Экономикалық қылмыстар жүйесінің негіздері

КІРІСПЕ

1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЛМЫСТАР ЖҮЙЕСІНІҢ ҒЫЛЫМИ. ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Сыбайлас жемқорлық: теориялық негіздері, даму тарихы және түрле
1.2 Экономикалық қылмыстардың мәні және экономикалық қызмет саласындағы қылмыс түрлері

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ АҒЫМДАҒЫ АХУАЛЫ МЕН ҚОҒАМҒА ТИГІЗЕТІН ЗАРДАБЫН ТАЛДАУ
2.1 Экономикалық қылмыстардың ағымдағы ахуалын талдау
2.2 Қазақстандағы экономикалық қылмыстарды SWOT талдау
2.3 Экономикалық қылмыстардың қоғамға тигізетін зардабы және оның салдары

3 ҚАЗАҚСТАНДА ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЛМЫСТАР ДЕҢГЕЙІН ТӨМЕНДЕТУДІҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ МЕН АЛДЫН АЛУҒА БАҒЫТТАЛҒАН СТРАТЕГИЯЛЫҚ БАҒДАРЛАМАЛАР
3.1 Экономикалық қылмыстар деңгейін төмендетудің үрдістері мен алғышарттары және алдын алу мәселесі
3.2 Экономикалық қылмыстарға қарсы күресудің 2010.2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспарының негiзгi бағыттары
3.3 Экономикалық қылмыстардың алдын алу және оған қарсы күрестегі шет елдер тәжірибесі

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
Қазақстан Республикасындағы қылмыстың өсу жағдайында қоғамға азаматтарға аса зор материалдық нұқсан келтіретін экономикалық қылмыстардың қауіптілігі ерекше. Кең мағынасында экономикалық қылмыстарға контрабанда жалған ақшаларды немесе бағалы қағаздарды дайындап сату волюта операцияларының ережелерін бұзу , мемлекеттік және қоғамдық мүліктерді ұрлау, парақорлық және т.б. жатады.
Экономика аясындағы қылмыстардың обьектісіне нарықтық экономика жағдайларында, Қазақстан Республикасы саудасының қоғам мен азаматтардың мүдделері жағдайларында қалыптасатын қоғамдық қатынастар.
Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың қазіргі кезеңде көп орын алған олардың түрлері де қылмыс саласында алып отырған орны ауқымды десек қателеспеймі себеббі бұл қылмыстар басқа қалмыстарға қарағанда яғни адам мен азаматтарға қарсы қылмыстардан кейі келтірер зардабы жоғары және түрлері де көп бұл қылмыстар тікелей қасақаналық пен жасалады.
Диплом жұмысының өзектілігі. Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылдың 29 қыркүйегіндегі Жарлығымен мақұлданған «Қазақстан Республикасының 2010 2020 жылдарға арналған Құқықтық саясат Концепциясында» экономиканы мемлекеттік реттеу саласындағы заңдар экономиканы мемлекеттік реттеудің оңтайлы тетігін жасау және оның қызмет істеуіне қолайлы жағдайлар туғызу саласындағы қатынастарды, нарықтық қатынасқа қатысушылардың әлеуметтік-экономикалық даму процесіндегі өзара іс-қимыл тәртібін реттеуді қамтамасыз етіп, экономиканың нарықтық секторын одан әрі жетілдіру үшін қолданыстағы заңдарға өзгерістер енгізілуі тиіс деп атап көрсетілген. Экономикалық қылмыстылық шаруашылық аясын, экономикалық қызмет саласын қамтитындықтан, бұл топтағы қылмыстардың қоғамға қауіптілігі жоғары күйінде және экономика салаларының әралуандығы да осы топтағы қылмыстардың практикада өте жиі жасалатынын көрсетеді.
Осындай мемлекет алдында тұрған міндеттерді шешудің жетістікке жетуіне кедергі келтіретін факторларға, ең алдымен, геосаяси және ішкі мемлекет болуын және оның қоғамның идеологиялық, рухани-өнегелілік бағдарларының жікке бөлуінуін жатқыза аламыз. Бұл жағынан алғанда, Қазақстан Республикасында мемлекеттің мүддесіне, соның ішінде, елдің қаржылық қызметіне қол сұғатын экономикалық қызмет саласындағы қылмыстарды жете зерттеудің өзектілігі мен уақытылығы жайлы ерекше айтып өтуге болады.
Бастысы, бұл белгілі бір дәрежеде экономикалық процестерді және олардың әсерін Республиканың жалпы әлеуметтік табиғатына қалай ықпал ететіндігін зерттеуге бағыттауды да білдіреді. Ол мынадай факторлардың ықпал етуімен анықталады:
- Қазақстан экономикасы әлемдік сауда, мәдениет, қызмет көрсету деңгейін дамытатын нарықтық қатынастарға негізделген;
- ҚР азаматтарының жеке меншікке негізделген материалдық жағдайының жақсы, қолайлы болуын қамтамасыз ету саясаты жүзеге асырылып келеді;
- Құқықтық саясат Тұжырымдамасында мемлекетіміздің әрі қарай дамуының қадамдары мен перспективаларын шешеді.
Жұмыстың ғылыми жаңашылдығы ретінде экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың ішіндегі қоғамға тигізетін залалы, экономикалық қылмыс құрамын кешенді түрде зерттеуге бағытталған. Жұмыстың ғылыми жаңашылдығы ретінде экономикалық қылмыстың алдын алу жолдарының алдағы болашақтағы стратегиялық бағдарламасы қарастырылып отыр.
Жұмыстың тәжірибелік маңыздылығы. Экономикалық қылмыстар үшін қылмыстық жауаптылық мәселесіне қатысты, бұл қылмыстармен пәрменді күрес жүргізуге байланысты қолданыстағы қылмыстық және кедендік заңнаманы жетілдіру мен осы салада сот практикасы қызметін жаңа сатыға көтеруге мүмкіндік береді және нақты ұсыныстар жасау мүмкіндіктерінен байқалады. Зерттеу нәтижелері мен қорытындыларын заң шығару және құқыққолдану, сонымен бірге, оқу процесінде қолдану арқылы маңыздылығын арттырады.
1 Қазақстан Республикасының «Біріккен Ұлттар Ұйымының сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенциясын ратификациялау туралы» 2008ж. 4 мамырдағы №31 – Заңы. //Егемен Қазақстан. – 2008ж.- 6 мамырдағы .- №130-131.
2 Агыбаев А.Н., Нукенов М.О. Понятие “коррупционная преступность” и система мер борьбы с ней // Проблемы совершенствования борьбы с преступностью, наркобизнесом, терроризмом, религиозным экстремизмом: Сб. науч. тр. – Караганда, 2001.
3 Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы //Егемен Қазақстан. 2006 жыл 2 наурыз.
4 Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» 1998 ж. 2 шілдедегі №267 - 1 Заңы. //Казахстанская правда. - 1998 ж. 9 шілдедегі. - №132.
5 Агыбаев А.Н. Уголовно-правовые и криминологические меры борьбы с коррупцией. – Алматы: Жеті Жарғы, 2003.
6 Аленчинов Ж. Исторические предпосылки формирования коррупционного правосознания в Казахстане. // Фемида. - №2. 2007. – С. 11.
7 Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексi. 2003 ж. 25 қыркүйектегі №484 Кодексі. //Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы. 2003 ж. - № 15-16, 211 – құжат.
8 Кемали Е.С. Коррупционная преступность лиц, уполномоченных на выполнение государственных функций (криминологические и уголовно-правовые проблемы): Автореф. дисс. … к.ю.н. – Алматы: Академия МВД РК, 2007. - С.3.
9 Вагапов Р. От качества законов зависит уровень коррупции. //Закон и правосудие. - №3. 2008. – С. 7.
10 Уголовное право Казахстана (Особенная часть). Учебник для ВУЗов / под ред. д.ю.н., профессора И.И. Рогова и к.ю.н., профессора С.М. Рахметова. –Алматы, ТОО «Баспа», 2001. -536 с.
11 Кудрявцев В.Н. Общая теория квалификации преступлений. - М.: Юрид. Литература, 1972. – 352 с.
12 Исмагулов Д.К. Причины и условия коррупционных правонарушений в государственных органах // Материалы научной конференции молодых
ученых Казахстана «Проблемы и перспективы развития Казахстана как правового и демократического государства: взгляды и суждения молодежи». – Алматы: Университет им. Д.А. Кунаева, 2007.
13 Экономические и социальные проблемы Российской Федерации. Социально-экономические аспекты коррупции. В 2-х ч. – М.: ИНИОН РАН, 1998. - С.15.
14 Джонстон М. Поиск определений: качество политической жизни и проблема коррупции // Международное жюри социальных наук. – Париж, - 1997. - № 16.
15 Статистические данные о состоянии, динамике и структуре экономической преступности в Республике Казахстан (1997-2008 гг.). ДТС МВД РК.– Астана, 2008. – 50 с.
16 Сведения о коррупционных преступлениях, зарегистрированных в Республике Казахстан (1998-2006 гг.). КПС и СУ Генеральной прокуратуры Республики Казахстан. – Астана, 2007.
17 Отчет Агентства по делам государственной службы Республики Казахстан о фактах совершения коррупционных преступлений и правонарушений, допущенных должностными лицами (1999-2005 гг.). – Астана, 2006.
18 Лопашенко Н.А. Преступления в сфере экономики: Авторский комментарий к Уголовному закону (раздел VIII УК РФ). –М.:Волтерс Клувер, 2006.-720 с.
19 Ахметов А. Коррупция в минусе когда борьба с ней. //Казахстанская правда. - №.127. 2007. – С. 1-2.
20 Алауханов Е. Сыбайлас жемқорлықпен күресудің проблемалары. //Заң. - №2. 2008. – Б. 25-29.
21 Мауленов Г.С. Коррупция как социальное явление и меры ее предупреждения / Под ред. А.С. Серикбаева. – Астана: Академия государственной службы при Президенте Республики Казахстан, 2005.
22 Основы противодействия коррупции. Учебное пособие / Под ред. И.И. Рогова, К.А. Мами, С.Ф. Бычковой. – Алматы: Интерлигал, 2004.
23 Турсынбаев Д. Причины и условия, порождающие коррупцию в Республике Казахстан. //Фемида. - №2. 2008. – С. 13-15.
24 Дьяков С.В. Проблемы совершенствования законодательства о борьбе с государственными преступлениями // В кн. «Организованная преступность». – М., 1996. – 311 с.
25 Алиев М.М. Экономическая контрабанда: понятие, виды, ответственность. – Астана, 2005. - 109 c.
26 Саматова Г.Б. Уголовная ответственность за контрабанду в РК: Автореф. дис. ... канд. юрид. наук. – Алматы, 1997. – С. 10.
27 Президент предложил радикальную программу борьбы с преступностью. /Казахстанская правда, за 21 марта 1995 года.
28 Жандарбеков Р. Жемқорлықпен күрес ешқашан бәсеңдемейді //Арқа Ажары. - № 8. 2008. – Б. 2.
29 Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігінің (қаржы полициясының) 2010-2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспары
30 Қазақстан Республикасындағы сыйбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі 2011 – 2015 жылдарға арналған салалық бағдарлама
31 Алауханов Е. Казахстанское и зарубежное антикоррупционные законодательства. //Заң және Заман. - №1. 2008. – С. 32.
32 Алданжаров А. Борьба с коррупцией в Англии. //Юридическая газета. - №7. 2005. – С. 13-14
33 Зубченко В.А. Коррупция во Франции // Экономические и социальные проблемы России: проблемно-тематический сборник. – М.:ИНИОН РАН, 2004.
34 Некоторые аспекты международно-правового сотрудничества стран-членов Совета Европы в области борьбы с коррупцией//Журнал российского права. 2000г. №7. С.48.
35 Гилевская М.А. Анализ антикоррупционной программы Сеула. 20.02.2008. http://crime.vl.ru С. 1-5.
        
        Кіріспе
Қазақстан Республикасындағы қылмыстың өсу жағдайында ... аса зор ... ... ... экономикалық қылмыстардың
қауіптілігі ерекше. Кең мағынасында экономикалық қылмыстарға контрабанда
жалған ақшаларды немесе ... ... ... сату ... ... бұзу , мемлекеттік және қоғамдық ... ... және т.б. ... ... ... обьектісіне нарықтық экономика
жағдайларында, ... ... ... ... мен ... жағдайларында қалыптасатын қоғамдық қатынастар.
Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың ... ... ... ... ... түрлері де қылмыс саласында алып отырған орны ... ... ... бұл ... ... ... қарағанда яғни
адам мен азаматтарға қарсы қылмыстардан кейі келтірер зардабы жоғары ... де көп бұл ... ... ... пен ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің
2009 жылдың 29 қыркүйегіндегі Жарлығымен ... ... ... ... ... саясат Концепциясында»
экономиканы мемлекеттік реттеу саласындағы заңдар ... ... ... ... ... және оның ... ... қолайлы
жағдайлар туғызу саласындағы қатынастарды, ... ... ... даму ... өзара іс-қимыл
тәртібін реттеуді қамтамасыз етіп, экономиканың нарықтық секторын одан әрі
жетілдіру үшін қолданыстағы заңдарға өзгерістер ... тиіс деп ... ... ... шаруашылық аясын, экономикалық қызмет
саласын қамтитындықтан, бұл ... ... ... ... ... және экономика салаларының әралуандығы да осы топтағы
қылмыстардың практикада өте жиі жасалатынын көрсетеді.
Осындай ... ... ... ... ... ... жетуіне
кедергі келтіретін факторларға, ең алдымен, геосаяси және ішкі мемлекет
болуын және оның қоғамның ... ... ... ... жатқыза аламыз. Бұл жағынан алғанда, Қазақстан
Республикасында ... ... ... ... ... қаржылық
қызметіне қол сұғатын экономикалық қызмет саласындағы қылмыстарды жете
зерттеудің өзектілігі мен ... ... ... айтып өтуге болады.
Бастысы, бұл белгілі бір дәрежеде экономикалық ... ... ... ... ... ... ... қалай ықпал
ететіндігін зерттеуге бағыттауды да білдіреді. Ол ... ... ... ... экономикасы әлемдік сауда, мәдениет, қызмет көрсету
деңгейін дамытатын нарықтық қатынастарға ... ... жеке ... ... ... жағдайының
жақсы, қолайлы болуын қамтамасыз ету саясаты жүзеге асырылып келеді;
- Құқықтық ... ... ... әрі ... ... мен ... шешеді.
Жұмыстың ғылыми жаңашылдығы ретінде экономикалық қызмет саласындағы
қылмыстардың ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... зерттеуге бағытталған. Жұмыстың ғылыми жаңашылдығы ретінде
экономикалық қылмыстың ... алу ... ... ... ... қарастырылып отыр.
Жұмыстың тәжірибелік маңыздылығы. Экономикалық қылмыстар үшін
қылмыстық ... ... ... бұл ... ... күрес
жүргізуге байланысты қолданыстағы қылмыстық және кедендік заңнаманы
жетілдіру мен осы ... сот ... ... жаңа ... ... ... және нақты ұсыныстар жасау мүмкіндіктерінен байқалады.
Зерттеу нәтижелері мен қорытындыларын заң шығару және ... ... оқу ... қолдану арқылы маңыздылығын арттырады.
Тақырып бойынша қазіргі ахуалды бағаласақ, экономикалық қылмыстардан
мемлекетке келетін зиянды мамандар ... ... аса ... теңгеге
бағалайды. Экономикалық ... ... ... ... 10%-ын ... Егер статистикалық деректерге сүйенетін
болсақ, 2003 жылы ... ... ... ... қылмыс
жасалған, экономикалық қызмет саласында жасалған ... саны – ... ... ... барлығы – 143 550 қылмыс тіркелсе, оның 2325
экономикалық ... ... ... барлығы – 146347 қылмыстар
тіркелсе, оның ішінде, біз зерттеп отырған қылмыстар саны ... ... ... ... ... ... саны ... оның ішінде
– 6434 экономикалық қызмет саласындағы қылмыстар, 2007 – 128 064 ... ... ... ... ... 2008 – 127 478 болса, оның
- 9293 біз зерттеп отырған ... ... 2009 – 121 667 ... Бір ... ... ... ... 2009 жылы барлық қылмыстардың
ішінде, экономикалық қызмет аясындағы қылмыстар 9616 қылмысты құраған.
Жұмыста ... ... ... ... шешу ... соңғы
уақыттары қылмыстық құқық теориясында біржақты, түбегейлі ... ... ... ... ... ... ... субъектісі ретінде
танып, олардың қоғамға қауіпті іс-әрекеттері үшін (қылмыс ... ... ... ... ... ... тарту керек деп заңда
тануға байланысты ұсыныстар айтылып жүр. Ал экономикалық қылмыстар, соның
ішінде, ... ... ... жасаған заңды тұлғаларды
қылмыстық жауаптылыққа тарту мәселесі осы қарама- қайшылықтар шеңберін тағы
бір електен өткізіп, аталған тұлғалардың ... ... ... және ... мәселелерді шешуге мүмкіндік береді. Соған
сәйкес, экономикалық қызмет ... ... үшін ... ... мен белгілерін, қылмыстық жауаптылық пен оның
негіздерін ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... жұмыс ретінде бағаланады.
Жұмыстың мақсаты – ... ... ... қоғамға әсері мен оны алдын алу мәселесін қарастыру.
Осы мақсатқа сәйкес жұмыста төмендегідей міндеттер алға қойылады:
- сыбайлас жемқорлық: теориялық негіздері, даму ... және ... ... ... мәні және ... қызмет саласындағы
қылмыс түрлерін анықтау;
- экономикалық қылмыстың себептік-кешендік факторларын сараптау,
- экономикалық қылмыстардың ағымдағы ахуалын талдау;
- Қазақстандағы экономикалық қылмыстарды SWOT ... ... ... қылмыстардың қоғамға тигізетін зардабы және оның
салдарын қарастыру;
- экономикалық қылмыстар деңгейін төмендетудің үрдістері мен
алғышарттары және ... алу ... ... ... ... күресудің 2010-2014 жылдарға
арналған стратегиялық жоспарының негiзгi бағыттарын анықтау;
- экономикалық қылмыстардың ... алу және оған ... ... шет
елдер тәжірибесін талдау.
Зерттеу объектісі – экономикалық қызмет салаларындағы қылмыстар.
Зерттеудің пәнін – экономикалық қылымыс және де оның ... мен ... ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілері, сонымен қатар алдын алуға
бағытталған бағдарламалар құрайды.
Тақырыптың ... ... ... ... ... ... ... зерттеуге талпыныс өткен ғасырдың алпысыншы-
жетпісінші жылдарымен тұспа-тұс келеді. Дей тұрғанмен, бұл еңбектер ... ... ... ... ... Ол кезеңдегі еңбектерде
құқықтық сипаттағы жалпы ... ... ... мән ... ... ... ... дәрежеде болды деп
есептеуге болады.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... Н.М. Абдиров, Е.О. Алауханов, А.Н. Ағыбаев, М.М. Алиев,
Н.Б. Бижанов, Ү.С. Жекебаев, ... ... ... ... ... Ғ.С. Мәуленов,
С.С. Молдабаев, А.Х. Миндагулов, М.С. Нәрікбаев, ... ... ... ... ... А.А. Смағұлов, Г.Д. Тленшиева, Н.Н. Турецкий, К.Ш. Уканов,
Д.С. Чукмаитов сияқты ғалымдардың ғылыми еңбектері мен оқу ... ... ... саласында пайда болған қылмыстардың алдын
алу мәселесі бойынша мысалы: Г.А. Аванесов, ... ... ... К. Горяинов, Л. Гаухман П.Ф. Гришанин, ... ... ... ... ... ... ... А.С. Михлин,
Н.Ф. Кузнецова, В.В. Панкратов, В.А. Плешаков, ... ... ... ... және ресейлік ғалымдардың ғылыми ... ... ... алды. Дегенмен де, олардың зерттеулерінде
экономикалық қылмыстарға қатысты ... ... ... деуге
болмайды, себебі, экономикалық контрабанда қылмысына қатысты ... ... ... Бұл заң ... ... экономикалық контрабанда
қылмысы төңірегінде әлі де ... ... ... ... түйінді
мәселелердің, нақты алғанда қылмыстық-құқықтық саясатпен негізі қаланған
алдын алу шараларын жүзеге ... ... ... ... және
терең зерттеу жүргізуді қажетсінеді.
Зерттеудің әдістемелік ... ... ... ... өзара байланыстылығы, тәуелділік және өзара шарттылық арқылы
зерделеудің жалпылай әдісі, сондай-ақ, ... ... ... ... ... әдісті, кей тұстарда, өзге ғылым
салаларының да әдістері, заңдылықтары мен ... ... ... ... ... ... ... үлгісі бойынша сұрыптап саралауда,
заңды ... ... ... ... қатыстылығын
анықтайды, салыстырмалы-құқықтық, статистикалық, жүйелік және тарихи-заңдық
әдістерін, оның тарихи даму деңгейін қарастырады.
Деректік база ... ... ... Республикасы Үкіметінің
бағдарламалары мен негізгі индикаторлары туралы материалдары, ... осы ... ... ... ... ... тақырыпқа
қатысты монографиялары мен кітапшалары, оқулықтары, авторефераттары,
баспасөз материалдары және мақалалар ... ... ... диплом жұмысы кіріспеден, үш тараудан, қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. Экономикалық қылмыстар жүйесінің ғылыми-
теориялық негіздері
1. Сыбайлас жемқорлық: теориялық ... даму ... және ... жемқорлықтың даму тарихы ежелгі кезеңнен бастау алады. Атақты
француз ... ... Луи ... ... ... ... ... билігі бар адам, қылмыс жасауға бейім тұрады және де
тиісті шекке ... сол ... ... ... ... - деп ... ... құбылысын халықаралық заманауи тұрғысынан түсіну және
оған қарсы ... ... іске ... ... ... ... алу және
құқық бұзушылармен жұмыс жүргізу жөніндегі ... ... ... әзірлеген «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес бойынша ... атты ... ... ... ... 1990 жылғы тамыз-
қыркүйек). Осы құжатты ... ... ... ... сыбайлас
жемқорлықтың мынадай ерекшеліктері ұсынылды: [1]
1. Осы ұғымның мағынасынының сипатына қарай сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... этикалық, тәртіптік,
әкімшілік және қылмыстық-құқықтық бұзушылықтар, бұл сыбайлас жемқорлық
жолына түскен субъектінің қызметтік ... өз ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік қызметтегі тұлғаларды сыбайлас жемқорлық жолына итермелейтін
субъектілердің ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады, осындай қызмет
көрсететін субъектілердің шеңберін жеке және заңды тұлғалар ... Өз ... ... ... ... ... ... ретінде заңға
қайшы сипатта пайдалану.
4. Жемқорлықтың көрініс табуының ең қауіпті екі түрі:
- мемлекеттік немесе қоғамдық мүліктерді жемқорлық ... ... ... ... ... ... ... байқалмаса
да, олардың қандай да бір артықшылықтарды заңсыз жолмен алу мақсатында ... ... ... ... жылы ... Бас ... және ... жемқорлық мәселелері
жөніндегі аймақаралық семинар (Гавана 1990 ж.) ... ... ... ... – бұл жеке ... ... бір топ адамдардың қызмет
жағдайын өз ... ... ... ... және ... ... бабын заңсыз пайда алуға бағыттауы».
Енді бір анықтама 1999 жылғы «Сыбайлас жемқорлық үшін ... ... атты ... Кеңесінің Конвенциясында берілген, онда:
«Сыбайлас жемқорлыққа – мемлекеттік, муниципалдық немесе өзге де қоғамдық
қызметшілердің немесе коммерциялық не өзге де ... ... ... кез ... ... заңсыз алуы, оны иемденуге құқықты ... ... ... пайдалануы, сондай-ақ аталған тұлғалардың
осындай мүлікті, оны иемдену құқығын басқа ... ... ... ... ... ... ... ғалымдардың пікірінше осы анықтама толық емес, себебі сыбайлас
жемқорлық құбылысы құқық ... ... ... кең.
М.О. Нәукенов: «Сыбайлас жемқорлық» және «ұйымдасқан қылмыс» ... ... ... ұсынады. Оның пікірінше, сыбайлас
жемқорлықты ұйымдасқан қылмыс ... ... ... ... ... ... пайдаланады, бұндай жағдайда қылмысты әлеуметтік
тұрғыдан бақылау бейтараптанады, сондай-ақ ... ... ... ... өз ... жету үшін ... және саяси шешімдер
қабылдауда ықпал жасайды. [2]
А.С. Қалмұрзаев сыбайлас ... «кез ... ... ... ... ... мақсатында пайдалануы», - деп сипаттайды.
Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 2 ... ... ... ... туралы» Заңының 2-бабына сәйкес: ... ... ... ... ... ... адамдардың лауазымдық
өкілеттілігін және соған байланысты мүмкіндіктерін ... ... ... ... алу үшін олардың өз өкілеттіктерін өзгеше пайдалануы, жеке
өзі немесе делдалдар арқылы ... ... ... игіліктер мен
артықшылықтар алуы, сол сияқты бұл адамдарға жеке және ... ... ... мен артықшылықтарды құқыққа қарсы беруі арқылы оларды
сатып алуы сыбайлас жемқорлық деп ... ... ... ... атап өткендей:
«Сыбайлас жемқорлық – бұл ... ... одан ... бірде-бір
мемлекеті, бірде-бір саяси жүйе, бірде-бір саяси тәртіп қорғалған емес».
[3]
Қазіргі отандық әдебиеттерде: «Сыбайлас ... - ... ... - пара ... ... алу, құқық бұзу, құлдырау ... ... деп ... және ... ... ... тұлғалардың
сатқындығын, оларды сатып алуды, яғни саяси, экономикалық, әскери және ... да ... ... ... билігінің мүмкіндіктерін
және қызмет бабын жеке басын байыту мақсатында пайдалануын айтады».
А.Н. Ағыбаевтың пікірінше: «Сыбайлас ... - бұл ... ... ... және тағы ... ... ... пайда әкелу
мақсатында жасаған қылмысы. [4]
Жоғарыда ... ... ... ... мынадай қорытынды
жасауға болады:
- сыбайлас жемқорлық құбылысының өзіне тән белгілері бар;
- ... ... - бұл, ең ... әлеуметтік құбылыс;
- халықаралық құжаттарда жемқорлықтың нақты анықтамасы жоқ;
- әрбір мемлекет қазіргі құқықтық дәстүрлер ... ... ... ... ... ... ... ұғымы қазіргі қоғамдағы жемқорлықтың құқықтық анықтамасына
негізделмеген.
Кесте 1
Сыбайлас жемқорлық қарым-қатынастарының типологиясы
|Сыбайлас жемқорлық ... ... ... ... ... | ... бабын өз басының|Мемлекеттік сыбайлас жемқорлық Коммерциялық |
|пайдасына пайдаланушы |сыбайлас ... ... ... сыбайлас жемқорлық ... ... ... ... ... ... ... адамды |
|қарым-қатынастың |пара беруге мәжбүрлейді. ... ... ... ... ... өзі пара ... |
|Пара беруші субъект ... адам ... (кез ... ... |
| ... пара ... ... |
| ... пара ... ... ... |
| ... есірткі таратушылар) ... түрі ... ... ... ... ... ... пара беру |Тездету үшін пара беру (пара алған адам бір ... ... ... ... ... |
| ... үшін пара беру ... алған адам бір істің|
| ... ... ... ... өз қызметтік |
| ... ... |
| ... көзбен қарау» үшін берілетін пара (пара |
| ... адам ... ... ... бір ... |
| ... ... кір іздей бермеуі тиіс» ) |
|Сыбайлас жемқорлықтық ... ... ... ... ... ... адам өз бетінше әрекет етеді). ... ... ... сыбайлас жемқорлық «төменнен|
| ... ... ... ... сатыдағы |
| ... ... ... өзара және жоғары |
| ... ... ... ... ... ... төменгі сатысында орын алған сыбайлас |
|қарым-қатынастың таратылу |жемқорлық (биліктің төменгі және ортанғы ... ... |
| ... ... ... орын ... ... |
| ... ... ... шенеуніктер және |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... жемқорлықтық |Ауық-ауық түрдегі сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ) ... ... ... ... ... ... - бұл екі ... «мәміле» деп тұжырымдауға болады, оның бірі – өз ... ... ... ... ... ... жеке ... жұмыс
істейтін тұлға, екіншісі – мемлекеттік ... жеке ... өз ... яғни ... жағдайын көтеру, артықшылық алу, заңда көзделген
жауапкершіліктен таю тағы үшін пайдаланатын адам. Осындай ... ... ... асырылуы мүмкін:
1. мемлекеттік қызметшінің өзі алдына келген ... ... ... ... ... бір ... бұл ... қылмыс өкілі болуы мүмкін,
мемлекеттік қызметшіге көп жағдайда психологиялық ... ... ... алу» ... ... сыйақы алуға итермелейді.
Сыбайлас жемқорлықтың түрлері мен типологиясын қарастыру үшін,
сыбайлас ... ... ... ... өз ... пайдасына
пайдалануына, пара беруші мен пара алаушының мәртебесіне, пара ... ... ... пара ... ... сыбайлас жемқорлықтың
таратылуы және жиілігіне қарай келесі жіктелімге назар аударалық.
Көне заман тарихына көз жүгіртетін болсақ, алғашқы және ерте ... ... ... ... ... ... көмегі,
қызметі үшін төлемақы беру әдеттегідей ... ... ... ... ... тұрған басшылар қарамағындағы төменгі шендегі қызметкерлердің
белгіленген бір ... риза ... ... ете ... яғни олар
белгілі бір көлемде жалақы алатын болды. Ал ... ... ... міндеттерін орындау барысында көрсеткен қызметі үшін жасырын
түрде қосымша төлем ... ... ... осы құбылысты сыбайлас
жемқорлықтың алғашқы белгілері деп қарастыруға ... ... ... (көне грек қала-мемлекеттер, республикалық Рим) тарихының
ерте заманында кәсіби мемлекеттік шенеуніктер болмаған, сондықтан сыбайлас
жемқорлық ... да ... қасы еді. Бұл ... ... ... құлдыраған
дәуірде кең өріс ала бастады. Осы кезде рим құқығында «corrumpire» деген
термин пайда болып, «бүлдіру», «біреуді ... алу» ... ... ... ... пайдаланушылық жағдайы болған кезде қолданылған. Мемлекет
неғұрлым орталықтандырылған болса, соғұрлым ... ... істі өз ... ... шектеулі болады, осыған орай ... ... ... ... қадағалаудан босағысы келген адамдардан
жасырын түрде пара алып, сөйтіп заңды ... жол ... ... ... ... нормасы» әсіресе өндірістің азиялық тәсілінде
байқалады. Сөйтіп, Артхашастраның авторы сараң шенеуніктердің ... ... ... 40 ... ... ... жаңа ... кең өріс алуы ХІХ ғасырдың соңы
мен ХХ ғасырдың басына келеді. Бір жағынан, іс-шараларды ... ... ... ... орай ... билігі күшейе түсті. Екінші
жағынан, ірі кәсіпкерлік пайда болып, олар өз ... жету ... ... ... ... ... елдерде (Екінші дүниежүзілік
соғыстан кейін Батыс ... ... ... партиялардың маңызы өскен
сайын партиялық ... ... кең етек ала ... ХХ ... ... «үшінші әлем» елдері саяси дербес ел болып дамыған кезде,
олардың ... ... ... ... ... ... жемқорлық
жолына түскен еді. «Үшінші әлем» елдерінде «төменнен жоғары жаққа қарай»
сыбайлас жемқорлық түрі ... ... ... ... басшы өз кінәсін
мойындамай, қарамағындағы қызметкерлерді жазаға тартады. ... ... ... ... ... түрі де ... ... жоғары қызметте тұрған шенеуніктер ашық түрде пара алып, алған
парасымен ... ... ... ... ... ... жүйесі Оңтүстік Кореяда байқалады). «Үшінші ... ... ... ... ... ... ... тәртіп орнаған, бұл ... ... ... ... ... ... және пара ... ешбір іс
орындалмайды. 1990 жылдары сыбайлас жемқорлық мәселесі аса өзекті мәселеге
айналды. Осы кезде бұрынғы социалистік ... ... ... аса ... ... ... келе айтатынымыз, ХХ ғасырда ... ... ... даму үдерісі мынадай:
- сыбайлас жемқорлықтың түрі мен ... ... ... ауық-ауық түрдегі сыбайлас жемқорлық жүйелі түрдегі ... ... ... төменгі сатысында орын алған сыбайлас жемқорлық биліктің
жоғарғы ... ... одан әрі ... ... ... ие ... Экономикалық қылмыстардың мәні және экономикалық қызмет
саласындағы қылмыс түрлері
Экономикалық ... ... ... ... және ... ... халыққа көрсетілетін қызметті бөлуге, айырбастауға және
тұтынуға ба ... ... ... ... ... тигізетін,
қылмыстық заңда көзделген қоғамға қауіпті іс-әрекет. Экономикалық ... ... үшін ... ... ... қоғамдық
қатынасты қорғауға, ел экономикасының еркін де бір қалыпты ... ... ... ҚҚ-тің қарастырылып отырған тарауының
маңыздылығы осында. [7]
Экономикалық қызмет саласындағы кәсіпорындарда сол қызмет ... ... ... ... ... ... ... жататын бірқатар қылмыстардың міндетті түрдегі нышаны ондағы
қылмыс заты болып табылады. ... ... ... ... 199-бабы),
коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтер (200-бап), бағалы
қағаздар (202,205-баптар), жалған ақша ... ... ... ... және есеп айырысу құжаттары (207-бап), акциздік алым маркалары
(208-бап).
Қарастырылатын қылмыстардың ... ... жағы ... ... ... ... ... да жасалынады.
Мысалы, несиелік берешекті өтеуден әдейі жалтару (ҚҚ-тің 195-бабы), ... ... ... ... (213-бап), кеден төлемдері мен
алымдарын төлеуден жалтару (214-бап), бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... (221, ... ... саласындағы кейбір қылмыстардың міндетті түрдегі
нышаны, ол – ... ... ... ... зардаптардың болуы. Оларда
материалдық құрам болады. Мысалы, ҚҚ-тің 192-194, 196-198, 203-205, ... ... ... осы, ... отырған тарауына кіретін бірқатар баптарда
бланкеттік сипат бар. Мысалы, ... 197, 205, ... ... ... ... ... субъективтік жағынан,
өздерінің әдейі қасақана жасалғандығымен ... ... ... жағының міндетті түрдегі нышаны, оларда ... ... ... ... 192, 193, 198, ... қызмет саласындағы қылмыстардың субъектісі қылмыс жасаған
кезде 16 ... ... есі ... адам бола ... Ал, ... ... ... тек лауазымды адамдар (ҚҚ-тің 189, 225-баптары),
банк қызметкерлері ғана (189, ... ... 1. ... ... ... қылмыстардың түрлері
Тікелей субъектісі бойынша экономикалық қызмет саласындағы қылмыстарды
шартты түрде мынандай түрлерге бөлуге болады:
1) кәсіпкерлік саладағы және ... ... ... ... қылмыстар: заңды кәсіпкерлік қызметке кедергі жасау (ҚҚ-тің 189
бабы), заңсыз кәсіпкерлік ... ... ... қызмет (191-бап),
жалған кәсіпкерлік (192-бап), заңсыз жолмен алынған ақша қаражатын ... ... ... ... ... іс-әрекеттер және бәсекені
шектеу (196-бап), көрінеу жалған жарнама беру (198-бап), тауарлық
белгіні ... ... ... ... ... ... құпияны
құрайтын мәліметтерді заңсыз алу мен жария ету (200-бап), кәсіптік спорт
жарыстарының және ойын сауықтық коммерциялық ... ... ... сатып лау (201-бап), банкроттық жағдайындағы заңсыз іс-
әрекеттер (215-бап), әдейі банкроттық ... ... ... бұзу (218-бап), табиғат пайдалану жөніндегі заңсыз мәмілелерді
тіркеу (225-бап), мәміле жасауға немесе оны ... бас ... ... ... 226 ... [8]
2) ақша-несие саласындағы қылмыстар: несиені заңсыз алу және мақсатсыз
пайдалану (ҚК-тің 194 бабы), несиелік берешекті өтеуден әдейі жалтару (195-
бап), бағалы ... ... ... ... бұзу ... ... ұстаушылар тізіміне көрінеу жалған мәліметтер енгізу (203-бап),
бағалы қағаздармен ... ... ... ... ... беру (204-бап), бағалы қағаздармен операциялар ... бұзу ... ... төлем карточкалары мен өзге төлем және
есеп айырысу құжаттарын жасау немесе сату (ҚК-тің 207 бабы);
3) ... ... ... ... ... алғы маркаларын
қолдан жасау және пайдалану (ҚК-тің 208 ... ... ... ... ... ... шетелден қайтармау (213-бап),
кеден төлемдері мен алымдарын төлеуден жалтару (214-бап), банк операциялары
туралы көрінеу жалған мәліметтер беру ... ... ақша ... ... ... азаматтың салық төлеуден жалтаруы (221-бап),
ұйымдарға салынатын салықты төлеуден жалтару (ҚК-тің 222 бабы);
4) сауда және халыққа кызмет ... ... ... ... мен ... ... ... тәртібін әдейі бұзу
(ҚК-тін 197 бабы), ... ... ... ... сыйақы алу (ҚК-тін
224 бабы);
5) экономикалық қызмет саласындағы баска да ... ... ... ... ЭЕМ үшін ... бағдарламаларды жасау, пайдалану
және тарату (ҚК-тің 227 бабы).
Экономикалық заңдар ... ... ... ... алу және ... ... Бұл ... негізгі
тікелей объектісі – банктердің және басқа несиелік мекемелердің несиелік
қызметі саласындағы қоғамдық қатынастар.
Қылмыстың қосымша объектісі – ... ... ... ... заты – ... ... не несиелеудің жеңілдікті шарттары.
Несие дегеніміз – ақша ... ... ... түрінде берілген қарыз,
оны қарыз алушы несие берушіге ... ... ... ... ... жағы ... ... да, яғни несие, демеу
қаржы не жеңілдікті шарттар алу үшін маңызы бар, өзінің шаруашылық ... ... ... ... ... не өзге де ... ... кепе-
көрінеу жалған мәліметтерді беру арқылы несие, демеуқаржы не ... алу ... ... қатар әрекетсіздікпен де, яғни ... ... ... ... алып ... не ... несиенің
немесе демеуқаржының мөлшерін шектеуге әкеп соғуы мүмкін, кейін туындаған
мән-жайларды банкке немесе басқа несие берушіге хабарламау арқылы да ... Бұл ... ... тәсілі — несие, демеуқаржы не ... алу үшін ... бар, ... ... ... ... ... кепілдік мүлкі не басқадай мән-жайлар туралы көпе-көрінеу жалған
мәлімет беру.
Қылмыстың құрамы — материалдық. ... ... алу бұл ... ... келтірген кезде аяқталады, зиянның мөлшері ҚК-тің 189 бабына берілген
ескертуде ... ... ... ... ... ... алу қажет, себебі,
бұл жағдайда айыпкер несие берушіден мүлікті тегін алуды мақсат тұтпайды,
келешекте оны ... деп ... ... жағы — ... ниет ... ... ... немесе ұйымның бастығы несие, демеу-қаржы не жеңілдікті шарттар
алу үшін маңызы бар, өзінің шаруашылық ... ... ... ... ... не ... мән-жайлар жөніндегі ақпаратты көпе-көрінеу
жалған беріп, не несиелерді, демеуқаржы бөлуді ... ... не ... ... ... ... мөлшерін шектеуге әкеп
соғатын мән-жайлар туралы ақпаратты банкке немесе басқа несие ... ... ... ... шарттар алып отырғанын біледі
және соны қалайды. Несиелік берешекті өтеуден әдейі жалтару
Бұл ... ... ... ...... және басқа несиелік
мекемелердің несиелік қызметі саласында қалыптасқан қоғамдық қатынастар.
Қылмыстың қосымша объектісі — несие ... ... ... заты — ... ... ... дегеніміз — несие берушіге белгілі бір ... ... ... ... ақша қаражаты.
Қылмыстық, объективтік жағы ірі мөлшердегі несиелік берешекті өтеуден
әдейі жалтару болып ... ... ... ... дегеніміз несиені шартта
көрсетілген мерзімде қайтармау. Егер, ... ... ... ... ... ... қайтарылмаса, ал несие алушының оны қайтаруға мүмкіндігі болса,
онда бұл несиелік берешекті етеуден әдейі жалтару деп танылады.
Айыпкердің іс-әрекетін осы бап ... ... үшін ... ... ... берілген ескертуге сай, азамат-қарызгер үшін жүз ... ... ... сома ... ұйым-қарызгер үшін екі мың бес жүз ... ... ... сома болуға тиіс.
Қылмыс құрамы — формальды. Бұл қылмысты аяқталды деп санау үшін тиісті
сот шешімі заңды күшіне ... ... ... ... бола ... ... несиені қайтармау фактісі ... ... ... ... ... жағы — ... ниет ... Кінәлі адам ірі мөлшерден несиелік берешекті өтеу ... ... ... сот ... ... ... ... және өзінің несиелік
міндеттемелерін орындаудан ... ... ... ... толған азамат немесе ұйым басшысы.
Бағалы қағаздарды шығару (эмиссия) тәртібін ... ... ... ... бірі — бағалы ... ол ... ... 1997 ... 5 наурыздан «Бағалы
қағаздар рыногы туралы» Заңымен, Қазақстан Республикасының 1997 ... ... ... ... ... қағаздармен мәмілені
мемлекеттік тіркеу туралы» Заңымен, Қазақстан Республикасының 1997 жылғы ... ... ... ... ... туралы» Заңымен
реттеледі. Бұл нормативтік актілер бағалы қағаздарды шығару және айналымға
жіберу, бағалы ... ... ... қызметін жүзеге асыру
тәртібін белгілейді, бағалы қағаздар рыногының кәсіпкер қатысушыларының
қызметін реттейді. ... ... ... ... — бағалы қағаздардың эмиссиясына
байланысты бағалы қағаздар ... ... ... қатынастар.
«Бағалы қағаздар рыногы туралы» Заңға сәйкес эмиссия дегеніміз — ... ... және ... ... Эмиссия жарияланған жарғылық
капиталды құрастыру және өз ... ... ... үшін ... ... ... ... іске асырылады (өндіріледі), (13-бап). Эмиссияның
нәтижесінде мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... ... ... (14 және 15-баптар). ... ... ... оның ... эмиссия проспектісінде инвесторлар үшін берілген
ақпараттарды ашу және бағалы қағаздарды шығарудың және ... ... есеп ... ... ... ... кодексі бағалы қағазды белгіленген
нысан мен ... ... ... ... жүзеге асырылуы тек оны
көрсеткенде ғана мүмкін болатын мүліктік құқықтарды куәландыратын құжат деп
анықтайды ... 1 ... заты — ... ... ... ... ... шығару
жөніндегі есеп.
Эмиссия проспектісі дегеніміз — эмитент, оның ... ... ... ... ... ... ... бар құжаттар пакеті (заңның
2 бабы).
Бағалы қағаздарды шығару жөніндегі есеп дегеніміз — эмиссиялық бағалы
қағаздарды шығарудың және ... ... ... ... оны ... қағаздарды орналастыру кезінде ... алты ... ... (әр алты ай ... соң бір ай ішінде), сондай-ақ
орналастыру біткен соң бір ай ... ... ... ұсынады (заңның 24-
бабы).
Бұл қылмыстың объективтік жағы — ... ... ... бар ... ... ... не ... қағаздар шығару жөніндегі көрінеу
жалған есепті бекіту түріндегі әрекет.
«Бағалы қағаздар ... ... ... 22 ... сәйкес эмитет, сондай-
ақ бағалы қағаздар рыногының бағалы қағаздарды орналастыруды жүзеге ... ... ... инвесторларға, олар бағалы қағаздарды
сатып алғанға дейін, бағалы қағаздар эмиссиясының проспектісімен ... ... ... ... ... және ол ... құнды
қағаздар, мерзімі алты айдан аспаған ақпаратпен танысуға мүмкіндік жасайды.
Бұл қылмысты жасағанда айыпкер осы ... ... Бұл ... — формальды, яғни бағалы қағаз шығару жөніндегі ... ... ... ... жалған ақпарат бар эмиссия проспектісі бекітілген кезден ... ... ... ... ... субъективтік жағы тікелей ниет түріндегі кінәмен
сипатталады. ... ... не ... ... ақпарат бар эмиссия
проспектісін, не бағалы қағаздар шығару жөніндегі ... ... ... біледі, соны қалайды. Қылмыс субъектісі — арнаулы — ... ... бар ... ... ... ұйым — ... ... уәкілетті органның бағалы қағаздар шығару жөніндегі көрінеу жалған
есепті бекіткен лауазымды адамы.
Бағалы қағаздармен операциялар жүргізу ережелерін бұзу
Бағалы ... ... ... ... ... ... ... белгілеген ережелерді әдейі айналып өтуде жатыр,
нәтижесінде мемлекеттік бюджет бұл ... ... ... ... ... ... айналымын бақылау тәртібі және оларды тіркеу
тәртібі бұзылады.
Бұл қылмыстың объектісі ... ... ... ... ... ... ... мемлекет пен инвесторлардың
экономикалық мүдделері.
Бағалы қағаздармен операциялар ... ... ... ... сол жасалған әрекетте.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 5 наурыздағы ... ... ... Заң күші бар ... ... емес ... шығаруға, олардың айналымына қатысты туындайтын қатынастарды,
сондай-ақ бағалы қағаздар рыногын мемлекеттік ... ... ... ... Бұл ... ... ... Республикасының
аумағында айналымда жүрген бағалы қағаздардың түрлері анықталған. Қазақстан
Республикасының 1997 жылғы 5 ... ... ... ... ... ... Заңына және оған енгізілген 1997 ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде
мемлекеттік комиссиядан өтуге тиіс.
Қылмыстың құрамы тіркеу, есептерді бекіту, бағалы қағаздармен мәміле
және сол ... ... ... ... ... қосу қор ... басқадай бағалы қағаздар рыногында мәміле жасау заты болып табылатын
бағалы қағаздарға рұқсат және ... ... алу ... ... ... ... қамтиды. Бұл әрекеттердің барлығын қор биржасы
орындалды, ол акционерлік қоғам нысанында жұмыс істейтін заңды ... ... Оның ... ... ... ... ... қағаздар саудасын
ұйымдастыру, олармен жасалған мәмілелерге кепілдік беру, ... ... ... ... ... қайта бөлінуі үшін
қажетті жағдайларды қамтамасыз ету. [10]
Қылмыстық жауапкершілік ... ... ...... ... жүргізу ережелерінің бұзылуы, оған ірі зиянның келуі.
Қылмыстың субъективтік жағы тікелей ниет түріндегі кінәдан көрініс ... өз ... ... ... тиіс, өзінің ... ... ... бағалы қағаздармен операциялар жүргізу
ережелерін білуі керек, қоғамға қауіпті зардаптың ... ... ... ... ... алдын ала көре білуі керек және матери-алдық пайда
көздеп сол зардапты тілеуі тиіс.
Бұл қылмыстың субъектісі заңда белгіленген ... ... есі ... Мына ... ол ... ... ... жүргізу міндеті
жүктелген лауазымды адам.
Қылмыстың сараланатын түрі — бағалы қағаздармен ... ... ... ... рет, оны ... ала сөз ... ... тобының
немесе ұйымдасқан топтың жасауы.
Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау немесе сату
Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 30 ... ... ... банкі туралы» заң күші бар ... ... ақша ... ... ... ... теңгесі
деп белгіледі. Қазақстан Республикасының айналымдағы ақша ... және ... ... Қазақстан Республикасының аумағында
ақша қаражатын шығару, олардың айналымын ұйымдастыру және оларды айналымнан
алу ісін тек Қазақстан ... ... ... ... мен
монеттерді қолма-қол емес эквивалентін алып банктерге сату түрінде жүзеге
асырады. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... қажетті санын анықтайды, олардың жасалуын қамтамасыз етеді,
қолда бар қаражатын сақтау, жою және инкассациялау тәртібін ... ... ... банкі туралы» Заңның 38, 40, 42-баптары).
Жалған ақша немесе қағаздар ... ... сату ... үшін ... бапта көзделген.
Бұл қылмыстың тікелей объектісі — Қазақстан Республикасының ақша және
несие жүйесі. Қылмыс заты — жалған ақша немесе құнды қағаздар.
Ақша ...... ... және шет ... ... ол ... мен монеттерден тұрады.
Бағалы қағаз белгіленген нысан мен міндетті реквизиттерді ... ... ... тек оны ... ғана ... ... ... куәландыратын құжат ретінде анықталады (Қазақстан Республикасы
Азаматтық кодексі 129-бабының 1 тармағы). ... ... ... ... ... ақша және ... қағаздар туралы заң
актілерімен немесе олар белгілеген тәртіпте бағалы ... ... ... ... ... ... ... валютасында да, шетелдік
валютада да бола ... ... ... ... жағы үш ... ... жасаумен
сипатталады — жалған ақша мен құнды қағаздарды жасау, сақтау немесе ... ... осы ... ... ...... ... — жалған
ақша және бағалы қағаздар жасап және сақтап, оларды сату.
Қылмыс субъектісі — жасы 16-ға ... есі ... ... ... 2 ... ... ... нышандарды көздейді, ірі
мөлшерде жасау және жалған ақша немесе бағалы қағаздар ... ... үшін ... сотталған адамның жасауы.
Заңда ірі мөлшердің сандық критерииі анықталмаған. Ол ... ... ... ... ... ... ... жалған ақша және бағалы қағаз жасағаны, сақтағаны және ... ... ... деп ... егер сол ... үшін ... соттылығы
қылмыстық заңға сәйкес алынбаса және жойылмаса.
Осы баптың 3 ... ... ... ... ... ... ... көздейді.
Қылмыстық Кодекстің 31 бабының 3 бөлігіне сәйкес ұйымдасқан топқа осы
қылмысты жасау үшін алдын ала ... екі және одан көп адам ... ... ... ... ... ... еңбек қолдану
арқылы қажетті игіліктерді, ... мен ... ... ... ... ... үшін адамдар ... ... ... ... ... ... ... материалдық игіліктер мен қызметтерді ... ... мен бөлу ... ... қатынастардың жүйесі
болып табылады. Еліміздің экономикасының құқықтық негіздері ең алдымен
республикамыздың негізгі құжаты – ... ... ... ... ... ... «Республика қызметінің
түбегейлі принциптерінің қатарында ...бүкіл халықтың игілігін ... ... ... де нақты аталған. Экономика әрбір елдің
дамуының құнды тетігі, ол ... ... оған ... ... оларды жою
шараларын қабылдау қажеттілігі туындайды.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің ... ... ... белгіленген іс-әрекеттерді экономикалық қызмет саласында жасалды
деп тану үшін ол ... ... ... ... ... заңсыз
экономикалық мүддені, соның ішінде, пайдакүнемдік мүддені көздейді ... ... не ... ... ... ... заңды
экономикалық мүддесіне зардап келтіруге ұмтылады. Міне, осы ... тобы үшін тән – ... ... мәні ... ... ... жағдайда субъектіге экономикалық жағынан тиімді болып келеді,
субъект мұндай ... ... ... ... ... ... заңсыз азайтады) немесе өзге де материалдық игіліктер (мысалы,
заңсыз несие алу, инвестициялар тарту, ... ... ... көп ... ... ... және т.б. түрінде) алады.
Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың ... ... ... ... жүзеге асырудың принциптеріне негізделген қоғамдық
қатынастар құрайды [10 б.].
Мұндай принциптерге автор ... ... ... оны заңды
негіздерде жүзеге асыру, экономикалық, бәсекелестердің адал бәсекелестігі,
криминалдық қызметке тыйым салу жатады.
Экономикалық қызмет саласындағы ... ... ... ... қызмет процесінде қалыптастырылатын қоғамдық қатынастар
танылады.
Жұмыста осы мәселенің де ... ... ... Яғни ... ... қарастырмай, біртұтас ұғымды ... ... ... Осы ... ... және ... қызмет
саласындағы қоғамдық қатынастарға қол сұғатын қауіптілігі жоғары және
Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... ... тапқан 209-бабындағы қылмыс құрамының криминализациялануы, оның
қауіптілігінен хабар береді. Контрабанданың ... ... ие ... экономикалық контрабанданың кез келген мемлекеттің өмірлік
маңызы бар экономиканың шектелген саласында ... ... ... ... ... ... бағыттылығына; үшіншіден, оның қоғамға
қауіптілік деңгейінің жоғарылығына байланысты болып отыр.
1997 жылғы тәуелсіз ел болған Қазақстан Республикасының тарихындағы жаңа
ҚР Қылмыстық Кодексі қабылданғанға ... ... ... ... және ... болып бөлінді) заңнамада және қылмыстық құқық
теориясында мемлекеттік қылмыстардың бір түрі ... ... ... сол ... құқықтық санада нық орын алды, кеңестік және
ресейлік ғалым-криминалистердің ... ... ... мәні жағынан
мемлекеттік қылмыстарға ... ... ... С.В. Дьяков
контрабанданы мемлекеттік қылмыстар тобына кіргізе отырып, оны ... ... ... ... бар деп ... ... ... бойынша, экономикалық контрабанда жалғаспалы
жүйелілік даму ... ... ... ... ... ... атын ... және кәсіби қызметтерін жүзеге асыру
процесінде жасайды. Ол меншікке қарсы ... ... ... ... ... қылмыстарды тар ... орын ... және ... ... ... ... ... ауқымы тарылады.
Қазақстанның қолданыстағы қылмыстық заңнамасының 209-бабымен «Қазақстан
Республикасының кедендік шекарасынан кеден бақылауын ... ... ... не ... ... кедендік теңестіру құралдарын алдап пайдалану
арқылы, тауарларды немесе өзге заттарды осы ... ... ... не декларацияланбаумен немесе күмәнді
декларациялаумен ұштасқан кедендік шекарадан өткізуге тыйым салынған немесе
өткізу ... ... ... арқылы өткізудің арнайы ережелері
белгіленген тауарларды, заттар мен құндылықтарды ірі ... ... ... деп танылған. Атап кету керек, бұл қылмыс
құрамының ... ... заң ... бұрынғы заңнамаларды
ғана емес, осы қылмыстың шетелдерде реттелу ерекшеліктерін де қамтыған.
Экономикалық контрабанданың ұғымында алғашқы рет «кедендік ... ... ... ... Сонымен қатар, экономика саласындағы контрабанданың
ауырлатылған ... де ... ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаев «Контрабанданың
қылмыстық заңға ... ... ... жаңа редакцияда берілуі, оларды
жасаған қылмыстық топтардың жауаптылығын күшейтуден туып отыр және аталған
қылмыстың жоғары ... ... ... ... ... ... ... таңда, Қазақстан Республикасының шекарасының көршілес
мемлекеттермен ... ... ... ... ... ... ... мен криминалды бағыттағы коммерциялық құрылымдардың елдің табиғи
байлықтарын талан-таражға салуына жағдай ... ... ... ... ... ... ... тұрғындардың қажеттілігін
қанағаттандырмайтын тауарлармен толтырып жатқаны да ешкімге құпия емес.
Көптеген жағдайда, ... ... ... ... ... ... контрабандалық жолмен жүзеге асырылады. Контрабанда заңды ұйымдар
мен жеке тұлғалар арқылы ... ішкі және ... ... ... ... тек бір елге қатысты жасалады деген жеткіліксіз, ол
кем дегенде екі мемлекеттің ... ... ... ... ... ... Өйткені, тауарлардың контрабандасын әкелуші мен әкетуші тарап
екі мемлекеттік құрылымның бөлігі, екі елге де келтірілетін зардап ... тек ... ... ... олардың құрамының күрделілігін
аңғартады. Яғни, Қазақстанда басталып, екінші бір елде ... ... олар үшін ... ... байланысты бірқатар мәселелерді
тікелей қояды. Ол ҚР Қылмыстық кодексінің Жалпы бөлімінің қылмыстық ... ... ... ... ... беру, соттылықтың ескіру ... пен ... ... және ... ... сияқты
жекелеген институттары мен нормаларын қолдануды сапалы түрде шешу міндетін
алға тартады.
Заң әдебиеттерінде экономикалық ... ... ... ... ... көзқарастар бар. Мәселен, кейбір авторлар
экономикалық контрабанданың тектік ... ... ... ... ... ... ... табылады деп атайды.
М. М. Алиев қарастырып отырған, қылмыстың тікелей объектісі – кедендік
бақылау тәртібімен белгіленген ... ... ... ... ... ... мүддесі, егемендігі мен қауіпсіздігі
болып табылады деп ұйғарады.
Г. Б. Саматова бұл қылмыстың тікелей объектісі ... ... ... Қосымша обектісі ретінде, тиісті нормативтік актілермен
белгіленген ... ... ... кедендік және мемлекеттік
шекарасы арқылы өткізуді ұсынады [12].
Қылмыстық заңда белгіленген қылмыс белгілері мен құрамы ... ... ... ... мемлекеттің, заңды және жеке
тұлғалардың қаржылық-экономикалық қызметі саласында жасалатын қылмыс.
Экономикалық қызмет ... орын ... ... бір ... объектіге
- материалдық құндылықтарды өндіру, бөлу, айырбастау және тұтыну ... ... ... ... ... процесінде пайда
болатын қоғамдық қатынастарға қол сұғады және осы ... ... мен ... ... ... ... қызметіне
қатысты қоғамдық қатынастарға қарсы бағытталған.
Заң шығарушы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... бөліп шығарғаны негізді. Бірақ, сонымен ... ... ... ... ... ... ... орын
алмаған, өйткені, осы баптағы қылмыс ауырлығы онша емес қылмыстар санатына
жататыны санкциялармен анықталған.
Экономикалық контрабанда үшін ... ... ... мән ... ... ... ... экономикалық контрабанда үшін жауаптылықты көздейтін
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... оның ... ... ... көрсетеді. Бұл
негізінен, құқыққорғау ... ... ... ... ... ... тап болатынымен байланысты. Осындай жағдай мынадай
себептермен түсіндіріледі деп. анықтаймыз:
- экономикалық контрабанда үшін нормативтік актілерге ... ... ... осы ... ... ... ... қылмыстарына қатысты негізгі терминдер мен
түсініктердің бір ... ... мен ... ... түсіндірудің
жоқтығы;
- жасалған әрекетті саралауға әсер ететін ... ... ... ... ... ... себептік-кешендік факторлары
Экономикалық қылмыс мәселесін зерттеген кезде мынадай сауал туындайды:
сыбайлас жемқорлықтың пайда болу себептері қандай және осы құбылыс неліктен
осындай ... ... ... ... ... ... болу себептерін
зерттеу барысында бірқатар киындықтарға тап ... ... бір ... ... ... ме әлде салдары ма екенін ... ... ... ... ... жасауға түрткі болатын себептік-
кешендік факторының үлгісі (Қосымша А).
Экономикалық қылмыстың ... болу ... ... мынадай
жіктелім ұсынылады: әлеуметтік-экономикалық, саяси, ұйымдастырылған,
құқықтық ... ... ... сипаттағы факторлар. Осы
себептердің әрқайсысына тоқталайық. ... 2. ... ... ... болу ... себептер. Экономикалық қылмыстың ... ... ... айқындалғандай, елдегі сыбайлас жемқорлықтың
өріс алу дәрежесі экономиканың даму деңгейіне тікелей ... ... ... ... да ... ... ... қоры жүргізген
зерттеудің нәтижесі бойынша сыбайлас жемқорлық ел ... ... ... ... ... ... ... елге келетін
инвестициялар легін қысқартатыны, дарынды адамдарды ... ... бай ... ... тиімсіз пайдалануға жол беретіні, сонымен
қатар, сыбайлас жемқорлық құрылымдық ... ... ... ... жүргізілуін тежейтіні айқындалды. Елдің табиғи
ресурстармен (орман, минералдық, су ресурстары) жақсы қамтылуы да ... ... бір ... ... ... ... бұндай байлыққа
екі тұрғыдан қарауға болады. Бір жағынан, елде бай ... ... ел ... өркендеуінің негізі болып, сыбайлас жемқорлықтың
төмендеуіне себеп ... ... ... ... табиғи байлық ел
экономикасының өркендеуін емес, өзіне ... ... ... ... ... ... қызықтырады. Халықаралық Валюта қоры жүргізген
зерттеу көрсеткендей, сыбайлас жемқорлық мемлекетке түсетін жылдық табысты
төмендетеді, ... ... ... ... ... заңсыз босатудың
мүмкіндіктері пайда болады немесе салық басқармасы әлсіз жұмыс ... өріс алу ... аса ... - ... және ... қызметкерлерінің еңбекақы көлемі. Әрине, еңбекақысы төмен
болғандықтан, ... ... ... ... ... ... ... ресми қызметтік міндеттерін асыра ... ... ... ... ... ... көлемді болғандықтан, олар
өз қызметінің қауіпсіздігін және тұрақтылығын ... ету ... ... ... ... әрекеттерін жасамауына
жағдай туғызады: қызмет бабында өз міндеттерін адал да мінсіз ... ... ... ... ұсынады, заңды түрде лауазымын
көтереді. Осындай жағдайда лауазымды тұлғалар өз ... ... ... ... әділ әрі адал ... ... беру жүйесі экономиканың өрістеуінің аса маңызды жетістіктерінің
бірі болып саналады. Қоғамның білім деңгейі неғұрлым ... ... ... және ... ... ... өте сирек кездеседі.
Осыған орай, ... ... ... мен сыбайлас жемқорлықтың даму
деңгейінің арасында ... ... ... бар ... ... ... ... айтатымыз:
- жағымсыз элеуметтік-экономикалық факторлар кез келген ... ... ... ... ... және ... ... табылады.
- алайда жоғарыда көрсеткеніміздей, әлеуметтік-экономикалық факторлар
белгілі бір ... ... ... ... алу үшін ... ... ... мүмкін.
Экономикалық қылымыстардың пайда болуына түрткі болатын
Саяси себептер. Тәжірибе ... ... ... ... және саяси дамуына кері әсер етеді. Сыбайлас ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылымның
ерекшеліктерін жатқызуға болады. Қоғамның демократиялануына байланысты
сыбайлас жемқорлық ... ... ... бұл – ... ... ... қылмыстарды қаржыландыру, сайлауда ... ... ... алуды қамтамасыз ету үшін саяси ... ... ... ... саяси қызметті жүзеге асыру үшін
орталық биліктің біршама өкілеттіктерін аймақтық және жергілікті ... ... ал ... ... ... ... жаңа ... асыра пайдалануға мүмкіндік береді. Осы ... ... ... бола ... ... ... ... тамыры тереңде
жатыр. Тарихи дерек көздер көрсеткендей, мемлекетте басқару нысанының күрт
өзгеруі де мемлекеттік құқық бұзушылықпен қатар ... ал ... ... бойы ... ... зардап шегеді. Мемлекетте қоғамдық - саяси
бостандықтың орнығуы азаматтардың өзін ... ... ... ... ... билікті жүзеге асыруға, қоғамның ... ... ... ... ... ... ... ретінде әлеуметтік-
құқықтық бақылау Жапония мен АҚШ-та кең өріс алды. [13]
Сөйтіп, жоғарыда айтылғандардан мынадай қорытынды шығаруға болады:
- ... ие ... ... - ... ... ... өте
төмен болуының кепілі.
- саяси тұрлаулылық, үкіметтің, басшылардың жиі ауысуы, ... ... ... ... ... жалпы саяси бағытының жиі өзгеруі елдегі әлеуметтік -
экономикалық ... ... әкеп ... себептер. Соңғы кездері жүргізілген зерттеулер
көрсеткендей, сыбайлас жемқорлық мемлекеттіліктің ... ... ... ... ... дұрыс ұйымдастырылмауы
салдарынан, есеп беру және бақылау ... ... ... ... ... Мемлекеттің ұлттық экономикаға араласу факторына нақтырақ
тоқталайық. Экономика ... ... ... кең тараған жағдайда
сыбайлас жемқорлықтың дамуына алғышарттар қалыптасады, ал бұл – ... ... ... ... бір ... ... ... көп
болса, соғұрлым сыбайлас жемқорлық өрістеп, тамыры тереңдей түседі. ... ... үшін ... Халықаралық даму жөніндегі агенттігі жасаған
Инвесторларға ... ... ... Осы ... әлемнің
40 мемлекетінде инвестиция салуға және іскерлік операциялар жүргізуге
келтірілентін процессуалдық және ... ... ... ... осы ... ... ... ұсынылады. Осы Нұсқаулықта
көрсетілген бағдар барлық жағдайда бірдей емес: егер инвестордың ... көп ... ... ... бағаланатын және күрделі болса, ол жоғары
деңгейдегі сыбайлас ... ... ... ... инвестиция тарту
ісінде жоғары лауазымдағы ... ... рөл ... ... ... ... ... кәсіби біліктілігіне, мінез-құлқына,
моральдық – этикалық ұстанымдарына баса назар аудару қажет. ... ... ... 40 ... тән ... байқалды: инвесторларға
келтірілетін бюрократиялық кедергілер мемлекеттің құқықтың жүйесімен тығыз
байланысты. Құқықтық жүйесі жалпы құқыққа ... ... АҚШ, ... ... Жаңа ... ... ... қасы, іс жүргізуде ашықтық басым, сол себептен сыбайлас
жемқорлық деңгейі ... ... және ... ... бақылау бір-
бірімен тығыз байланысты ... ... ... Сыбайлас жемқорлық –
биліктің қауқарсыздығының көрсеткіші. Нақты институционалды ұйымның
болмауы, ... ... - ... ... құқық бұзушылықтың
бақыланбауы және жасалған қылмыс үшін ... ... - ... ... және сыбайлас жемқорлықтың дамуына әкеп соғады.
Құқықтық сипаттағы факторлар. Сыбайлас жемқорлық - бұл ... ... ... ... ... нұқсан келтіреді, екіншіден
мемлекеттік биліктің беделіне ... ... ... ... мен ... ... ... түрде құлатады. Мемлекеттік аппараттың
тиімсіз ұйымдастырылуының салдарынан қоғамда ... ... де орын алуы ... Құқықтық реттеудің кемшіліктеріне кейбір
елдердің заңнамасында сыбайлас жемқорлық сипатындағы мәмілелер ... ... ... ... және жазалау жүйесінің болмауы, мемлекеттік
қызметті өтеу жөніндегі нақты ережелер мен регламенттің ... ... ... жағдай ұйымдасқан қылмыспен астасып ... ... ... ... ... ... ... өте тиімді. Осыған орай
фаворитизм, ... ... ... ... қатар непотизм мен
саяси демеушілік те кең ... ... ... қалыпты нормаға
айналады. Ал бұл – құқық қорғау органдарының, көп жағдайда осы ... де ... ... ... ... институционалды сыбайлас
жемқорлыққа қарсы күрес жүргізуге күші жетпейді, екіншіден құқық қорғау
органдарын ... ... ... өз ... ... ... ... көпшілігі жазаға тартылмағандықтан, қылмыстық ... әрі ... ... Көп ... сот ... сыбайлас жемқорлық
субъектісіне қатысты өз бетінше және тәуелсіз шешім ... ... ... енгізілген бірқатар елдер (АҚШ-та тәуелсіз прокурор,
Гонгконгта, Сингапурде, Малайзияда, ... ... ... сыбайлас
жемқорлыққа қарсы күрес ісінде нақты жетістіктерге қол жеткізді. Бұндай
мекемені құру ... ... пен ... ... пен ақша мәселесі жүйелі
шешімін табуы керек. [14]
Мәдени-этикалық сипаттағы факторлар. ... ... ... ... ... ... ... баға беру жеңіл емес, себебі бұл ... ... ... қоғамның мәдениеттілігін сыбайлас жемқорлықтың
негізгі себебі ретінде қарастыруымыз ... Дін, ... ... ... ... қоғамда сыбайлас жемқорлықтың дамуының алғышарттары болуы
мүмкін. Сондықтан қоғамда бір ... ... деп ... оны ... деп
жариялау қиындық келтіреді. Осы жағдайға орай мынадай ... ... ... ... ... ... ... оның қағидаттары
бойынша халық жоғары қызметтегі адамдарды «әкеміз» деп ... ... ... ... ... сыйлықсыз келгені
наразылық туғызған. Байқағанымыздай, бір елде кейбір құбылыс ... деп ... ... елде оны ... ... деп ... «керек» адамды мейрамханаға шақыру, «ерекше» бір көмегі ... ... ... ... ... оқу ... ... көмектесу тағы сол
сияқты этикаға жатпайтын ... деп ... ... ... - бұл, ... мемлекетке үлкен
қаржылық нұқсан келтіреді, екіншіден, мемлекеттік биліктің беделіне ... ... ... мен мемлекет билігінің өкілеттіктерін моральдік
тұрғысынан құлдыратады.
1. Қазақстан Республикасындағы экономикалық
қылмыстардың ... ... мен ... ... ... Экономикалық қылмыстардың ағымдағы ахуалын талдау
Экономикалық қылмыстар ... ... ... ... ... ... ... білдіреді, халықаралық ... ... ... ... ... ... ... жатқан
экономикалық және әлеуметтік реформаларға кедергі жасайды.
Экономикалық қылмыстар ... ... және адал ... ... ... алдын ала теңсіздік жағдайына қоя отырып, сыртқы
және ішкі ... ... ... келтіріп, ұлттық экономикаға
жағымсыз әсер етеді. Сыбайлас жемқорлық жөніндегі тәуелсіз ... ... ... ол ... ... мен ... 50%-ға дерлік көтереді, бұдан елдің барлық халқы зиян ... ... ... ... ... және қаржылық
ортасын бұрмалайды, мемлекеттік ... мен ... ... ... ... экономикалық және саяси дамуды
тежейді, ... ... ... ... ... үдеріске
белгілі бір тұрақсыздықты енгізеді.
Мысалы, өткен ғасырдың 80-ші ... ... ... ... ... ... жемқорлық Венесуэла сияқты мұнайға бай елді
төлем қабілетсіздігіне әкелді. Демократиялық және ... ... бар бай ... де, ... ... де сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... ... үкіметінде болған өзгерістерде,
Италияның саяси жүйесін қайта ... ... ... биліктің,
заңның және тәртіптің коллапсында түйінді рөл атқарғаны белгілі. Осылайша,
экономикалық қылмыстардың қазіргі қоғамға әсері ... ... ... ... ... мен ... ... салаларына ене
отырып, елдің тұрақты саяси-экономикалық дамуына ыдыратушы әсер етеді,
сондықтан оның ... ... ... ... ... қала береді. [15]
Мәселен, 2005 – 2010 жылдар кезеңінде ... ... ... жемқорлық қылмыс анықталды. 
Бұл ретте, осы көрсеткіштің жыл сайынғы өсу үдерісі байқалады, егер
2005 жылы осындай ... саны 1505 ... 2010 ... ... ... 1911, яғни 27 %-ға ... байланысты елдің ұзақ мерзімді бәсекеге ... ету ... ел ... ... ... ... іс-қимылдың
белсенді саясатын жалғастыру міндеті тұр. [15]
Сурет 1. 2005–2010 жылдар кезеңінде Қазақстан Республикасындағы
сыбайлас жемқорлық қылмыс санының өзгерісі
Бұл ретте, ... ... тек ... және ... ... ... ғана қарсы тұру сыбайлас жемқорлық деңгейін барынша
төмендетуге мүмкіндік ... бұл ... ... ... даму ... елде ... ... қайта құруларды тежейді.
Сондықтан экономикалық қылмыстарға қарсы іс-қимыл Қазақстанның ... Н. ... ... ... аса ... ... болып табылады. Экономикалық қылмыстарға қарсы мемлекеттік саясат
елдегі ... ... және ... ... ... мен ... ... бостандығы мен заңды мүдделерін жалпы
қылмыстық көріністерден қорғау деңгейін көтеруге мүмкіндік береді. 
Бұрын іске ... ... ... ... ... ... нәтижелері экономикалық қылмыстардың одан әрі
дамуына кедергі жасайтын пәрменді жағдайларды ... ... ... пен ... ... жүйелі жұмысын одан әрі ... мен ... ... ... мен ... ... іске ... экономикалық
қылмыстарға қарсы іс-қимылға бағытталған өзара байланысты іс-шаралардың
кешенін әзірлеу мақсатында осы ... ... ... ... ... 2010 ... 1 ... 922 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2020 ... ... даму ... ... ... қол ... ... қылмысқа және экономикалық қылмыстарға
қарсы күрес мемлекеттік ... ... ... бірі ... ... ... әлеуметтік-экономикалық даму процесін,
нарықтық экономика құруды, инвестиция тартуды тежеп, ... ... және ... ... ... әсер ... болашағы үшін қауіп төндіреді.
Экономикалық қылмыс және ... ... ... ... залал жылына ондаған миллиард теңгеге бағаланады. Көлеңкелі
экономиканың ең қауіпті бөлігі - бұл ... ... оның ... ... ... ... ... мен салалар арқылы ... ... ... ... жемқорлыққа ықпал етеді.
Сурет 2. Барлық қылмыстар құрамындағы экономикалық қылмыстар саны
Егер статистикалық деректерге сүйенетін болсақ, 2003 жылы ... ... ... ... ... ... ... жасалған қылмыстар саны – 4104 қылмысты құраған, 2004 жылы
барлығы – 143 550 ... ... оның 2325 ... ... ... ... – 146347 қылмыстар тіркелсе, оның ішінде, біз
зерттеп отырған қылмыстар саны ... ... ... ... ... ... саны ... оның ішінде – 6434 экономикалық қызмет
саласындағы қылмыстар, 2007 – 128 064 ... оның ... ... ... 2008 – 127 478 ... оның - 9293 біз ... ... екен, 2009 – 121 667 қылмыс ... Бір ... ... ... ... ... қылмыстардың ішінде, экономикалық
қызмет аясындағы ... 9616 ... ... [16]
Сонымен қатар, экономикалық қызмет аясындағы қылмыстардың жалпы
қылмыстар құрамындағы үлесі ... ... ... ... ... – 7,08% (10 057 ... 1999 жыл – 8,97% (12 502 ... 2000 жыл
– 10,35% (15 609 қылмыс); 2001 жыл – 9,69% (17 741 ... ... ... (15 099 ... 2003 жыл – 10,71%; 2004 жыл – 6,99%; 2005 жыл ... 2006 жыл – 8,00%; 2007 жыл – 6,85%; 2008 жыл – 7,29% , ... ... [1, 21 ... 3. Экономикалық қызмет аясындағы қылмыстардың жалпы қылмыстар
құрамындағы үлесі
Талдау нәтижелері көрсетіп ... ... ... ... ... ... әлі де жетілдіруді қажет ететіндігін
көрсетті. Бұл міндеттің сапалы әрі ... ... ... ... ... ... ... себептерін анықтаумен тығыз
байланысты.
2009 ... 11 ... ... ... ... ... 9 846 ... (1-М есебі бойынша), бұл ретте былтырғы жылдың осындай кезеңімен
салыстырғанда ауыр және аса ауыр қылмыстардың ашылуы 13%-ға өсті ... ... ... ... ... саны ... өсті ... дейін).
ҚР ҚК-нің 7-тарауында көзделген экономикалық қызмет ... ашу 20%-ға өсті ... ... ... Экономикалық
қылмыстар бойынша істердің сотқа жолдануы 7,5%-ға ұлғайды (3 972-ден 4 270-
ке дейін).
Мынадай фактілер бойынша анықталған қылмыстар: ... ... ... ... 4 есе (27-ден 108-ге ... ... ... ... жасау және пайдалану 2,5 есе (27-ден 63-ке дейін), заңсыз
банкроттық (33-тен 51-ге дейін), өкілеттікті пайдалану ... ... ... ... ... 541-ге ... кредитті заңсыз және
мақсаттан тыс пайдалану (78-ден 116-ға дейін) - әрқайсысы 1,5 есеге, ... ... ... 38%-ға ... 609-ға ... ... ... 27,5%-
ға (659-дан 839-ға дейін), ұйымдасқан қылмыстар 25%-ға (16-дан 20-ға
дейін), сеніп ... ... ... ... ... ірі мөлшерде
ысырап ету 15%-ға (332-ден 382-ге дейін), экономикалық контрабанда 9%-ға
(138-ден 150-ге дейін) өскені тіркелді.
Қазіргі ... ... ... және ... ... ... ... құқық қорғау және бақылаушы органдарының аса ... ... ... ... бұл ... тек ... және
әкімшілік шаралармен ғана қарсы тұру мүмкін ... ... ... әлеуметтік, құқықтық, насихаттық және басқа да міндеттер
кешенін іске ... ... ... яғни ... және сыбайлас жемқорлық
қылмыстар жасау үшін алғышарттар болып табылатын себептер мен ... ... ... ... ... ... шығаруға және жасалған
қылмыстардың зардаптарын жою шығындарын қысқартуға мүмкіндік береді.
Осыған орай, Қазақстан Республикасы Экономикалық ... ... ... қарсы күрес агенттігі (қаржы полициясы) (бұдан әрі –
Агенттік) экономикалық және ... ... ... мүмкіндік
туғызатын себептер мен жағдайларды жою ... ... ... кәсіпкерлік субъектілер және мемлекеттің құқықтары мен
мүдделерін тиімді қорғауды өзінің ... ... ... деп ... ... ... ... қызметі экономикалық және сыбайлас
жемқорлық қылмыстарды анықтауға ғана емес, бұл ... ... ... атап ... ... ... түрде болуы және құқық бұзушылықтың
зардаптарын жоюға да бағытталған.
Осылайша, 2009 жылдың 11 айында сыбайлас жемқорлық қылмыстарды ... ... ... ... Сыбайлас жемқорлық қылмыстары туралы
қылмыстық істердің сотқа ... ... ... ... кезеңімен
салыстырғанда 9%-ға (1 084-тен 1 182-ге) өсті.
Парақорлық қылмыстар 42,5%-ке (293-тен 418-ге), оның ішінде пара алу -
31%-ке (148-ден 194-ке), пара беру - 55%-ға ... ... ... ... ... тапсырылған басқаның мүлкін иемдену және ысырап ету
2,5%-ке (354-тен 362-ге) өсті. ... ... ... бес ... ... ... сатып
алу, жер пайдалану саласындағы, салық ... ... және жол ... ... ... саны ... (484-тен 564-ке) өсті.
Анықталған сыбайлас жемқорлық қылмыстардың жалпы санындағы бұл қылмыстардың
үлесі 38%-ті құрайды.
Анықталған залал мөлшері 163,4 ... ... оның ... ... аяқталған қылмыстық істер бойынша - 139 ... ... ... ... ... - 24,4 млрд. теңгені ... ... ... 106,6 ... ... (65%), оның ... іс жүргізуде
аяқталған қылмыстық істер бойынша - 82,2 ... ... бас ... ... - 24,4 ... ... ... 51,1 млрд. теңге ... - 38,5 ... ... (36,1%), ... ... - 17 ... (15,9%) қайтарылды.
Кінәлінің әр қылмысы үшін жазаға тартылу ... ... ... ... Қазақстан халқына барлық Жолдауларында ерекше айтылған,
ол қағиданы ... ... ... ... ... қазіргі уақытта экономикалық және сыбайлас ... ... жол ... ... ... ... ... бұзылған құқықтары мен бостандықтарын қалпына келтіру және
материалдық залалды толық өндіруді қамтамасыз етуге негізгі назар ... ... ... ... ... етіп ... құқық
бұзушылықтар және сыбайлас жемқорлықпен байланысты бұзушылықтар ... ... ... ... ... SWOT ... ... қазіргі қоғамның тұрақты түрде мұқият
зерделеуді, жүйелік ұстанымды, кешенді және ... ... ... ... ... құбылысы болып табылады.
Елдегі экономикалық қылмыстардың деңгейі мен ... ... ... ... инвестициялық ахуалға жағымсыз әсерін тигізеді,
елдің имиджін, Қазақстан Республикасымен ынтымақтастыққа ... ... ... ... ... ... ... қарсы іс-
қимыл Қазақстанның мемлекеттік саясатының негізгі басымдығы болып табылады.
1998 – 2010 жылдар ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы күрестің мемлекеттік бағдарламаларын  талдау 
оларда сыбайлас жемқорлыққа қарсы маңызды ... ... ... ... ... қарсы іс-қимылды заңнамалық қамтамасыз ету бойынша
бірқатар шаралар іске ... ... 12 ... ... Республикасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күрес үшін белгілі бір заңнамалық база қалыптастырылды. Мәселен, сыбайлас
жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... база 17 ... олар ... ... қолданыстағы халықаралық стандарттарға
жақындатты. [18]
Әкімшілік кедергілер төмендетіліп, лицензияланатын ... ... ... саны 3 есе ... ... ... әзірлеу мен ... және ... емес ... ұйымдар арасында әлеуметтік
мемлекеттік тапсырысты орналастыру ... ... ... ... белсенді мемлекеттік қолдау халықтың сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-
қимылдағы белсенділігін ... ... ... ... қарсы
күрестің нәтижесіне сыбайлас жемқорлыққа қарсы қоғамдық ұйымдар мен саяси
партиялардың, атап айтқанда заң ... ... ... қатысатын «Нұр
Отан» Халықтық-демократиялық партиясының  жұмысын жандандыру оң әсерін
тигізеді.
экономикалық қылмыстарға ... ... ... ... мен халықаралық ынтымақтастықты іске асыру мақсатында 2008 жылғы
4 мамырда ... ... ... Ұлттар Ұйымының Сыбайлас
жемқорлыққа қарсы конвенциясын ратификациялап, Румыния, Польша, Эстония,
Хорватия, ... ... ... Қытай, Түркия, Біріккен Араб
Әмірліктері, Египет және Франция үкіметтерімен ... ... ... ... бойынша 12 келісімге қол қойды.
Мәселен, 1998 – 1999 жылдар кезеңінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... және ... ... мәртебесін,
құқықтары мен міндеттерін, олардың моральдық-адамгершілік бейнесін ... ... ... ... ... ... күрес туралы» және
«Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының заңдары, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 жылғы 3 мамырдағы № 1567
Жарлығы қабылданды.
Атап ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы күрестің
маңызды кезеңдері болды:
«Қазақстан Республикасының  кейбір ... ... ... ... күресті жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен
толықтырулар енгізу ... ... ... ... ол ... ... ... жолмен алынған және басқа адамдардың ... ... ... енгізілген;
мыналарға:
• сыбайлас жемқорлық қылмыс және құқық бұзушылық ... ... ... ... және мүлкін тәркілеуді
енгізу жолымен ... ... ... ... ... мемлекеттік ұйымдардың және
мемлекет ... ... ... ... ... ... үшін дербес жауапкершілік
белгілене отырып, осы жөнінде тікелей міндет жүктеуге;
• азаматтардың сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың жолын
кесу мен оны ... ... ... ... ... ... азаматтардың сыбайлас
жемқорлыққа қарсы іс-әрекетін ынталандыру ... ... ... ... ... ... іс-қимыл
шараларын әзірлеуге бағытталған «Қазақстан Республикасының
кейбір заңнамалық актілеріне ... ... ... одан әрі ... мәселелері бойынша өзгерістер мен
толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің заңнамалық базасын ... және ... ... ... ... ... іс-қимыл бағыты
бойынша халықаралық қоғамдастықтың мемлекетті бағалауын жақсартуда өз
бейнесін тапты. ... ... ... жемқорлықты түйсіну
индексінің рейтингіне сәйкес Қазақстан 178 ... ... 2010 жылы ... ... 2009 жылы ... 2008 жылы 145-орынды иеленген.
Соңғы жылдары құқық ... ... ... жандандыру нәтижесінде
сыбайлас жемқорлық қылмыстарды анықтау ... ... ... ... сыбайлас жемқорлардың ішінде мемлекеттік билік
органдарының басқарушы буынының өкілдері жиі ... ... ... ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы
күрес шараларына қарамастан, олар айтарлықтай нәтиже бермей отыр.
Осылайша, ... ... ... ауқымы, оның әлеуметтік-
экономикалық даму үдерісіне жағымсыз әсері сыбайлас ... ... ... жалғасын талап етеді.
Мемлекеттік сатып алу, жер қойнауын пайдалану, жер қатынастары мен
құрылыс, кеден және ... ... ... ... неғұрлым сыбайлас
жемқорлық салалары болып табылады, онда ... ... ... ... өсуі байқалады.  
Егер 2005 жылы анықталған сыбайлас жемқорлық қылмыстар бойынша
келтірілген зиян ... 379 ... ... ғана құраса, 2010 жылы осы
көрсеткіш 6,8 миллиард теңгеге дейін ... ... ... сыбайлас жемқорлық көрністерін болдыртпау мақсатында
«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ... ... ... ... ... күрес мәселелері бойынша өзгерістер мен
толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңымен заңнамаға:
• сыбайлас ... ... ... ... ... ... лауазымдар тізбесін анықтау үшін негіздерді;
• осы ... түсу және ... ... ... талаптарды;
• көрсетілген лауазымдарды иеленуге үміткер тұлғалар үшін,
олардың ... ... ... қатысты арнайы
тексерістер қолдану мүмкіндігі туралы ... ... ... енгізілді.
Мемлекеттік органдар қызметінің ашықты¬ғын қамтамасыз ету мақсатында
әр мемлекеттік орган өз ... ... ... ... ... мен ... ... үкіметтік порталда ел халқымен
сұхбаттарды жүзеге асыратын жеке блогтарын құрды.
Барлық мемлекеттік ... ... ... мен ... ... ... ... жоспарларды қабылдауда, оларда әр түрлі
сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-шаралар белгіленген.
Атап айтқанда, салық органдары ... ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы күрес стратегиясын ... ... ... салаларының тізімін және олардың сыбайлас
жемқорлық көріністерін жою жөніндегі іс-шараларын, Салық қызметі органдары
қызметкерінің кәсіптік этика ... ... ... хартиясын бекітті.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің 2006 – 2010 жылдарға ... ... ... ... орындау мақсатында барлық
облыстарда, сондай-ақ Астана және Алматы қалаларында ... ... ... ... ... мен ... іске ... жөніндегі
іс-шаралар жоспарлары қабылданды. Қабылданған бағдарламаларды іске ... ... ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы күрес
мәселелері жөніндегі комиссияның отырыстарында қаралады.
Мемлекеттің Интернет-ресурс арқылы халықпен ... кері ... ... беретін «электрондық үкіметті» енгізу іске асыру сыбайлас
жемқорлыққа қарсы іс-қимылда оң рөл ... ... ... ... үшін ... ... ... стандарттары енгізілуде, бұл мемлекеттік органдар жұмысының
ашықтығы мен айқындығын жақсартуға, қабылданатын шешімдердің тиімділігін
арттыруға мүмкіндік ... Сот ... ... қарсы іс-қимыл жөніндегі іс-шаралар
шеңберінде Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының Астанадағы
орталығы, Америка Құрама Штаттарының ... ... ... ... ... техникалық ынтымақтастық қоғамы (ГТЦ), Біріккен
Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (БҰҰДБ), ... ... ... ... ... Жоғарғы Комиссар басқармасы (БҰҰ ҚЖКБ), ... үшін ... ... ... қоғамдық қорлары және
басқалар сияқты халықаралық және ... ... ... ... сот ... айқындығына қол жеткізуін қамтамасыз ету бойынша
бірлескен жобаларды іске асыра отырып, ынтымақтастық жасайды.
Қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... жыл ... ... ... халқына Жолдауында ... ... ... ... – жаңа ... өрлеу – Қазақстанның жаңа
мүмкіндіктері» және «Болашақтың іргесін бірге қалаймыз» атты  жолдауларында
құқық қорғау жүйесі ... ... ... ... арқылы және
азаматтардың құқықтары мен мемлекет мүдделерін ... ... ... ... арттыру, сонымен қатар сыбайлас жемқорлыққа қарсы шешуші
күреспен қамтамасыз ету  белгіленді. 
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... ... ... қарсы шаралардың тиімділігін арттыруға жақсы
әлеует болып табылады.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... үшін ... ие Қазақстан Республикасының әлсіз жақтары, мүмкіндіктері
мен ... бар. ... ... ... SWOT ... ... ... жақтары ... ... ... ... |1. Барлық салаларда сыбайлас |
|іс-қимыл бойынша ... ... ... ... ... |2. ... ... ... |
|2.    Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... ... |3. ... пен жергілікті билік |
|3.    Ақпараттық инфрақұрылым ... ... ... ... ... ... ... ... бар ... |4. ... пен ... ... ... ... қарсы |қызметшілердің ділі ... ... ... | ... бірі ... ... | ... ... ... ... ... ... ... |1. ... экономика» деңгейінің |
|2. Қолданыстағы заңнаманы халықаралық|ұлғаюы ... ... ... ... ... ... |
|3. Инвестициялық ахуалды жақсарту ... ... ... ... ... |3. ... жобалар құнының |
|бағалаудың халықаралық рейтингтерінде|«сыбайлас жемқорлық» құрамы есебінен |
|Қазақстан көрсеткіштерін ... ... ... ... ... |4. ... ... |
|азаматтық қоғаммен ынтымақтастығын |төмендеуі ... |5. ... ... деңгейінің төмендеуі|
| ... ... ... ... |
| |6. ... ... ... қолдау |
| ... ... ... ... ... ... реттелуінің
қолданыстағы саясатын талдау қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында
сыбайлас ... ... ... ... және ... ... жұмыс істейтінін көрсетті, олар мынадай актілерде көрсетілген:
Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 шілдедегі Қылмыстық кодексі;
Қазақстан ... 1997 ... 13 ... ... ... кодексі;
Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 13 желтоқсандағы Қылмыстық-атқару
кодексі;
Қазақстан Республикасының 2001 ... 30 ... ... ... ... кодексі;
Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 15 мамырдағы Еңбек кодексі;
«Жедел-іздестіру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 1994 ... ... ... ... мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді
есептік тіркеу туралы» Қазақстан Республикасының 1995 ... 17 ... ... жағдайы туралы» Қазақстан Республикасының
1995 ... 19 ... ... ... айыру орындарынан босатылған адамдарды ... ... ... ... 1996 ... 15 ... ... үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16
сәуiрдегi Заңы;
«Сыбайлас жемқорыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының
1998 ... 2 ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 15
наурыздағы Заңы;
«Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының 1999 ... ... ... ... ... ... Республикасының 2000 жылғы 19
қазандағы Заңы;
«Кемтар балаларды әлеуметтiк және ... ... ... ... ... Республикасының 2002 жылғы 11 шілдедегі
Заңы;
«Қазақстан Республикасында мүгедектердi әлеуметтiк ... ... ... 2005 жылғы 13 сәуірдегі Заңы;
«Біріккен Ұлттар Ұйымының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... 2008 ... 4 ... ... қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 6
қаңтардағы Заңы;
«Қазақстан ... ... ... және ... ... ... 2011 ... 6 қаңтардағы Заңы;
«Қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жүйесін жетілдіру
шаралары ... ... ... ... 2000 ... ... № 377 ... Республикасы Президентінің жанынан Сыбайлас ... ... ... ... ... құру ... ... Президентінің 2002 жылғы 2 сәуірдегі № 839 Жарлығы;
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті күшейту, мемлекеттік органдар мен
лауазымды адамдар ... ... пен ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің 2005 жылғы ... № 1550 ... ... 2010 ... 2020 жылға дейінгі кезеңге
арналған ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президентінің 2009 жылғы 24 тамыздағы № 858 Жарлығы.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... құқықтық жүйесі халықаралық заңнамасы талаптары мен ... ... ... ... отыр, бұл жүргізіліп ... ... ... ... ... ... қаупін тудырады
және қосымша норма шығару жұмыстарын жүргізуді талап етеді.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... ... жетілдіру қажет. Атап айтқанда, сыбайлас жемқорлық  салаларын, ... ... ... үшін ... ... ... олқылықтарды
анықтау, оларды одан әрі жою мақсатында қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... қарсы іс-қимыл саласындағы ұлттық
заңнаманың халықаралық стандарттарға толық сәйкестігін қамтамасыз ... ... ... қоғамға тигізетін зардабы және оның
салдары
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қылмыстар үшін жауаптылыққа тартуға жол беретін бірнеше қылмыс
құрамдарын белгілейді. Кодекстің Ерекше бөлімінің 7-тарауында ... ... ... ... және ... ... ... заңында болмаған. Сонымен қатар, ... осы ... саны ... ... ... нормаларға қарағанда едәуір көп,
яғни, 42 қылмыс құрамын заң шығарушы ... ... ... ... ... экономикалық қызмет саласын қамтитындықтан,
бұл топтағы қылмыстардың қоғамға қауіптілігі жоғары күйінде және ... ... да осы ... ... ... өте жиі
жасалатынын көрсетеді.
Экономикалық қылмыстардан мемлекетке келетін зиянды мамандар жылына
оннан аса миллиард теңгеге бағалайды. Экономикалық қылмыстар ... ... ... 10%-ын ... Егер ... деректерге
сүйенетін болсақ, экономикалық қызмет аясындағы ... ... ... ... ... 1997 жыл – 8,4% (13897 қылмыс); 1998
жыл – 7,08% (10 057 ... 1999 жыл – 8,97% (12 502 ... ... (15 609 ... 2001 жыл – 9,69% (17 741 ... 2002 жыл –
11,17% (15 099 қылмыс); 2003 жыл – 10,71%; 2004 жыл – 6,99%; 2005 жыл ... 2006 жыл – 8,00%; 2007 жыл – 6,85%; 2008 жыл – 7,29% , ... ... ... ... ... ... Қазақстан үшін демократиялық,
құқықтық, әлеуметтік және зайырлы мемлекет деп ... ... ... ... ... кез ... жағдайда ұстана білуі
шарт. Дербес мемлекет болғаннан ... ... ... ... ... мәдени өмірінде ірі-ірі өзгерістер, қайта құрулар
өткізілді. ... ... ... ... ... ... тауарлар мен қызмет көрсету саласында өз орнын ойып алуына,
әлемдік саяси-құқықтық ... тең ... ... болуына,
экономиканың дұрыс бағытталған ... ... ... ... ел
экономикасының өсуі мен тұрақты дамуына қол ... ... ... ... ... ... 29 қыркүйегіндегі
Жарлығымен мақұлданған «Қазақстан Республикасының 2010-2020 жылдарға
арналған Құқықтық саясат ... ... ... ... ... ... ... реттеудің оңтайлы тетігін жасау
және оның ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынасқа қатысушылардың әлеуметтік-экономикалық
даму процесіндегі ... ... ... реттеуді қамтамасыз етіп,
экономиканың нарықтық секторын одан әрі жетілдіру үшін ... ... ... тиіс деп атап ... ел ... Н.Ә Назарбаевтың «Қазақстан өз дамуындағы жаңа
серпіліс жасау қарсаңында» атты Қазақстан халқына ... ... ... ... ... ... қатарына қадам басуы
жолындағы негізгі жеті басымдықтардың бірі ретінде мемлекет ... ... ... мен ... ... шетел капиталын
тарту мақсатында икемді салық және бюджет саясатын пайдалану маңыздылығына
тоқталған болатын. [20]
Осындай мемлекет алдында тұрған міндеттерді ... ... ... ... факторларға, ең алдымен, геосаяси және ішкі мемлекет
(тікелей теңізге шығу мүмкіндігінің ... ... және оның ... ... ... ... ... жатқыза
аламыз.
Бұл жағынан алғанда, Қазақстан Республикасында мемлекеттің мүддесіне,
соның ішінде, ... ... ... қол сұғатын экономикалық қызмет
саласындағы қылмыстарды жете ... ... мен ... жайлы
ерекше айтып өтуге болады.
Бастысы, бұл белгілі бір ... ... ... ... ... Республиканың жалпы әлеуметтік табиғатына қалай ықпал
ететіндігін ... ... да ... Ол ... ... ... анықталады:
- Қазақстан экономикасы әлемдік сауда, мәдениет, ... ... ... ... ... ... ... жеке меншікке негізделген материалдық жағдайының
жақсы, қолайлы ... ... ету ... жүзеге асырылып келеді;
- Құқықтық саясат Тұжырымдамасында мемлекетіміздің әрі қарай дамуының
қадамдары мен перспективаларын ... ... ... ... зиян әкелетін қылмыстардың қатарында, біздің диссертациялық зерттеу
жұмысының объектісі болып отырған ... ... ... ... ... ... бұл ... нәтижесінде біріншіден,
Республикамыздың мемлекеттік бюджетіне әкелінген немесе әкетілген тауарлар
мен құндылықтар үшін салықтар мен алым ... ... ... ... ел экономикасы үшін маңызды болып табылатын елден әкетуге тыйым
салынған заттар шығарылуы мүмкін.
Экономикалық контрабанда елдің экономикасын ... ... ... ... ... ... асырылуына кедергі
келтіреді, мемлекеттілік негіздерін бұзады.
Экономикалық контрабанда экономикалық қылмыстардың ең ... Бұл ... ... ... Қылмыстық кодексінің 10-бабының
3-бөлігіне сәйкес ауырлығы онша емес қылмыстарға, ал ... түрі ... ... ... ... ... ... Мұның бәрі өз
кезегінде қылмыстылық деңгейінің артуына, қылмыстық элементтердің ... жол ... ... ... ... ... ... қылмыстардың ішінде,
экономикалық контрабанда қылмысына қатысты ... ... ... ... 2000 ... ... 2005 жылы 7,8%-ға (2000 жылы
– 370; 2006 жылы ... ал ... ... ... ... ... (2000 жылы – 34; 2005 жылы - 30) кемісе, кеден ... ... ... ... 41,6%-ға (2000 жылы – 79; 2005 жылы - 102),
айналыстан ... ... ... айналысы шектелген заттардың
контрабандасы 289,6%-ға (2000 ... 2005 жылы - 187) ... ... ... қылмысының қазіргі жай-күйі туралы белгілі
бір бейнені ... ... үшін бұл ... ... 2008-
2009 жылдары орын алу фактісіне талдау жүргізу ... ... ... Сондай-ақ, бұл ... ... ... ... ... ... нақты күрес жүргізу
міндеттері жүктелген органдарды тіркелуіне қарай талдаймыз.
Қазақстан Республикасы Ішкі Істер органдарынан алынған экономикалық
контрабанда ... ... ... 2008 жылы –1940 ... тіркелсе,
жалпы қылмыстылық ішінде (113 288 қылмыс тіркелген) экономикалық
контрабанданың ... - 1,71%, 2009 жылы – 2230 ... ... ол ... (107 766 қылмыс тіркелген) ішінде - 2,07% құрайды.
Қаржы полициясы органдарының берген ... ... ... 2008 жылы -145 ... тіркелсе, жалпы қылмыстылық
ішінде (10881 қылмыс тіркелген) ... ... ... - ... – 157 ... ... ол ... қылмыстылық (10293қылмыс
тіркелген) ішінде - 1,53% құрайды.
Ұлттық қауіпсіздік органдарының экономикалық контрабанда қылмысына
берген ... ... 2008 жылы - 49 ... ... ... (1521 ... ... ішінде экономикалық контрабанданың
үлесі – 3,22%, 2009 жылы – 45 қылмыс тіркелген, ол ... ... ... ... ішінде - 2,99% құрайды.
Қазақстан Ресупбликасының Кедендік бақылау органдарының экономикалық
контрабанда қылмысына берген мәліметтері ... ... ... ... ... 2008 жылы - 323 ... ... жалпы қылмыстылық (648 қылмыс
тіркелген) ішінде экономикалық контрабанданың үлесі – 49,85%, ... ... ... ... ол ... ... ... тіркелген) ішінде –
47,86% құрайды. [21]
Экономикалық контрабанда ... ... ... заманнан бері
жалғасып келе жатқан қылмыс ... Дей ... оның ... Қылмыстық кодексінің Ерекше бөліміне енгізілуі, ... ... ... ... ... ... сыртқы сауда
қызметінің талабы. Бұл қылмыстың латенттілігінің деңгейі жоғары және оның
өсу қарқыны байқалады. ... ... ... кең ... ... ... ... жағдайларға назар аудару қажет:
біріншіден, бұл ... ауыр ... аса ауыр ... ... ... ҚР Қылмыстық кодексінің 209-бабының ... бас ... ... ... ... үш жылға дейінгі
мерзіммен шектелген; екіншіден, қылмыстың объективтік жағын ... ... ... ірі ... орын алуы ... үшіншіден, ауыр зардаптар
келтіретін қылмыстар санының көп болуы құқыққорғау органдары тарапынан
экономика ... ... ... ... ... ... әлсіреуінен хабар беріп отыр.
Қылмыстық заңнамада мұндай қылмыстар үшін жаза мөлшерін төмендету мен
оның қоғамға ... ... ... төмендетіп, әкімшілік
құқықбұзушылықтар санатына ауыстыру ... ... ... ... ... ... ие және ... Экономикалық
контрабанда үшін қылмыстық жауаптылық ... ... ... ... заңдылық, жазаның қайтымсыздығы мен ... ... ... ... Оны біз ... ... зерттеу нәтижесінде көреміз. Өкінішке орай, экономикалық
контрабанда қылмыстары барлық жағдайда ... ... ... ... ... ... мен мұндай қылмыстарды табу оқиғалары аз
кездеседі. Кей жағдайларда, контрабанда ... ... ... бой ... қылмыстық жауаптылыққа негізсіз тартылатын
жайттар орын алуы мүмкін. Әсіресе, аталған саладағы контрабанда ... әлі ... ... толығымен мән берілмей жүргені рас. Оны ... ... ... ... дәлелдей түседі.
Экономикалық контрабанда қылмысына тарихи, қылмыстық-құқықтық және
криминологиялық ... ... ... ... яғни, заңнамалық және
ұйымдастырушылық тұрғыда шешуді қажет ... ... ... ... Бұл дегеніміз, отандық заңнамада біз зерттеп ... ... алу мен ... ... ... ... ... сай жауаптылығын көтеруін реттеуде әлсіздік танытып отырғанын
білдіреді.
Экономика саласындағы контрабанда қылмысының кедендік шекара ... бар ... өмір сүре ... тоқтала келе және олардың ... ... келе ... ... ... мен ... тәртібін бұзумен қылмыстық-құқықтық күрес белсенділігі мардымсыз.
Қазақстандық қылмыстық құқық ғылымында және осы топтағы құқықбұзушылықтар
мәселесін реттейтін ... ... ... ... ... ... контрабанда толық зерттелмеген, оларды дұрыс
саралау жүргізуге ... ... жоқ ... болғандай. Экономикалық
қатынастарды, маңызды саяси және мемлекеттік институттарды және әлеуметтік
инфрақұрылымдарды түбегейлі реформалау кезеңінде кеден ... ішкі ... ... бір ... ... ... ал оның ... қоғамдық
экономикалық қатынастар құрайтындықтан, қазақстандық қоғамның қазіргі даму
кезеңінде кеден ісі жаңа ... ... ... ... ... және ... ... экономиканың
мүддесіне сай келетін жүйесіз бір жақты басқару формаларынан ерекшеленетіні
экономикалық өмірдің нарықтық ... сай ... ... ... ... ... ... дипломдық жұмыс қылмыстық-құқықтық заңнаманы жетілдіру бағытында,
Қазақстан Республикасының 2010-2020 жылдарға арналған Құқықтық ... ... ... ... ... ... ... көмектесетін еңбек бола білуі жөн. Ал, бұл Тұжырымдамада
жекелеген қылмыс түрлері үшін, ... ... ... ... ... қауіпсіздік саласындағы және сыбайлас жемқорлықпен
байланысты қылмыстар үшін ... ... ... ... ... сәйкес құрылған меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару
құқығындағы оқшау мүлкі бар және сол ... өз ... ... ... өз атынан құқықтар мен міндеттерге ие ... ... ... ... және ... бола алатын ұйымдар, яғни заңды
тұлғаларды өздері жасаған қылмысты іс әрекеттері үшін жауаптылық көтеруінің
заңдық ... ... ... ... ... ... заңды
тұлғаларды қылмыс субъектісі, деп қарастырудың мүмкіндіктерін де зерттейді.
[22]
Жоғарыда көрсетілген жағдайларға ... ... ... арқау
болып отырған экономикалық контрабанда қылмысы үшін жауаптылыққа тарту
мәселесі қазақстандық қылмыстық-құқықтық ғылым мен ... ... ... ... ие ... ... Қазақстанда экономикалық қылмыстар деңгейін
төмендетудің алғышарттары мен алдын алуға
бағытталған стратегиялық бағдарламалар
3.1 Экономикалық қылмыстар деңгейін төмендетудің үрдістері мен
алғышарттары және ... алу ... ... ... ... ... ... нақты себептерін анықтап алмай, ... да ... ... тиімсіз болатыны белгілі.
«Транспаренси Интернэшнл» сыбайлас жемқорлықты түйсіну индексінің
рейтингінде елді бағалаудың белгілі бір ... ... ... ... ... ... пен ... тарапынан сыбайлас 
жемқорлыққа қарсы шаралар кешенін одан әрі қабылдау ... ... ... табысты іске асыру үшін ... ... ... ... ... экономиканың жоғары деңгейін жатқызуға болатынын
атап өткен жөн.
Бүгінгі күні ... ... ... шараларына қарамастан,
сыбайлас жемқорлықтың негізгі жүйе құраушы көздерінің ... ... ... ... үлесі бұрынғыдай қомақты.
Шетелдік сарапшылардың зерттеулеріне ... ... ... елдерінде
көлеңкелі экономика жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) 10-15 %-ын, ... ... 23-28 %-ын, ал ... ... 40-45 %-ын ... ... «Транспаренси Интернэшнл» сыбайлас жемқорлықты түйсіну индексі
бойынша ... ... ... елдердің бәрінде көлеңкелі экономиканың
мөлшері төмен. Тиісінше, көлеңкелі экономика мөлшері  жоғары ... ... ... ... ... айтқанда, көлеңкелі сектор қызмет бабын теріс пайдалануды күшейте
түседі, парақорлық күннен-күнге ауқымын кеңейтеді.
Халықаралық құқық нормаларын іске асыруға, ... ... ... ... мен ... қосылуға, елдің құқық қорғау
органдарының  ... ... ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлыққа қарсы ұйымдармен ықпалдасуына байланысты
құқықтық салада да ... ... ... ... әлі ... ... Сыбайлас жемқорлық үшін
қылмыстық жауапкершілік туралы (1999 жылғы 27 ... ... ... ... ... үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілік туралы (1999
жылғы 4 қараша, Страсбург қаласы) конвенцияларға қосылған ... ... ... үшін ... ... қажет, өйткені
жазалаудың төмен шарасы жемқорларды аса белсенді және ауқымды ... ... ... қылмыстық жолмен алынған, құны ... ... асып ... ... ... билігінде қалады.
Бұл ретте, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес ... ... ... ... ... ... құралы бола алмайтынын және сыбайлас
жемқорлық әрекеті үшін ... ... ... салалардағы сыбайлас
жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың басқа да кешенді шараларымен қатар ... ... ... ... органдардың, бұқаралық ақпарат құралдарының, қоғамдық
бірлестіктер мен үкіметтік емес ... ... қол ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы заңнамалар бойынша түсіндіру
жұмыстарын қамтамасыз етудегі күшін одан әрі үйлестірудің ... ... алу ... ... ... ... одан әрі ... талап
ететін сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағыттағы азаматтық қоғам институттарының
қолдауынсыз мүмкін емес.
Көбінесе үкіметтік емес ұйымдар шынайы ... ... ... ... ... пиармен айналысады немесе сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеу
түріндегі экономикалық бәсекелестерді «ыдыратудан» туындаған ... ... ... іске ... ... ... және төменгі сыбайлас жемқорлыққа
тиімді қарсы тұру мүмкін емес, ... ... ... ... ... жоғарыдан келетін әрекеттерді аз сезінеді және ... ... ... және олар ... ... ... іс-әрекетімен тежелуі мүмкін.
Сыбайлас жемқорлық «айла-амалдарды» ... ... ... қысқарту түріндегі елеулі экономикалық әсер беретін лицензиялық-
рұқсат жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... Республикасының аумағында қолданылатын барлық рұқсат
құжаттарының (рәсімдерінің) ... ... ... Рұқсат
құжаттарының бірыңғай ұлттық тізілімін заңнамалық деңгейде бекіту ... шара ... ... ... ... ... жемқорлық
көріністеріне қарсы іс-қимылдың тиімділігін жақсартуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... шет елде іске асыратын тиісті құрылымдармен өзара іс-
қимылды ... ... ... ... ... ... тәжірибесін
ескере отырып, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тәжірибесіне шетелдің оң
тәжірибесін енгізу қажет.
Кеңейтіліп жатқан ... ... ... сыбайлас
жемқорлыққа қарсы күрес мәселесі жеке ... елде ... және ... ... және ... ... жатқан халықаралық ұйымдар шеңберінде
сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың ... ... ... ... кезде қолданыстағы заңнамалар аясында сыбайлас жемқорлыққа
қарсы ... ... ... Қазақ гуманитарлық-заң университетінің
құқықтық қамтамасыз ету және сараптама орталығы жүзеге асырады. Жемқорлыққа
қарсы алғашқы нормалар қоланыстағы ... ... ... ... ... ... отырысында мақұлданған. НҚА жемқорлыққа
қарсы ... ... ... ... ... ... [24]
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте сыннан өткен шараларды тұжырымдау
жөнінде қоғам мен мемлекет арасында ... ... бола ... ... «Нұр-Отан» халықтық-демократиялық партиясының жанындағы Сыбайлас
жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі жуырда құрылған ... ... те ... алып, көптеген іс тындыруда.
Осы жылдың 4 мамыр күні біз ... ... ... ... ... ... ... 140 мемлекет қосылған Конвенция
елімізге осынау қоғамдық індетпен күресте жаңа ... ... ... ... ... ... кодексіне салық органының салық
төлеушіден ірі сомадағы сатып алу немесе сату, дүние ... ... ... ... беру ... ... ... енгізу қажет. Жүргізілген зерттеу
Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарында ... ... ... ... ... жеке ... оның ... мен заңды
мүдделеріне төніп тұрған ... ... ... сондай-ақ
экономика және қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... жүйесін ресурстармен және
кадрлармен қамтамасыз етуді ... ... ... ... баса ... қажет екендігін көрсетеді. Сөйтіп, қорыта келе айтатынымыз, сыбайлас
жемқорлыққа қарсы күрес саласында мемлекет жүргізген жүйелі және ... ... ... оң нәтижелерге қол жеткізілгені байқалып
отыр. [25]
Экономикалық қылмыстылығының қазіргі уақыттағы жай-күйіне ... ... ... анықтап алмай, қандай да ... ... ... ... ... Осы ... бір ... кейін экономика саласындағы қылмыстардың ... ... ... ... ... асыруға мүмкіндік туындайды.
Ұсынылған алдын алу ... ... ... ... ... Ал ... ... алу шараларын жүзеге асыратын органдар
жүйесін зерттеу мұндай ... ... ... мен ... ... ... ... қамтамасыз етуге көмегін
тигізеді.
Бұл саладағы ... ... ... тек қана ... ... ... емес, осы Заңға қатысты бланкеттік
сипатқа ие Кеден кодексі де танылады. Ол Қазақстан ... ... ... ... және ұйымдық негіздерін белгілейді ... ... ... мен экономикалық қауіпсіздігін
қорғауға, Қазақстан экономикасының дүниежүзілік ... ... ... ... және ... экономикалық қызметті
ырықтандыруға бағытталған құжат.
Соңғы кезеңдегі статистикалық көрсеткіштерге ... ... ... ... ... ... ашылмай қалады.
Оның себебі болып бір жағынан ... ... ... ... ... мен қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... туралы жоғары
мәліметтенуінің төмен деңгейде болуы болса, екінші жағынан – ... ... ... ... ізге түсу ... қызметкерлерінің
дайын болмауы танылады. ... ... мен ... ... ... ... ... отандық ... ... ... ... кез келген әлсіз
тұстарын пайдаланады, лауазымды ... ... алу ... ... ... кері әсер ... Осындай жағдайда, Ішкі істер
органдарының, Ұлттық қауіпсіздік ... ... ... және өзге де ... ... ... ... лауазымды тұлғалардың кәсіпқойлығы мен құқықтық мәдениетінің
сапалы жағдайына қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... кәсіпқойлық, іскерлік және
адамгершілік қасиеттеріне сүйенген ... ... ... халық
арасындағы олардың беделі қалыптасады, оны қалыптастыратын қызметтердің
қатарында экономикалық контрабандамен күрес маңызды ... ... ... ... ... мен халық арасындағы сенімділік
қатынастардан экономикалық қылмыстар мен кеден және ... ... ... ... ... ... алу ... тәуелді және
осы қылмыстарды ашуда да халықтың көмегі де зор. ... ... ... бұл мәселені шешу бірінші қатарда.
Сондықтан, жүргізілген зерттеулер аясында экономикалық қылымыстың
қазіргі ... оның ... ... оның ... ... ... көрсеткенін айтуға болады. ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде, аталған категориядағы істердің тиісті түрде ... ... ... ... ... ... ... мен тиімділігіне қол жеткізу, ең алдымен, ... ... ... ... мәселесімен байланысты деп тұжырымдаймыз. Бұл
мемлекеттік және кедендік шекарадан заттардың заңсыз өткізілуі мен ... ... ... ... Қылмыстылықтың алдын алу жүйесі қызметінің
жоғарғы тиімділігі оның ақпараттық ... ... ... ... ... қылымыс саласында бірыңғай ақпараттық
кеңістікті құруды ұсына отырып, біріңғай ... ... (БАК) ... мүшелерінің санын арттыру жолымен ғана емес, олардың ... ... іс ... ... негізделетініне көз
жеткізеді.
Ендеше, экономикалық қылмыстар үшін қылмыстық жауаптылық, соның
ішінде, ... ... ... жауаптылыққа тарту қылмыстық құқық
теориясында ... орын ... ... ... ... жүргізуге
арқау бола түсетін мәселе болады деген сенімділікті арттыра түседі.
3.2 ... ... ... күресудің 2010-2014 жылдарға
арналған стратегиялық жоспарының негiзгi бағыттары
Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа және ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық
қатынастардағы сыбайлас жемқорлылық және ел экономикасындағы ... ... ... ... ... ... қылмысқа және ... ... ... агенттігінің (қаржы полициясының) пайымы -
мемлекеттік аппараттың жүйелік сыбайлас жемқорлықтан ... ... ... мен ... ... мен ... ... бұзушылықтардан сенімді қорғалуы.
Қазақстандағы экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күрес ... ... ... ... бірі ретінде белгіленді.
Сыбайлас жемқорлық ... даму ... ... ... ... ... ... демократиялық мемлекеттің
қоғамдық және саяси ... ... әсер ... ... үшін қауіп төндіреді.
Қазіргі кезеңде сыбайлас жемқорлыққа және экономикалық ... ... ... ... ... және ... ... аса маңызды
міндеті болып табылады. Алайда, бұл қылмыстарға тек қылмыстық-құқықтық ... ... ғана ... тұру ... ... ... байланысты
экономикалық, әлеуметтік, құқықтық, насихаттық және басқа да ... іске ... ... [27]
Кесте 3
Экономикалық және сыбайлас жемқорлық қылмыстарға ... ... мен ... ... бағытталған нысаналы көрсеткіштер
| Көрсеткіштің атауы |Өлшем |Есепті|Жоспарлы ... |
| ... | |
| |і | | |
| | |2010 |2011 |2012 |2013 |2014 |
| | |ж. |ж. |ж. |ж. |ж. ... ... түйсіну |балдар|2,9 |3 |3,1 |3,2 |3,3 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |% | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... деңгейін көтеру | | | | | | ... оң ... | | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... артуы (өсім | | | | | | ... ... | | | | | | ... қызметшілердің |балдар|62 |60 |59 |58 |57 ... ... | | | | | | ... алдын-алу, яғни экономикалық және ... ... ... үшін ... болып табылатын себептер мен жағдайларды
жою қылмыстық айналымнан едәуір ақшалай ... ... және ... зардаптарын жою шығындарын қысқартуға мүмкіндік береді.
Осыған орай, Қазақстан Республикасы Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... полициясы) (бұдан әрі –
Агенттік) экономикалық және сыбайлас жемқорлық қылмыстарға ... ... мен ... жою жолымен жүзеге ... ... ... және ... құқықтары мен
мүдделерін тиімді қорғауды өзінің бірінші стратегиялық бағыты деп біледі.
Қоғамның тыныс-тіршілігінің барлық салаларында ... ... ... адал ... дамыту үшін қолайлы алғышарттар
құрудың жоспарлы көрсеткіштері ... Б-да ... ... ... полициясының қызметі экономикалық және сыбайлас
жемқорлық қылмыстарды анықтауға ғана емес, бұл жұмыстың ақырғы нәтижесіне
жету, атап ... ... ... ... ... және құқық бұзушылықтың
зардаптарын жоюға да бағытталған.
Осылайша, 2009 ... 11 ... ... ... ... көрсеткіші 1 466-дан 1 476-ға өсті. Сыбайлас жемқорлық қылмыстары
туралы қылмыстық істердің ... ... ... ... ... кезеңімен
салыстырғанда 9%-ға (1 084-тен 1 182-ге) өсті.
Парақорлық қылмыстар 42,5%-ке (293-тен ... оның ... пара ... 31%-ке ... 194-ке), пара беру - 55%-ға (135-тен 209-ға) ұлғайды.
Сонымен қатар, сеніп ... ... ... ... және ... ... ... 362-ге) өсті. [28]
Сыбайлас жемқорлықпен күрестегі бес басым бағыттар: мемлекеттік сатып
алу, жер пайдалану саласындағы, салық қызметі, кеден және жол ... ... ... саны 16,5%-ке (484-тен 564-ке) өсті.
Анықталған сыбайлас жемқорлық қылмыстардың жалпы санындағы бұл қылмыстардың
үлесі 38%-ті құрайды.
Анықталған залал ... 163,4 ... ... оның ... іс
жүргізудегі аяқталған қылмыстық істер бойынша - 139 ... ... ... материалдар бойынша - 24,4 млрд. теңгені құрайды. Өндірілген
залалдың ... 106,6 ... ... (65%), оның ... іс ... қылмыстық істер бойынша - 82,2 млрд. теңге, бас ... ... - 24,4 ... ... ... 51,1 млрд. теңге (48%),
азаматтарға - 38,5 млрд. теңге (36,1%), ... ... - 17 ... (15,9%) ... әр ... үшін жазаға тартылу тиістілігі туралы қағида
Мемлекет басшысының Қазақстан халқына барлық Жолдауларында ерекше ... ... ... ... қатаң ұстанады.
Сонымен бірге, қазіргі уақытта экономикалық және сыбайлас жемқорлық
қылмыстардың нәтижесінде жол берілген азаматтардың, ... ... ... ... ... мен бостандықтарын қалпына келтіру және
материалдық залалды толық өндіруді қамтамасыз етуге негізгі назар ... ... ... ... ... етіп ... ... және сыбайлас жемқорлықпен байланысты бұзушылықтар зардаптарын
жоюды белгілейді. [29]
Кесте 4
Экономикалық құқық бұзушылықтар және құқық бұзушылықтардың зардаптарын
жою
|Көрсеткіштің атауы ... ... ... |
| ... | |
| | |2010 |2011 |2012 |2013 |2014 |
| | |ж. |ж. |ж. |ж. |ж. ... ... полициясы |% |58 |60 |62 |64 |65 ... ... ... және | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... топ – қаржы полициясы | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... әр ... |балдар |58 |57 |57 |55 |53 ... ... ... |% | | | | | ... ... оң ... | | | | | ... ... ... органдары жұмысының әдістері мен тәсілдерін |
|жетілдіру ... ... ... |% |59 |60 |61 |62 |63 ... және ... | | | | | | ... қылмыстың | | | | | | ... ... ... ... | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |% |51,5 |53 |54,5 |56 |57,5 ... ... ... айналымы | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... |% |13,3 |13,1 |13 |12,8 |12,7 ... ... санына үлес| | | | | | ... | | | | | | ... ала ... ... |күн |55 |53 |51 |50 |49 ... ... |саны | | | | | ... ... ... ... ... ... мен |
|бостандығын қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... ... | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... ... саны | | | | | | ... оң ... | | | | | | ... ... ... |66 |64 |62 |60 |58 ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... және ... ... құқық бұзушылықтардан |
|келтірілген залалды өндіруді қамтамасыз ету процесін жетілдіру ... және ... |% |74,5 |75 |75,5 |76 |76,5 ... ... ... | | | | | | ... өндірілген залал | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... үлес ... | | | | | | ... ... ... |% |70 |70,5 |71 |71,5 |72 ... ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | | ... Республикасы Экономикалық қылмысқа және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің 2003
жылғы 23 желтоқсандағы №1255 ... ... ... полициясы агенттігін
қайта құру жолымен құрылды.
Бұл шара құқық қорғау ... ... ... экономика саласындағы жемқорлық пен қол сұғушылыққа қарсы
күрестің тиімділігін арттыруға ... ... ... ... ... 2005 жылғы 25 ақпандағы № 1521 Жарлығымен
Агенттік ... ... ... ... бағынатын және есеп
беретін мемлекеттік ... ... ... ... ... полициясы
органдарының құқықтық жағдайы, мақсаттары мен өкілеттілігі 2002 жылғы 4
шілдедегі «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бұл реформалау қаржы полициясы органдары ... ... және ... ... ... ... мен
қылмыстарға қарсы күрестегі жұмысының тиімділігі мен сапасының жоғарлауына
ықпал етті.
Әкімшілік реформа шеңберінде Агенттік ... ... ... оңтайландыру, ақпараттық қамтамасыз етуді жетілдіру, ... ... ... ... ... шаралар қабылдады.
Қазіргі уақытта Агенттіктің орталық аппаратының құрылымына 7
департамент және 4 ... ... ... бұл ... ... ... ұсынылатын талаптарға толығымен жауап береді. [30]
Қаржы полициясы органдарының кадрлық құрамын нығайту мен сауықтыру
жөнінде шаралар ... ... ... ... ... және ... жемқорлыққа қарсы күрес жүргізу саласында ТМД
мемлекеттері құқық қорғау мекемелерінің ... ... ... бірі деп танылды. Жыл сайын ... ... ... ... ... ... ... адам бітіріп шығады.
2010-2014 жылдары Агенттік қаржы полициясы органдары қызметкерлерінің
арасында ... ... ... ... ... ... ... тәрбие беруге бағытталған іс-шараларды жүзеге
асыратын болады.
«Қазақстан Республикасында қылмысқа қарсы күрестің 2000-2002 жылдарға
арналған бағдарламасы туралы» Қазақстан ... ... 2000 ... ... №1641 ... ... мүдделі мемлекеттік органдардың
деректердің интеграцияланған банкінің ақпараттық қорларына қол жеткізуін
қамтамасыз ететін, ... ... ... және ... ... жедел
бөлімшелерін біріктіретін және ... ... ... ... желі құру ... Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасының
«электрондық үкіметті» дамытудың ... ... ... ... ... 2007 ... 30 қарашадағы №1155-1 қаулысына ... ... ... ... сапасы мен тиімділігін арттыру
және әлеуметтік маңызы бар мемлекеттік қызметтер ұсыну болып табылады.
Осыған орай, Агенттік ... ... ... жүйе (БААТЖ) әзірледі, бұл жүйенің ... ... ... ... жұмыс тиімділігін келесі бағыттарда арттыру
болып табылады:
қаржы полициясы органдары қызметінің нәтижелері туралы ақпаратты ... және ... ... ... шешім қабылдау және бақылауды қамтамасыз ету кезінде, сондай-ақ
мұрағат ... ... ... кезінде жалпы ұйымдастыру жұмысын жақсарту
мақсатында талдау процестерін автоматтандыру деңгейін барынша азайту;
деректер массивтері бойынша ... ... алу ... беру ... автоматтандыру;
қызметтік құжат айналымын ұйымдастыру мен басқару ... беру үшін ... ... ... ... ... ... ету;
қаржы полициясы органдарының ведомствоаралық әрекеттестігі.
Жоғарыда келтірілген ақпаратты ескере ... ... ... пен сыбайлас жемқорлықтан қорғауды сенімді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... түрде
арттыруды атап өту қажет.
Бұл Қазақстан Республикасының аумағында террористік ұйымдарды
қаржыландырудың ... ... мен ... кесу ... ... ... ... береді. [30]
Алайда, жедел-іздестіру бөлімшелерінің қазіргі күштері ... ... ... ... ... дами ... Осыған орай,
жоғары деңгейге қол жеткізу үшін қосымша шығыстар талап етіледі.
Экономикалық және сыбайлас жемқорлық ... ... ... мен ... ... ... мен ... қамтамасыз ету қылмыстық процеске қатысушы тұлғалардың құқықтары
мен ... ... ... ... де ... ... ... кезеңде мемлекеттік қорғауға мұқтаж қылмыстық ... саны ... ... ... ... оларды қорғауды
қамтамасыз етуге қажетті қаражаттарды арттыру талап етіледі.
Агенттік ... ... ... тура және ... ... және басқа да
шығындарды қатаң және әділ ... үшін ... және ... ... ... ... ... зерделеу нәтижелерін ескере
отырып түзетіледі. Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күрес қызметіне ... ... ... ... Қосымша В-да
көрсетілген.
Осы Стратегиялық жоспарды іске ... ... ... ... ... ... және қосалқы процестерін ... ... ... ... ... ... Бұл ... қысқаруы мен оған ... ... ... ... ... ... ... деңгейін арттырып, көзделген нәтижелерге қол
жеткізу үшін қаржы полициясы органдарының күші мен ... ... ... ... қылмыс пен сыбайлас жемқорлықты жоюға бағытталған
бағдарламалардың бірі ... ... ... ... ... жөніндегі 2011 – 2015 жылдарға арналған
салалық бағдарламасы.
Бағдарламаның мақсаты – ... ... ... ... арттыру.
Нысаналы индикаторы:
Қазақстан 2015 жылға қарай «Транспаренси Интернэшнл» рейтингінде
сыбайлас жемқорлықты түйсіну индексі бойынша 180 елдің ... 90-шы ... ... ... қол жеткізу үшін мынадай міндеттерді шешу
ұйғарылып отыр: 
1. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... ... және халықаралық ынтымақтастықты кеңейту; 
2. Сыбайлас жемқорлық қауіптерін азайту бойынша мемлекеттік органдар
қызметінің тиімділігін арттыру;
3. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы көзқарасты ... ... ... ... ... іске асыру нәтижелерінің көрсеткіштері.
Бірінші міндетті іске асырудың қорытындылары ... ... ... ... 2016 ... ... ... жемқорлық үшін қылмыстық жауапкершілік
туралы және Сыбайлас жемқорлық үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілік ... ... оның ... ережелері  ұлттық заңнамаға
имплементацияланады.
- 2015 ... ... ... ... ... қарсы күрес
жөніндегі елдердің (ГРЕКО) тобына кіреді. 
Екінші міндетті іске ... ... ... мынадай
нәтижелерге қол жеткізіледі:
- уақытын және шығындарын қоса алғана, бизнесті тіркеу мен жүргізуге
(рұқсаттар, лицензиялар, сертификаттар, ... ... ... ... қатысты операциялық шығындар 2011 жылмен
салыстырғанда 2015 жылы  30%-ға ... ... ... ... санының электрондық түрде берілетін
лицензиялардың үлесі: 2011 жылы – 7 %, 2012 жылы – 20 %, 2013 жылы – 50 ... жылы – 70 %, 2015 жылы – 100 % ... ... ... ... ... ... қызмет» деген бағалаумен
орталық және жергілікті мемлекеттік органдардың үлесі 2011 жылы 30 %-ға, 
2012 жылы 35 %-ға, 2013 жылы 40 %-ға, 2014 жылы 45 %-ға, 2015 жылы 50 ... жеке және ... ... ... ... ... ... қанағаттану деңгейі 2011 жылы 52 %-ға, 2012 жылы 54 %-ға,
2013 жылы 56 %-ға, 2014 жылы 58 %-ға, 2015 жылы 60 %-ға ... 2015 ... ... ... ... бар ... ... 50 %-
ы электрондық нысанға ауысуы: 2011 жылы 10 %-ға, 2012 жылы 20 %-ға, ... 30 %-ға, 2014 жылы 40 %-ға, 2015 жылы 50 %-ға ... ... іске ... қорытындылары бойынша мынадай
нәтижелерге қол ... ... ... ... ... саясатына қанағаттанатын
халықтың үлесі 2015 жылға қарай кемінде 60 %-ды құрайтын болады;
- халықтың құқықтық сауаттылығы: 2011 жылы 20 %, 2012 жылы 21 %, ... 22 %, 2014 жылы 23 %, 2015 жылы 24 %  ... ... іске асырудың қорытындылары бойынша ... қол ... ... ішкі ... ... экономиканың деңгейі 2013 жылға қарай –
19,4 %, 2015 жылға қарай – 19,3 %-ды ... іске ... ... ... ... ... орындаушылары – Жоғарғы Сот, Бас прокуратура, Ішкі істер, Әділет,
Қаржы, Экономикалық даму және ... ... ... ... және ... және ... да мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдар,
сондай-ақ үкіметтік емес ұйымдар болып табылады. 
Бағдарламаны іске асыру 2011 – 2015 ... ... бес ... есептелген және іс-шараларды бір кезеңде іске асыруды көздейді.
Бағдарламаны іске асыру жөніндегі шаралар.
1. Сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... және халықаралық ынтымақтастықты кеңейту.
Осы міндетті іске асыру үшін мынадай шаралар қажет.
2011 – 2015 жылдары ... ... ... ... ... талдау негізінде Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне,
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», ... ... ... жетілдіру бөлігінде түзетулер әзірленіп, енгізілетін
болады. [30]
Бұл ретте жетілдіруді талап ... ... ... ... актілердің тізбесі толық болып табылмайды.
Айталық, Бағдарламаны іске асыру кезінде ... ... ... мен ... қосылуына қарай, халықаралық
нормаларды ұлттық заңнамаға имплементациялау бөлігінде тиісті өзгерістер
мен ... ... ... ... Агенттік басқа уәкілетті органдармен бірлесе ... деп ... ... Мемлекеттер Достастығы, Еуропа Кеңесі және
басқа да ... ... ... қарсы іс-қимыл жөніндегі
Мемлекетаралық Кеңесі шеңберінде Тәуелсіз ... ... ... ... сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл
мәселелерімен айналысатын халықаралық ... ... ... ... жылы алыс және таяу шетелдердің кемінде 25 ... ... ... сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының Стамбул
іс-қимыл жоспарының ұсынымдары іске ... ... жылы ... ... ... ... ... қарсы іс-қимыл
саласындағы халықаралық конвенцияларға қосылу іс-шаралары жалғасатын
болады, олардың саны кемінде 5 ... ... ... ... қатар беделді
халықаралық ұйымдарға, атап айтқанда Сыбайлас ... ... ... мемлекеттер тобына (ГРЕКО) ... кіру ... да ... ... басқа, әлеуметтік-экономикалық және сыбайлас жемқорлыққа қарсы
іс-қимыл саласында қабылданып жатқан шаралар ... ... ... ... ... ... болады.
2. Сыбайлас жемқорлық қауіптерін ... ... ... ... тиімділігін арттыру.
Аталған міндетті іске асыру үшін мынадай шаралар қажет.
Мемлекеттік билік органдары ... ... ... ... ... және ... қатысты операциялық шығындарды төмендетуді
қамтамасыз етеді. Аталған жұмысты Қазақстан Республикасы Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлыққа жағдай тудыратын мән-жайлардың
бар-жоғын анықтау ... ... ... беру және қадағалау
функцияларын ... ... ... ... ... ... ... қызметін реттейтін қолданыстағы актілерге талдау жүргізіледі.   
2014 жылға қарай:
мемлекеттік кәсіпорындардың қызметін ... ... ... бір ... ... ... беріледі;
рұқсат беретін құжаттардың тізімі жасалып, оның шеңберінде рұқсат
беретін құжаттардың (рәсімдердің) тізбесі қайта қаралатын ... ... ... ... ... есеп беру және ... бағалау жүйесі
жетілдіріледі;
мемлекеттік қызмет көрсету кезінде олардың бір бөлігін электрондық
нұсқаға ауыстыру, сондай-ақ электрондық нысанда ... беру ... ... заңды  тұлғалардың мемлекеттік органдар өкілдерімен байланыстарын ... ... ... ... ... ... көзқарасын арттыру.
Осы міндетті іске асыру үшін мынадай шаралар қабылданатын болады:
саяси партиялармен және үкіметтік емес ... ... ... ... ... қарсы тақырыпта акциялар және науқандар
өткізіледі;
ғылыми және әлеуметтік зерттеулер саласында бірыңғай ... ... ... орталығы құрылады және сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... едәуір проблемалы
салалары бойынша әлеуметтік зерттеулер жүргізіледі;
сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша жүргізіп жатқан
саясаты туралы ақпараттан тұратын ... ... ... ... ... ... жемқорлық фактілерін ұжымдық қарауды
болжайтын қоғамдық мінеу ... ... ... ... ... ... ... органдар өкілдерінің, оның ішінде басшыларының бұқаралық
ақпарат ... сөз ... ... ... оқу орындарында
сабақтар өткізіледі;
үкіметтік емес ұйымдармен қосымша меморандумдарға қол қойылады, бұл
мемлекет пен қоғамның ... ... ... ... ... өзара іс-қимыл деңгейін көтеруге мүмкіндік береді.
4. Көлеңкелі экономика деңгейін төмендету.
Осы міндетті іске асыру үшін ... ... ... ... болады:
жеке және заңды тұлғаларды ... ... ... ... ... ... ... арқылы экономиканың көлеңкелі
секторынан шығуына ынталандыру;  
халық табысын жалпыға ортақ декларациялауға кезеңімен өткізу;
мониторинг әдістемелерін және ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының
кәсіби қатысушылары және тез ... ... ... арқылы жетілдіру; 
қолма-қол айналымды бір мезгілде қолма-қол емес есеп айырысуларды
кеңейту бойынша шаралар қабылдай отырып ... ... ... ... ... кезінде заңсыз схемаларды қысқарту.
Көлеңкелі экономика сыбайлас жемқорлықтың негізгі ... ... ... ... және оның деңгейінің елеулі екенін ескере отырып,
осы бағыттағы жұмысты ... ... ... ... қажет.   
Бағдарламаны іске асыру тиісті қаржы жылдарына арналған республика-лық
және жергілікті бюджеттерде көзделген ... ... ... ... ... ... көздері ретінде тікелей шетелдік ... ... ... қаржы-экономикалық ұйымдарының немесе
донор елдердің гранттары және Қазақстан Республикасының ... ... ... да ... ... ... іске ... жалпы сомасы 355699 мың ... ... ... ... республикалық бюджеттен – 355699 мың теңге, оның ішінде:
2011 жылы – 26 166,5 мың теңге;
2012 жылы – 27 363,5 мың ... жылы – 243 944,5 мың ... жылы – 29 112,5 мың ... жылы – 29 112,5 мың ... ... ... емес және тиісті қаржы жылына ... ... ... ... ... Республикалық бюджет
комиссиясы нақтылайтын болады.
Жергілікті бюджет есебінен қаржыландырылатын іс-шараларды іске асыру
бөлінген қаражат шегінде көзделеді.
3.3 Экономикалық ... ... алу және оған ... ... ... ... кезде сыбайлас жемқорлық мәселесін әрбір мемлекетте, түрлі
халықаралық ұйымда кездестіруге болады. Бірақ ол барлық ... ... ... ... ... және ... ... даму
кезеңіне қарай сыбайлас жемқорлықтың пайда болу мәселелері де әр ... ... ... шет ... ... басқаруында және мемлекеттік
қызметінде жемқорлықтың алдын алуға және жоюға ... ... ... ... ... мемлекеттерде шенеуніктердің ар
кодексі немесе этикалық кодекстер жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттеріндегі сыбайлас жемқорлықтың
алдын алу және ... кесу ... ... аударайық. [31]
Транспаренси Интернешнлдің мәліметтерін негізге ала отырып, ... жер ... ... айырмашылықтарын және қазіргі әлемдегі
жемқорлықтың деңгейін зерттеу мақсатында, әлем ... ... ... ... ... ... тырысайық. Халықаралық
тәжірибеде сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы айтқанда, барлық ... ... төрт ... бөлуге болады: 1) сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күресті ... ... ... ... 2) ... ... ... елдер; 3) сыбайлас жемқорлықпен өте келелі мәселелері бар елдер;
4) сыбайлас жемқорлық ... ... ... Әрі ... осы жүйені
негізге аламыз.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті табысты жүргізіп отырған елдерге
Дания, Финляндия, Швеция, Жаңа ... ... ... Норвегия,
Швейцария, Австралия, Сингапур, ... ... ... ... АҚШ, ... ... Жапонияны жатқызуға болады.
Жоғарыда аталған елдердегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті
ұйымдастырудың ... ... - осы ... ... ... ... қауіпсіздікке төнген қауіп деп қарайды. Сондықтан
сыбайлас жемқорлық сырттан төнген және ішкі қауіп ... ... ... ... күрес көлемді және кешенді сипат алады.
Мысалы, Нидерландыда сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес өзіне ... ... ... бейім тұратын мемлекеттік және қоғамдық
ұйымдарда мониторинг жүйесін енгізу және осы ... ... ... ... ... ... ... күрес жүргізетін тұлғаларды
лауазымға тағайындау;
- сыбайлас жемқорлық әрекеттерін жазалау жүйесі – бұл ... ... ... ... тиым ... және ... ... ұсынатын
барлық әлеуметтік жеңілдіктерінен айыруды көздейді;
- лауазымдық тұлғаның жағымды әрекетін көтермелеу жүйесі – шенеунікке
өз қызметін ... де адал ... үшін ... ... ... тұрғысынан да жағдай жасау;
- арнайы полиция типіндегі сыбайлас жемқорлықпен күрес жөніндегі
мемлекеттік ... ... ... ... әр мемлекеттің өзінің күресу ... ... бар. Ал ... ... ... ... мемлекеттердің
сарапшылары біркелкі ережелер нормаларын қолдану керек деп ұсыныс жасайды.
Тіпті, бүкілұлттық тәртіп әдептілігін қалыптастыру қажет дейді. Осы ... жылы ... ... ... 7 ... қабылдады:
1. Риясыздық. Лауазымды қызметкерлер қоғамдық мүддені жоғары ескере
отырып, бір шешімге келеді.
2. Сатылмастық. Лауазымды ... ... ... бір ... ұйымдарға қаржылық тәуелсіздікке қоймағаны дұрыс.
3. Әділдік. Жоғары қызметке тағайындау, келісім шарт жасау, марапаттау
мәселелері бойынша шешім қабылдағанда ... ... ... ... ... ескеруі тиіс.
4. Есептілік. Лауазымды қызметкерлер қоғамның алдында ... ісі, ... ... ... есеп ... ... керек.
5. Ашықтық. Лауазымды қызметкерлердің шешімдері мен істері ... ... ... Әр ... ... ... ... Арды, абыройды сақтаушылық. Лауазымды ... ... ... ашық ... егер де осы ... ... істеген жұмысына
қайшылық келтірсе, қоғамның пайдасына әкелетін шешімге келуге тиісті.
7. Басшылық. Лауазымды қызметкерлер осы аталған ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлқымен үлгі
көрсетіп отыруға міндетті.
Жемқорлыққа қарсы ... ... ... топ ... ... Бұл топ ... ... мүлде басқа күресті көрсетеді.
Олардың ойынша, жаңа әдіс, жаңа ... бар ... ... ... іс-әрекеттерін өзгерту керек. Институционалдық ... ... ... ... ... сайлау үрдісіне ашықтық,
жариялылық қамтамасыз ету; үкімет жұмысына және ... ... ... ... ... қаржы мәселесіне бақылау жасау;
мүлік мәселесін ... ... ... ... қаржы
міндеттерін, шенеуніктердің табысының көтеруін, жылдық қаржы есебін беру,
жемқорлыққа ... ... заң ... ... және ... ... ... Сайлаушылардың дауысын сатып алу көптеген мемлекеттерде
дәстүрге айналған. Бұл әдіс АҚШ, ... және ... ... 19 ... кең ... ... осындай шаралар шектелсе де,
бүгінде осындай заң ... ... ... мен Италияның сайлау
үрдісінде басқа шаралар қолданады. Ықпалы зор ... ... ... ... ... ... ... Бұл әдістің
маңызы мынада: сайлау кезінде көмектескен адамдарға мемлекеттік органдардан
бір пайдалы қызметтерді ұсынады. 1966 жылы ... ... ... сыйлықтар тарату негізінде өтті. Сондықтан көптеген
мемлекеттерде сайлауды өткізу барысында ... ... ... Екіншіден,
сайлау компаниясын қаржыландыруды бақылауға алып, нормадан жоғары
қаржыландыруға тыйым ... ... ... ... ... ... ... келесі шаралар
көмектесті: шенеуніктердің санын қысқартып, олардың жалақысын көтерді және
мемлекеттік мекемелердің құрылымын ... әрі ... ... ... ... ... санкция салынды.
ОАР-да бүгінгі күні ... ... ... көптеген еуропа
елдеріне қарағанда төмен. Олар қабылданған жаңа ... ... ... ... есеп ... ... ... шенеуніктер мен
депутаттарға табыстары және басқа да ... ... ... ... тапсыру және мемлекеттік жүйенің ашықтығын қамтамасыз ... ... ... қол ... сыбайлас жемқорлықтан жеткілікті түрде ерікті мемлекеттердің
бірі болып саналады. Ондағы жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... ... ... жүргізудің белгілі қайталануы»
жүйесі арқылы жүргізіледі. Израильде ... үшін ... ... ... және ... ... ... жағдайда олар
қатаң жазаланатындықтан, төмен деңгейлі жемқорлық жоқ дерлік. Оның ... ... ... көп ... ... нәтижесінде құрылған.
Әлемнің көптеген елдеріндегі жемқорлыққа қарсы ... ... - Заң ... ... ... ... ... қылмыс жасаған
азаматтар өздерінің әлеуметтік жағдайына ... Заң ... ... ... ... ҚХР Мемлекеттік комитеті сыбайлас
жемқорлық үшін жаза туралы Қағиданы 1952 жылы қабылдады. Осы ... ... ... - ... мемлекттік органдар, мекемелер, оқу
орындары және ... ... ... ... ... ... ... мемлекет құндылықтарына ие болу, ... ... ... ... ... құндылықтарын сұғанақтыпен алу, пара
алумен ... 1997 жылы 1 ... ... жаңа ... ... ... енді. 1979 жылғы Кодекс толықтырылды - 192 бап болған еді,
енді 451 ... ... ... үшін ... ... ... және қылмыстық істер деп жеке тарау етіп бөлу жеткілікті
негізделген. Ол ... ... жеке ... ... ... ... ... болатын. Жаңа тарау 394 баптан тұрады. Мысалы, пара алғаны үшін
мемлекеттік ұйым айыппұлмен ... ... ... мен ... ... ауырлығына байланысты – 5 жылға дейін бас ... ... ... ... ... және ... үшін
жазалау мәселелері жеке нормамен реттелген. Егер сыбайлас жемқорлық немесе
пара алу кірісінің сомасы 100 мың ... (1S=10) асып ... онда 10 ... ... ... немесе дүние мүлкі тәркіленеді немесе онсыз
өмірлік бас ... ... ... ... ... ... ... Қытайдың тәжірибесі көңіл аудартады, соның барысында бірнеше
миллиард доллардың жалған ... ... ... ... пайдаланып, банктерден валюта алған фирмалар ... ... ... ... ... ... төлемдер фактілері және
оффшорлық қаржы операциялары көлемінде көптеген заң бұзушылықтар ... ... ... ... ... ... ... үшін
жауапкешілігін реттеу саласында 1983 ... 13 ... ... ... және ... ... ... және 1992 жылы
қабылданып, 1994 жылы қыркүйекте күшіне енген ... ... ... ... ... ... және міндеттері туралы» Заңға
сәйкес мемлекеттік шенеунікке ... тек ... ... ... жүктелген,
бұл Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңы ... ... ... ұқсас. Аталған заң мемлекеттік
қызметкердің өзіндік абырой кодексі болып табылады. ... ... ... және ... қол астындағы кәсіпорындардың әрекетіне
араласуға тыйым салады. Кейде көрсетілген міндет мемлекеттік қызметтен
кеткеннен ... де, сол ... ... сақталынып қалады. Билікті жеке
басы үшін пайдалану жөніндегі нормалар ... ... ... сөзсіз,
бұқаралық лауазымдық тұлғалардың белсенді пара беру және ... пара ... үшін ... ... ... ... ... Параны
алғаны, ұсынғаны, парақорлық және ... пара беру үшін ... 10 ... ... ... және 1 млн. франк көлемінде айыппұл
төлейді. Лауазымдық тұлғаларға лауазымнан босағаннан кейін 5 ... ... ... жұмыс істеуге, жеке кәсіпорындарға кеңес беруге тиым
салады. ... ... - ... ... ... сот ... соттың, не жеке адамдардың шақыруымен келген, екі жақты келістіру
үшін ... ... ... ... ... ... бөліп
көрсету. Көрсетілген әрекеттер 10 жылға түрмеге жабумен және 1 млн. ... ... ... ... ... ... ... заңнама
күресудің барлық құқықтық құралдарын, яғни қылмыстық-құқықтық қана емес,
қолдану ... ... және ... алдын алу жағына қарай дамып
жатқандығы көрініп тұр. Осы елдердегі сыбайлас ... ... ... ... үшін ... ... ... қарсы пайдалы әрі
тиімді озық ұлттық стратегияны ... ... ... ... ... бағытталған мемлекеттің жоғарғы басшысының күшті саяси
жігері және соның негізінде құрылған мемлекеттік, экономикалық, әлеуметтік
және құқықтық сипаттағы сыбайлас ... ... ... ... ... ... мемлекеттік әкімшілік жүйесінің ... ... ... ұйымдастырылған әлеуметтік бақылау және құқық
бұзушылардың қылмыс жөнінде іс ... ... ... билік жүргізуге ие тұлғалардың, мемлекеттік қызметкелердің
қызметінің тазалығы жөніндегі ... ... ... ... ... ... есеп беруі.
Осы қағидаларды сақтау ұлттық сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... деп санаймыз.
АҚШ пен Канададағы сыбайлас жемқорлық мәселелері және оған қарсы күрес
әдістері. АҚШ-тың ғылымдары берген ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік аппарат қызметкерлерінің, жеке
кәсіпкерлердің, өзге де тұлғалардың жеке басының, отбасының пайдасы үшін,
әлеуметтік ... ... және ... жағдайын байыту мақсатында
өздерінің ресми міндеттемелерін және мемлекеттік қызметтерін заңға ... ... ... тұлғалардың жемқорлығы ұғымы жеткілікті
кең. Оған Заң жинағындағы 18 тарауының 4 бөлімінде қарастырылған ... ... ... ... 1) Парақорлық - жария лауазымды тұлғалардың
арам табыстары және өзінің ... ... ... ... 2) ... және ... қызметшілер; 3) Қорқытып алушылық және қатерлер; 4)
Сайлау және саяси іс-әрекет.
Парақорлық үшін АҚШ-та қылмысты қудалауға пара ... ғана ... ... де ... Пара ... кез ... ... жауапқа тартылады.
АҚШ-та сыбайлас жемқорлық мәселесімен негізінен этика жөніндегі Сенаттың
арнаулы комитеті және ... ... ... ... ... ... жөніндегі Комитеті айналысады. Басты үйлестіруші
ведомство болып Әділет министрлігі бекітілген.
Әділет министрлігінде сыбайлас жемқорлықпен ... ... ... ... ... қылмыстық заңдарды сақтауға бақылауды жүзеге
асырады, ашық бизнес және кәсіби одақтарға қосымша ... және тиым ... ... ... үшін ... ... енуін анықтайды.
Сондай-ақ күресте Тексерудің Федеральдық бюросына ... рөл ... ... Пентагонның арнаулы бөлімдері, полиция, сот
атқарады. Жоғары ... ... ... ... ... округтік федералды сотының арнайы бөлімшесі тағайындаған
тәуелсіз прокурор қарастырады. [34]
1978 жылы АҚШ ... ... әдеп ... ... ... ... ... атқарылуын қадағалау үшін персоналды басқару ... әдеп ... ... ... ... осы ... ... жете
алмады, осының нәтижесінде 1989 жылы «Әдеп туралы заңды реформалау жөнінде»
заң қабылданды. Осы заң ... ... ... ... ... қызметті федеральдық реттеу жөнінде» 1964 жылы заң
қабылданған, ... ... ... ... ... кез ... ... өзінің
лоббистерін тіркетуге және өздерінің мүддесін заң саласына хабарлаулары
тиіс. Заңдар Жинағының 2 тарауында парақорлықтың әр ... ... ... ... тартатын «Пара беру, пара беріп ... алу, ... ... 25 бап ... ... ... қылмыстық кодекстері сыбайлас
жемқорлықтың мынадай түрлерін қарастырады: мемлекеттік қызметкер ... ... жеке ... ... ... ... ... қызметке
біреуді тұрғызуға уәде беріп, сол үшін пара алу; жеке ... ... ... қарыз алу, үкімет кепілдік берген депозиттерді алу үшін
пара алып ұйымдастыру; Фермерлік борышты ... ... үшін ... АҚШ ... немесе пайда табу үшін жалған ... ... ... ... ... ... ... жайлар жеке пайдасы үшін
пайдалану және алаяқтық ... ... ... және теледидар хабарлары
саласында қасақана теріс пайдалану.
Американың ... ... ... ... жалақы табуға
шектеу қояды. Жанама жалақы негізгі қызмет жалақысынан 15% аспауы ... ... ... ... болған кезде өкіметтік лауазымды ... ... ... ... ... ал ... кеткеннен кейін
біреудің мүддесін ресми және басқа түрде болсын көздей алмайды. Бұзушылар
ақша түрінде айыппұл ... ... 20 жыл бас ... ... АҚШ
сенаторы сонымен қатар оның аппаратында жұмыс ... ... ... ... тұлғадан сыйлықтарды алуға тиым салған. Сенатордың өз
туыстарынан ... ... ал ... 300 ... ... ... ал ... аз болса онда ол жарияланбайды. Әдеп туралы заң жеке тұлғаларға
іссапар түріндегі сыйлықтарға төлетуге ... ... Осы ... ... ... ... АҚШ ... өкілетті палатасының мүшесіне 1
адамнан 1 жыл бойы 250 доллар салмағында сыйлық алуға болады. Әрбір 3 ... осы ... ... қарастырылады. Соның ішінде лауазымды адамдардың
әйелдеріне 100 доллар шамасында сыйлық жасаған кезде оны бекітуге тиісті.
Сыбайлас ... ... ... ... заңдарды шартты
түрде бірнеше категорияларға бөлуге болады: 1) бұл ... және ... ... ... ... ... әрекеттер жасағаны үшін
қолданылатын заңдар. 2) ... ... ... қарастырады.
«Мүдделердің жанжалы» заңы мемлекеттік лауазымдық тұлғаларға және ... ... ... тұлға ықпал ете алатын, немесе өзінің қызмет
бабы бойынша ақпаратқа ие ... ... ... ... тиым ... ... мемлекеттік мекемелерді алдау кіреді. Негізінде, алдауды
мемлекеттік мекемеде жұмыс ... ... ... Бұл қылмыс әдейі
мемлекеттен материалдық немесе басқа да ... табу ... ... жасыру немесе бұрмалау ... ... 4) ... ... ... ... ... жалған арыздар жазу.
Алайда, АҚШ ұлттық шекара аясында әрекет ететін жемқорлыққа ... ... ... ... ... да заңнамалық бастамалар
қабылдайды. АҚШ шетелдік шенеуніктерді параға ... ... ... жемқорлыққа қатысты тәжірибе туралы» 1977 жылы заң қабылдаған
тұңғыш ел ... жылы ... ... ережелері» атты кодекс қабылданды. Кодекс
парақорлықты - Конституцияны бұзу және ... ... ... ... ... адам да, оны берген адам да қылмыстық жазалауға
жатады. Осы ... ... ... - ... ... ... ... қызметкерлеріне деген сенімді арттыру».
Осы кодекс 4 бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде жалпы тәртіп негіздері
жазылған. ... ... осы ... ... ... заңының
талаптарын, өз мемлекетінің заңын және адам мен азаматтың құқық ... ... ... ... ... ... ... кезде қоғамның өкілетке деген адалдығын, әділеттігін,
объективтілігіне деген сенімін күшейтуге және сақтауға тиіс. Кәсіптік, жеке
іс болмасын қоғамда оның заңдылығына ... елес ... ... тиіс ... ... жету заңның қатал қадағалауы ғана жеткіліксіз. ... ... ... ... ... шиелінісі» пайда болу
мүмкіндігін ... үшін ... жеке ... ... ... ... Егер
ол туындаған жағдайда, оны қоғам мүддесіне қарай шешу ... ... ... ... ... бір ... пайдалануға тыйым
салынған. Кодекстің екінші бөлімінде мемлекеттік қызметкерлердің күнделікті
қызметіне қатысты нақты талаптар жазылған. ... - ... ... және ... ... ... тағайындалғаннан кейін 60
күннің ішінде уәкілетті лауазымды адамға өз ... ... ... ... Бұл ... қылмыстық, конституциялық және әкімшілік нормалармен
реттелінеді. Кодекстің үшінші бөлімінде мемелекеттік ... ... ... ... ... оның мақсаты-мемлекеттік қызметте
«мүдде шиелінісінің» ... ... ... азға жеткізу,
мемлекеттік емес ұйымның атынан жұмыстан ... ... ... кіру ... мемлекеттік қызметті тастағаннан кейін жұмыс
іздеуге өзінің ... ... ... ... Осы ... ... ... қызметкер мемлекеттік қызметтен тыс жұмысқа
орналасуға және іздеуге құқықсыз. Кодекстің ... ... ... ... ... ... жазаға ұшырайды. Кодекстің
төртінші бөлімінде жұмысқа қабылдау және жұмыстан босату, «мүдде шиеленісі»
жөніндегі ережелерді қадағалау ... ... пен ... ... билік жүйесінде сыбайлас жемқорлықтын
алдын-алу мен жолын кесу тиімді әдістерінің бірі: [35]
1. Өз мүддесіне қарай мемлекеттік мүлікті және ... ... қою. 2. ... алуға тыйым немесе шектеу салу. 3. Үкіметті
ведомство немесе министрлік алдына ... ... ... ... ... шектеу қою.
Қорыта айтқанда, АҚШ мен Канада заң ... ... ... шиелінісін болдырмайтын әкімшілік кодекс және ... ... ... ... ... ... ... адалдық пен
кәсіптіктің ең жоғары деңгейіне жетуін талап ететін ... ... ... көргендей, АҚШ пен Канаданың мемлекеттік қызмет туралы
заң жүйесі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы күрес саласындағы заңнамасы.
Сыбайлас жемқорлық - қоғам мен ... ... ... алуы ... ... Оның ... ... қоғамдық қауіптілігі - ол
мемлекеттіліктің негізін құлдыратып, ... ... ... ... бүкіл әлемдік мәселе, соның ішінде Сингапур – Азиядағы ... ... ... елдердің бірі. Ол Швейцария мен Австралиядан
кейінгі 3 орында деп жарияланған. Арнаулы зерттеулерге жүгінсек, ол 12 Азия
мемлекеттерінің ... ең аз ... ... бірі болып
табылады. Сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... үкіметі сияқты жүйелі, әрі ... ... - ... ... ғана бар. ... ... ... қарсы
саясаты өзінің жетістіктерімен таңдандырады. 1960 жылдан бастап мемлекет
көшбасшылары ... ... ... қарсы жан-жақты бағдарламаны
жүзеге асырды.
Сыбайлас жемқорлық ... ... ... ... 1959 ... ... өте ... болғандықтан қызметкерлердің жалақысын көтере
алмады. Есесіне олар ... ... ... ... ... әрі ... ... қылмыс үшін жазаны қатайта
түсті. Экспремьер-министр Ли Куан Ю 1985 жылы 22 ... ... ... мемлекеттегі басшы қызметкерлер мен саяси ... ... ...... туындауына себеп ... ... ... ... ... мөлшерде еңбекақы төленбесе,
оларды жемқорлық әрекеттер нәтижесі қызықтырып, өз арнасына тартып әкетуі
мүмкін. Осыған ... ... ... ... қызметшілерінің
жалақысы 1973,1979,1982,1989 және 1994 жылдары біршама деңгейге ... ... ... ... ... күрес 1960 жылдан бастап оң
нәтижесін бере бастады: 1) жемқорлық ... бой ... ... ... РОСА мен ... ... ... бірлесе қолдану
арқылы қол жеткізді. 2) ... ... мен ... ... ... ... ... әрекеттерге бару мүмкіндіктерін
азайту мақсатында кезең – кезеңімен көтеру арқылы оң ... ... ... ... ... ... ... айтқан кезде,
белгілі бір шешімге келер алдында, екі бірдей күмәнді мәселенің басын ашып
алған абзал. Біріншіден, ... ... ... ... ... салу ... сыймайды, өйткені әр мемлекеттің өзіндік ... ... ... ... және ... бар. Екіншіден, тағы бір қателіктен сақтандырмаса болмайды,
өйткені сингапурлық модель көп ... ... ... ... ... ... күрес заңнамасы заң талаптарын орындаудан ... ... ... ... ... қарастыратындай жан-
жақты мәселелерді қамтулары тиіс және өзекті ... ... ... ... ... ... ... туғызу жағдайы
да қарастырылуы абзал. ... ... мен ... ... ... ... ... азайтудың жолдары ретінде ... мен ... ... ... жеке ... ... түрде тақатса, осы бағыттағы жұмыстың қомақты жетістігі ... ... ... ... ... көшбасшы мен мемлекеттік қызметшілердің
төмен жалақысы лауазымдық қызметтері мен ... ... ... жемқорлықтың түрлі сиқырына төтеп бере ... та, ... ... деңгейдің дамуында белгілі бір алға
жылжушылық пен қаржының қосымша көздері болмаса, үкімет бұл ... ... ... ... ... мемлекеттік сектордың
болашағына мемлекеттік қызметшілердің жалақысының төмендігі қолайсыз жағдай
тудыруы ... ... ... ... ... қызметшілер жеке
кампанияларға жұмысқа кетіп қалу қаупі бой көтереді. Себебі, онда жалақы
әлдеқайда ... ал ... ... ... ... ... ... жемқорлық жолмен табуға тырысады.
Жоғарыда айтқандарды қорыта келе, ... ... ... екі ... саясат, яғни, жемқорлықтың туындауына мүмкіндіктің азаюы
және оған қызығушылық ... ... ... әсер ... ... күрес жолдары оң нәтижелерге қол жеткізді деуге болады.
Бұған мықты ... ... ... Егер осы ... ... түрде іс
жүзінде асырмаса, мақсатқа жетуге қиындатады.
Сингапурдың сыбайлас жемқорлықа қарсы саясатының басты идеясы мына
қағидаларды ... ала ... ... ... ... ... жалақысы жеке секторда табысты
жұмыс істейтіндердің ... ... ... ... ... байланысты шенеуніктер ісіне қатаң
бақылау жасау.
Сыбайлас жемқорлықпен күрес Сингапурдың экономикалық жетістіктерінің
негізгі өзегі деп танылды.
Жапония мен ... ... ... ... ... ... заңнаманың жүзеге асырылуы. Сингапурдағыдай ... ... ... ... ... мен өзге де саяси ... ... ... ... ... кандидаттар, саяси қорлар
пайдасына қайырымдылық көрсетудің қатаң реттеу тәртібін енгізеді. ... және олар ... ... жөнінде есептеме тәртібін орнатады.
Заңды бұзу қайырымдылық көрсетуші және саяси қайырымдылықты алушы, сондай-
ақ екеуінің арасында делдал ... ... ... ... ... ... ... заң шығарушы органы сыйақы үшін мүдделі тұлғаның ол үшін тиімді
шешім қабылдау үшін мемлекеттік, муниципалдық тұлғаларға, ... ... ... ... ... ... 50 ... заңды тұлғалар қызметшілерге ықпал ету жолымен әрекет ететін
саясаткерлердің ... ... іс деп ... Жапонияда да, көптеген
басқа елдердегідей сияқты сыбайлас жемқорлықпен күресте басты бағыты кадр
саясаты. Мемлекеттік әкімшілік мұнда ... және шын ... ... ... ... ... еңбек ақы кепілденген, ... ... мен ... әдеп құлқына баса назар аударады.
2000 жылдан бастап елде «Мемлекеттік қызметкерлердің әдеп тәртібі» Заңы,
сонымен қатар ... ... ... ... ... ... және ... бұзғаны үшін әкімшілік жаза нормалары әрекет
етеді.
Жапонияда «Мемлекеттік қызметшілердің әдеп туралы» Заң ... амал ... ... ... ... осы заң ... ... парламент депутаттарына – саясаткерлерге қатысты
емес болып шығады. Осыған байланысты Жапон ... 1978 жылы ... ... ... нысаны ретінде барлық үкіметтік ... ... атап ... жылы «Ақпараттарды ашу жөніндегі» Заң күшіне ... Бұл ... ... ... бар ... ақпараттарға қолжеткізу
құқығына кепілдік береді, егер үкімет нақты ақпаратты ашуға болмайды ... ... ... ашуды бақылау жөніндегі Кеңеске апелляцияға
береді. Бұл жағдай қоғамдық топтарға ... ... ... ... ... ... жемқорлықпен күрес саласында
басымдылық көрсететін:
- саяси экономика шаралары – ... ... есеп ... ... мен кампанияларды қаржыландыру реформасы.
- мемлекеттің қызметтің реформасы – лайықты еңбек ақы, ынталандыру
жүйесі.
- азаматтық бостандықпен қамтамасыз ету - ... ... және ... азаматтық қоғам жағынан моральдық ықпал ету.
Жапон мемлекетінің сыбайлас жемқорлықпен күрес тәжірибесі өте қызықты,
өйткені бұл елде ... ... ... ... ... ... бай демократиялық дәстүрлері бар мемлекеттердің
жемқорлықпен күрес тәжірибесінің жаңалықтары және ... ... ... ... олардың өздерінің заңдарымен салыстырғанда басқа елдердің
күресу тәжірибесі әлдеқайда ... ... ... ... ... Жапон мемлекетіндегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес саясатының
жеткен жетістігі қомақты. ТИ СЖҚИ-дың мәліметтеріне сүйенсек, 2000 жылы ... – 6,4% ... 2002 бұл ... – 7,1%, 2007-08 ... ... Бұл жетістіктер мемлекеттегі жүргізіліп отырған саясаттың дұрыс
бағытта екендігін айқындайды, осы ... ... ауық – ауық ... ... сәйкес қолданылып отыруында. Жапонияда жемқорлыққа қарсы
күрестің бірыңғай кешенді шаралары ... ... бұл ... алу және күрес шараларының ретін реттейтін нормалар барлық заңдарда
қарастырылады: олар ... ... ... ... ... (1950 ... ... (1950 ж.), «Саяси қорларды реттеу туралы» (1948 ж.),
«Мемлекеттік қызметшілер туралы» (1948 ж.) және ... заң ... ... ... ... және
муниципалдық қызметшілерге қатысты ... ... мән ... Олар,
негізінен, жапондық шенеунікті қызмет бабында және қызметтен ... ... ... ... қатысты саяси ықпал жасау шараларына ... ... ... соң да ол шенеуніктер бес жыл көлемінде өздері жетекшілік
жасап отырған салаларда екі жылға ... ... ... ... одан
пайда алып отыруына тыйым салынғын.
Заң бойынша барлық ... ... ... ақша қаражатының шығысы
мен кірісіне қатаң есеп жүргізіледі. Үміткерлерге түрлі ... ... ... ... істеуші, жергілікті өзін - өзі басқару
органдарынын және үміткерге тікелей қатысы бар кәсіпорындардан ... ... ... ... Жеке түрде, қоғамдық шоттан, радио, теледидар,
газеттік ... ... ... ... үшін ... ... ... пайдалануға рұқсат етіледі. Сонымен қатар, сайлауға қатысты
үгіт – насихат материалдарын таратуда, үміткерлердің ... ... ... ашуға берілетін лимитке де шектеулер қойған. ... ... ... Ереже сайлау шығындарын тежеп ұстауға
бағытталған.
«Саяси қорларды реттеу ... Заң ... мен ... ... ... ... Ол ... партиялардың сайлау ... ... ... ... ... есеп беріп отыруды қатаң
бақылайды. ... 3 жыл ... кез – ... ... тексеруші органдар
осы есеп құжаттарын тексеруге алып, таныса алады. Жеке, заңды тұлғалар мен
кәсіподақтар және ... ... үшін ... саяси құрбандық көмектерінің
жылдық көлемдегі сомалық шектеулері де бекітілген.
1907 жылғы ... ... ... ... жеке ... 25 ... Онда параны алушы мен беруші қатал жауапқа тартылатыны айтылған.
2000 жылдың қараша ... ... ... ... қылмыстық
жауапкершілік туралы арнайы заң қабылданған болатын. Жаңа заң бойынша,
жауапершіліктің бір түрі ... ... ... 2,5 млн.йен шамалары
белгіленген. АҚШ елдері ... ... да ... ... ... ... ... бар. Олар қызметкерлер мен
басқа мемлекеттік лауазымды тұлғалардың этикасын реттеуге көп көңіл бөлген.
Осылайша, Жапонида сыбайлас жемқорлықпен күрес ... ... 1) ... ... ...... ... есеп беруі,
саяси партиялар мен кампанияларды қаржыландыру реформасы; 2) мемлекеттің
қызметтің ...... ... ақы, ... ... 3) ... ... ету - әлеуметтік-құқықтық бақылау жүйесі ... ... ... ... ... ықпал ету.
Кореяда он жыл бойы ... өсуі ... ... ... ... ... ... жолдарын ашты. Осы
мәселе кең түрге ие болғаны соншама, 1998 жылы ... ... мэр ... ашық ... ... қарсы соғысты батауға уәде берді. Мөлдірлікке
қол ... ... ... жұртшылыққа таратуда және
мәліметтерді таратуда жаңа Интернет-технологияларды ... ... ... ... ... ашық ... ... 1999 жылы Сеулдегі
жаңа «Open» бағдарламасы енгізілді. Бұл ... ... ... ... Кіру мүмкіндігі. Осы идеяны 3 бағытта қарастыруға болады: 1)
Азаматтар кез келген уақытта және әр ... ... ... ... өздерінің
берген өтініштерін көре алады, яғни, - ол территориялық - уақыт ... «Open» ... ... ... ... ... ала алады, яғни, - ол мәлімдеме аспектісі; 3) Осы бағдарлама
жеңіл болғандықтан, билік ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады – ол қауырт- қызмет аспектісі;
2. Ашықтылығы. Осы ... ... ашық ... ... ... қызметінің жарықтылығы: азаматтардың өтініштерін ... кіру ... ... ... ... ... таңду. Азаматтардың ұсыныстарын қадағалау жүйесінің негізгі
мына жолдармен атқарылады: 1) әлеуметтік бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... 2) ... ... 3) жеке
шенеунік пен азаматтардың ... ... ... ... ... үшін ... кейін, осы әкімшілік ... ... ... ... ... Интернетке қосылған әр компьютерді пайдаланып,
азаматтар өздерінің өтініштерін тіркелді ме, осы ... ... ... ... ... ... ... біле алады. Әрбір іс
бойынша толық мәлімет, ... ... ... тіркеу процедурасы,
мәліметті іздеу бағдарламасы орналасқан. Осы жүйеде сонымен қатар, ... ... ... осы ... ... ... қызметкерлері,
олардың телефондары жазылған. Осы жүйе әкімшілік қызметкерлерінен әрбір
өтінішпен қай күні, сағат ... ... ... ... ... Бірда бір
шенеунік істі қарау мерзімін ығыстыра алмайды.
«Open» жүйесі әкімшілік секторда прогресивті құрал болып табылады.
«Open» ... ... ғана ... тәжірибеде қолданылған жақсы нәтижелер
береді. Осы жоба ... ... ... және оны шешеді. 1999
жылы 10 мен 15 қазан аралығында Дурбанда ... ... ... қарсы конференцияға «Транспаренси Интернешнелдың» шақыруымен
Мэр Гох Кун қатысты. Осы ... ол «Open» ... ... сөз
сөйледі. Ол 135 мемлекетінің 1600 қатысушыларына және халықаралық қаржы
Фонд, Дүниежүзілік Банк, ... ... ... ... ... ... халықаралық қауымдастық осы жобаның қызметін көрді. Оны
Дубранда өткен конференцияда «Open» бағдарламасына ... ... ... «Сеулдің мэрі көрсеткендей, біз жемқорлықпен күресу және оның алдын
алу шаралары бойынша жаңа, тиімді, шығармашылық шараларды ... ... ... өте ... ... ...... шенуніктер
арасындағы жемқорлықпен күресуі Сеул тәжірибесін пайдаланады. Олардың
хабарлауы бойынша, осы ... ... ... ... Оңтүстік
Кореяның астанасында шенеуніктер арасындағы жемқорлық алты есеге кеміді.
Осыған орай политкеңес «Оң күш одағы» ... ... ... ... бұйырды.
«Open» жүйесі өздік мәні болғанмен жемқорлықпен күресудің кешенді Сеул
басымдығының қосымша бөлігі ғана болып ... ... ... 4 ... ... ... асырылады:
1. Превентивті шара барлық әкімшілік салада ... ... ... Өз ... көп уақыт отырған шенеунік өз
ведомствосында «сатушы - ... ... ... ... ... ... басқа мемлекеттердегідей кадр саясаты, жемқорлыққа қарсы саясаттың
құрамдас бөлімшесі болып табылады.
2. Сеул қаласының шенеуніктері жасаған қылмыс үшін репрессивті ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін мэрға
тура өтіну жүйесі енгізілді. Бір айда бір рет жауап хаттар жіберіледі.
3. Сеул ... ... ... «Open» ... ... ... бірге жемқорлыққа қарсы көрсеткіш ... ... ... пен жеке ... ... ... жоғарыда
айтылған бағыттар бойынша жүреді. Сонымен ... ... ... ... оның мақсаты – халыққа қызмет көрсету және тауар
жеткізу саласында жемқорлықтың алдын алу. ... ... ... ... пара ... ... жасалған. Осындай келісімді қол
қойғанда екі жақ келісімді бұзбауы туралы уәде береді. 2002 жылы 1 қаңтарда
күшіне енген Оңтүстік ... ... ... ... заңы ... тергеу кәмелетке толған азаматқа беріледі: Аудит және инспекция
бойынша ... ... ... ... тергеуі тиіс. Осындай ... ... ... ... бір бабы ... тұр, яғни, жемқорлықты өтірік
айыптау үшін – 10 жыл ... ... 40 мың ... ... ... айтылғандай, Сеул жоғары деңгейдегі шығармашылығымен,
өнетартапқыштылығы ... ... ... ... ... елдердің сыбайлас жемқорлыққа
қарсы саясатын зерделеу мемлекеттік ... ... ... мен
жазаның болмай қалмайтындығы, мемлекеттік органдардың жұмысына азаматтық
қоғам ... ... ... ... қызметкерлердің жоғары
жалақысы, тиімді алдын алу жұмысы олар жүргізетін шаралардың базалық
негіздері ... ... ... Сеул ... (Оңтүстік Корея) 1999 ... ... ...... әкімшілік шенеуніктерінің азаматтардың арыздарын
қарауын бақылаудың онлайн жүйесі жұмыс істейді.
Істің жағдайы туралы ақпаратқа еркін қол ... ... ... ... және ... қабылдау үдерісінің аяқталуын жеделдету
мақсатында оларға пара ұсыну ... ... ... деңгейі төмен елдерде көрсетілетін мемлекеттік
қызметтердің ... мен ... ... ... ... ... Одақ елдерінде әр түрлі құжаттарды ресімдеуге 40 минут жұмсалады,
ал Сингапурда 15-20 минут ... ... ... ... мен азаматтар арасында тікелей
қарым-қатынассыз құжаттар беруге ... ... ... отырып,
сыбайлас жемқорлық көріністерін жасау үшін жағдайды төмендететін ... ... ... ... әрі – ХҚКО) жұмысына ерекше көңіл бөлу
қажет.
Бизнес пен мемлекеттік органдардың арасындағы өзара қарым-қатынастарды
түбегейлі оңайлатады және ... ... ... ... ... үшін мүмкіндіктерді ... ... ... ... және халыққа Интернет арқылы
қызметтер көрсетеді.
Әрбір мемлекеттік ... «бір ... ... ... сыбайлас
жемқорлық көріністерінің алдын алу және жою ... ... ... ... және ... тиіс, бұл өз органдарының қызметін уақыт пен
қаражатты көп үнемдеуге, сыбайлас жемқорлық деңгейін төмендетуге, азаматтар
тарапынан ... ... шешу ... ... пен ... ... әкімшілік кедергілердің азаюына әкеледі.
Сыбайлас жемқорлық деңгейі төмен елдерде сыбайлас жемқорлық ... болу ... ... ... ... және әлеуметтік
зерттеулерге, осы көздердің пайда болуының алдын алу ... ... одан әрі ... ... ... мән ... атап ... сайын осындай зерттеулерді жүргізуге едәуір қаражат бөлінеді.
Сонымен қатар, осы ... ... ... ... ... ... органдар жүргізеді.
Сыбайлас жемқорлық тақырыбындағы әлеуметтанушылық сұрау салулар мен
зерттеулерді Қазақстанда ... ... ... ... ... ... жүргізеді. Алайда, осы зерттеулер бірыңғай
үйлестіруші органда қорытылмайды, ал іс ... ... ... ... қарсы саясатына түзету енгізу үшін пайдаланылмайды.
Шет елдер тәжірибесін зерделеу ... ... ... мен ... ... ... көрсетеді.
Бұқаралық ақпарат құралдары тәуелсіз түрде сыбайлас жемқорлық
деректері бойынша өз тергеулерін жүргізеді. ... ... ... ... ... ... ... және сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күрес бойынша уәкілетті органдардың қызметінде пайдаланылады. Бұдан ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлық дау-
жанжалдар көпшіліктің қоғамдық дүрбелеңін тудыратын азаматтық ... әсер ... ... ... айқындылығын одан әрі күшейту үшін
халықты хабардар ету ... ... ... ... ... азаматтық қоғам институтына есеп ... ... ... ... ... Атап ... ... және
басқа да елдерде Үкімет қызметінің ашықтығы туралы арнайы Заң қолданылады.
Осындай заңнамалық нормаларды қабылдау ... ... да ... ұйымдардың және олардың ... ... ... мен ... қатысатын даму институттарының қызметін
жариялау ... ... ... ... оң ... ... сыбайлас жемқорлық деңгейі төмен
елдерде мемлекеттік қызметтің ... ... ... екі ... позициялық) нұсқасының позициялық жүйесі ... ... ... көрсетті. Егер карьералық жүйеде бірыңғай лауазымдық еңбекақы
мөлшерін заң шығарушы ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігіне сүйене отырып, көп жағдайда
ведомстволардың өздері белгілейді. Мәселен, Швецияда ... ... ... жеке ... ... бар.
Нидерланды тәжірибесі де назар аударуға тұрарлық, онда ... ... ... ... ... мемлекеттік органның ішкі
қауіпсіздік қызметі жүзеге асырады, олар елдегі барлық сыбайлас ... 60 %-ын ... ... ... ... ... осы ... жеке детективтердің қызметтеріне
жүгінетінін атап өткен жөн.
Қорытынды
Экономикалық қылмыс – ... ... ... ... ... ... қарастырылған қоғамдық қауіпті іс-әрекет немесе
әрекетсіздік. Зерттеліп отырған ... ... ... ... тарап келе жатқандығында, екіншіден, сандық сипатымен қоса
сапалық көрсеткішінің де өсіп келе ... ... ... ... қылмыстарының өршуі халықаралық сипат алып, ұлттық
қауіпсіздікке төндіретін қатерінен де байқалады.
Экономикалық ... ... ... ... алу бойынша
күрделеніп кеткен мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... және қайтарымсыз процестерге әкеліп соғуы мүмкін.
Сондықтан, жұмыста экономикалық ... ... ... ... оның ... ... талдау, сондай-ақ, қылмыс
жасаған тұлғаларды ... ... ... ... күні ... әрі
толық зерттелмеген тақырып болып табыладаы
Осы қылмыстардың алдын алу мен олармен күрес жүргізу бойынша мемлекеттік
органдардың ... ... мен ... ерекшеліктері де жетілдіре
түсуді қажет етеді.
Бұл бағыттағы жұмыс қолданыстағы заңнамаларды жетілдіру мен құқыққолдану
практикасында кездесетін проблемаларды ашық айту мен ... ... ... ... ... ... ... өзінің алдына қойған мақсат
міндеттерін толыққанды орындауға тырысты, бірақ ол зерттеліп отырған мәселе
бойынша ... ... мен ... дау ... ... айтылғандарды қорыта келе, барлық мемлекеттік органдардың,
қоғамдық ... ... ... ... шекаралас елдердің,
транзиттік елдердің күштері үйлестірілсе, экономикалық ... ... ... және осы ... ... күресті
кешенді түрде ұйымдастыруға болады.
Сыбайлас жемқорлық Қазақстанның қауіпсіздігіне, мемлекет пен қоғамның
тұрақтылығына жүйелі қауіпті білдіреді, ... ... ... ... ... жасай отырып, ... ... және ... ... ... жасайды.
Сыбайлас жемқорлық сыбайлас жемқор және адал (жергілікті немесе шетелдік)
кәсіпкерлерді алдын ала ... ... қоя ... ... және ... ... ... келтіріп, ұлттық экономикаға жағымсыз
әсер етеді. Сыбайлас ... ... ... сарапшылар
қауымдастығының бағалауы бойынша ол Қазақстанда тауарлар мен ... 50%-ға ... ... ... елдің барлық халқы зиян шегеді.
Сыбайлас жемқорлық бизнес жүргізудің экономикалық және қаржылық
ортасын ... ... ... мен ... тиімділігін, 
инвестицияларға ынталарын төмендетеді, экономикалық және саяси дамуды
тежейді, ... ... ... ... ... ... бір ... енгізеді.
Мысалы, өткен ғасырдың 80-ші жылдарының басында экономиканы ... ... ... ... ... ... ... бай елді
төлем қабілетсіздігіне әкелді. Демократиялық және демократиялық емес
институттары бар бай ... де, ... ... де ... ... ... ... жемқорлықтың Жапония үкіметінде болған өзгерістерде,
Италияның саяси жүйесін қайта ұйымдастыруда, Заирдағы үкіметтік ... және ... ... ... рөл атқарғаны белгілі.
Осылайша, сыбайлас жемқорлықтың қазіргі қоғамға әсері экономикалық шектен
шығады. Сыбайлас жемқорлық экономика мен ... ... ... ене
отырып, елдің тұрақты саяси-экономикалық дамуына ... әсер ... оның ... ... ... ... болып қала береді.
Мәселен, 2005 – 2010 жылдар кезеңінде ... ... ... ... қылмыс анықталды. Бұл ретте, осы көрсеткіштің жыл
сайынғы өсу үдерісі байқалады, егер 2005 жылы осындай қылмыстар саны ... 2010 ... ... ... – 1911, яғни 27 %-ға өскен.
Осыған байланысты елдің ұзақ мерзімді бәсекеге ... ету ... ел ... ... ... қарсы іс-қимылдың
белсенді саясатын жалғастыру міндеті тұр.
Бұл ... ... ... тек ... және ... қорғау
органдарының күшімен ғана қарсы тұру сыбайлас жемқорлық деңгейін барынша
төмендетуге мүмкіндік бермейтіндіктен, бұл ... ... ... даму ... елде ... ... ... құруларды тежейді.
Сондықтан сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Қазақстанның және
Президент Н. Назарбаевтың ... ... аса ... ... болып табылады. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мемлекеттік саясат
елдегі ... ... және ... ... ... мен ... құқықтарын, бостандығы мен заңды мүдделерін ... ... ... деңгейін көтеруге мүмкіндік береді. 
Бұрын іске асырылған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... ... одан әрі ... ... пәрменді жағдайларды қалыптастыру бойынша барлық мемлекет пен
қоғамның дәйекті жүйелі ... одан әрі ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1 Қазақстан Республикасының «Біріккен Ұлттар Ұйымының сыбайлас
жемқорлыққа ... ... ... ... 2008ж. 4 ...... //Егемен Қазақстан. – 2008ж.- 6 мамырдағы .- №130-131.
2 Агыбаев А.Н., Нукенов М.О. Понятие “коррупционная преступность” ... мер ... с ней // ... ... ... ... наркобизнесом, терроризмом, религиозным экстремизмом: Сб.
науч. тр. – Караганда, 2001.
3 Н.Ә. Назарбаев. ... ... ... ... қабілетті 50
елдің қатарына кіру стратегиясы //Егемен Қазақстан. 2006 жыл 2 наурыз.
4 Қазақстан Республикасының «Сыбайлас ... ... ... ... ж. 2 ... №267 - 1 Заңы. //Казахстанская правда. - 1998 ж. 9
шілдедегі. - ... ... А.Н. ... и криминологические меры борьбы ...... Жеті ... ... ... Ж. ... ... формирования коррупционного
правосознания в Казахстане. // Фемида. - №2. 2007. – С. ... ... ... ... ... 2003 ж. 25 ... ... //Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы. 2003 ж. - №
15-16, 211 – құжат.
8 ... Е.С. ... ... лиц, ... на
выполнение государственных функций (криминологические и уголовно-правовые
проблемы): Автореф. дисс. … ...... ... МВД РК, 2007. - ... ... Р. От ... ... зависит уровень коррупции. //Закон и
правосудие. - №3. 2008. – С. 7.
10 Уголовное право Казахстана (Особенная часть). Учебник для ... ... ред. ... ... И.И. ... и ... ... С.М.
Рахметова. –Алматы, ТОО «Баспа», 2001. -536 с.
11 Кудрявцев В.Н. Общая теория квалификации ... - М.: ... 1972. – 352 ... ... Д.К. ... и условия коррупционных правонарушений в
государственных органах // Материалы научной конференции молодых
ученых Казахстана «Проблемы и ... ... ... как
правового и демократического государства: взгляды и суждения молодежи». –
Алматы: ... им. Д.А. ... ... ... и ... ... Российской Федерации. Социально-
экономические аспекты коррупции. В 2-х ч. – М.: ИНИОН РАН, 1998. - С.15.
14 Джонстон М. ... ... ... ... жизни и
проблема коррупции // Международное жюри социальных наук. – Париж, - ...... ... ... о ... ... и ... преступности в Республике Казахстан (1997-2008 гг.). ДТС МВД
РК.– Астана, 2008. – 50 с.
16 Сведения о ... ... ... в
Республике Казахстан (1998-2006 гг.). КПС и СУ Генеральной прокуратуры
Республики Казахстан. – ... ... ... Агентства по делам государственной службы Республики
Казахстан о фактах совершения ... ... и ... ... ... (1999-2005 гг.). – Астана, 2006.
18 Лопашенко Н.А. Преступления в сфере ... ... к ... ... ... VIII УК РФ). ... Клувер,
2006.-720 с.
19 Ахметов А. Коррупция в минусе когда борьба с ней. //Казахстанская
правда. - №.127. 2007. – С. ... ... Е. ... ... ... ... //Заң. -
№2. 2008. – Б. 25-29.
21 Мауленов Г.С. Коррупция как ... ... и меры ... / Под ред. А.С. ...... Академия
государственной службы при Президенте Республики ... ... ... ... коррупции. Учебное пособие / Под ред. ... К.А. ... С.Ф. ...... ... 2004.
23 Турсынбаев Д. Причины и условия, порождающие коррупцию в Республике
Казахстан. //Фемида. - №2. 2008. – С. 13-15.
24 Дьяков С.В. Проблемы ... ... о ... ... ... // В кн. ... преступность».
– М., 1996. – 311 с.
25 Алиев М.М. Экономическая контрабанда: ... ...... 2005. - 109 c.
26Саматова Г.Б. Уголовная ответственность за ... в ... дис. ... ... ... ...... 1997. – С. ... Президент предложил радикальную программу борьбы с преступностью.
/Казахстанская правда, за 21 марта 1995 года.
28 ... Р. ... ... ... бәсеңдемейді //Арқа
Ажары. - № 8. 2008. – Б. 2.
29 Қазақстан ... ... ... және ... ... ... агенттігінің (қаржы полициясының) 2010-2014
жылдарға арналған стратегиялық жоспары
30 Қазақстан Республикасындағы сыйбайлас жемқорлыққа ... ... 2011 – 2015 ... ... ... ... Алауханов Е. Казахстанское и зарубежное антикоррупционные
законодательства. //Заң және ... - №1. 2008. – С. ... ... А. Борьба с коррупцией в Англии. //Юридическая газета. -
№7. 2005. – С. 13-14
33 ... В.А. ... во ... // ... и ... России: проблемно-тематический сборник. – М.:ИНИОН РАН, 2004.
34 Некоторые аспекты международно-правового ... ... ... Европы в области борьбы с коррупцией//Журнал российского
права. 2000г. №7. С.48.
35 Гилевская М.А. ... ... ... Сеула.
20.02.2008. http://crime.vl.ru С. 1-5.
Қосымша А
Экономикалық қылымыстарды жасауға түрткі болатын себептік-кешендік
факторының үлгісі
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... табысына
Басқару аппаратын
бақылаудың ... ... ... ... ... бейімделу ... ... өмір сүру ... ... ... ... бағалау ... ... ... тыныс-тіршілігінің барлық салаларында экономикалық қылмыс деңгейін
төмендету, адал кәсіпкерлікті дамыту үшін қолайлы алғышарттар құру
|Көрсеткіштің атауы ... ... ... |
| ... | |
| | |2010 |2011 |2012 |2013 |2014 |
| | |ж. |ж. |ж. |ж. |ж. ... ... және ... жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын|
|алу мен уақтылы жолын кесудің тиімді жүйесінің дамуы мен қалыптасуы ... мен ... ... |35 |40 |45 |50 |55 ... алынған қылмыстардың | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... үлесі | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... қысқарту | | | | | | ... ... мен ... | | | | | | ... | | | | | | ... жасауға ықпал ететін |% |30 |35 |38 |40 |42 ... мен ... жою | | | | | | ... ... шығарылған | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... |100 |100 |100 |100 |100 ... себептер мен жағдайларды| | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... бұзушылыққа ықпал ететін |бірлік|5 |6 |6 |6 |6 ... мен ... жою | | | | | | ... қаржы полициясы | | | | | | ... ... | | | | | | ... құқықтық актілерге | | | | | | ... мен ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... және ... жемқорлыққа қарсы күреске қоғамның |
|белсенді қатысуына жәрдемдесу, ел азаматтарының бойында сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... және ... |10 |10 |11 |12 ... жемқорлыққа қарсы | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... жасалған келісімдер | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... |18 |18 |20 |21 ... ... ... | | | | | | ... ... ... | | | | | ... | | | | | | ... ... саны |бірлік|2 000 |2 500 |2 500|2 800 |2 900 |
|(әдебиет, БАҚ ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... т.б) | | | | | | ... ... мен ... уақтылы және толық қарастыруды |
|қамтамасыз ету, ... ... ... жою ... ... ... ... |% |6 |5 |5 |5 |5 ... ... ... ішіндегі| | | | | | ... | | | | | | ... ... тыс |% |0,23 |0,2 |0,2 |0,2 |0,2 ... ... ... ... | | | | | ... ... ... ішіндегі| | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... |8 |8 |8 |8 ... жеке және | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... және шешу | | | | | | ... ... заңсыз | | | | | | ... ... саны | | | | | | ... Б-ның жалғасы
|Бас тартылған материалдардың |% |0,5 |0,3 |0,3 |0,3 |0,3 ... ... ... | | | | | | ... ... және ... | | | | | ... бұрын тіркелмеген | | | | | | ... үлес саны | | | | | | ... ... органдарының өз|бірлік| | | | | ... ... ... | | | | | | ... туралы Президент | | | | | | ... мен Бас | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... саны | | | | | | ... оң ... | | | | | | ... Экономикалық және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтың алдын |
|алу және ескерту бойынша халықаралық ұйымдар мен мемлекеттік органдармен ... ... ... арттыру ... ... және ... |22 |22 |24 |25 ... ... ... | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... бірлесіп жүргізілген| | | | | | ... саны | | | | | | ... және ... ... |45 |45 |48 |50 ... ... қарсы | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... саны | | | | | | ... ... ... ... |% |18 |20 |20 |21 |22 ... ... | | | | | | ... мәліметі бойынша | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... мен талдау әдістерінің дамуы ... ... ... ... |8 |10 |12 |14 ... кіріктірілген | | | | | | ... ... | | | | | | ... саны | | | | | | ... ... |% |40 |45 |45 |50 |50 ... ... жолданған және | | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... ... | | | | | | ... саны | | | | | | ... ... ... |94 |94 |94 |94 ... ... ... | | | | | ... ... ... | | | | | | ... саны | | | | | | ... ... ... және ... ... қарсы күрес қызметіне
әсерін тигізетін ықтимал тәуекелдер
|Қауіптердің атауы |Ықтимал зардаптар ... ... мен |
| | ... ... ... ... ... |Бағалар өсімнің себептерін, |
|өзгерістер енгізуге ... қуат ... ... |
|әкеліп ... ... ... ... және бағалық |
|инфляциялық ... ол өз ... ... ... туындауы.|тұтыну қоржынына әсер |шараларын қабылдау |
|Дағдарысты құбылыстар |ететін негізгі | |
| ... ... | |
| ... ... әкеп | |
| ... Осыған орай, | |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... | ... ... |Жалпы алғанда орнын |Осыған байланысты, мысалы, |
|процестердің ... ... |жер ... ... |
|немесе дамуына әкеп |едәуір ресурстарды ... ... ... |
|соғатын техногендік |талап етуіне ... үшін Жою ... ... табиғи құбылыстар |байланысты, |құруға қаржы бөлуі ... ... ... ... пайдаланушылардың |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... жою |
| ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ұйымдастыру. |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... | ... ЖЖМ, т/ж ... |
| | ... т.б. ... |
| | ... ұрлау фактілерінің|
| | ... кесу ... |
| | ... ... ТЖМ, КТЖ, |
| | ... ... |
| | |ЖАҚ ... ... т.б. |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... |экономикаға әсерін ... ... ... әкеп ... |тигізеді, өйткені |орындау, тауар-материалдық |
|әлемдік нарықтың ... ... ... экспорттау |
|өзгеруі ... жаңа ... ... ... |
| ... ... |трансферттік баға құру, |
| ... ... ... ... шетелге|
| ... ... ... жолын кесу|
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... сипаттағы факторлар
сауда және халыққа кызмет көрсету саласындағы қылмыстар
кәсіпкерлік саладағы және экономикалық қызметтің басқа да ... ... ... ... ... қылмыстар
Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстар
Құқықтық сипаттағы факторлар
Экономикалық қылмыстың пайда болу себептері

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 97 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
«Жан күйзелісі жағдайында жасалған кісі өлтіру»61 бет
«Көліктегі қылмыстар».4 бет
Іргелі елге – ізгі заңнама5 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Адам және азамат9 бет
Адам және азаматтың конституциялық және басқа да құқықтары мен бостандықтарына қарсы қылмыстар9 бет
Адам мен адамзаттың денсаулығына қарсы қылмыстар34 бет
Адам өліміне әкеп соғатын жеке тұлғаға қарсы қылмыстың сипаттамасы53 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану туралы ақпарат59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь