Атмосфералық ауа гигиенасы

1.Атмосфера жайлы жалпы түсінік
2.Атмосфераның физикалық және химиялық қәсиетінің гигиеналық маңызы.
3. Ауаның химиялық қүрамы.
4.Жылу алмасу.
5.Ауа қысымы және оның гигиеналық маңызы.
6.Ауа райы,климат,микроклимат, инсоляция олардың гигиеналық маңызы
7.Кун радиациясы және оның гигиеналық маңызы.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Атмосфера - жерді қоршаған ауа қабаты, ал ол газдардың қоспасынан тұрады. Ауаның негізгі белігі (90%-на дейін) 15 км-ге дейінгі биіктікте орналасады, яғни басым бөлігі тропосфера, ал қалған бөлігі 48 км-ге дейінгі биіктікте немесе стратосфера қабатында (9,99%) орналасқан. Атмосфераның ең жоғары қабатында небары 0,01% ауа болады. Жер бетінен 50 км-ден 80 км-ге дейінгі аралықта мезосфера қабаты, 1000 км-ге дейін ионосфера, 3000 км-ге дейін экзосфера, 50000 км-ге дейін магнитосфера қабаты орналасқан. Жер бетіндегі газ қабықшасының қалыңдығы - 50000 км. Атмосфераның физикалық жэне химиялық қасиеттерінің гигиеналық маңызы зор. Біріншіден, олар адамның функционалдық жағдайларының дэрежесін аныктайды, екіншіден, атмосфералық ауаны ластайтын заттардың айналымына эсер етеді. Демек, осы 2 жағдай адамның денсаулығына әсерін тигізеді.
Атмосфералық ауаның химиялық қүрамы
Ауаның химиялық қүрамы: азоттан (78,09%), оттегінен (20,94%), аргоннан (0,93%), көмір қышқыл газынан (0,03%) түрады. Осы негізгі 4 қүрамдас атмосфераның табиғи газдық қүрамының 99,99% - ын күрайды. Қалған 0,01% бөлігі неон, гелий, метан, криптон, ксенон, озон жэне т.б. инертті газдардан тұрады. Адам тыныштық жағдайында минутына 5-10 л, қозғалыс кезінде 30 л, жүмыс істеу кезінде 100 л-ге дейін ауа жүтады. Ауаның физикалық және химиялық қүрамының өзгеруі адамның денсаулығына теріс эсерін тигізуі мүмкін. Ауаның құрамының түрақтьлығы және оның таза болуы онда жүретін табиғи өзін-өзі тазалау процесіне байланысты өзгеріп түрады. Өзін-өзі тазалау процестеріне мыналар әсер етеді: жел ластанған ауаны елдімекеннен алыс жаққа алып кетеді, жаңбыр ауаның қүрамындағы зиянды заттарды жуып кетеді, оттегі мен озонның химиялық эсері, микроорганизмдер, ауа қүрамындағы органикалық жэне басқа да қоспаларды тотыктырады, өсімдіктер мен балдырлар көмірқышқыл газын өздерінің бойына сіңіріп алып, ауаны оттегімен толықгырады. Бірақ қазіргі кезде ауада жүретін табиғи өзін-өзі тазалу процесінің күші, ауаны таза үстау үшін жеткіліксіз, сондықтан атмосфералық ауаны қорғау бойынша шаралар орындалуы қажет.
Ауаны орташа тэуліктік түтыну 15-30 м3-тай болады. Оттегі, азот және инертті газдар ауаның тұрақты қүрамды бөліктері больш табьшады және олардың ауадағы қатынасы іс жүзінде барлық уақытта бірдей.
1. Алтынбеков Б.Е., Бөлешов М.Ә.,Торгаутов Б.К., «Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы», Шымкент, 2000 ж.
2. Шарманов Т111 - «Экономика здавоохранения и перспективы государственной службы охраны здоровья в Казахстане», Алматы-Женева-Вашингтон, 2000 ж.
3. Габович РД.- «Гигиена», Мәскеу, «Медицина», 1990 ж.
4. Шарманов Т.Ш. - «От здорового образа жизни к долголетию без болезней»
5. Сералиева М.Ш., Ипакбаева Ү.С. - «Тағам гигиенасы», Шымкент, 2009 ж,
6. Көшімбаева С.А. - «Ауыз судьң сапасын нормалаудың
        
        АТМОСФЕРАЛЫҚ АУА ГИГИЕНАСЫ
Жоспар
1.Атмосфера жайл жалпы түсінік
2.Атмосфераның физикалық және химиялық қәсиетінің гигиеналық ... ... ... ... алмасу.
5.Ауа қысымы және оның гигиеналық маңызы.
6.Ауа райы,климат,микроклимат, инсоляция олардың гигиеналық маңызы
7.Кун радиациясы және оның ... ... - ... ... ауа ... ал ол газдардың қоспасынан тұрады.
Ауаның негізгі белігі (90%-на дейін) 15 ... ... ... ... ... ... ... ал қалған бөлігі 48 км-ге дейінгі биіктікте
немесе стратосфера қабатында (9,99%) ... ... ең ... небары 0,01% ауа болады. Жер бетінен 50 км-ден 80 ... ... ... ... 1000 км-ге дейін ионосфера, 3000 км-ге дейін
экзосфера, 50000 км-ге дейін магнитосфера қабаты орналасқан. Жер ... ... ... - 50000 км. ... ... жэне ... гигиеналық маңызы зор. Біріншіден, олар адамның функционалдық
жағдайларының дэрежесін аныктайды, екіншіден, атмосфералық ауаны ластайтын
заттардың айналымына эсер ... ... осы 2 ... ... ... тигізеді.
Атмосфералық ауаның химиялық қүрамы
Ауаның химиялық қүрамы: азоттан (78,09%), оттегінен (20,94%), аргоннан
(0,93%), ... ... ... (0,03%) ... Осы ... 4 қүрамдас
атмосфераның табиғи газдық қүрамының 99,99% - ын ... ... ... неон, гелий, метан, криптон, ксенон, озон жэне т.б. инертті
газдардан тұрады. Адам тыныштық жағдайында минутына 5-10 л, қозғалыс
кезінде 30 л, ... ... ... 100 л-ге ... ауа жүтады. Ауаның
физикалық және химиялық қүрамының өзгеруі адамның денсаулығына ... ... ... Ауаның құрамының түрақтьлығы және оның таза болуы онда
жүретін ... ... ... ... ... ... түрады. Өзін-
өзі тазалау процестеріне мыналар әсер етеді: жел ластанған ауаны
елдімекеннен алыс жаққа алып кетеді, жаңбыр ауаның қүрамындағы ... жуып ... ... мен ... ... эсері, микроорганизмдер,
ауа қүрамындағы органикалық жэне басқа да қоспаларды тотыктырады,
өсімдіктер мен балдырлар көмірқышқыл газын өздерінің бойына ... ... ... ... Бірақ қазіргі кезде ауада жүретін табиғи өзін-
өзі тазалу процесінің күші, ауаны таза ... үшін ... ... ... ... бойынша шаралар орындалуы қажет.
Ауаны орташа тэуліктік түтыну 15-30 м3-тай болады. Оттегі, азот ... ... ... ... ... ... больш табьшады және олардың
ауадағы қатынасы іс жүзінде ... ... ... - ... маңызды қүрамдас бөлігі. Адамдар мен жануарлар-дың өмірі
үшін, жану және тотығу процесі үшін өте ... Ашық ... ... ... ... ... Адам
ағзасында физиологиялық өзгерістер ауа қүрамындағы оттегінің мөлшері 16-17%
төмендегенде байқалады, ал оттегінің мөлшері ауа қүрамында 11-13%
төмендегенде ... ... ... ... байқалады. Бұл кезде
адамның жұмыс қабілеті күрт төмендейді. Ауа қүрамындағы оттегінің мөлшері 7-
8% төмендегенде адам ... ... өліп ... ... ... төмендеуі адамдар мен жануарларда оттегі жетіспеушілігін
тудырады (қанның оттегімен қанығуы төмендейді). Оттегінің жетіспеушілігі,
оттегінің парциалдық қысымының ... ... ... ... ... адам самолетте ұшқан кезде байкалады, оны «биіктік ауруы» деп те
атайды. Бүл мәселені оттекті приборлар, скафаңцрлар жэне ... ... ... ... беру ... ... болады.
Мұндай өзгеріс адам тауға көтерілгенде де байқалуы мүмкін. 3000 метр
биіктікке көтерілгеннің өзінде-ақ адамда «тау ауыруы» пайда болуы ... ... ... aұлпаларда тотығу процесі бұзьлады, адам өзін нашар
сезінеді, тыныс алуы жиілейді. Тау ауруының алдын алу үшін адам ... ... ... ... ... ... ... шынығып
жүрген адамдар жэне үнемі тауда тұратын адамдар оттегінің жетіспеушілігін
сезінбейді.
Оттегінің аз концентрациясы жабық бөлмелерде кеп адам ... ... ... су асты ... апат болған жағдайда, шахталарда,
қолданылмайтын кұдықтарда оттегін басқа газдар ығыстырып шығаруы мүмкін.
Медиктерді оттегінің жоғары концентрациясының адам ... ... ... ... тыныс алатын ауаны оттегімен байыту (40-
60% -ға дейін ), оттегі жетіспеушілігін емдеген кезде қолданылады.
Барокамерада қысым 3 атм. ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі жақсарады, олардың жүмысы
түракталады. Медицинада емдеудің бұл түрін «гипербариялық оксигенация» ... Бұл эдіс ... жэне ... ... ... адам көміртегінің
монооксидімен уланғанда қолданьшады.
Азот - ауаның негізгі құрамдас бөлігі. Ол азотты заттардың ... ... ... рөл атқарады. Ол оттегін араластырғыш ретінде
қолданьшатындыктан, маңызы зор, өйткені таза оттегі адамға токсикалық эсер
етеді.
Көмір қышқыл газы ... оны ... кос ... деп те атайды - түссіз
газ, иісі жоқ, шырышты қабыкты тітіркендірмейді, ауа құрамында көп мөлшерде
болса да адам оны сезбейді, сондықтан адам ол ... ... ... білмей
де қалады. Көмір қышқыл газы ауадан 1-1,5 есе ауыр, ... ... ... ... ... ауа ... көп емес ... мөлшерде кездеседі, оньщ
мөлшері табиғатта өзгеріп тұрады. Тұрғын бөлмелер үшін ... ... ... - 0,1%. Ауа алмасуы жоқ бөлмелерде, адамдар көп жиналған кезде
комір қышқыл газының концентрациясы 0,7- 0,8% -ға дейін жетеді. ... ... ... көмір қышқыл газының концентрациясы 1,0 - 1,5% -ға жеткен
кезде байқалады. Егер бөлменің ауасының құрамында көмір қышқьш ... 0,1 - 0,15 % ... ол сол ... ауа ... нашарлығын
көрсетеді, яғни бөлмедегі көмір қышқыл газыньщ мөлшері сол жердің ... ... ... ... ... ... Егер ауа құрамында
көміркышқыл газының мөлшері 1% -ға жетсе, адам ағзасында қышқьшдық -
сілтілік тепе - ... ... ... ... ... ... ... ал көмір қышқьш газының концентрациясы 1,5 - 3 % болған кезде,
улану белгілері байқалады: тьшыс алудың нашарлауы, бас ауырыуы, ... ... жэне т.б. ... ... ... ... 6%
-ға жеткен кезде адам өміріне қауіп тенеді, ал 10-12% -ға ... ... ... жоғалтады, әледі.
Атмосферада көмір қышқыл газының артуының себебі отьшның жануы.
Аргон, неон, гелий, криптон, ксенон - ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Ешқандай
реакцияға қатыспайды.
Озон - атмосфераның жерге жақын бөлігіне стратосферадан өтеді. Озон
стратосферада ауаның отегіне ультракүлгін сэулелердің эсерінен электрлік
разряд ... ... ... ... ол ... табиғи қүрамына кіреді.
Озонның атмосферадағы молшері 3,5 млрд. тоннаға жақьга, ал көлемі ауаның
небәрі 0,000001% -ын қүрайды. Озон биологиялык нысандарға өте зиянды ... күн ... ... ... ... бөлігін үстап қалады, оны
өзіне сіңіріп, жер бетінің қатты суып кетуінен сақтайды. Соңғы 17 жыл
ішінде Солтүстік жарты шар ... ... ... ... ... ... емес табиғи қүрамына аммиак, күкіртсутек, су
булары жэне шаң кіреді. Аммиак атмосфералық ауа қүрамына органикалық азотты
затгардың ыдырау процесінен түседі. ... ... ... ... затгардың атмосфералық ауада ыдырауынан пайда болады.
Ауаның физикалық қасиеттері: температурасы, ылғалдылығы, ауа жылдамдығы,
қысымы
Адам ағзасы нормада емір сүру үшін жэне ... ... ... ... агзада жылулық тепе-теңдік сақталу керек, яғни ағзада пайда болған
энергия мен сыртқы ортаға берілетін энергия мелшерінің тепе-тең
болуы. Егер ... ... ... ... ол ... ... ағза қызады.
Ал жылуды кеп мелшерде жоғалту адамның салқындап қалуына экеліп соғады.
Адам қоршаған ортаның жылулық жағдайына ыңғайланып ... ... кұн ... қалың киім киеді, үйі жылы болу үшін от жағады, қар және жаңбырдың
астында қалмас үшін үй ... ... ... жоғалтуы қоршаған ортаның
жылулық жағдайына байланысты, ол температурамен, ылғалдылықпен, ауа
жылдамдығымен, сэулелі энергиямен анықталады.
Температура және ауа ылғалдылығы. ... ауа күн ... ... ол ... ... қызады. Сондықтан минималды температура
күн кезі шығардың алдында болады, ал максималды температура 13-15 ... ... бұл ... топырақтың беті максималды қызады. Ауаның жерге
жақын ыстық қабаты жоғары қарай кетеріліп, айлап салкындайды. ... ... ... жеріне байланысты қатты ауытқиды,
мысалы, экваториялды Африкада максимум + 50 - 63 * С ... ... ... - 94 ° С ... ... ... ... беткі қабаттарынан, топырақтан және жасыл есімдік-терден
үнемі су буы ... ... ... ... ... метр ауа ... су ... граммен анықталган мөлшері «ауаның
абсолютті ылгалдылыгы» деп аталады.
Максималды ылгалдыльщ дегеніміз белгілі температурада 1 текше метр ауаны
толығымен қанықтыру үшін қажет су ... ... ... ... ... ... ылғалдылық та еседі.
Салыстырмалы ылгалдылық дегеніміз абсолютті ыпгалдылықтың максималды
ылгалдылыққа қатынасына тең, ол пайызбен өлшенеді. Салыстырмалы ылгалдылық
ауаның су буымен ... ... ... ... ... ауа құрамында эр түрлі мелшерде болуы мүмкін. Оның
мелшері жергілікті жердің жағдайына және температураға байланысты болады.
Температура жоғарылаған сайын, су буларының ... де ... ... ... қысқа қарағада ауада су буы кебірек болады. Ауаның
ылғалдылығы ауадағы су буының мелшеріне байланысты. Ауаның ... ... бар. Ауа су ... ... ... ... конденсациясы
пайда болады. Су буы шаң беліктеріне немесе басқа қатты белшектерге яғни
аэрозольдерге тұнып, тұман ... ... ... ... орта ... адам ... ... жоғары
болса, адам жылуды терлеу арқьшы шығарады. Адам ауыр жұмыс жасаса жэне
қоршаған орта температурасы жоғары болса бөлінетін тердің мөлшері ... ... ... ... салыстырмалы ьшғалдьшық ( 70 %) жылу алмасуға жоғары ... ... ... да ... ... ... Егер ... орта
температурасы 30 " С болса жэне ылғалдылық жоғары болса, тердің бөлінуі
қиындайды, ағзаның қызып кетуі ... Егер ... ... ... ... ... адам ... конвекция жолымен жоғалтады, адам
салқындап, ауырып қалуы мүмкін.
Қатты ... ауа ... 20-30 %) да ... ... әсер ... ... алу ... шырышты қабықтары кеуіп, қорғау қызметі нашарлайды.
Адамдардың қалыпты өмір сұруі үшін онтайлы ... ... 40-60 ... болу керек.
Ауа жылдамдығы
Ауа жылдамдығы жылуды конвекция және булану арқылы жоғалтуды көбейтеді.
Егер қоршаған ортаның температурасы жоғары болса, ауа жылдамдығы адамға
жақсы эсер ... ... ... ... ... ауаны желдеткішпен желдетсе
адам өзін жақсы сезінеді, ал мұндай ыстықта ауа жылдамдығы нашар ... ... ... ... ... Егер ауа ... ... болса, ауа
жылдамдығы кеп болса, конвекция жолымен жылу жоғалту артады. Бүл адамға
теріс ... ... ... Адам ... ... ... ... үсіп қалуы
мүмкін. Қоршаған ауаның температурасы жоғары болса, адамның үстіндегі киімі
ьшғалды болса ... ... ... ... ауаның қатты қозғалысы немесе
өтпе жел кезінде адам жылуды ылғал бөлу арқылы жоғалтады, ол адамда жоғары
тыныс алу жолдарының жедел ... ... ... ... қай жақтан соғып тұрғанымен анықталады. Елдімекенді жобалаганда
жэне салғанда желдің бағыты жэне күші анықталады. ... ... ... осы ... желдің басым көпшшігі қай жақтан екенін анықтау
керек. Ол үшін жел бағытының бір ... ... ... ... ... ... ... кесте қүрайды. Оны «жел багытының позасы» дейді.
Сонымен «жел бағытының розасы» ... ... ... ... ... көрінісі.
Көрсетілген жел бағытының позасыңда желдің бағытының басым көпшілігі
солтүстік батыстан ... жэне ... ... ... жағы оңтүстік пен
шығыстан екені көрініп түр, сондықтан ендірістік мекемелерді бүл
елдімекеннің оңтүстігіне жэне шығысына орналастырған
Ауа ... және оныц ... ... ... тэуліктік өзгерісі 1-2 мм сынап бағанасынан аспау керек, ал
жылдық өзгерісі 20 - 30 мм сынап бағанасьгаан аспау керек. Ауа ... ... адам ... теріс эсер етпейді. Қысымның кеп мөлшерде
ауыткуын адам самолетге үшқанда немесе тауға шыққанда байқайды. Бүл ... ... мен ... парциалдық қысымы төмендейді, ол кейбір
адамдарда метеоризм тудырады: асқазан -ішек ... ... ... ... ... ... ... көкеттің жоғары орналасуы, тыныс
алу терендігінің шектелуі. Сондықтан самолетпен ұшқанда ондай адамдар
отгекті ... ... ... 9 -10 км ... ... өте ... ... эсерінен кейбір
адамдарда «биіктік декомпрессиялы» ауруы байқалады. Ол кезде адамдардың
бұлшық еттері жэне буындары ауырады. Аурудың алдын алу үшін адамдар
скафандрлар киіп ... ... ... ... ... ... және есіктері
жақсы жабылатын кабиналарда ұщқаны дұрыс.
Ауа райы. Климат. Микроклимат. Инсоляция Олардыц гигиеналық мацызы
Ауа райы ... ... ... ... қысқа мерзім уақытында,
метеорологиялық факторлардың бірігуімен сипатталады ( күн сәулесі,
температура, ылғалдылық, ауа ... жел ... ... ... мөлдірлігі, жауын - шашын түсімдері.)
Ауа райының өзгеруі кезеңдік жэне кезеңдік емес болып екіге бөлінеді.
Кезеңдік ауа райы жайлап өзгереді, ... бір ... Ол ... ... ... сипатталады. Кезеңдік емес өзгеру аяқ астынан
ауа массасьгаың жьшжуымен, күн сэулесінің белсенділігімен, жердің ... ... ... ... және ... күркіреуімен және т.б.
өзгерістермен сипатталады.
Ауа райының ауысуы - белгілі бір қасиеті бар ауа ... ... ... ... ... түрған ауаны алмастыруы. Ауа райының өзгеруі адамның
физиологиялық жағдайына және оның денсаулығына теріс эсер ... ... ... адам ... әр түрлі реакция береді, мысалы, жүрек-
қантамыр ауруымен ауыратындар, гипертония ауруымен ауыратындар мүлдай
өзгерістерге ете сезімтал.
Климат - бүл ... бір ... тэн ауа ... көп ... ... ... әсер ... негізгі факторларға мыналар жатады: күн сэулесінің
қарқьшдьшығы, жер бетінің сипаты: рельефі - теңіз деңгейінен биіктігі, ... кебу жер және т.б. ... ауа ... жылжу ерекшеліктері.
Жер шары 4 климаттық ауданға бөлінеді: суық, салқын, жылы және ыстық. Осы
аудандар аумағында жергілікті жердің ерекшеліктеріне байланысты оларды
аймақтарға ... эр ... ... ... жағымен ерекшеленеді. Бұрынғы
КСРО-ның көптеген аймағына суық климат тэн, салқын климат ортаңғы жолаққа
тэн, жылы және жұмсақ климат ... ... ... мен ... тэн, ал
ыстық климат Орта Азия мен Қазақстанға тэн. Бұлардың жергілікті
ерекшеліктеріне: теңізге жақындығы, өсімдіктері, рельефі, сол климаттық
аймақта климаттың сипатын ... - ... ... ... ... сипатгайды.
Мысалы, белгілі бір қаланың микроклиматы, курорттың микроклиматы ... ... ... ... адам жылуды жақсы сезінеді,
орталық жүйке жүйесі оптимадды жұмыс істейді, дене еңбегі мен оймен жүмыс
істеу қабілеті жоғары болады. Ауа ... ... ... ... ... ... яғни адамның ағзасында эр түрлі жедел жэне
созылмалы аурулар тудырады.
Акклиматизация ... жаңа ... ... ... ол күрделі
элеуметтік - биологиялық процесс.
Акклиматизация процесіне басқа климаттық жерге көшкенде немесе уақытша
барғанда көңіл аудару ... ... ... ... ... ... қоныс аударғанда).
Акклиматизация процесі кезінде жеке бас гигиенасын сақгаудьщ, шынығу,
спортпен шұғьшданудың жэне ... ... ... ... ... ... маңызды орын алады: елдімекен мен
түрғын үйлерді дұрыс орналастыру, қажетті тамак өнімдерімен жэне қажетті
киіммен жеткілікті ... ... ету мен ... профилактикалық
шаралар: ауру тасымалдаушьшармен күрес, солтүстікте ультракүлгін сәулесімен
сэулелендіру мен тағамдарды витаминзациялау.
Күн радиациясы
Жер ... ... ... ... ... ... ... Ол жердің бетін
қыздырады, суды буландырады, ауа ағымын, сонымен қатар ауа райының
өзгеруін, жергілікті жердің климатын анықтауда негізгі фактор болып
табылады.
Толқындарының ұзындығына ... күн ... ... ... ... және ультракүлгін сәулелері.
Күн энергиясының жерге жететін мөлшерінің қарқындылығы күннің биік ... ... және ... ... мөлдірлігіне байланысты
болады.
Күн энергиясының көп мөлшері, әсіресе ультракүлгін сэулелері атмосфераның
лас кабатынан өткенде жоқ болып кетеді. Үйлер ... ... ... ... өте ... орналасқанда) да тұрғын бөлмелерге күн көзі түспейді. ... ... де ... ... ... ... ... Адам
ағзасы ультракүлгін сэулесімен жеткіліксіз мөлшерде сэулеленсе, адамда
«күнкөзі жетіспеушілігі» ... ... ... Бұл ... ағзада трофикалық
процестің жэне зат алмасу процесінің бұзьшуы байқапады. Сонымен катар
адамда қан ... ... ... ... ... эр ... улы ... сэулелерге, жұқпалы ауру қоздырғыштарына қарсы тұру қасиеті
нашарлайды.
Күн сэулесінің эсерінен адамның терісіңде «Д» витамині ... ... ... «Д» витамині жеткіліксіз болған кезде мешел (рахит) ауруы
\ пайда болады. Бұл ... ... ... ... өзгерістер болады:
кұрамында кальцийдің мөлшері азайғандықтан сүйек қаттылық қасиетін
жоғалтады. Суйек жүмсақ және майыскақ ... ... ... ... өсіп ... ... ... адамдарда «Д» витамині жетіспеушілігінен сүйектерде остеопороз
(сүйектердің тез сынғыштығы) пайда болады. Мүндай адамдардың сүйектері тез
сынғыш болады жэне сынса өте жай ... ... ... суық ... ... ... арасында, күн
үнемі бұлтты, тұманды болатын жерлерде, шахтерлерде, ... ... ... ... ... ... ... арасында жиі кездеседі. Күн көзі
жетіспеушілігінің алдын алу үшін ... таза ... көп ... ... көзі ... эсіресе балалар тез сезеді, соңдықтан балалар таза
ауада көп ... жөн, ал ... ... ... таза ... ... ... жоспарлаған кезде жэне салған кезде санитарлық талаптар қатаң
орындалу керек. Егер жоғарыда айтылған шаралар ... ... ... ... ... ... люминисцентті) шамның көмегімен
профилактикалық сәулелендіру жүргізу керек. Әр сеанста адам 1/8-1/4 ... ... күн көзі ашық ... түс ... адам ... ... 30 минут жүрсе
қажет биодоза мөлшерін, ал 4-7 минут жүрсе профилак-тикалық мөлшерін
қабылдайды.
Күн сәулесі қатты тітіркендіргіш болып саналады, оны дұрыс қолданбаған
жағдайда ол ... ... ... ... ... ... ... күйіп
қалуы, дененің қызып кетуі, созылмалы аурулардың қозуы (туберкулездің
немесе созылмалы жүқпалы аурулардың).
Сондықтан күн көзі ваннасын ережелерге сай қолданған дұрыс. Күн ... ... ... ... ... - емшек еметін балалар, кэрі
адамдар, туберкулездің белсенді түрімен ауыратындар, жүрек - ... ... ... ... ... ... көлеңкеде 1-2 сағат күн
сәулесінің шашыраңқы сәулесімен сәулеленсе, физиологиялық қажеттілігін
қамтамасыз етеді.
Профилактикалық сәулелендіру жүргізетін бөлмелер - фотарийлер деп ... ... ... ... ... ... және эритемді немесе сынапты-кварцты шаммен жабдықгалады.
Атмосфералық ауаның ластануыныц адам денсаулығына және адамдардың өмірінің
санитарлық жағдайына әсері
Атмосфералық ауаның ластануы адамдардың денсаулығына теріс ... ... ... ... ... кезде өкпеде ауа алмасу жеткіліксіз болады,
соның барлығы ағзада әр түрлі ауруларды туындатады.
Ауа құрамында кездесетін кейбір зиянды заттар - ... газ, азот ... ... тыныс алу жолдарын тітіркендіреді, ал кейбіреулері
ағзада жедел ... ... ... ... ... ... ... эсер етеді.
Соңғы кездегі зертгеулер көрсеткендей, алюминий зауыты маңында түратын
балаларда спецификалық ауру - флюороз белгілері байқалған, балалардың
тісінің эмалінде қоңыр дактар ... ... Ол ... ... ... фтордың шығарылуынан пайда болады.
Метеорологиялық жағдайдың қолайсыз әсерінен атмосфералық ауаның токсикалық
заттармен ластану дәрежесінің қатты өсуінен токсикалық ... ... ... әсерінен адамдардың жаппай ауыруы туындайды. Ең алғаш осындай
түман 1930 жылы Бельгияда пайда болды. ... ... АҚШ- та, ... ... болды. Осындай токсикалық түман кезінде адамдар арасында
елімдер болған жэне жоғары тыныс алу жолдарының аурулары жиілеп кеткен.
Зерттеулер көрсеткендей ... ... ... ... ... ... - ... газдың ылғалды ауада ерігіштік қасиеті. Ол
ылғалда еріп, қалқып жүрген шаңның қүрамы мен өкпенің ең терең жерлеріне
шөгеді.
Атмосфералық ауаның ... ... ... ең ауыр апат 1952 ... ... Қалың, суық түман қаланың үстінде 4 күн бойы ... ... ... ... ... ... кетуіне әкеліп соққан, сол кезде бір
аптада - 891 адам өлімі ... ... ... ... да адам ... ... жеткен.
Соңғы кезде атмосфералық ауаның зиянды заттармен ластануы — адамдар
арасында өкпенің онкологаялық ауруының туындауының себебі болуы мүмкін
деген болжам бар. Атмосфералық ауаны ... ... ... маңызды
рөлді канцерогенді заттар (адам ағзасына түскенде онкологиялық аурулар
тудырады) алады, мысалы, химиялык қосылыс - бензпирен. Ол автокөліктерден
бөлініп шығатын газдың ... ... ... жэне ... көп үлкен қалаларда өкпе ауруынан өлетін
адамдардың саны, басқа кішкене қалаларға және ауылды жерлерге қарағанда екі
есе ... ... және ... ... әсер ... факторлардың
бірі - шаң. Шаңның көлемі әр түрлі (ірі, орташа, майда) қатты заттардың
қоспасы. Шаңның адам ағзасьгаа әсері оның ... ... ... ... ... ... және ... тыныс алу жолдарында үсталып қалады.
Орташа жэне майда шаңдар өкпенің терең жерлеріне жетеді де, оның ... ... ... Шаңның және күлдің кішкене бөлшектері көзге түсіп,
конъюнктивит және ... да ... ... ... бос күйіндегі
кремнийдің қос тотығы бар шаңдар өкпеде - силикоз ауруын тудыруы мүмкін.
Елдімекенде атмосфералық ауаның түтінмен, шаңмен және зиянды ... ... ... ғана әсер етіп ... ол ... ... да теріс әсерін тигізеді: тұрғын бөлмелердің ауасын бұзады,
киімді кірлетеді, жинап - жуу жұмыстарын ... кері ... ... ... ... теріс эсерін тигізеді, тұрғын бөлмелердің желдетуін
қиындатады.
Терезе эйнектерінің ластануы, бөлмеге күн сәулесінің түсуін нашарлатады
жэне табиғи жарыктануды ... ... және ... ... ... ... Ауа ... тұманды, бұлтты болып тұрады.
Осының себебінен елдімекенде күн сәулесінің түсуі нашарлап, ультракүлгін
сәулесінің көп бөлігі жоқ болып ... ... ... «күн ... ... ... ал ... арасында мешел ауруы көбейеді.
Атмосфералық ауаның зиянды заттармен ... ... ... де ... ... Күкіртті газ, хлор мен фтор қосындыларының әсерінен жасыл
өсімдіктер ... ... ... шаң ... ... жасалған қоршаулар және
үйлердің жабулары шіриді.
Атмосфералық ауаны қорғау шаралары
Атмосфералық ауаны өндірістерден және автокөліктерден түсетін зиянды
заттардан қорғау үшін біздің елмізде бірқатар шаралар ... ... ... ... ... ... ... максималды немесе
толығымен тоқтату. Осы бағытта жүргізілетін барлық ... үш ... ... ... ... ... ... мекеменің технологиялық режимін анықтаған кезде ең тиімді
технологияның таңдалуы, яғни атмосфералық ауаға зиянды зат мүлдем
шығармайтын немесе зиянды затты аз мөлшерде ... ... ... ... ... ... зиянды затты
көп шығаратындарын, зиянды затты аз шығаратындарға алмастыру, мысалы, қатты
жанармайды газбен, автомобиль бензинін ... ... және ... ... ... ... Кебу ... әдістерін сулы әдістерге алмастыру.
4. Өндірістік процесті автоматизациялау және герметизациялау.
5. Шикізатты қолданар алдын атмосфераға зиянды зат бөліп шығаратын
қоспалардан тазалау.
6. ... ... ... қолдану.
7. Қалдықсыз технологияларды қолдану.
Жоспарланған шаралар. Негізгі шараларға ... мен ... ... ... яғни жел ... ескере
отырып, жел жағына елдімекенді орналастыру, санитарлық қорғау аймақтарын
дұрыс орналастыру. Санитарлыц қоргау аймаңтары дегеніміз өндірістік
мекемелер мен елдімекен арасына қойылатын шекараны айтады. ... ... ... ... ... ... ... концентрациясын төмендетеді. Қазіргі кезде қолданылып жүрген
санитарлық нормалар мен ережелерге сәйкес шығаратын зиянды затқа,
технологиялық процестің жағдайьша және шығарылатын зиянды ... ... ... ... ... 5 ... бөлінеді.
1 класс - санитарлык қорғау аймағының ені -1000 ... ... — 500 ... ... - 300 ... ... - 100 метр,
5 класс - 50 метр.
Санитарлық қорғау аймақтарында көмекші ... ... ... ... ... ... ... және ол жерде
жасыл өсімдіктерді көп өсірген дұрыс. Санитарлық қорғау аймағында ... ... ... ... ... дұрыс.
Егер өндірістік мекемеден шығарылатын зиянды затты тазалайтын
қондырғылардың жұмысы нашар болса және тағы ... да ... ... ... жергілікті санитарлық қадағалау мекемелері
санитарлық қоргау аймағын үш есеге дейін үлкейте алады.
Атмосфералық ауаға түскен зиянды заттың мөлшері шығарылған жерінен
алыстаған сайын ауадағы ... ... ... ... санитарлық
қорғау аймақтарын орнату тиімді болып саналады, ал ол санитарлық қорғау
аймағы көгалдандырылса тіптен ... ... ... ... ... ... ластану мөлшерін 2-3 есе төмендетеді.
Санитарлық-техникалық шаралар
Бұл шара өндірістік нысандардан ... ... ... ... әр ... ... ... көмегімен төмендетуге
бағытталған. Бұл қалдық заттарға газдар мен аэрозольдар жатады. Өте ірі
аэрозольдар ... ... ... қалады, ал майда бөлшектер жоғары тыныс
жолдарьгаа шөкпейді, олар өкпенің ең терең жерлеріне барып тұнады.
Процестерді шөктіру үшін арнайы ... ... ... Мысалы:
гравитация, иннерция, диффузия, электрлік, ультрадыбысты жэне т.б.
Сондыктан газ тазартқыштар салу қымбат болуына байланысты ... ... ... кезде аса өзекті мәселе болып отыр.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... Б.Е., ... М.Ә.,Торгаутов Б.К., «Балалар мен жасөспірімдер
гигиенасы», Шымкент, 2000 ж.
3. Шарманов Т111 - «Экономика здавоохранения и ... ... ... ... в Казахстане», Алматы-Женева-Вашингтон, 2000 ж.
4. Габович РД.- «Гигиена», Мәскеу, «Медицина», 1990 ж.
5. Шарманов Т.Ш. - «От ... ... ... к ... без ... ... М.Ш., ... Ү.С. - «Тағам гигиенасы», Шымкент, 2009 ж,
7. Көшімбаева С.А. - ... ... ... нормалаудың

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Күріш өндірісі27 бет
Жамбыл жылу ЖШС жэц – 4 қазандықтарының атмосфераны ластауынан пайда болған экологиялық тәуекелді есептеу64 бет
Жауын – шашынның ластануы3 бет
Урбанизацияланған аймақтардың қоршаған ортасының жағдайына әртүрлі химиялық заттардың қауіптілігі мен әсерінің сипаттамасы54 бет
Қоршаған орта мен адам денсаулығы6 бет
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
"тірек-қимыл жүйесі,жас ерекшелігі.баланың жеке басына қойылан гигиеналық талаптар"9 бет
«Ауыл шаруашылығы малдарын өсіру және селекциясы»33 бет
«Жұмыс орнында ауаға бөлінетін зиянды заттар. олардан сақтану әдістері»14 бет
Ірі қара гигиенасы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь