған әдебиеттер ... ... ... қаржы жүйесінің негізгі компоненті болып ... ... ... ... ... ... ... сəттен бері
төлем жүйесінің дамуына баса назар аударуда.
Төлем ... ... ... ... нəтижесінде қазіргі уақытта
Қазақстанда екі негізгі төлем ... ... ... ... ақша ... ... жəне Бөлшек төлемдер жүйесі (БТЖ).
БААЖ – нақты уақыт режимінде жалпы есеп айрысу жүйесі (бұдан əрі – ... ... ... БААЖ ... ... ... жүзегеасырады. БААЖ арқылы ірі жəне жоғары ... ... ... Жүйе ... күн ... ... ... пайдаланушыларға түпкіліктілікті қамтамасыз етеді.
БТЖ – ұсақ ... ... ... ... Бұл – ... ... таза ... есеп айырысудың көп жақты жүйесі, бұл ретте таза
позициялар да есептеледі. Операциялық ... ... ... жəне шығыс
төлемдерді ескере отырып, əрбір пайдаланушының таза позицияларын есептеу
жүзеге асырылады, одан ... ... ... бойынша ААБЖ-не ақша
аударымдары жүзеге асырылады.
Ұлттық Банк (ҚҰБ) 1994 жылы төлем жүйесі реформасын жүргізуді бастады. ... ... ... мен оның ... ... ... жүргізуді
тездету болып табылды.
1995 жылы ҚҰБ-нің құрамында Қазақстанда бірінші клиринг палатасы (Алматы
клиринг ... ... ол ... ... əдісі бойынша жұмыс істеді.
Сондай-ақ жергілікті клиринг палаталары жергілікті ... ... ... ... ... ... төлем тапсырмалары қағаз негізінде ... ... жылы ... негізделген төлем жүйесі қатысушыларының арасында
төлемдер бойынша ақпарат ... үшін ... ... ... жəне ... жылы ... ... палатасы ҚРҰБ-нің Қазақстан банкаралық есеп айырысу
орталығы ... ... ... ... Ол БААЖ мен ТБЖ-нің операторы
болып табылады.
1996 ... ... КБАО ... ... ... ... өңдейтін,
жалпы негізде есеп айырысуды жүзеге асыратын жəне RTGS сипаты бар ... ... (ІТЖ) ... ... ... ... ... банктің есеп айырысу
функциясын жедел жүзеге асыруға, төлем жүйесін жəне тұтастай алғанда банк
жүйесін бақылау функцияларының ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банк ТЖ жетілдіру жөнінде жұмыстар жүргізді.
Қорытындысында, 2000 жылдың ... ҚБЕО ІТЖ ... ақша ... ... ... қайта құрылды.
Бөлшек төлемдер саласында қолма-қол ақша мен ... ... ... ... тараған əдісі болып табылады. Чектер ... ... ... ... төлем құралдары кеңінен қолданылады.
Кредиттік жəне дебеттік карточкаларды қоса алғанда, төлем карточкалары
саласы ... ... даму ... қағаздарды сатуға қатысты Қазақстан қор биржасы, сондай-ақ биржадан
тыс рынок мынадай қаржы құралдарымен ... ... ... ... ... ... корпоративтік бағалы қағаздар, мерзімді
келісім-шарттар.
Есеп айырысулар: бағалы ... ... ... ... ... ЖАҚ ... «төлемге
қатысты
1) төлемдер мен ақша аударымдарын жүзеге асырудың ... жəне ... ... ... ... негізгі талаптарды;
2) қолма-қол ақшаны пайдалана отырып төлемдерді жүзеге асырудың тəртібі мен
шарттарын белгілейді.
Бұдан басқа, осы ... ... ... Банк ... ... ... ... орындауы үшін міндетті төлемдер мен ақша ... ... ... ... актілер шығарады. Тұрақты төлем
жүйесінің принциптерін сақтауды
қамтамасыз етуге арналған маңызды құрал екінші деңгейдегі банктерді ... ... ... Осы ... ... Ұлттық Банк жəне қадағалау
функциясы берілген басқа мемлекеттік органдар жекелеген ... ... ... жəне ... ... тексереді.
ҚРҰБ төлем жүйесінің операторы болып табылатын ҚБЕО-мен бірлесіп БААЖ ... ... Осы ... ... негізі ҚБЕО мен төлем жүйесі
қатысушыларының арасындағы келісімдермен қамтамасыз етілген. Кез ... ... ... ... шоты бар ... емес ұйым ... пайдаланушысы бола алады.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» Заңға сəйкес ҚРҰБ бағалы
қағаздармен операциялар ... есеп ... қоса ... ... ... қадағалауды жүзеге асырады.
Төлем құралдары
Қолма-қол төлемдер
«Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... мен монеталардың жалғыз эмитенті болып табылады.
2002 жылдың аяғында айналыста 167,1 млрд. теңге болды.
Банкноттар 100, 200, 500, 1000, 2000 жəне 5000 ... ... ... ... басым бөлігі 5000 теңгелік банкноттар.
Монеталар 1, 5, 10, 20, 50 жəне 100 теңге номиналдарымен шығарылды.
2002 жылдың аяғында ... ... мен ... ... ... 4,5% ... ... ақша М1 ақша агрегатының 58,2%-ін құрайды.
Қолма-қолсыз төлемдер
Кредиттік аударымдар
Төлем ... ... ... кең түрде пайдаланылатын төлем құралы
болып табылады. Төлем тапсырмалары төлем жүйесіндегі қолма-қол жасалмайтын
төлемдер үлесінің ең көп ... ... жəне 2002 ... ... ... бойынша 91% жəне сомасы бойынша 95% болды Клиент төлем тапсырмасын
көбінесе қағаз жазбада ... ... ... жəне ... ... арқылы жүзеге асыру жеткілікті
дамымаған.
Дебеттік аударымдар
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... жүргізіледі:
көзделген жағдайларда ақша жіберушінің рұқсатынсыз ақша алу ... ... ... инкассолық өкім, сондай-ақ салық қызметі
органдарының жəне кеден органдарының инкассолық өкімі болып ... ... ... ... қолма-қол ақшасыз трансакциялардың жалпы ... ... ... ... ... чек берушінің алушы банкке жазбаша
осындай ... бар ... ... ... 2002 ... қолма-қол ақшасыз
операциялардың жалпы санының 1,7%-і болды.
жеткізілген тауарлар, орындалған жұмыс, көрсетілген қызмет үшін ақы төлеу
туралы көрсетілген ... ... ... ... ақша ... айтады. 2002 жылы төлем талап-тапсырмасы қолма-қол ... ... ... 0,6%- ... ... шарт ... жүзеге асырылады, соған сəйкес ақша
жіберуші жоғарыда көрсетілген шарттағы тиісті құжаттардың ... ... ... ... ... не ... ... үшін
бенефициардың талаптары негізінде өзінің банктік шотынан ақша алуға келісім
береді. Банктік шотты ... ... 2002 ... ... ... ... санының 1,1% болды.
Төлем карточкалары
2002 жылы Alem Card, Altyn, Каспийский, Сити кард, Иртыш-card жергілікті
жүйелердің төлем ... ... ... ... ... ... ... 235,7 мың данасы айналыста болды. 2002 жылы жергілікті
төлем карточкалары пайдаланыла отырып, сомасы 17,3 млрд. ... 2,0 ... ... ... Жергілікті жүйелердің
карточкалары негізінен қолма-қол ақша алу үшін пайдаланылады. Жергілікті
карточкалар трансакцияларының 0,2%-і ғана қолма-қол ... есеп ... ... жылы ... ірі банктер Europay International, VISA International,
American Exspress, Diners Club, Union Card жəне HSBC ... ... ... ... жүзеге асырды. Жылдың ... ... 1260,2 мың ... ... ... жылы халықаралық жүйелердің төлем ... ... ... ... Теңге сомасына 18,9 млн. трансакциялар жүзеге ... ... ... 3,1%-і ғана ... ақшасыз
есеп айырысу үшін пайдаланылды..
Банкоматтар жəне POS-терминалдары
Банкоматтарды 1997 жылы алғаш рет ... ... ... ... ... ... ... 702 банкомат жұмыс істеді, сонымен бірге
банкоматтардың саны былтырғы жылмен салыстырғанда 30% ... 2002 ... 1 ... ... ... саны 47,1 бірліктен келді.
2002 жылдың аяғында Қазақстанда 5285 POS-терминал жұмыс істеді. POS-
терминалдың саны 2002 ... ... 1 ... ... 355 ... Барлық жергілікті жəне халықаралық карточкаларға дебет карточкасының
қызметі берілді. POS–терминалдары
пайдаланылатын трансакциялар саны едəуір ... ... ... арқылы трансакцияларға арналған 4 процессинг желілері жұмыс
істейді.
Жаңа ... жылы ... ... u1200 ... ... ... карточкалары
бойынша трансакцияларды жүзеге асыру үшін «Процессинг орталығы» ... ... ... мақсаты бұрынғы төлем ... ... ... ... ... карточкаларына пайдаланып, трансакцияларды
орталықтандырылған түрде
өңдеу жəне ... ... ... карточкалар негізінде төлем
карточкаларының ұлттық банкаралық жүйесін ... құру ... ... атап ... ... жəне кредиттік шектеулер, кезектер
жүйесі пайдаланылды.
Банкаралық ақша аудару жүйесі
мақсатында ҚБЕО-ға кезекке ... ... ... ... ең ... ... сомасы туралы электрондық ведомості жібереді.
Жүйедегі ақша аудару пайдаланушының жүйе шотына аударған жəне оның басқа
пайдаланушылардан қабылдаған ақша ... ... ... ... ... күн ... ҚБЕО жүйесі позициясындағы қалдық ... ... ... ... жəне ... ... тең ... тұрақты түрде бақылап отыруды жүзеге асырады.
Егер пайдаланушы жүйесінің шотындағы ақша төлемді жүзеге асыруға ... ... ... ... ... да, қаражат жеткілікті болғанға
дейін уақытша өңделмейді.
Кезектегі төлем тапсырмасы басымдылық кодтарына сəйкес ... ... ... коды пайдаланылады; ең жоғарысы - «0» жəне ең ... коды - ... ... ... пайдалаушы басымдылық кодын өзі белгілейді.
Басымдылық кодтары шегінде ... ... ... ... ... ... жүргізіледі («алғашқы болып келді, алғашқы болып кетті»).
Пайдаланушылар заңдарда ... ... ... ... ... ... белгілеуге құқылы. Пайдаланушы-төлемші
кезектегі төлем тапсырмаларын кез келген сəтте қайтарып алуы
мүмкін. Пайдалауншылар ... күні ... ... ... ... ... алушы төлем тапсырмасын алып, ... ... ... ... шоттарына ақшаны қабылдағаннан ... ... күні ... ... ... ... кешіктірмей өз клиенттерінің шоттарына ақша
қабылдауды орындайды.
Есептеу рəсімдері
Ақша аударымы ҚБЕО төлем тапсырмасын акцептегеннен ... ғана ... жəне ... ... мен міндеттері сондай-ақ ҚБЕО
төлем құжатын акцептеген кезден пайда болады. Электрондық төлем ... ... ... ол төлемді жүзеге асыруға қатысушы тараптардың
бастамасы бойынша қайтарып алынбайды жəне өзгертілмейді.
ҚБЕО-ның төлем тапсырмасын ... ... ... болып табылады:
1. түпнұсқаландырудан өту;
2. ақша аударымының бастамашысында пайдаланушының жəне ... ... ... құжатында көрсетілген соманы пайдаланушының позициясынан есептен
шығарудың мүмкіндігі.
Барлық үш шарт қанағаттандырылған жағдайда, БААЖ төлем ... ... ақша ... ... ... ... кейін БААЖ төлемшіге шоттың
дебеттелгені туралы (МТ900) жəне алушыға шоттың ... ... ... ... ... ... ... жағдайда төлем тапсырмасын
жіберушіге себебін көрсете отырып, оның төлем тапсырмасының өңдеуден ... ... ... жіберіледі.
3-тармақшаның шарттары орындалмаған жағдайда, ... 1 жəне ... ... ... ... төлем тапсырмасы пайдаланушы-
төлемшіге жіберіледі.
Сонымен бірге, дебеттік аударым бойынша төлем ... ... бірі ... алдын ала келісім жасауы болып
табылады. БААЖ-ға ... ... ... ... ... ... ... түпкілікті жəне тұрақты болып саналады.
Кредиттік тəуекелді жəне өтімділік тəуекелін басқару
Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... ... мониторингін жүзеге асырады. ҚБЕО бұл ақпаратты
жүйенің операциялық күні ішінде электрондық тəсілмен ұсынады. Осы ақпаратта
u1078 жүйедегі ... ... ... ... ... жəне кредиттік айналымдардың,
позициялар сальдосының жəне кезекке тіркелген төлем тапсырмаларының жалпы
сомасының ағымдағы жай-күйі туралы ... ... ... ... басқаруының үш тəсілі
пайдаланылады.
Біріншіден, пайдаланушылар ҚРҰБ-дегі корреспонденттік ... БААЖ ... ... алады. Алайда, бұл тəсіл сирек пайдаланылады, өйткені
көптеген пайдаланушылар өз қаражатының басым ... ... ... бас ... ... пайдаланушылар қаражатты банкаралық ақша рыногынан алуы мүмкін.
Үшіншіден, пайдаланушылар қамтамасыз етіліп берілетін сияқты ... ҚРҰБ ... ... ... ҚҰБ-нің төлем жүйесі
басқармасы банктерге ... жəне ... ... бойынша лимиттер.
ҚРҰБ-нің белгілеген шегінде күн ішіндегі «овердрафт» кредиттерін береді.
Егер банктер ... ... сай ... олар ... жəне
овернайт кредиттерін алуға құқылы:
талаптар мен лимиттерді сақтауға тиіс;
орындалмаған міндеттемелері болмауға тиіс;
«овердрафт» заемын беру туралы Келісім жасауға тиіс.
Овердрафттың негізгі шарттары ... ... ... белгіленген лимиттер
шегінде беріледі;
өтелу мерзімі операциялық күн ... ... сағ. ... ... Егер ... дейін овердрафттың орны жабылмай қалса, овердрафттың
құны тиісті шарттармен овернайт ... ... ... ... келесі күні 15:00-де өтелуге тиіс (Т+1).
Егер ҚРҰБ алдындағы міндеттемелер өтелмей қалып қойса, ҚРҰБ ... ... ... ... жəне ... ... мен ... бойынша қажетті
соманы ұстап қалуға құқылы.
Операциялық күнді ... ... ... ... ... ... БААЖ-дағы
пайдаланушының шотында өтімділіктің жетіспеуі себепті жойылады, мұндайда
пайдаланушыға хабарлама жіберіледі.
Бағалы қағаздар ... есеп ... ... қор рыногының басталуы жəне ... ... ... ... ... ... құру ... жеке инвесторларға сату, жаппай жекешелендірудің басталуы,
инвестициялық-жекешелендіру қорлары - осының бəрі Қазақстан ... ... ... көзі болды.
Жекешелендірумен, мемлекеттік борыштық міндеттемелер шығарумен бір уақытта
ҚР-ның бағалы ... ... ... дамыды. Бағалы қағаздар
рыногының жұмыс істеуін реттеу мақсатында «Бағалы қағаздар рыногы туралы»
Заң ... 2003 ... ... ... бір қор ... «Қазақстан қор биржасы» ЖАҚ (ҚҚБ) жұмыс
істейді. Бастапқыда ол Қазақстан банкаралық валюта ... ... ... қарашада құрылған болатын, қызметі қор рыногы шығынының орнын жабуға
дейін кеңейтілгеннен кейін 1995 жылы ... ... ... ... ... болып өзгерді. 1996 жылы сəуірде
биржа Қазақстан қор биржасы (ҚҚБ) болып қайта аталды. ... ... ... ... ҚҚБ ... ... ... құралдарының биржасына (AFINEX)
бөлінді жəне 1999 жылғы сəуірде ҚҚБ-ға қайта ... 1997 ... ... ... кез ... ... ... қатысуға мүмкіндік
беретін алыстан қатысу режимін құру жəне
іске қосу жөніндегі жұмыстар басталды. ... ... ... ... тыс ... ... ... да қатыса алады.
2002 жылдың аяғында Қазақстанда 181,2 млрд. теңге сомасына мемлекеттік
бағалы қағаздар, 1175,2 млрд. ... ... ... жəне 91,9 ... ... ... ... қағаздар айналыста болды.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... органы ҚРҰБ болып ... (2004 ... ... ... ... нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау
жөніндегі уəкілетті орган).
Клиринг
Қазақстанда бағалы ... ... ... ... ... жоқ ... есеп ... жалпы режимде жүзеге асырылады.
Есеп айырысу рəсімі
Бағалы қағаздар бойынша есеп айырысу мынадай түрде жүргізіледі:
1. Мемлекеттік бағалы қағаздар БҚОД Т+0 ... ... ... ... БҚОД ... Т+3 ... Шетел валютасымен операциялар TOD, TOM жəне SPOT шартымен:
«Бағалы қағаздардың орталық депозитарийі» ЖАҚ ... 1997 ... ... ұйым ... құрылған болатын. БҚОД-ның ролі бағалы
қағаздар иелерін есепке алу олардың ... ... ... қағаздарды
материалсыздандыру болып табылады.
Сондай-ақ бағалы қағаздарды сақтауды жəне есепке ... ... ... ... ... ... клиринг қызметін жүзеге
асырады.
БҚОД акционерлерінің құрамына кіретіндер: ҚРҰБ (50%), ҚҚБ ... ... ... ... (16,66%) жəне 6 брокер компаниясы (6,66%). 2002
жылдың аяғында БҚОД
қатысушыларының саны 42 болды, оның ішінде: 19 ... ... ... ... ... ... ААҚ, Қырғыз Республикасының Орталық
депозитарийі жəне ҚРҰБ ... ... ... ... ... ... Алайда,
корпоративтік бағалы қағаздар үшін БҚОД-ның қызметін пайдалану міндетті
емес. Клиенттердің ... ... ... ... бағалы
қағаздарынан бөлінген жəне олар бойынша есеп жеке суб-шоттарда жүргізіледі.
Бағалы қағаздармен операциялар ... ... ... БААЖ ... есеп ... күні ... асырылады. Əрбір
қатысушының БААЖ- да осы мақсаттарға арналған шоты болуға тиіс.
Бағалы қағаздармен ... DVP ... - ... қарай жеткізілім»
бойынша жүзеге асырылады. Жалпы негізде жүзеге асырылатын бағалы қағаздар,
қаражат, сияқты аударым кезінде де DVP ... ... ... салыстырмалы операциялар ретінде БҚОД-ға жіберіледі.
Биржадан тыс сауда-саттық үшін қатысушылар БҚОД-ға тікелей электрондық
хабарлар ... ... жəне БҚОД ... ... мен ... сауда «мэтчингін»
жүргізетін болады. Салыстырылған операцияларды немесе мэтчингті ... БҚОД ... ... ... ... ... тексереді жəне
оларды оқшаулайды. Бағалы ... ... ... операция
жүргізілмейді. БҚОД бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... дебеттеуге жəне өзінің шотын (БҚОД шотын) кредиттеуге тапсырма
жібереді. БҚОД сатып алушының бағалы қағаздары аударылғаннан кейін ... ... ... ... ... кредиттейді. Сатып алушының шотында қаражат
жетіспеген жағдайда БҚОД ... ... ... ... ... БҚОД ... алушы мен сатушыға ... ... ... жібереді. Бастапқы жəне қайталама рыноктың қалыпты жұмыс
істеуі үшін ... ... ... қор ... ... жəне ... ... өзара іс-əрекеті
электрондық хабарлармен алмасу арқылы жүзеге асырылады. ... ... есеп ... жүйесі сағат 9.30-дан 20.00-ге дейін операцияларды
жүзеге асырады, алайда ... есеп ... ... асыру БААЖ-дың
операциялық күні жабылғанға дейін кемінде 40 минут бұрын тоқтатылады.
Орталық банктің бағалы қағаздар ... ... ... ... болып табылады жəне осы арна арқылы кейбір
қызметтің түрлерін жүзеге асырады. Біріншіден, ҚРҰБ БҚОД-ны ... ... ... алу үшін пайдаланады. Бұл ... ҚРҰБ ... ... үшін пайдаланады.
Екіншіден, ҚРҰБ ақша-кредит саясатын жүргізу үшін ашық рынокта операциялар
жүргізеді.
Бағалы ... ... ... бойынша есеп айырысу БҚОД ... БҚОД ҚРҰБ ... жəне ... ... үшін
пайдаланылатын қысқа мерзімді ноттар үшін төлем агенті ретінде ... БҚОД ... ... ... алғашқы
шығарылымды ұйымдастырады, сыйақы төлеуді жəне ұстаушыларға төлеуді ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің бірден бір талаптарын білдіреді.
Сондықтан да жоғарды ... ... келе ... ... тауарлар мен көрсетілген қызметтер үшін ... үшін ... ... ... төлем жүйесіне қатысушыларға жеклеген
жағдайларда сатып алушының немесе сатушының мүдделерін ... ... ... ... ... ... инкассо және
кепіл-хаттарды пайдалану ұсынылады;
Солардың ішінде ... ... ... ... ... ... аккредитивте көрсетілген барлық шарттар, яғни ... ... ... ... жеткізу мерзімі мен тәсіліне, тиеу орыны
мен серзіміне және т.б. қатысты шарттар толық ... ... ... ... ... ... ... онда нақты жөнелткен тауары үшін төлем
алатындығына сенімділігі;
- ... ... ... ... ... ... аяқталған
уақытта сатып алушының резервтеген сомасын қайтарып алытындығына
сенімділігі.
Сатып алушы (импортер) үшін:
- төлемнің банкпен төленетіндігі;
- егер ... ... ... ... сәйкес
келгенде ғана төлемнің жүзеге асатындығы;
- егер сатушы өндіруші емес делдал болса, онда ... ... ... ... ... ... ... құрал ретінде несиелік және есеп айырысу ... ... ... пайдалану қажет.
ҚР –да қазіргі кезде вексель айналысы шектеулі. Тәжірибеде тек қана
жай вексельдер қолданылады. ... ... үшін ең ... оны ... және қайта есепке алу, акцептеу және авальдау механизмдерін дамыту
қажет.
3) электрондық ... ... ... ... ... ол ... төлеушінің уақытын үнемдеуге, төлемдердің айқындылығына
және қауіпссіщдігіне себеп болады.
4) Төлем карточкаларымен есеп айырысуды жолға қою, онымен комуналдық
қызметтерді төлеу, ... ... алу және ... ... асыру мүмкіндіктерін кеңейту керек.
Аталған шараларды уақтылы ескеру өз кезегінде ... ... ... ... сай қызмет етуінің басты ... ... ... ... “Ақшалай төлемдер мен аударымдар туралы” ҚР заңы 29.06.1998
2. ... ... ... ... ... ҚР заңы
3. 2000 жылғы 2 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының N 266 ... ... ... ... ... ашу, жүргізу және жабу тәртібі туралы” нұсқаулық.
4. 2002 жылы 16 қарашадағы N 465 қаулысымен бекітілген “Активтердің,
шартты ... ... және ... ... және ... ... ... оларға қарсы провизиялар құру” туралы
ережесі.
5. 1999 жылы 15 ... ... ... Басқармасының қаулысымен
бекітілген “ҚР екінші деңгейдегі банктерде кассалық операцияларды
жүргізу” ережесі.
6. “Қазақстан Республикасы аумағында төлем ... ... ... төлемдер мен ақшалай ... ... ... ... ҚР ... банк Басқармасының 2000 жылға 25 сәуірде
бекіткен N 179 қаулысы.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Төлем жүйесі (лекциялар жинағы)25 бет
Қолма қол ақша айналымы33 бет
Төлем карточкасы арқылы есеп айырысуды ұйымдастыру6 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысу28 бет
ҚР-дағы пластикалық төлем карточкаларының одан әрі жетілдіру мәселесі25 бет
Банктік есеп айырысу операциялары6 бет
Банктердің есеп айырысу операциялары және олардың түрлері29 бет
Төлем жүйесінің төлем карточкалар арқылы жұмыс жасауының экономикалық аспектілері27 бет
Қазақстан Республикасында қолданылатын қолма-қолсыз есеп айырысу нысандарына сипаттама8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь