Есеп айырысулар түсінігі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ЕСЕП АЙЫРЫСУЛАР ТҮСІНІГІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Есеп айырысулар және олардың мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Алдын ала төлеген төлемдері үшін алашақ борыштар ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.3 Есеп тіркелімдері және жазбалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

ІІ БЕРІЛГЕН ЖӘНЕ АЛЫНҒАН АВАНСТЫҢ ЕСЕБІ
2.1 Берілген аванстар есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
2.2 Еншілес серіктестіктердің алашақ қарыздарының есебі ... ... ... ... ... ... ... 13
2.3 Алынған аванстар бойынша есеп айырысу есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.4 Жабдықтаушы және қызмет көрсетушілермен есеп айырысу есебі ... ... ..15
2.5 Басқа да кредиторлық қарыздар мен есептелген төлемдер есебі ... ... ... ..18

3. «АТА.ТЕК.АСТАНА» ЖШС.нің АЛЫНҒАН ЖӘНЕ БЕРІЛГЕН АВАНСТАР ЕСЕБІ
3.1 «Ата.Тек.Астана» ЖШС.нің шаруашылық қызметімен танысу ... ... ... ...20
3.2 Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
3.3 Өкілдік шығыстары мен шағым.талап бойынша есеп айырысуды есепке алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Тақырыптың өзектілігі: Халық шаруашылығы есептерінің арасында бухгалтерлік есептің алатын орны ерекше. Барлық ғылымдар ішінде бухгалтерлік есеп өз алдына дараланып тұратын бөлек сала. Бұл ғылымды жан-жақты зерттейтін, экономикалық жағынан талдайтын, өз алдына ғылыми талдайтын жолдарын анықтайтын әдістермен бірге бұл ғылымды оқытатын пән бар. Осы орайда қоғамдық өндіріс процесстерін бухгалтерлік есепке алынатын біртұтас тұлға деп қарауға болады. Өйткені, бухгалтерлік есеп қоғамдық өндірістің дамуы жолында қажет. Бухгалтерлік есептің мәліметтері мен көрсеткіштері қоғамдық өндірістің дамуын экономикалық тұрғыдан зерттеуге бірден-бір негіз болып табылады. Сондықтан да бухгалтерлік есептің негізгі міндеті- халық шаруашылығының барлық салаларында нақты тұжырымды мемлекеттік талапқа сай есептеуге жұмысын жүргізу. Қоғамымыздың даму кезеңдерінің қай сатыларында болмасын дамудың объективті экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол заңдалақтарды пайдалану шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп жұмыстарын, әсіресе бухгалтерлік есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор. Қоғамдық даму нәтижесінде бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуына қоятын талаптардың өсіп, міндеттердің тартып отырғандығы бухгалтерлік есептің тарихына белгілі. Бухгалтерлік есеп көптеген жүз жылдықтар бұрын пайда болып, бүгінгі күнге дейін дамып, пайдаланып келеді.
Қазақстандық бухгалтерлік есептің ХҚЕС көшуіне байланысты қазіргі шаруашылық жағдайында бухгалтерлік есеп басқару шешімдерін қабылдауда маңызды орын алады. Қазіргі кезде, жабдықтаушылар мен мердігерлер, сатып алушылармен тапсырыс берушілермен есептесуге көңіл бөлінеді. Бұл жағдай үнемі шаруашылық құралдардың айналымы түрлі есептеулердің үзіліссіз жаңарып тұруына ықпал етеді.
Курстық жұмыстың мақсаты – есеп беретін тұлғалармен есеп айырысуды есепке алудың қазіргі тәжірибесін зерделеу негізінде оларды жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар әзірлеу.
Курстық жұмыстың міндеті:
-есеп айырысулар және олардың мәнін ашу;
-алдын ала төлеген төлемдері үшін алашақ борыштар түсінігін зерттеу;
-есеп тіркелімдері және жазбаларына тоқталу;
-берілген аванстар есебін қарастыру;
-алынған аванстар бойынша есеп айырысу есебіне тоқталу;
-жабдықтаушы және қызмет көрсетушілермен есеп айырысу есебін ашу;
-басқа да кредиторлық қарыздар мен есептелген төлемдер есебін қарастыру;
-«Ата-Тек-Астана» ЖШС-нің шаруашылық қызметімен танысу;
-есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі мен өкілдік шығыстары мен шағым-талап бойынша есеп айырысуды есепке алу жағын қарастыру.
1. Абленов Д.О. Аудит негіздері. – Алматы: Экономика, 2008
2. Байболтаева Н.Ә., Радостовец В.К. Қаржы есебі. – Алматы: Дәуір, 2009
3. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2002 жылғы 24 маусымдағы Заңы // Егемен Қазақстан. - 2002. – 28 маусым
4. Бухгалтерлік есептің стандарттары мен әдістемелік ұсыныстары. – Алматы: Кәусар бұлақ, 1999
5. Кеулімжаев Қ. Бухгалтерлік есеп принциптері. – Алматы: Экономика, 2010. – 360 б.
6. Кеулімжаев Қ., Әжібаева З., Құжайбергенов Н., Жантаева А. Қаржылық есеп. – Алматы, Экономика, 2009. – 330 бет
7. Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. – Алматы: Экономика, 2006
8. Кеулімжаев Қ., Төлегенов Э., Байдаулетов М. Субъектінің қаржы-шаруашылық қызметі, бухгалтерлік есеп шоттарының корреспонденциясы. - Алматы: Экономика, 2009
9. Қазақстан Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есеп туралы» 1995 жылғы 26 желтоқсандағы №2732 заң күші бар жарлығы
10. Мырзалиев Б.С., Әбдішүкіров Р.С. Бухгалтерлік есеп жүргізудің тәжірибелік әдістемелері. – Алматы, 2006
11. Радостовец В.К., Радостовец В.В. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. – Алматы: Аудит орталығы, 1998
12. Сәтмырзаев А.А., Укашев Б.Е. Аудит теориясы. – Алматы, 2009
13. Төлегенов Э.Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері. – Алматы: Экономика, 2008
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
1 ЕСЕП АЙЫРЫСУЛАР ТҮСІНІГІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Есеп ... және ... ... ала ... ... үшін ... Есеп ... ... ... ЖӘНЕ ... АВАНСТЫҢ ЕСЕБІ
2.1 ... ... ... ... алашақ ... ... ... бойынша есеп ... ... және ... ... есеп ... ... ... да кредиторлық қарыздар мен ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ЕСЕБІ
3.1 «Ата-Тек-Астана» ЖШС-нің шаруашылық қызметімен танысу...............20
3.2 Есеп ... ... есеп ... ... ... мен шағым-талап бойынша есеп ... ... ... ... ... шаруашылығы есептерінің арасында
бухгалтерлік есептің алатын орны ... ... ... ... есеп өз алдына дараланып тұратын бөлек сала. Бұл ғылымды ... ... ... жағынан талдайтын, өз алдына ... ... ... ... бірге бұл ғылымды оқытатын пән
бар. Осы орайда қоғамдық өндіріс процесстерін бухгалтерлік есепке ... ... деп ... ... ... ... есеп ... дамуы жолында қажет. Бухгалтерлік есептің мәліметтері мен
көрсеткіштері қоғамдық өндірістің ... ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан да бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... ... талапқа сай есептеуге жұмысын жүргізу. Қоғамымыздың ... қай ... ... ... объективті экономикалық
заңдылықтарын анықтау және ол заңдалақтарды пайдалану шараларын дұрыс
белгілеу үшін есеп ... ... ... есеп жұмыстарын дұрыс
ұйымдастырудың маңызы зор. Қоғамдық даму нәтижесінде бухгалтерлік ... ... ... ... міндеттердің тартып отырғандығы
бухгалтерлік есептің тарихына белгілі. ... есеп ... ... ... ... ... бүгінгі күнге дейін дамып, пайдаланып келеді.
Қазақстандық бухгалтерлік есептің ХҚЕС көшуіне байланысты қазіргі
шаруашылық ... ... есеп ... ... ... орын алады. Қазіргі кезде, жабдықтаушылар мен мердігерлер, сатып
алушылармен тапсырыс берушілермен ... ... ... Бұл ... ... құралдардың айналымы түрлі есептеулердің үзіліссіз жаңарып
тұруына ықпал етеді.
Курстық жұмыстың мақсаты – есеп беретін ... есеп ... ... ... ... зерделеу негізінде оларды жетілдіру
бойынша нақты ұсыныстар әзірлеу.
Курстық жұмыстың міндеті:
-есеп айырысулар және олардың ... ... ала ... ... үшін ... ... ... зерттеу;
-есеп тіркелімдері және жазбаларына тоқталу;
-берілген аванстар есебін қарастыру;
-алынған аванстар бойынша есеп ... ... ... және ... ... есеп айырысу есебін ашу;
-басқа да кредиторлық қарыздар мен есептелген төлемдер ... ... ... ... танысу;
-есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі мен өкілдік шығыстары мен
шағым-талап бойынша есеп ... ... алу ... ... ЕСЕП ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Есеп айырысулар және олардың мәні
Өнеркәсіптік-шаруашылық қызметі барысында кәсіпорын өз ... ... ... ... ... ... жабдықтарын сатып
алады, пошта арқылы жіберілген ақшаларды және басқа да шығындарды ... ... ... банк мекемелері арқылы нақты ақшасыз есеп айырысу
жолымен ... ... ... ... да жоғарыда аталған және басқа ... ... үшін ... ... ақша ... және олар сол
алған ақшасына есеп беруі тиіс.[1]
Аванс тек басшының жарлығымен және нақты қажеттілік жеткен кезде есеп
беруге ... ... және ... ... жіберілетін тұлғаларға
беріледі. Есеп беруі ... ... ... ... оны ... негізінде жұмсалады және белгіленген мерзімде бухгалтерияға
тапсырылады.
Аванс есептерін бухгалтерия тексереді, сонан соң ... ... ... ... ... ... ... және оларға қоса
тіркелген құжаттар қайта рәсімдеу үшін есеп беруші адамдарға қайтарылады.
Есеп ... ... ... ... ... ... ... онда ол олардың сомасы жалақысынан біртіндеп немесе түгелдей
ұсталады. ... ... ... артық жұмсалған сома еңбеккерлерге
кассадан беріледі.
Аванс мемлекеттік мекемеде жұмыс істейтін жұмысшыға жетекшінің бөлуімен
беріледі. Есепші ... ... ... алдында ақша берілетін
кезінде есепші тұлғаның келесі авансқа бересі қарызының бар, жоғы ... ... ... ақша оның қай ... ... ... ... Есепші тұлға авансқа берілген ақшаның ... ... ... ... ... ... аванстық есепшот есепші тұлғаның
нөмірлеуімен есепшотқа жазылады. Есепшінің қызметінде ... ... ... ... және ... ... ... құжаттың
дұрыс толтырылғаны тексеріледі. Тексерілген аванстық есепшотты мемлекеттік
мекеменің жетекшісі бекітеді. Жұмсалмаған ... ... ... өзі 3 күн ... ... ... Жаңа аванс есепші тұлғаға ескі
авансты төлегеннен ... ... ... ... ... аванстың
қайда жұмсалғаны туралы, одан ... ... ... қайтармаған
жағдайда мемлекеттік мекеме төленбеген авансты бересі қарыз ... ... ... ... ... отыруға құқылы.
Есепші тұлғамен жұмсалмаған аванс ақшалай теңге арқылы, ал есепші
тұлғамен қайтарылмаған баға тиын ... ... ... қалған бағасы тиын ретінде оның жұмыстан
шыққан жағдайда немесе жыл аяғындағы есеп кезінде ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемеге бересі қарыз
ақшасы тиындай жазылады.
Аналитикалық есепшот ... ... ... ... ... Есеп бұл ... ... жүргізіледі. Әр жолға есепші
тұлғаның тегі, берілген аванс ... және іске ... ... ... ... жұмсалмаған аванс бағасы жазылады.
Мемлекеттік мекемеде маңызсыз мөлшердегі аналитикалық ... ... ... 292 ... арқылы жүргізіледі.
"Есеп беретiн адамдармен есеп айырысулар" және корпоративтік төлем
карточкасын ... ... ... ақшасының есебінен есеп айырысулар
қосалқы шотына қолма-қол ақшасыз жолмен жүргiзiлуi ... емес ... ... ... ... ... ... есеп беретiн адамдармен
есеп айырысулар ескерiледi. 
Есептiк ... тек осы ... ... ғана ... ... ... өкiмi бойынша берiледi. Есептiк сомаларды беру ... ... ... ... аванстар бойынша есеп беретiн
адамның берешегi жоқтығы туралы ... ... ... ... оны беру ... ... ... ғана
жұмсалуы мүмкiн. Аванстық сомалардың жұмсалуы туралы есеп беретiн адам
жұмсалған шығындарды қуаттайтын құжаттарды қосып, ... ... ... қоса ... ... құжаттарды есеп беретiн адам олардың есептегi
жазылу тәртiбiнде нөмiрлейдi.
Карт-шоттан ақша пайдалану туралы есеп беретін тұлғалар сауда ... мен ... ... карточкасын қолдана отырып, жїргізілген
төлемдерді растау болып табылатын басқа да құжаттарды қоса бере ... есеп ... ... ... ... арифметикалық тексерiледi,
сондай-ақ құжаттардың толтырылуының және мақсаты ... ... ... ... ... ... есептердi бюджеттiк
ұйымдардың жетекшiлерi бекiтедi. 
Аванстың пайдаланылмаған қалдығы есеп ... ... ... ... ... үш ... кейiн қайтарылуы керек. Есеп беретiн адамға
жаңа аванстарды беру бұрын берiлген авансты өтеген ... ... ... ... ... ... ... белгiленген мерзiмде
ұсынбаған немесе пайдаланылмаған аванстардың қалдықтарын қайтармаған
жағдайда бюджеттiк ұйым ... ... ... ... ... ... сақтай отырып, авансты алған адамдардың
жалақыларынан бұл берешектердi ұстауды жїргiзуге құқылы. 
Корпоративтік төлем ... ... ... ... мемлекеттік мекемелерге міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... рұқсаты" қосалқы шоты
кредиттеледі және "Есеп беретін тұлғалармен есеп айырысулар" қосалқы шоты
дебеттеледі. 
Есеп ... ... ... ... қалдығын қайтаруы
теңгемен қолма-қол ақша арқылы жүзеге асырылады, тиындармен сомада ... ... ... қалдық есепке соманы кейіннен беру кезінде
ескеріледі. Қызметкер жұмыстан шығу сәтінде немесе ... ... ... ... шоттың дебеті бойынша ескерілетін ... ... ... ... оның ... ... бұл ретте қосалқы шоттың
дебеті бойынша және ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Мемлекеттік мекеменің есеп беретін тұлғаның алдындағы тиындармен ... ... шығу ... "Қолма-қол тиындарды ақша айналымынан алуға
байланысты есеп айырысу" қосалқы шотына есепке алынады, бұл ... ... ... ... және ... ... кредиті бойынша жазба
жүргізіледі. [2]
Есеп беретiн адамдармен есеп айырысудың талдау ... есеп ... есеп ... ... ... ... жүргiзiледi. Бұл
ведомостағы есеп позициялық тәсiлмен жүргiзiледi. Әр жол бойынша ... ... тегi, ... аванстың сомасы және жасалған шығындардың
сомалары, пайдаланылмаған аванстың ... ... Ай ... ... "қосалқы шот есеп-несиесi ... ... ... бағаны бойынша және "Қосалқы шоттардың дебеттерi" және "Екiншi
жазба" бағандары бойынша "Журнал-бастысы" кiтабына жазылады.
Есеп беретiн адамдарының саны аз ... ... есеп ... ... н. 292-а ... (н. 292 ... Әрбiр есеп беретiн
адам бойынша жүргiзiледi.
Корпоративтік ... ... ... ... бюджет қаражатын
нысаналы пайдаланудың талдамалы ... ... ... ... ... ала төлеген төлемдері үшін алашақ борыштар
Кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа заңды немесе жеке тұлағалардан оларға
сатқан тауарлары, көрсеткен ... ... ... ... ... ... төлемдері үшін алашақ борыштары –1200 дебиторлық борыштар (алынуға
тиісті шоттар) деп аталады. Осы кәсіпорындар мен ... ... ... ... және жеке ... дебиторлар болып табылады. Өтелетін (алынатын)
уақытына қарай алынуға тиісті дебиторлық борыштар ағымдағы алынуға тиісті
борыштар және ұзақ ұзақ ... ... ... борыштар болып екіге
бөлінеді. Бұл борыштардың есебі «Алынуға ... ... ... ... ... ... кейінгі бір жыл ішінде алынатын (өтелетін)
дебиторлық борыштар ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... алуға төленген аванстық (алдын ала төленген)
төлем;
-Тапсырылған (берілген) шоттар бойынша алынуға тиісті борыштар;
-Вексельдер бойынша алынуға тиісті борыштар;
-Негізгі ... мен ... ... ... ... ... негізінде туындаған дебиторлық борыштар;
-Ұйымның лауазымды адамдарыны (тұлғаларанының) дебиторлық борышы;
-Басқадай дебиторлық борыштар.
Кәсіпорынның ... ... ... деп ... ... сома
басқа заңды немесе жеке тұлғалардың ұйымға вексеь бойынша төлейтін ресми
берешегі ... ... ... ... шоттар бойынша борыштар
(дебиторлық ... ... ету ... ... ... ... байланысты
актив болып саналады. Қорытындылап ... ... ... ... бұл – ... ету ... қосқандағы заңды құқықтармен байланысты
активке қамтылған алдағы уақыттағы экономикалық тиімділік.
Ұйымның қаржы қаржы жағдайын ... ... ... борыштардың айналымы жатады. Яғни дебиторлық ... ... мен ... ... ... ... ... саны.
Ұйымның дебиторлық борышы оған байланысты кірісті алынған жағдайда ғана
анықталады. Дебиторлық борыштар сатылған ... мен ... ... ... және ... тауарлардың құнын алып тастағандағы
қалдық сомасы бойынша есептелінеді. Бір жылдан астам уақыт бойы ... ... ... ... дебиторлық борыштар» болып есептеледі.
Дебиторлық борыштардың пайда ... ... ... мен ... арасындағы мерзімге байланысты пайыздар ... ... ... ... ... ... ... сатқанда кейде
сатып алушыларға баға жеңілдіктерін береді. Ұйымдардаң мұндай қадамға
баруының ... ... ... ... ... ... сатылатын
тауарларының көлемін арттыру ... ... ... ... баға
жеңілдіктерін пайдалану ұйымының күмәнді борыштарының сомасын ... әсер ... ... ... баға ... (скидки)
терминімен (сөзімен) бірге ... ... ... ... ... Өз ... нарықтық жолмен жүргізіп келе жатқан елдердегі
ұйымдар сауда жеңілдігін қолдануының мақсаты баға ... ... ... деп ... болады.
Кейбір жағайларда сапаның төмендігінен немесе тауарлардың ақау болу
себебінен ... ... ... тура ... ... ... алу сатушы ұйымдар үшін тиімсіз болады. Сондықтан да ... ... ... немесе жеке тұлғаның осы тауарлар бойынша ... ... ... туралы. Талабын қабылдауға келісуіне тура
келеді. Әрине аталған жеңілдікті ... ... ... ... тиісіт
табыстарының көлемін азайтатындағы сөзсіз. Бұл жағдайда ... ... ... ... 6030 баға ...... 1210 ... тиісті борыштар – шоты
Түріндегі бухгатлтерлік жазуы жэазылады.
Егер сатылған тауар ... ... ... ол үшін ... жазу мына ... ... 6020 Сатылған тауралардың қайтарылымы – шоты
Кт: 1210 Алынуға тиісті ...... ... ... ... ... ... мына төменде аталған құжаттарды қолданады:
Нөмірі 7 Журнал-ордер – 1250 «Жұмысшылар мен ... да ... деп ... ... ... бойынша;
Нөмірі 9 Журнал-ордерге қосымша тізімдеме – 1610 «Берілген аванстар»
шотының дебиті бойынша;
Нөмірі 10 ... – 1290 ... ... ... ... ... ... шығындлары» шоттарының несие (кредиті) бойынша;
Нөмірі 11 Журнал-ордер – 1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің
борышы» шотының және 1220 «Еншілес (тәуелді) ... ... ... ... бойынша жүргізіледі.
Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер және басқадай дебиторлармен есеп
айырысудың есебі бойынша жоғарыда аталып ... ... ... ... ... ... есептің карточкалары, ажырату
парақшалары (қағаздарын), бухгалтерлік анықта-малары және тағы да басқа
тіркелімдер ... ... ... есеп ... ... ... мазмұнын сипаттайтын бухгалтерлік жазулардың
жиынтығын ... үшін ... ... ... есеп
стандарттарында (соның ішінде Америка Құрама Штаттарының бухгалтерлік есеп
стандарттарында) ұйымның бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... үшін ... ... есеп беру формалары
қарастырылмаған. Есеп нысанын таңдау құқығы толығымен бас ... яғни ол ... ... ... ең ... ... шоттар корреспонденциясын жүргізуге міндетті. ... ... ... ... есеп ... ... ... эпизодтық
болып бөлінеді және олар басқадай ... ... ... шоттарныда есептелінетін сомаларлың дұрыстығы мен ... ... үшін ... ... ... ол құжаттар бойынша
шоттарды корреспонденцияланатын щоттармен салыстыру арқылы жүргізіледі.
Мұндағы басты мақсат – ... ... ... ... мен ... ... ... табылады. Дебиторлық борышты ... ... сату ... ... болып табылады, яғни сатып алушы ларға тиеліп
жіберілген ... ... ... (жұмыстар, қызметтер) қашан
сатылғанын тануында. ... ... ... ... ... мен мен ... ... қаржылық және есеп айырысу
құжаттарының ұсынылуы, тауарлардың ... деп ... ... ... ... ... «Сатып-алушылар мен тапсырыс берушілердің борышы».
1290 «Күдікті қарыздар бойынша резервтер».
1220 «Еншілес (тәуелді) ... ... ... ... ... борыштар».
1620 «Алдағы кезең шығындары».
1630 «Берілген аванстар».
Яғни осы жоғарыда аталған баптар бойынша кәсіпорындар мен ... ... ... жеке ... ... ... ... борышы
болып табылады.
1.3 Есеп тіркелімдері және жазбалары
Бастапқы есеп құжаттарындағы ақпаратты бухгалтерлік есеп шоттарында
тіркеу қолмен жазу немесе ... ... ... арқылы
жүзеге асырылады. Есеп құжаттарындағы операцияларды ... үшін ... ... карточкалар, тізімдемелер (ведомостар) мен журнал-ордерлер
және тағы басқа түріндегі ... ... ... ... есеп ... жүгізуге арналған карточкаларды калың
қағаздан немесе картоннан дайындалады. Олар негзігі құралдарды, ... ... ... орны ... ... есептеуге арналған.
әрбір карточкаға реттік нөмір беріліп және ... ... ... (күні, айы, жылы) көрсетіледі. Бұл карточкалар арнайы картотекалық
– жәшіктерге сақталады.
Кітаптар - өз алдына білгілі бір пішінде жазылған ... ... ... ... ... яғни көбірек бақылау қажет деп есептелеьін
бөлімдерде қолданады. Кітапты пайдалану ... бір ... ... қажет болғанда, яғни бір кітаптағы мәлеметпен екі немесе одан артық
адамдар ... ... ... оны ... ... ... бөліп
беруге болмайды. Бірақ кейбір жерлерде олардың баламасы жоқ ... ... ... кассалық кітап жүргізілуі керек). ... ... – жеке ... ... ... ... болмауы,
яғни жауапты тұлғалар атынан қиянат жасау мүмкіндігі ... ...... ... есеп ... болып табылады және
карточкаларға, кітаптарға (журналдарға) қарағанда үлкен есеп ақпаратын
қамтиды. Олар біріктірілген ... ... ... яғни синтетикалық
(топтамалық) және аналитикалық ... ... ... ... ... ... яғни әр ... тізімдемелер мен журнал-ордерлер
бухгалтерия қызметкерлері арасында ... ... ... ... және ... ... болып табылады. [4]
Есеп жазбалары тіркелім түрлері бойынша хронологиялық, жүйелік ... ... ... ... ... операцияларын жұмыстардың
орындалуы мен құжаттардың бухгалтерияға үсуіне қарай жазу үшін қолданылады.
Мұндай тіркелімдер құжаттардың түгел сақталуы мен ... ... ... ... камтамасыз етеді. Хронологиялық тіркелімге
тіркеу журналын, шаруашылық операцияларды есептеу кітабын және тағы ... ... ... тіркелімдер шаруашылық операцияларын мазмұны бойынша ... ... ... үшін қолданады. Бұларды бухгалтерлік шоттарды
жүргізу тіркелімдері деп те ... ... ... ... әрбір
синтетикалық шот үшін оның ішінен жеке бет ... ... ... және ... ... ... Мысалы: бухгалтерлік есепте кеңінен қолданылатын
журнал-ордерлердегі жабала синтетикалық шоттар бойынша хронологиялық ретпен
жүргізіледі.
Мазмұны бойынша (ақпаратты бөлшектеу дәрежесі) ... ... және ... ... ... (топтамалық) тіркелімдерге жазба тек ақшалық нысанда құжат
нөмірі мен толтырылған уақыты (күні, айы, жылы) көрсетіліп ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Бұл
тіркелімдердің қатарына бас кітап пен жірнал- ордерлердің барлығын дерлік
жатқызуға болады.
Аналитикалық (талдамалық) ... ... ... ... жазу үшін ... Оның ... құжаттың нөмірі, толтырылған
уақыты, шаруашылық операцияларының қысқаша ... ... ... ... есептеу үшін олардың ішінде ақшалай және натруалдық
өлшем көрсеткіштері қолданады. Бухгалтерлік ... ... ... ... ... және ... ... (топтамалық) және аналитикалық (талдамалық) есепте қатар
қолданыла беретін тіркелімдер – ... ... ... ... ... ... ... өндеу кезіңде
тіркелімдер өз алдына карточкалар, тізімдемелер, журнал-ордерлер және тағы
басқадай форма түрінде алына алатын ... ... ... ... ... ... кезінде тіркелімдегі жабалар ай
немесе көшірмелі әдісер арқылы ... Жай ... бір ғана ... ... ... ал көшірмелі жазбалар көшіргіш қағаздардың
көмегімен бір уақытта бір неше дана ... ... ... ... ... ... және таза жазылып
толтырылуы керек. Тіркелімдерді толтыру барысында ... ... ... ... ... үшін есеп ... ... әдістер:
түзетпелі, қосымша жазу және қызыл түзетпе қолданылады.
Егер қате баланс ... ... ... және шоттар
корреспонденциясына ... ... ... ... ... ... Осы жерде қате жазбаны (соманы немесе ... ... ... ... етіп бір сызықпен сызады және қажет болған
жағдайда ... ... ... ... жазылады. Түзетілген жазбалар
келісілген және бухгалтердің қолтанбасымен бекітілген болуы керек.
Егер шоттар корреспонденциясы дұрыс, ... ... ... дұрыс жазылмаса немесе бұл қате есеп ... ... ... ... онда ... түзеті қосымша жазу әдісі арқылы
жүргізіледі.
ІІ БЕРІЛГЕН ЖӘНЕ АЛЫНҒАН АВАНСТЫҢ ЕСЕБІ
2.1 Берілген ... ... ... ... ... ... ... қорлрады жеткізіп беру үшін берліген аванстар»
шоты;
-«Орындалатын ... мен ... ... үшін ... ... берілген аванстар 1610 дегеніміз ұйымның жабдықтаушылар мен қызмет
көрсетушілерге ... ... ... ... ... ... емес активтер үшін және олардың көрсететін ... ... ... үшін ... ала ... ... сомалары болып табылады.
Бұл жоғарыда аталған шоттарға байланысты бухгалтерлік есепте мынадай
корреспонденциялар ... ... ... беру үшін ... аванстар»
шоты немесе «Орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін ... ... ... 1030 ... ... шоттардағы ақша қаражаты» шоты.
Несие есебінен берілген аванс сомасы:
Дт: 1610 «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беру үшін берілген
аванстар» шоты ... ... ... мен ... ... үшін
берілген аванстар» шотының тиістісі;
Кт: «Банктен тыс ... ... шоты ... ... ... тиістісі.
Шетелдік ақша бірлігі, яғни валюта түрінде берілген аванстар бойынша
тиімді бағамдық айырмашылықтың пайда ... 1610 ... ... ... беру үшін ... шоты ... ... жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін
берілген аванстар» шотының ... 6250 ... ... алынатын кіріс» шоты.
Бұрынырақта аванс ретінде берілген соманың пайдаланғаннан қалғаны
қайтарылғанда:
Дт: 1030 ... ... ... ақша ... ... 1610 «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беруі үшін берілген
аванстар» шоты ... ... ... пен ... ... ... аванстар» шотының тиістісі.
Бұрынырақта берілген аванс есебінен жабдықтаушыларға тиісті ... ... 1210 ... және ... есеп ... ... 1610 ... қорларды жеткізіп беру үшін берілген
аванстар» шоты ... ... ... мен ... ... ... аванстар» шотының тиістісі.
Жалпылама аталмыш бөлімшенің шоттары тауарлық-матреиалдық қорларды
жеткізгені үшін алдын ала берілген ... ... ... ... өткен шоттар мен олардың сипаттамасы, дебиторлық борыштар мен үшінші
бөлімдегі басқадай активтер жайлы түсініктеме алуға мүмкіндік береді.
Берілген аванстар ... ... ... ... ... болады
2.2 Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің алашақ (кредиторлық)
қарыздарының есебі
Еншілес (тәуелді) серіктестіктерге кредиторлық қарыздардың ... ... ... ... ... ... «Бірлесіп бақыланатын заңды тұлғалардың алашағы» деп ... ... ... Бұл ... ... ... шоттар
болып табылады. Талдамалық есеп әрбір еншілес (тәуелді) ... ... ... бойынша машинограммада немесе
тізімдемеде жұргізіледі. Ірі ... ... ... және кредиторлармен есеп айырысушылардың талдамалық есебінің
карточкалары ... ... ... бас ... ... ... мен
сатып алынған тауарларына мына түрдегі бухгалтерлік жазу жазылады:
Дт: 1310 «Материалдар» шоты;
Кт: 2120 ... ... ... ... ... ... ... «Бірлесіп бақыланатын
заңды тұлғалардың алашағы» шоттарының тиістілері.
Ал еншілес (тәуелді) кәсіпорыннан бас ... ... ... ... құралдары және материалдық емес активтеріне бас
кәсіпоырнның бухгалтерлік есебінде:
Дт: 2700 ... емес ... ... ... ... «Негізгі құралдар» және тағы да басқа шоттар;
Кт: 2120 «Еншілес серіктестіктердің алашағы»,
2120 «Тәуелді серіктестіктердің алашағы» ... ... ... ... алашағы» деп аталатын шоттардың тиістілері түріндегі екі
жақты жазу жазылады.
Еншілес (тәуелді) кәсіпорынға бас ... ... ... 2120 ... ... ... «Тәуелді серіктестіктердің алашағы немесе «Бірлесіп бақыланатын
заңды тұлғалардың алашағы» деп аталатын шоттардың тиістісі;
Кт: 1030 ... ... ... ақша қаражаты» деп аталатын
шоты түріндегі бухгалтерлік жазу жазылады.
Бас кәсіпорын мен еншілес ... ... есеп ... ... ... негізінде дебиторлық қарыз ... мына ... ... жазу ... 2120 ... ... алашағы», «Тәуелді серіктес-
тіктердің алашағы» және «Бірлесіп бақыланатын заңды ... ... ... ... тиістілері,
Кт: 1220 «Еншілес серіктестіктердің берешегі», «Тәуелді ... ... және ... ... ... ... берешегі»
деп аталатын шоттардың тиістілері. «Еншілес серіктестіктердің ... ... ... және «Бірлесіп бақыланатын заңды
тұлғалардың ... деп ... ... ... есеп ... ... ... Алынған аванстар бойынша есеп айырысу есебі
Басқа заңды немесе жеке тұлғаларға сатылатын ... ... ... үшін ... ... ... сомалары бойынша есеп
айырысу есебі 1610, 3510 «Тауарлық-материалдық қорларды қою үшін ... және ... ... және ... ... үшін алынған
аванстар» деп аталатын шоттарда есептеледі.
Осы аталған операцияларға сәйкес кәсіпорынның алынған аванс сомасына:
Дт: 1030 ... ... ... ақша ... ... 1610 ... қорларды қою үшін алынған ... ... ... және ... көрсету үшін алынған аванстар» деп
аталатын шоттарының тиістілері түрінде екі жақты жазу жазылады.
Ал сатып ... ... ... көрсетілген қызметтер құнынан
алдын ала алынған аванстар сомасы шегерілгенде:
Дт: 1610 «Тауарлық-материалдық қорларды қою үшін ... ... ... ... және ... көрсету үшін алынған аванстар» деп
аталатын шоттарының тиістілері;
Кт: 1210 «Сатып алушылар мен ... ... ... ... ... ... борышы» деп аталатын шоттардың
тиістілері түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
Кәсіпорынның алған аванстарының талдамалық ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
2.4 Жабдықтаушы және қызмет көрсетушілермен есеп айырысу ... ... ... ... және ... ... ... тұруы үшін оны
уақтылы керекті материалдармен жабдықтап ... ... зор ... Ұйым ... қорлармен жабдықтау экономикалық және әлеуметтік
дамыту жоспарларына ... ... ... өнім ... сондай-ақ делдалдық ұйымдармен өзіне керекті материалдық
қорлармен және техникалармен қамтамасыз ету жөнінде ... ... ... делдалдары арқылы биржадан сатып алады.
Осы жоғарыда аталған ұйымды керекті материалдармен және ... ... ... ... есеп ... ... ... және мердігерлермен есеп айырысу» деп аталатын шотта
жүргізіледі. Бұл ... есеп ... ... ... және ... ... ... материалдар мен қосалқы бөлшектер,
олрадың атқарған жұмыстары мен көрсеткен қызметтері үшін ... ... ... ... 3310 ... және мердігерлермен есеп
айырысу» деп аталатын шоттың кредитінде тиісті материалдық-қорлар, шығындар
бойынша жабдықтаушылардың акцептелген шот-фактурасына ... ... ал бұл ... ... ... «Ақшалар» деп аталатын шотының және
басқа да шоттардың кредитінен (төленген жерлеріне ... ... ... ... 3310 ... мен ... ... шоты бойынша 6-журнал ордерге жабдықтаушы-мердігерлердің әрбір
шот-фактурасы бойынша бөлек жүргізіледі. Бұл журнал-ордерде ... ... ... ... ... мен ... қабылдануы, олрадың құнының төленуі жайлы
мәліметтер жазылады.
Келіп түскен ... ... ... түрі М-1 «Келіп түскен
жүктер есебі ... ... Бұл ... ... ... ... уақтылы келіп түсуіне бақылау ... ... ... ... жабдықтау бөлімі ... ... ... ... ... қабылдау туралы актілер
негізінде кәсіпорын ... ... ... ... ... ... отырады. Журналға тек акцептелген шот-фактурасы ғана жазылады.
Фактураланбаған жабдықтар есебі
Кейбір жағдайларда келіп түскен материалдық құндылықтардың құжаттары
(шот-фактуралары) ... ... ... ... ... ... ... келген жеткізілімдер тәрізді әрбір жабдықтаушылар
бойынша жеке ... ... ... жазу үшін үлгілі түрі
М-7 «Матреиалдарды қабылдау ... ... ... олар шот-
фактурамен ресімделмеген материалдар, сондай-ақ, ... ... ... ... ... да ... Фактураланбаған
жабдықтардың шот-фактуралары келген уақытында оларға бұрын жазылған
деректер сторно етіліп ... ... шот ... ... ... ... бірақ айдың аяғына дейін кәсіпорынның
қоймаларына түспеген ... ... ... ... ... ... ... 6-журнал-ордерге әдеттегі тәртіп
бойынша жазу жазылады. ... ... ... ... құндылықтардың
сомасын журнал-ордердің «Келіп түспеген жабдықтаушы қоймасындағы жүк ... ... ... ... көрсетіледі. Журнал-ордер бойынша
жиынтықтарды шығарғаннан кейін жолдағы тауарлық-материалдық ... ... ... ... ... олар ... ... есебіне жатқызылмаса да, жедел ескеріліп отырады. Сөтіп жолдағы
тауарлық-материалдық қорлар айдың аяғында тиісті ... ... ... ... ... ... мен мен есеп ... дебиторлық қарыз болып табылмайды. Келесі айдың басында жолдағы
материалдардың ... ... ... ... ... ... және қызмет көрсетушілермен есеп айырысулар есебі
жөніндегі журналда ай аяғында ... және ... ... деп аталаын шот бойынша талданған қалдықтар көрсетіледі.
Талдамалық ... ... ... және ... еспе ... қалдықтар туралы мағлұмат алуды қаматамсыз ету үшін және есеп
айырысуды жедел ... үшін мына ... ... төленген, бірақ іс жүзінде алынбаған (қабылданбаған) материалдық
қорлар, көрсетліген қызметтер, орындалған жұмыстар ... есеп ... ... ... ... есеп ... төленбеген есеп айырысулардан.
Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп айырысулар есебі бойынша мынадай
шоттар корреспонденциясы беріледі.
Кәсіпорынның басқа ... ... жеке ... ... ... ... ... үшін (қосылған құнға салық есебінсіз) акцептелген шот-
фактурасына:
Дт: 1310 «Материалдар» немесе 1330 «Тауарлар» деп ... ... 3310 ... және мердігерлермен есеп айрысу» деп аталатын
шот.
Ал бұл ... үшін ... ... құн ... сомасына:
Дт: 3130 «Қосылған құнға салынған салық» деп аталатын шоты;
Кт: 3310«Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп айырысу» деп ... ... екі ... жазу ... шот ... қай ... ... қарай:
Дт: 3310 «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп ... деп ... 1030 ... ... ... ақша ... деп ... шоты
түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
Шот-фактура бойынша кәсіпорынның жабдықтаушылрағ таураларды сатып алу
барысында төленген ... ... ... ... сомасы ұйымның
тауарларды (қызметтерді) сату барысында есептелінген ... ... ... ... салықтың сомасына шегерілгенде:
Дт: 3130 «Қосылған құнға салынған салық» деп ... ... ... ... ... ... салынған салық» деп аталатын шот
түріндегі жазуы жазылады.
2.5 Басқа да кредиторлық қарыздар мен ... ... ... міндеттемелердің есебі
Бұл міндеттемелер есебі 3390 «Жалдық міндеттеме» деп аталатын шотта
жүргізіледі. Бұл ... ... ... есеп айырысу шоты болып
табылады. Шоттың кредиті ... ... ... ... ... ... ұзақ ... жалға алғаны үшін жалға беруші ... ... ... Ал ... ... деп ... шоттың дебиті
бойынша негізгі құралдарды жалға беруші кәсіпорынға жалдық ... ... ... ... Бұл шотта талдамалық есеп әрбір
жалдық ... ... ... ... ... сыйақы есебі
Алынған несие, жалдық келісімшарт және ... ... ... ... тиісті пайыздардың есебі 3380, 4160 «Төленуге тиісті
сыйақы» деп ... ... ... ... тиісті пайыздардың барлық
түрлерін есептеген кезде:
Дт: 7310 ... ... ... ... ... ... 3380, 4160, 7310 ... ... ... шоты ... ... жазылады.
Есеп айырысу шотынан есептелген пайыздар сомасы төленегн кезде:
Дт: 3380, 4160, 7310 «Төленуге тиісті ... ... 1030 ... ... шоттардағы ақша қаражаты» деп аталатын шот
түріндегі екі жақты жазу жазылады.
Жинақтаушы зейнетақы қорымен есеп айырысудың есебі
Зейнетақы қорымен есеп ... ... ... ... қорымен
есеп айырысу» деп аталтын шотта жүргізіледі. Меншік нысанына қарамастан
барлық кәсіпоырндар мен ... ... жеке ... ... ... ... ... жұмысшы жалдайтын тұлғалар, ... ... ... ... міндетті. Зейнетақы қорына белгіленген
мерзімінде жарна төленбеген жағдайларда есептелмейді.
Зейнетақы бойынша ... ... ... уақытта кәсіпорынның
бухгалтериясында мына түрдегі екі жақты жазу жазылады:
Дт: 3350 «Қызметкерлер мен еңбекақы ... есеп ... деп ... 3220 «Зейнетақы мен қамтамасыз ету ... есеп ... ... ... бұл ... ... тиісті қорға аударған уақытта:
Дт: 3220 «Зейнетақы мен қамтамасыз ету қорымен есеп айырысу» деп
аталатын ... 1030 ... шоты ... ... жазу ... қорына төленетін жарналар жұмысшылар мен қызметкерге
есептелген ... ... ... ... ... ... ... табыстарының барлық түрелрінен 10% мөлшерінде ұсталады.
Бірақ жарна ... ... ай ... ... ... ... ішінде
аударылыуы тиіс, бірақ келесі айдың 10-ынан кеш қалмауы керек.
Қазақстан Республикасының 1996 жылғы ... ... ... ... ... санды «Мемелекеттік емес ерікті зейнетақы қорлары туралы» заңына сәйкес
Қазақстан Республикасының азаматтары, шет ел азаматтары және азаматтығы жоқ
тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... емес ерікті зейнетақы қоры – бұл банкттік емес қаржылық ... ... және ... ... ... ... ... заңды және
жеке тұлғалардан ерікті зейнетақы ... ... және ... ... ... ... ... бойынша іс-әрекет
жүргізетін заңды ... ... ... ... жеке ... ... ... аударылатын зейнетақы жарнасын өзі ... ... ... бар. ... зейнетақы қорын банктегі ... ... ... ... банк ... белгілеген
сәйкес жүргізіледі.
Басқа да есептелген шығындар есебі
Басқадай шығындардың есебі ... да ... ... ... ... деп ... шотта жүргізіледі. Бұл шотта негізгі
құралдарды жөндеуге арналған резервтер, ... ... ... ... ... тағы да ... жасалған резервтер сомаларының
есебі жүргізіледі.
Негізгі құрал-жабдықтарды жөндеуге арналған резервтер көп уақыттарды
өндірісі маусыммен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жыл бойы бірдей емес мөлшерде ... Ай ... ... ... ... түрлеріне смета бойынша
жұмсалатын шығындардың жылдық сомасының 1/12 бөлігі мөлшерінде жасалады.
-Негізгі құрал-жабдықтарды жөндеу үшін ... ... ... ... ай ... ... шығындар сомаларына :[5]
Дт: 7010 «Тауарларды сату бойынша шығындар»
7210 «Жалпы әкімшілік шығындары» және тағы да ... ... 3390 ... да ... ... мен есептелген шығындар» шоты
түріндегі екі жақты жазуы жазылады.
-Жөндеу жұмыстарын жүргізу немесе ... ... ... ... ... ... құнына қосылмайды, керісінше оның
жүргізілуіне қарай:
Дт: 3390 « Басқа да ... ... мен ... ... шоты;
Кт: 8310«Көмекші өндіріс» немесе «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп
айырысу» шоты және тағы да басқа шоттар түрінде ... ... ... ... ... сторно етіледі (шегеріліп
тасталады). Сондай-ақ бұл шотта басқа да жасалған резервтер есептеледі.
3. «АТА-ТЕК-АСТАНА» ... ... ЖӘНЕ ... ... ЕСЕБІ
3.1 «Ата-Тек-Астана» ЖШС-нің шаруашылық қызметімен танысу
«Ата-Тек-Астана» Жауапкершілігі шектеулі серіктестік 2006 ... ... ... ... ... ... қаласында тіркелген,
тіркелу туралы куәлік номері 4704-1948-ЖШС.
ЖШС-к қызметі ҚР-ның әрекет ететін заң шығарушы органдармен, ... ... ... және ... ... ... түрі ... ЖШС-нің қызмет түрлері:
-ауылшарушылық және мал шаруашылық өнімдерін дайындау, өңдеу,
өндіру және өткізу;
-нан, тоқаш өнімдерін өндіру;
-коммерциялық, саудалы - ... ...... ... ... қызмет;
-фирмалық дүкендер ашу;
-тамақтану өнімдерін, халықтық тұтыну тауарларын өндіру және өткізу;
-жиынтық қызмет көрсету;
-көтерме және бөлшек сауда бағасы.
Қаржылық және ... ... ... ... және ішкі ... ... ... кезінде ЖШС ҚР «Бухгалтерлік есеп туралы» Заңын, ҚР
«Салық Кодексін», ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» Заңын басшылыққа алады.
Тозу құны бірқалыпты ... ... ... ... әдісі арқылы
есептеледі.
Кәсіпорынның мақсаты мен міндеті:
- сүт өнімдерін өндіру және қайта өңдеу сферасында нарықтың көп бөлігін
қамту. Ал бұл ... ... ... ... ... іске ... жаңа түрдегі жабдықтар;
- төмендетілген баға;
- өнімнің жоғары сапасы.
Жұмыс істейтін барлық адамдар саны-49.Негізгі ... ... ... ақы - 47380 ... ... ... ... нарық: Көкшетау, Қарағанды, Астана, Алматы, Жезқазған
қалаларында. Жалпы өндірістің ауданы - 1200,1м .
Серіктестіктің экономикалық ... ... ... ... ... ... мен ... есеп қойма есебі, кассалық
операцияларды және тағы ... ... ... бас ... Ай ... бас ... директор алдында қаржы және шаруашылық
кәсіпорынның қызметі туралы есеп береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі ... ... ... ... осы ... нақты қолда бары, құрамы, құрылымы және ... ... ... ... ... құрылымын және оның жеке
топтарын талдау, олардың рационалды таратылуын талқылауға мүмкіндік береді.
Активтердің өсуі (артуы) кәсіпорынның ... ... ... ол осы ... ... оң ... сипаттайды. Алайда,
кәсіпорын мүлік құнының өсу себептерін талдағанда, жоғары деңгейі баланстық
есептің ... ... ... ... ... әкеліп соқтыратын инфляция әсерін ескеру қажет. Отандық
тәжірибеде инфляцияны ... алу тек ... ... ... ... ... ... есептік-аналитикалық тәжірибеде өндірістік қорлар, дайын өнім
және тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді. Сондықтан да ... ... ... ... ... болатыны күмәнсіз.
Баланс мәліметтері бойынша кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын ... ... мен ... ... талдау жасау үшін келесі 1-
аналитикалық кесте құрылады.
Кесте 1 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын ... (мың ... |2008 ж.|2009 ж.|2010 ж. ... |
| ... ... ... | |
| | | | |2009 |2010 ... капиталы |2674 |3283 |4097 |636 |814 ... ... ... |19552 |41079 |62198 |21527 |21119 ... ... ... |1494 |3371 |1960 |1877 |-1411 ... капитал |19693 |47733 |68255 |28040 |20522 ... ... |0,17 |0,07 |0,066 |-0,1 |-0,004 ... ... өтеу |1 |0,9 |0,9 |0,1 |- ... | | | | | ... және ... | | | | | ... ара ... |5,9 |12,9 |15,18 |6,6 |2,68 ... | | | | | ... ... ... | | | | | ... тарту коэффиценті |0,86 |0,9 |0,9 |0,04 |- ... ... |0,03 |0,068 |0,060 |-0,062 |-0,008 ... ... ... ЖШС-нің жылдық есептерінің ... ... ... ... ... ... жалпы капитал сомасында қарыз бөлігінің өсетінін және кәспорынның
ішкі қаржыландыру көздеріне бағыныштылығы жоғарлай түсетінін айтуға болады.
Меншікті капитал – 2008 ... ... 2674 ... 2009 жылы ... 2010 жылы бұл 4097 ... яғни ауытқуына қарасақ 2008 жылмен
салыстырғанда 636 –дан, 2009 жылы 814 –ке артқаны байқалады.
Ұзақ мерзімді ... ... 2008 жылы 19552 ... 2009 ... –ге ... 2010 жылы 62198 ... яғни 2008 ... салыстырғанда
21527-ден 2009 жылы 21119 –ке аздап азайды.(Кесте 1.)
Қысқа мерзімді міндеттемелер-2008 жылы ... 2009 жылы ... 2010 жылы ... ... 2008 ... ... ... 1877-
ден 2009 жылы -1411 –ге азаюы байқалды.
Жиынтық капитал үлесі – 2008 жылы 19693 ... 2009 жылы ... ... 2010 жылы ... ... 2008 ... ... ауытқуы 28040-
тан 2009 жылы 20522 –ге азайған.
Қаржыландыру ... - ... ... бөлігі жыл сайын жоғарлайды,
ол былайша 2009 жылы қаржыландыру ... 0,1 ... 2010 ... 0,004- ке ... ... өтеу ... ... жылдары бір қалыпты
мәнге ие, яғни 0,9 болып қалды.
Қаржылық тұрақтылықты өтеу коэффиценті 0,7 ден кем ... ... ... ол ... кетеді, ол кәсіпорынның қаражат жағдайында сыртқы көздерге
бағынышты екенін көрсетеді.
3.2 Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі
Іс-сапары ... ... ... ... келер болсақ іс-сапар
шығыстары деп - кәсіпорын басшысының жарлығы ... ... бір ... ... ... ... үшін ... басқа кәсіпорынға
бару үшін алған қаражатын айтады. Ол алдын ала жасалған еңбек ... ... ... ... ... ... бойынша
бдекітіледі. Іс-сапар шығыстары өтелетін шығыстар қатарына жатады.
Қазақстан Республикасының аясында іс-сапарда ... ... ... үш айлық есептік көрсеткіш деңгейінде ... ... ... және ... ... қоса ... ... күндері де қоса
есептеледі.
Нақты іс-сапар орынына барған және сол ... ... ... бойынша іс-
сапар куәлігіне белгі соғады. Егер да еңбеккер бірнеше мекен- жайларға
жіберілсе, сол ... ... ... түгел белгі соғуы тиіс. Іс- сапарға
дейін шыққан және ... ... ... ... күнмен сәйкес келуі
тиіс. [6]
Әдетте, іс-сапар мерзімі жолда жүрген уақытын есепке алмағанда ... ... ... жіберілген қызметкердің үй-жайды жалдауына кеткен шығындары
негізінен ұсынылған құжаттардың негізінде, бірақ Қазақстан Республикасының
Қаржы Министрлігі бекіткен мөлшерден артық емес ... ... ... ... ... ... ... белгіленген норматив
денгейінде және тиісті құжаттар мен дәлелдеген ... ... ... ... және кері ... ... ... нақты шығындар мен
қоса броньға кеткен шығыстары да қоса алынады.
Егер де қызметкерлер Қазақстан ... тыс ... ... басшының бұйрығымен қоса оның мерзімі, мақсаты, орны анықталады.
Іс-сапар шығыстары еңбеккерлерге қай елге ... сол ... ... – ала қаралған смета бойынша төленеді, ал егер де ондай валюта
болмаса, онда ... ... ... ... ... кейін бас бухгалтердің көмекшісі алған аванстары
бойынша оларды растайтын құжаттар мен бірге нақты жұмсалған ... есеп ... ... ... мен ... ... есеп ... есепке
алу
Кәсіпорын өз қызметінің барысында өкілдік шығыстарын есеп беруге тиісті
адамдар арқылы қолма-қол ақшалардың көмегімен жүзеге ... ... ... ... адамдарға сыйлы қызмет көрсету ... ... ... үшін акционерлер жиналысына келген директорлар үшін және т.б. шаралар
үшін алынуы мүмкін.
Өкілдік шығыстарының ... ... ... ... ... ... ... кезінде шақырылған жақтардан қабылдаушы жақтардың
қатысушылары көп болуы керек, яғни келген делегацияның саны ... ... бес адам ... онда ... ... да ... ... жөн.
Өкілдік сипаттағы шаралардың алдын –ала қарастырылған шараға сай
болғанын ... ... ... өзі әзірлеуі және есеп ... ... ... шығыстарды әзірлеу үшін негізгі құжаттар ретінде
мыналар саналуы мүмкін:[7]
-басқа заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізілетін
шаралардың негізділігімен байланысты бұйрығы;
-келушілердің келетін күндерінің және кәсіпкерлік жұмысты ... ... ... саны, талқыға түсетін мәселелердің
тізімі т.б;
-шығыстың әрбір баптарының ... ... ... шығыс
сметасы.
Осы аталған құжаттар толық талқыланып, оның негізінде бұйрық жасалып,
сол бұйрыққа ... ... қол ... соң, ол ... ... ... жауапты тұлғаға, яғни есеп беруге тиісті ... ... ... ақша ... ... соң, есеп ... тиісті тұлға, бұйрықта қаралған
шаралардың орындалу деңгейін дәлелдейтін: аванстық құжаттарын, оның шығысын
растайтын алғашқы құжаттары мен және ... ... ... сметаның
орындалуы туралы актісін бірге бухгалтерияға тапсырады.
Материалдық зиян шегудің орнын толтыру бойынша ... 160 ... ... ... мен ... ... кем шыққан және
жоғалған мүліктерінің орнын ... ... ... ... ... Кем
шығудың нәтижесінде қоғам шеккен зияны немесе құндылықтардың бұзылуы нарық
бағасы бойынша есептелінеді, егер де заңмен басқа да ... ... ... есеп ... ... ... деп – кредитордың өзінің мүліктік құқығымен мүддесінің
бұзылуына байланысты ... өз ... ... жөніндегі жазбаша талабын
айтамыз. Белгіленген тәртіп бойынша талап еткенге дейін кредитор ... ... ... ... ... Кәсіпорын шағым-талап
бойынша қарыздарды уақытында және толығымен өндіріп ... ... ... міндетті. Шағым-талапта: шағым-талап қоюшы қоғамның
атауы, шағым-талаптың ... және ... ... ... ... сілтемесі;
мәлімдеушінің талабы; шағым-талаптың сомасы және оның есебі; мәлімдеушінің
төлем және есеп ... ... ... ... ... басшысының қолы көрсетілуге тиісті.
Кем шыққан өнімдер, тиісті сапаға сай келмейтін немесе жиыны түгел емес
өнімдер ... ... ... ... және ... ... жеткізгені
үшін айыппұл төлеуді қоса алғандағы шағым-талаптар екі ай ... ... ... негізінде шағым-талап сомаларын 178 шотының дебетінде -
жабдықтаушыларға ... ... ... қате ... ... ... бойынша банкке шағым – ... ... ... ... ... ... сот ... көлемде
келісімшартындағы міндеттемелерін орындамағаны үшін мердігерлерден,
жабдықтаушылардан және тағы да ... ... ... ... ... ... сомалары есептен шығарады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу - есеп беруші тұлғалармен алынуға
жеке және заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... берешектері. Есеп беруші тұлғалардан өз уақытысымен өндіріп
алу ұйымның қаржылық жағдайындағы жетістікті ... ... ... бірі ... табылады. Яғни есеп беруші тұлғамен есеп айырысу әр
ұйымның ... бірі ... өмір сүру мен ... қызмет етуіне
байланысты.
Бухгалтерия үшін әр түрлі жағдайға байланысты қарыздардың өтеуіне
бақылау ... ... мен ... ... мен ... ... болдырмайтын бақылау ұйымдастыру керек.
Сатып алушылар мен тасырыс берушілер мен есеп айырысуда ауытқулардың
болмауын да ... ... ... есеп ... ... ... ұйымдастыру
- қиын мәселе, сондықтан тәжиребиеде есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу
тәжирибесінде көптеген қателіктер кездеседі. ... ... ... және ... ... ... ... есеп айырысуға түгендеу жүргізу тәжиребиесінің жоқтығы;
-Ағымдағы активтер мен ... ... ... ... арқылы
есептен шығару;
-Борыштың сұранымы болмаған басқа жабдықтаушы қарызының сомасының орнын
жабу;
-Талап ету мерзімі өтіп кеткен борышты ... ... ... ... ... ... орнын жабу бойынша есеп айырусылардың ... ... мен ... ... ... бойынша талдамалық есептің
жүргізілуі.
Мұндай қателіктерге кездеспеу үшін төмендегідей щаралар қолдану керек.
Есеп беруші тұлғалармен қарым-қатынасты қолма қол ақшасыз ... ... ... ... ... ... карастырылуы қажет.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... терең түсіну арқылы ғана жазуға болады.
Бухгалтерлік есеп шоттарында ... ... ... ... ... алмау мүмкіндігі заңды тұлғалардың қарым
қатынастарын реттеуші ережелерге сәйкес келмеушілігін көрсетеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Абленов Д.О. ... ...... ... 2008
2. Байболтаева Н.Ә., Радостовец В.К. Қаржы есебі. – ... ... ... «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2002 жылғы 24
маусымдағы Заңы // Егемен Қазақстан. - 2002. – 28 ... ... ... ... мен ... ...
Алматы: Кәусар бұлақ, 1999
5. Кеулімжаев Қ. Бухгалтерлік есеп ...... ... – 360 ... ... Қ., Әжібаева З., Құжайбергенов Н., ... А. ...... ... 2009. – 330 бет
7. Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов. Бухгалтерлік есеп теориясы және
негіздері. – ... ... ... Кеулімжаев Қ., Төлегенов Э., Байдаулетов М. Субъектінің қаржы-
шаруашылық ... ... есеп ... ... ... ... 2009
9. Қазақстан Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есеп туралы» 1995
жылғы 26 желтоқсандағы №2732 заң күші бар ... ... Б.С., ... Р.С. ... есеп ... әдістемелері. – Алматы, 2006
11. Радостовец В.К., Радостовец В.В. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. –
Алматы: Аудит орталығы, 1998
12. Сәтмырзаев А.А., ... Б.Е. ... ...... ... ... Э.Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері. – Алматы: Экономика,
2008
-----------------------
[1] Байболтаева Н.Ә., Радостовец В.К. Қаржы ...... ... ... Кеулімжаев Қ. Бухгалтерлік есеп принциптері. – Алматы: Экономика, 2010.
– 360 б.
[3] Радостовец В.К., Радостовец В.В. Кәсіпорындағы ... ... ... ... орталығы, 2008
[4] Кеулімжаев Қ., Әжібаева З., Құжайбергенов Н., ... А. ...... ... 2009. – 330 бет
[5] Мырзалиев Б.С., Әбдішүкіров Р.С. Бухгалтерлік есеп ... ...... ... Байдаулетов М. Субъектінің қаржы-шаруашылық қызметі, бухгалтерлік есеп
шоттарының корреспонденциясы. - Алматы: Экономика, 2009
[7] Мырзалиев Б.С., Әбдішүкіров Р.С. ... есеп ... ...... 2006

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«АТФБанк» АҚ банкі145 бет
«Кит со» ЖШС еңбекақы есептеу және еңбекақының «1С бухгелтерия» жүйесінде жүргізілуі31 бет
«Шымкент май» ақ еңбек ақы бойынша есеп айырысуды ұйымдастыру ерекшеліктері мен оны хқес -на сай жүргізу63 бет
«Қазақстан халық банкі» акционерлік қоғамы қолма-қолсыз есеп айырысуының ұйымдастырылуына талдау37 бет
ІI-деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру90 бет
Ағымдағы және ұзақ мерзімді міндеттемелердің есебі14 бет
Ағымдағы міндеттемелердің аудитін ұйымдастыру60 бет
Ақша қаражаттарының есебі және ақша қаражаттар қозғалысы15 бет
Ақшаның маңызы мен қызметі21 бет
Ақшасыз есеп айырысулардың есебі21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь