Қара металлургия ғаламдық нарықта

І.Кіріспе
ІІ.Негізгі бөлім:
2.1 Қара металлургия ғаламдық нарықта
2.2 Қарағанды облысындағы қара металлургия
2.3 Шикізат қалдықтары
2.4 Металл өндіретін кәсіпорындар
2.5 Қара металлургияның экологиялық әсерлері
ІІІ. Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қара металлургия - өзінің негізгі өнімдерін екінші рет қайта өңдеудің аяқталған кезеңін қамтамасыз ететін ғаламат сала және, сонымен
бірге басқа салалар мен өндірістердің қалдықтарын кәдеге жаратуға қабілетті болып табылады. Қазақстан үшін қара металлургия – екінші дүние жүзілік соғысынан кейінгі жылдары ғана пайда болған ауыр өнеркәсібінің салыстырмалы түрдегі жас сала.
Қазақстанда шойын, болат, бұйымдарды илемдеу және ферроқорытпа өндіріледі. Болатты өндіру және тұтыну көлемі әрқашан мемлекеттің экономикалық қуатының негізгі көрсеткіштерінің қатарына кіретін. Сондықтан, Қазақстан Республикасы Үкіметімен елімізде импорттың орнын басатын және экспорттық әлеуетін көтеретін, металлургиялық кешенінде жоғары тауарлық дайындықтағы өнімді шығару өсімін қамтамасыз ететін, ғылымды қажетсінетін бәсекеге қабілеттілігін құруға бағытталған бірқатар бағдарламалар әзірленді.
«Қазақстан Республикасының 1999-2003 жылдарға арналған тау-кен металлургия кешенін дамытудың тұрақты жұмыс істеуін және стратегиялық басымдылығын ғылыми-техникалық қамтамасыз ету» Республикалық мақсатты ғылыми-техникалық бағдарламасымен шағын және орта өндірісін құру жолымен ғылыми әзірлемені іске асыру және жоғары тауарлы дайындықтағы бәсекеге қабілетті өнімдерін шығару бойынша технологияны меңгеру мақсаты қойылды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасында 2003-2005 жылдарға арналған металургиялық кешеніндегі төртінші және бесінші өзгертіп жасау өндірісін құруды қамтамасыз ететін ғылыми-техникалық бағдарламасы әзірленген, мұны іске асыру республиканың металлургиялық саласында жаңа технологияны негіздеу мен әзірлеуге жағдай жасайды. Осындай өндірістерді ұйымдастыру импорт бойынша шығынды бірқатар төмендетуге, жұмыс істеп тұрған өндірістік қуаттылық базасында жаңа жұмыс орындарын құруға, осы өнімге ішкі қажеттілігін қамтамасыз етуге жағдай жасайды.
Бағдарлама материалында қазіргі кездегі Қазақстан Республикасындағы металлургиялық кешенінің өндірістік жағдайы былай сипатталады:
• елімізде қазіргі кездегі өндірісті дамыту үшін ғылымды қажетсінетін, жоғары технологиялық, арнайы материалдар мен қорытпаларының өнеркәсіптік өндірісі мүлдем жоқ; машина жасау, мұнай газ, таулы-металлургиялық, жеңіл, тамақ және өнеркәсіптің басқа салалары, құрылыс индустриясы, ауыр машина жасау және кеме жасау үшін темір қақтау және металл өнімдеріне талап етілетін сұрыптау жүргізілмейді.
• ең озық технология негізіндегі – ұнтақты металлургия, электрометаллургия, гальванотехника, жаңа литейлі мен химиялық технологиялар және т.б. материалдар мен металл бұйымдарының өнеркәсіптік өндірісі жоқ.
• балансы аяғына дейін есептелмеген, металдардың екінші ресурстары жеткіліксіз тиімді пайдаланылады, ал шетелге шығару бақылаусыз жүргізіледі.
Мұндай мақсаттар сервистік-технологиялық экономикасының ұзақ мерзімді жоспарына өту үшін шикізаттық бағытталуынан, жағдайларды дайындауынан бастап өтуіне жағдай жасайтын, экономика саласын әртараптандыру жолымен еліміздің тұрақты дамуына жетуге бағытталған Қазақстан Республикасы индустриалдық-инновациялы дамудың 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясында да қойылған.
1. http\\www.Google.ru www.Wikipedia.org
2. http\\www.Google.ru www.inform.kz
3. http\\www.Google.kz www.inform2.kz
4. http\\www.Google.kz www.Egemen.kz
5. http\\www.mail@.ru www.id4.ru\promishlennost\
6. Дәрібаев Ж. Е. Өндірістік экология. – Түркістан – 200, - 19 б
7. А. Ж. Ақбасова, Г. И. Саинова. Экология: Жоғары оқу орындарына арналған оқу құралы. - Алматы: Бастау баспасы, 2003. – 163- 187 б.
8. http\\www.Google.kz www.zakon-online.com
        
        Жоспар
І.Кіріспе
ІІ.Негізгі бөлім:
2.1 Қара металлургия ғаламдық нарықта
2.2 Қарағанды облысындағы қара ... ... ... ... ... ... Қара металлургияның экологиялық әсерлері
ІІІ. Қорытынды
ІV. Мазмұны
Мазмұны
Қысқартылған
сөздер......................................................................
.......................3
І.
Кіріспе.....................................................................
..............................................4
ІІ. Негізгі
бөлім.......................................................................
..............................6
2.1 Қара ... ... ... облысындағы ... ... ... ... Қара ... ... ... ... мен ... ...... ... ...... ... Штаттары
ТМД – Тәуелсіз мемлекеттер достастығы
РГТО – тау – кен құрылыс заттарын өңдеу ... 9000 – ... ... ... ... арналған
менеджменттік стандарт
БКМК – құрылыстарға арналған көп қабатты кран
«Миттал Стил ... АҚ - ... Стил ... ... қоғамы
І. Кіріспе
Қара металлургия - өзінің негізгі өнімдерін екінші рет ... ... ... ... ... ... сала және, сонымен
бірге басқа салалар мен өндірістердің қалдықтарын кәдеге жаратуға қабілетті
болып табылады. Қазақстан үшін қара ...... ... ... ... ... ғана пайда болған ауыр өнеркәсібінің салыстырмалы
түрдегі жас сала.
Қазақстанда шойын, болат, ... ... және ... Болатты өндіру және тұтыну көлемі әрқашан мемлекеттің
экономикалық қуатының негізгі ... ... ... ... ... ... ... импорттың орнын басатын ... ... ... ... ... ... ... өнімді шығару өсімін қамтамасыз ететін, ғылымды қажетсінетін
бәсекеге қабілеттілігін құруға ... ... ... ... ... ... ... тау-кен
металлургия кешенін дамытудың тұрақты жұмыс істеуін және ... ... ... ету» ... мақсатты
ғылыми-техникалық бағдарламасымен шағын және орта өндірісін құру жолымен
ғылыми әзірлемені іске асыру және ... ... ... бәсекеге
қабілетті өнімдерін шығару бойынша технологияны меңгеру мақсаты қойылды.
Сонымен қатар, Қазақстан ... ... ... ... ... ... және бесінші өзгертіп жасау өндірісін
құруды ... ... ... ... ... мұны
іске асыру республиканың металлургиялық ... жаңа ... мен ... ... ... Осындай өндірістерді ұйымдастыру
импорт бойынша шығынды бірқатар төмендетуге, жұмыс істеп тұрған өндірістік
қуаттылық ... жаңа ... ... ... осы өнімге ішкі
қажеттілігін қамтамасыз етуге жағдай жасайды.
Бағдарлама материалында қазіргі ... ... ... ... ... ... былай сипатталады:
• елімізде қазіргі кездегі өндірісті дамыту үшін ғылымды қажетсінетін,
жоғары технологиялық, ... ... мен ... ... ... жоқ; машина жасау, мұнай газ, ... ... ... және ... ... салалары, құрылыс
индустриясы, ауыр машина жасау және кеме жасау үшін темір қақтау және
металл өнімдеріне талап етілетін сұрыптау жүргізілмейді.
• ең озық ... ...... ... гальванотехника, жаңа литейлі мен химиялық
технологиялар және т.б. ... мен ... ... ... жоқ.
• балансы аяғына дейін есептелмеген, металдардың екінші ресурстары
жеткіліксіз тиімді пайдаланылады, ал ... ... ... ... сервистік-технологиялық экономикасының ұзақ мерзімді
жоспарына өту үшін ... ... ... ... ... ... жасайтын, экономика саласын әртараптандыру жолымен
еліміздің тұрақты ... ... ... ... Республикасы
индустриалдық-инновациялы дамудың 2003-2015 ... ... да ... ... қоры ... Қазақстан әлемде сегізінші орынды алады.
Оның әлемдегі қордағы үлесі 6 %-ды ... ... ... ... Қазақстан
темір кенінің артықшылығы оның ... ... 8,7 млрд ... ... 73,3 % қоры жеңіл ... ... ... ... 70 %-ы  экспортталады. Қара металл рудасының хром мен ... ... 1999 жылы ... ... экспортында 4 % - ды ... қара ... ... ... ... ...  12,5 %-ын өндіреді. ... ... ... ... ... ... Қарағанды металлургия комбинаты болып ... ... ... ... бар және қара металл қақтамасының
бірнеше түрлері-қаңылтыр, сортты ақ ... мен ... ... Бұл комбинаттың металы ТМД елдеріне және алыс ... ... ... ... ... ... қоры бар, ... республиканың ферроқорытпа зауыттары жұмыс жасайды [2].
Қазіргі таңда Қазақстан қара ... ... ... ... алғы орындардан көрініп жүр.
Индустрия және сауда министрі Әсет Исекешев мәлім етуі ... ... ... ... ... ... ... өсімі
байқалады. Мәселен, есепті кезеңде жалпақ прокат өндірісі - 3,1 % - ға ... ... ... ... - 2 % - ға (480,7 мың ... ... «2009 ... айының ішінде өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда ... ... ... 34,8 % - ға ... байқалады», деді министр.
Сонымен қатар көрсетілген кезеңде ... ... де ... ... білініп отыр. Мәселен, өңделмеген күміс -
3,2 % - ға (554 тонна өндірілген), ... ... - 5,6 % - ға ... ... алтын - 9,8 % - ға (18,6 тонна), аффинирленген алтын 
33,5 % - ға (8,743 ... ... ... статистиканың келтірілген деректері
ағымдағы жылдың қазан айында өткен жылдың қазанымен салыстырғанда жоғарыда
айтылған тауарлар бойынша жағдайдың жақсарғанын ... деді ... ... мен қоса ... ... салалары еліміздің
экономикасының тірегі десек те жаңылмаймыз. ... ... ... өмір ... осы саланың үдемелі дамуына байланысты ... ... ... ... [2].
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 Қара металлургия ғаламдық нарықта
ХХ және ХХІ ғасырларда ... ... ... ... негізгі бағыттары металлургия өнеркәсібінде
толығымен пайда болған экономиканың ғаламдығы болып ... ... ... ғаламдық масштабтағы ресурстарды ... бөлу ... ... ... ... ... яғни бұл дүние жүзілік
металлургия дамуының мынадай тенденцияларына әкелді:
• дүние ... ... ірі ... ... ... ... нарығында жоғары қосылған құн бәсекелестігінің шиеленісуіне
және ішкі саудада ұлттық қорғаныс ... ... ... ... ... өндіру шығындарының төмендеуі бойынша жұмыстарын
активизациялау, осы жағдайда өндірістің анағұрлым шығын ... ... ... пен ... ... ... ететін, анағұрлым
арзан табиғи және энергетикалық ресурстары, жұмыс күші бар елдерге
ауысады.
2000-2001 жж. ... ... ... ... ... ... ... Ғаламатты ЖҰӨ-ң өсуі 2002 ж. 3 % - ды, 2003 ... % - ды ... ал 2004 ж. 4,2 % - ға өсуі ... ... ... ... және ... өнімдеріне сұраныстың өсуі, әсіресе,
барлық материалды қажетсінетін экономика ... ... ... Қытайда
(2003 ж. оның экономикасының өсуі 9 % - ға, ал ... ... 34 ... ... ... және ... Азия ... металл салалары үшін,
болат пен шикізатқа дүние жүзілік бағасының елеулі ... ... ... ыссы ... болаттың тоннасы 2001 ж. 230-249
доллар, 2004 ж. қаңтарда оның құны 330 долларды құраса, ал мамырда ... ... ... 2004 ... ... болаттың бағасы 60 % - ға
көтерілді. Тіпті, 2001 жылы ... ... ... ... нарығында 100
доллар болса, ал қазір ол 300 ... ... ... ... өсуінің тағы да бір ... ... ... қарқынды өсуі фонында жетекші дүние жүзілік
жеткізушілердің темір рудалық ... ... ... ... ... ... ... шикізаттың маңызды бір түрі – ... ... да ... Қара ... ... ... 2003 ... бірнеше рет бағасының өсуін басынан өткізді, және қазір оның бағасы
бірқатар өңірлерде тоннасы 300 долларға көтерілді. ... ... ... ... ... ... қара металлургияда, келешекте қара металл
сынықтарының жетіспеушілігіне байланысты, бірқатар проблемалар туындайды.
Экологиялық ... және аса ... ... ... ... үшін ... осы ... құндылығы әрқашан өсуде. Батыста
соңғы кездері сынықтардан барлық болаттың 70 % - ға ... ... ... тек ... ... ... ... әлсіреуі, сонымен бірге металлға құнының
көтерілуіне әкелді. Ірі тұтынушылардың бірі болып ... ... ... ... құны көтерілуде, бұл АҚШ-тың ішкі өндірушілері
бағасының көтерілуін ынталандырады, яғни өзінің жағдайын құнының ... ... ... ... мен ... халықаралық институттың
статистикасы бойынша (IISI) 2004 жылы болаттың ғаламды өндірісі 8,8 % - ... және 1,05 млрд ... ... ... ... ... оның ... жылдамдығы - 2-3 %. IISI мәліметтеріне сәйкес, болатты ... ... ж. 2 %-дан 112,7 млн ... АҚШ – 5,2 % - дан 98,5 млн ... ... ... % - дан 65,3 млн тонна, Оңтүстік ... – 2,6 %-дан 47,5 млн ... – 3,6 % - дан 46,4 млн ... ... – 4,9 ... 38,7 млн ... дейін, Бразилия – 5,7 %-дан 32,9 млн ... ... – 2,7 %-дан 32,6 млн ... ... - 5,6 %-дан 28,3 ... көтерілді.
Азия елдерінде болатты өндіру 2004 жылы 2003 жылмен салыстырғанда
13,2 %-дан 499,3 млн тоннаға өсті. Егер ... ... өсу ... %-ды құрады. Ең ірі болатты өндіруші Қытай болып қалуда, ол 2004 ж. 272,5
млн тонна болат өнімдерін (2003 ж. салыстырғанда -23,2 % - ға ... ... ... ... ... өндіруде Қытайдың үлесі 2004 жылы
25,8 %-ды құрады. Бұл ұлттық экономиканы ... ... ел ... ... ... ішкі сұранымының көлеміне ғана әсер ... ... ... келе ... қытай өндірісі дүние жүзі ... ... ... ... кездегі жағдай
Ішкі технологиялық байланыстардың ... ... ... ірі ... ... комбинаттарын
ұсынады.
Қазіргі кездегі жағдай бойынша, Қара металлургияның ... ішкі ... ... түрі ... металлургия-
энергохимиялық комбинаттарын ұсынады. Болатты тоқтаусыз құюуы ... ... ... ірі жетістіктері болып табылады. Оны
пайдалану өндірістік үрдісті ... ... және құю ... ... және автоматтандыру үшін жағдай жасайды.
Ірі болатты балқыту ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Яғни, бар жоғы үш
конверторлық болатты балқыту ... ... 5 млн ... жуық болатты
балқытатын «Миттал Стил Теміртау» АҚ - ы (бұрынғы ... ... ... жұмысы жоғары білікті он мың мамандарға қызмет
көрсететін бірқатар ірі ... ... және ... ... ... ... өндірушілері мен жеткізушілерді, сондай-ақ
темір жол және автокөлік жолдарының жүктемесін ... ала ... ... шахтасының, руда кенін және Қостанай, ... ... ... ... ... ... ... қызметін үйлестіруді
талап етеді.
Бірақ, «Миттал Стил Теміртау» АҚ-ның барлық өнімдері түр жиыны
бойынша бір типті - табақты ... ... ... ... ... қамтамасыз ету және саланың аз ... ... осы ... түріне Қазақстанда және болат өнімдерінің
сұрыптамасы бойынша аса икемді ... ... құру ... ... және ... түр ... сұрыптап прокаттауды Павлодар
қаласындағы трактор зауытының базасында құрылған ... ... ... өнімнің мынадай түрлерін өндіру меңгерілген: 125х125
және 150х150, ұзындығы 11,7 м болаттан құйылған қима дайындау; ... және 11 мм ... шар; ... 100 мм, ұзындығы 4200, 5300 ... ... А-3 ... ... 12,16 және 20 ... болат.
Ішкі нарықтағы тапшылыққа байланысты, Қазақстанда сұрыптап прокаттау
импортының жалпы көлемі соңғы бес жыл ... 7-ден аса өсті және 2004 ... ... ... 766 мың ... ... ... өндіру көлемі республикада, сондай-ақ, айырықша емес. 1988
жылы Теміртау қаласы «Кармет» АҚ-мен РД 20-86 ... ... ... іске ... ... ... сумен қамтамасыз ету жүйесі үшін 15-86
мм диаметріндегі құбырлар дайындалады және желінің өнімділігі жылына 20 ... ... 1991 жылы РГТО ... ... АҚ - ... ... 15 мың тоннаға дейінгі құбырлық ... ... ... ... ... – 114, 127, 159 мм. 1999 жылы
Алматы қ. «Меридиан» фирмасы ... ... 5 мың ... ... ... қондырғысы шығарылды, шығарылған құбырлардың диаметрі 114
мм. Осы ... ... ... шетелге экспорттау туралы
айтпағанда, Қазақстанның ішкі ... ... ... ету жағдайы
жоқ.
Қазақстанда болат құбырларын импорттау көлемі соңғы 4 жылда 200
мың ... ... және 459 мың ... ... ... бірге, 2002-2004
жылы мұнай газ түр жиыны құбырларын ... 260 мың ... ... ... ... ... қатыссыз, салаларда болат
құбырларына сұранымының ... ... ... ... жер ... ... ... кең ассортиментте
және жоғары сапада өндіру үшін барлық қажетті ... ... ... ... жаңғырған тау-металлургиялық және энергетикалық кешені
және сақталған ғылыми-техникалық әлеуеті қазіргі уақытта болатты ... ... ... ... ... қабілетті. Келешекте
болат балқыту кешенінің шикізат базасы еріндік темірді – доғалық пештерде
болатты балқыту кезінде ... мен ... ... ... ... ... алуымен, Қазақстанда руда мен концентраттардан темірді ... ... ... ... айырықша кеңейуі мүмкін.
Қара металлургияда қазіргі кездегі материалдарды алудың жаңа
технологиясын құру ... ... ... ... ... ... маркаларынан жоғары төзімді және икемді сұрыптап ... ... ... ... ... ... ... шығару
сұрыптап қақтау импортының көлемін қысқартуға жағдай жасайды және болашақта
оны экспорттау, инновациялық ... ... ету үшін ... ... мүмкін.
«Қазақстанның Инвестициялық қоры» АҚ – ы болатты қақтауды – тік ... орта ... ... металды конструкциялау, метиздер, жабынды
бұйымдар, машина жасау мен ... үшін ... ... ... ... ... өнімнің басқа түрлерін шығару және қайта өндіру
кластерлерін дамыту ... ... ... ... ... ... түсті және қара металлургия
   Қарағанды облысы Қазақстанның бірегей, темірді марганецті, ... ... ... және ... аймақ болып табылады. ... ... 100 %- ы ... ... ... ... ... астам – триоксид вольфрам, 63,9 % - молибден, 54,2 % - қорғасын, ... - ... 36 % - мыс, 31,9 % - ... ... ... кокс көмірдің барлық
100% қоры), 100% волластонит пен родусит – ... ... ... ... ... ... ... ААҚ - ның кәсіпорны қара металл және ... ... ... ... ... АҚ ыстық мырыштау желілері енгізілген, диаметрі 20-
76 мм, ... 80 мың ... ... ... 175 млн ... тұратын
электрдәнекерленген құбырлар өндірісінің цехы іске ... Осы ... ... ... және құрылыс саласында талап етіледі. Өткізу
рыногы - ... ... ... және т.б. ... ... №3 домна пешті техникалық қайта жарақтандыру
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... 1450 ден 1520 мың ... дейін өскен, пайдалы көлемі
2700-ден 3200 текше ... ... ... ... 9360 ... құраған.
ИСО 9000 сериялы халықаралық стандарт сапа ... ... 2003 жылы илек ... ... және ... ИСО ... ... берілген, бұған 1 млрд. теңгеге жуық қаржы жұмсалған.
Қосымша құн және ... ... ... ... ... АҚ - ы ... 500 кг зергерлік бұйым өндірістік қуатты БКМК
– да зергерлік-сәнді цехы іске ... ... ... БКМК ... ... 99 % ... ... лақтырындылар аулайтын жеті
құрғақ электрсүзгі іске ... 100 мың ... ... өндірістік қуатты «Қазақмыс
Корпорациясы» АҚ-ы, іске ... ... ... ... ... ... ... технология қолданған.
 Бұдан басқа зауыт рыноктың жаңа сегменті – құрамында 50 % мырыш бар
мырыш қойыртпасын қайта өңдеуге ... ... ... ... ... % - дан артық мырыш қойыртпаларын ... ... жылы ПВ-2 ... ... ... ... бұл ... көлемі төмен руданы қайта өңдеуге мүмкіндік берді  (0,14 %-дан 0,18 ... ... ... ... ... ... шикізат ретінде тиімді пайдалану көптеген
проблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкіндік туғызады. Қалдықтарды ... ... ... ... ... ... ... еңбек ресурстарын босатумен байланысты көптеген мәселелерді
шешуге жол ... ... ... заттектер мен материалдар қалдықтарға
жатқызыла береді, шын мәнінде оларды әр түрлі қажеттілікке немесе басқа
өндірістсрге ... ... ... ... ... Д.И. ... ... болмайды, тек қана қолданылмаған шикізат болады" деп
айтқан. Сонымен катар, ол озат ... ... ... ... өнім алуға бағытталған болу ... деп те ... ... ... ... ... өндеу арқылы қажетке жаратылатын өндіріс пен
тұтыну қалдықтарын ... ... ... ... ... ... халық шаруашылығымыздан жыл сайын шығатын қалдықтардың
көлемі 1 миллиард ... ... ... ... ... ... қатты өндіріс қалдықтарының көлемі 20 млрд тонна ... ... 5,2 млрд ... ... металлургия өндірісінің меншігіне жатады (4
млрд ...... ... 1,1 млрд тонна байыту фабрикаларыныкі
және 105 млн тонна металлургиялық өндеу үрдістерінен ... ... ... әр ... ... мен кен ... фабрикаларының
түндырғыштарында көп мөлшерде сұйык қалдыктар жинақталған. Қалдықтардың 70-
75 %-ы тау-кен ... 20 %-ы ... және ... ... ... ... ... көлемі тау-кен қазбаларынан, металлургия,
химия, мұнай және газ, ... ... ... ... ... және ... мен үй-жай шаруашылықтарынан шығып
отырады.
Өнеркәсіп қалдықтарының ... ... ... оны ... пайдаланғанда білуге болады. Өндіріс қалдықтарын пайдаға асыру
мәселесі ... ... ... пайдалануға жататын біраз
жерлерді босатуға мүмкіншілік туады.
Егер де ... ... ... ... олар қоршаған
ортаны жақсартумен қатар, жердегі шикізат корын да үнемдейтіні ... ... ... ... ... күрт елеулі азаюына
әкелді. Ғалымдардың болжауы ... ... ... ... сақталған
жағдайда, мұнай мен газдың коры 80-170 ... ... ... мыс коры ... ... кенін 1700 жылдай уақыт бойы ғана шығаруға ... ... қоры ... ... ... оларды кешенді түрде
пайдалануға ерекше ... ... атап ... аз ... немесе
калдықсыз технологияларды жасау және ... ... ... ... қалдықтарды кеңінен пайдалану арқылы көбейту
қажет. Түсті металлургияда негізінде ... ... 2-3 % ... 97-98 %-ы ... ... ... тасталынады.
Маңызды шикізат қорына қалдықтардың ішінде күл мен ... ... Осы ... ... ... ... 20 %-дан ... бөлігі ғана
өңделінеді. Күл негізінде цементке толтырғыш ретінде қолданыдады. ... ... 1,3 ... ... ... күлі ... цементтің орнын
толтырады. Қоңыр көмір күлінің күрамында 5-30 %-ы темірдің ... ... әк жөне ... ... ... ... қалдығы бар екендігіне
байланысты металлургияда оны ... ... алу үшін ... ... түсті металлургиясының шикізат базасы ретінде тек
күлді ғана ... ... ... ... ... металдардың мөлшері
көптеген жылдар бойы мол жинақталган жүздеген миллион тонна шлактарды да
пайдалану ... ... ... ... жасауға, тасымалдауга,
рудниктер және байыту фабрикаларын салуға ... ... ... ... металдардың өзіндік құны рудадан алынғаннан
бірнеше есе төмен болады.
Қазақстанның ... және қара ... ... ... бөлініп шығатын газдар күкірт қышқылын алуға ... ... ... Металлургия өнеркәсіптерінің құрамында күкірті
бар газдардан алынған қышқылдың өзіндік кұны, сонымен катар, 1 тонна ... ... үлес ... ... ... ... ... қарағанда 2 еседей төмен.
Кені бар шикізатты кешенді ... ... ... ала
отырып, Орталық жәнс Солтүстік Қазақстанда металлургиялық өндірістердің
калдықтарын колдану ... ... ... жоне баска да минералдық
тыңайткыштарды өндіруге бағытталған химия өнеркәсібі дамуда.
Азот тыңайтқыштарын ... ... ... шыққан металлургиялық
өнеркәсіп қалдықтары ... ... ... ... газдардан алынған күкірт қышқылы аммоний суперфосфатын, сульфатын
және гидросульфатын алуға қолданылады.
Металл сынықтары өнеркәсіп калдықтарының ... ... ... ... ... жатады. Өндіріс үрдістерінен шығатын металл сынықтарының
жалпы ... 67 %-ы ... ... ... ... ... 31 %-ы амортизациялык сынықтардан, қалған 2 %-ы
қоқыстан алынған металл қалдықтарынан тұрады.
Амортизациялық ... ... ... істен шыққан
жабдықтар, саймандар, бұйымдар және т. б. ... ... ... мен рельстердің 30 жыл, кемелердің 25 жыл, көпірлердің 100 жыл,
автомобильдердің 10 жыл, ... ... ... ... ... ... 50
жыл ғана.
Машина жасайтын ... ... ... %-ы ... ... мен ... ... кезде шығады.
Өндірістегі металл қалдықтарының өңдеуге жататын көлемі металдар мен ерітпе
қоспаларының мөлшеріне ... ... ... ... ... металдарды механикалық өндеу, түрлі формаларға ... ... ... өнеркәсіптер тек металл ... мен ... көз ғана ... ... қатар олар негізгі пайдаланушының қатарына
жатады. 1 тонна электрлік болат өндіруде 940 кг, 1 ... ... ... кг, 1 тонна шойын алуға 20 кг-нан 700 кг-ға дейін металл сыныктары
пайдаланылады. Металл сынықтарынан ... ... құны ... ... %-дай ... түседі.
Шет елдерде ерекше назар алюминий жәие ... ... ... ... ... ... кайтадан өнделіп шығарылған алғашқы өнімдер
алюминий ыдыстары болған. 1990 жылы ... 88 ... ... 55
миллиарды, яғни 62,5 %-ы қайтадан ... ... ... ... ... ... алынатын алюминий мен қаңылтыр банкілерінің
мөлшері Ұлыбританияда 5 %-дан, ал Батыс Еуропа елдерінде 25 %-дан ... ... ... ... ... ... өңдеп,
кайтадан өнім алу арзан түсетініне байланысты болашақта осы жол кеңінен
пайдаланылатынына ... жоқ ... ... ... ... ... гөрі ... банкілер шығарғанда 10 еседей аз мөлшерде
энергия жұмсалады.
Өте қиын және де ... ... ... ... мен
әртүрлі полимерлі материалдарды өңдеу және қайтадан пайдалану жатады. Бұл
проблемалар жарым-жартылай шешілген, себебі оларды ... ... ... ... ... сұрыптау және бөлектеу қажет [5].
2.4 Металл өндіретін өнеркәсіптер
Болат өндіру - шойыннан басқада қосылыстарды ... алу, ... ... ... ... және марганец, хром, никель және ваннадий
секілді металдарды қосумен негізделеді. Көміртек болатқа ... ... еру ... ... ал ... болаттың құрамды бөлшектерін
арттыру үшін қосылады.
Төменде 1-3-суретте металл өндіретін өнеркәсіптердің бейнесі келтірілген
1-сурет. Метал өндіретін өнеркәсіп
Домналық пештен шыққан ... ... ... ... фосфор
және кремний сияқты түрлы құрамды ... ... ... ... жатқан руда құрамы мен ондағы шихталардың мөлшері.
2-сурет. Метал түрлерін өндіретін өнеркәсіп
Кеңінен қолданылатын металл – темір және оның ... ... ... ... өндіріс көзі болып,беріктік қасиетке ие,
сондықтан да одан биік үйлердің ... және ... ... қолданады [5].
3-сурет. Темір өндіретін өнеркәсіп
Темір – алюминийден кейінгі Жер бетінде кең ... ... ... ... ... ... ... минералдары кездеседі. Олардың
бірі магнетит Fe2O3, FeO, Fe3O4. ... ... FeO ... руда тотығына айналып Fe2O3 түзеді. Дегенмен, оның ... ... ... ол мартит болып табылады. Біздің елімізде
ірі ... ... көзі – ... ... ...... және
Қашар кен орындары болып табылады. Магнетит кристалы 2,5 %-ға дейін, күкірт
0,7 %-ға дейін ... және құм, ... ... бар ... ... ... Сусыз темір тотығы гематит қызыл түстес, құрамындағы магнетит 1,8
%-ға дейін болатын төмен аз руда.
Соколов – Сарыбай кен ... ... ... ... 43 – 48 %. Соның ішінде Соколов – Сарыбай кен ... ... ... бір торы ... ... да ... фосфор 0,1 – 0,4
% ... ... ... ... әдіспен байытқан соң,
концентрациялық темір 65 % - ға ...... ... ашық ... ... қазып алады.
Қазіргі кезде, руда ашық ... ... ... да, ... ... өнімділігі, 35 млн тонна жылына құрайды. Қашар кен ... бай, 59 % және ... ... 43 % ... руда көздері
кездеседі. Қашар кен орнындағы 40 % руданы ашық ... ... ... ... ... рудасының мөлшері шамамен 4 ... ... ... ... ... ... ... ірі кен орындары
Лисаковск және Аят кен орындары жатады. Руда ... 9,02 млрд ... ... рудасы жер бетіне жақын жатыр, ондағы темір 35 – 38 % , ... 0,03 – 0,35 %, ... 0,35 – 0,55 % ... Руда шаң ... ... ... Ондағы бос тау жынысы, кварц пен алюминий
тотықтарынан тұрады.
Руданы күрделі схемасы байытқан соң концентрациядағы темір ... – 55 %-ды ... ... ... ... кен ... ... ауданында
орналасқан. Бұл ауданда Қаражол, Үлкен Қытай, Кен төбе, ... ... ... ... ... – гепатит минералдарынан тұрады. Байытуда
қажет етпейтін руданың құрамындағы темір 0,3 – 0,5 % ... ... ... 0,04 %-дан ... ... ... ... мен болат алуға қажетті материал.
Марганец шойын балқытуда оның құрамына ... ... ... және
тұтқырлығын арттырып, күкірттің зиянды әсерін кемітеді. Марганец шлактың
құрамында ... оның ... айып ... жеңілдетеді. Белгілі
мөлшерде марганец болат өндірісінде қажет болады. Себебі ... ... ... және болаттың беріктігін арттыруда рөл ойнайды.
Марганец минералдың түрі аса көп болады, марганец рудасы ... 4 ... ... ... ... ... рудасы, марганец шпаты деп аталатын радорозит (MnCO)
3.Целикат рудасы – родонит (MnSiO)
4. Тотыққан руда Mn әдетте 45 % ... ... ... ... ... өндірілетін металдар туралы мәліметтер
көрсетілген [7].
1-кесте. Қазақстанда өндірілетін металдар туралы мәліметтер
|Металдардың аты |Кен орны мен ... ... ... бар ... |2 ... ... ... Қазақстан), Ақбақай (Жамбыл |
| ... ... ... ... ... |
| | ... мен күміс |Қазақстанның солтүстігінде: |
| ... ... ... ... ... |
| ... Александров |
| ... |
| ... |
| ... |
| ... Алатауы, Іле мен Шу тауларында |
| | ... ... ... ... ... мен ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| |мен Арал ... |
| | ... ... ... ... ... |
| ... Теріскей Алатау, Жезқазған аймағы |
| | ... ... ... және мыс ... |
| | ... ... ... Ақмая, Шалқия, Саран, Батыстау, |
|Молибден ... ... ... ... ... ... |
| ... Іле ... ... ванадийлі кен |
| ... |
| | ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... |
| | |
| ... ... Сарыарқа, Қаратау қорғасын мырыш, мыс |
|Кадмий ... ... |
| | |
| ... ... ... ... Маңғыстау, Шығыс|
|Марганец (дүние |Қазақстан облылсы (Семей) ... ... | ... 25 % | ... | |
| ... ... ... Қаратау, Жоңғар Алатауы, |
|Қорғасын,.мырыш |полиметалл рудалары |
| | |
| ... ... кен ... Қоңырат, Бозшакөл,|
|Мыс ... ... ... ... ... Шилісай |
| | |
| ... ... ... Павлдодар, Шығыс |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... |
| | ... ... |Жезқазған мыс ... |
| | ... ... Алтай, Майқайың, Шыңғыс тауындағы полиметалл |
| ... ... ... ... ... ... |
|Селен, теллур |мыс ... |
| | |
| ... (кен орны ... ... ... |
| | ... |Шу, Іле, ... Алатау тауларында |
| | ... ... ... ... ... ... Сарыарқа|
| ... ... ... ... ... мен ... ... кен ... ... |
| | |
| ... ... ... ... Бұл бассейнге |
| ... ... ... Лисаков және Аят кен |
|Темір ... ... ... жатады. Алатау темір- марганец бассейні, |
|темір қорының 10 % ... ... қоры 500 ... марганец рудасының |
|Қазақстанда ) |қоры 80 млн. ... ... руда ... |
| ... ... |
| | |
| ... Көкшетау, Ақмола, Ақтөбе облыстары, |
| ... ... ... обл. ... | |
| ... ... (Оңтүстік Қазақстан), Маңғыстау, Қордай|
| ... ... ... ... ... |
|Уран (дүние жүзі |т.б.облыстарында ... 25,7 % (9000 | ... 3,5 млн | ... Қазақстанда )| |
| ... ... ... ... 30 кен ... ... (Қазақстанның |рудадағы хром тотығының мөлшері 20-60 % , дүние ... ... ... ... ... кен орны кездеспейді. Жетіқара, |
|жүзілік хромит ... ... ... ... ... Шығыс|
|қорының 1|3 бар) |Қазақстан ... ... ... ... кезінде түсірілген
суреттері келтірілген.
4- сурет. Темірді балқыту цехы
5 – ... ... ... ... құю ... ... . Темір қорытпаларын алғанда, бөлініп шыққан газдарды жандыру
кезі.
7- сурет. Кен ... ... ... ... ... келтіру цехы
8- сурет. Балқыған металды арнайы арықшалар арқылы шикізат алу бөліміне
жіберу кезі
а)
ә) 9- ... ... ... ... орындарында жұмыс атқаратын
қызметкерлер
а)
ә) 10- сурет.Балқыған ... ... ... құятын аймақ
11-сурет. Алынған темір өнімдерін орау цехы
12-сурет. Металдарды арнайы бункерлерде балқыту ... Қара ... ... әсерлері
Қара металлургиялық өндірісі атмосфералық ауаны, жер беті мен жер ... ... ... улы ... ... отырады.Барлық өнеркәсіп
өндірістердің арасында қоршаған табиғи ... ... ... ... ... ... компоненттер көміртек тотығы (43 – 67 %), қатты
заттар (15,5- 16,0 %), ... ... (10,8- 16,0 %), азот ... (5,2 ... %), ... (3 % – ға дейін). Орта есеппен 1 млн тонна ... қара ... ... шаң – 350, ... ...
200, көміртек тотығы – 400, азот ... – 42 ... ... ... ... атмосфераны ластайтын көздерге жататын
өндіріс түрлері мен орындары ... 2- ... ...... ... ... ... металлургиялық үрдістер
|Ластаушы көздер ... ... ... операциялар |
| ... ... ... және ... шикі ... ... ... өндірісі |құрамды күйдіру, ... және |
| ... ... ... |
| ... ... | ... балқыту |Шикіқұрам материалдарын |Домналық цехқа |
| ... ... ... ... |
| ... және құю ... ... |
| | ... мен ... ... | ... ... ... ... ... және құю, |Оттекпен үрлеу, |
| ... ... ... |
| ... пешке салу|аулада тасымалдау |
| | ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... жою, |
| | ... өңдеу, |
| | ... ... ... |Түйіршіктеу, салқындату,|
| ... ... ... ... ... |
| ... |кептіру, қыздыру, ожауды|
| ... салу ... ... |
| | ... және кокстау |
Барлық жоғарыда келтірілген металлургиялық үрдістерде қоршаған ортаға
шаң, көміртек пен ... ... ... балқыту кезінде күкіртті
сутегі, азот тотықтары, илек шығаратын ... улы ... ... булары бөлініп ... ... ... ... улы ... ... өте жоғары. Минералдық
заттармен қатар ... улы ... де, ... ... фенолмен, бенз(а)пиренмен, пиридин ... ... суды көп ... ... ... яғни ... ... өнеркәсіптің пайдаланатын суының 10 – 15% - ... сала ... ... қара ... ... 75% металлургиялық
пештерді, құрал – саймандарды салқындатуға қолданылады. Металлургия
өндірісінде ... ... ... ... келтірілген. Суды көп
мөлшерде пайдаланатын илек домна және болат балқыту өндірістері.
3- ... ... ... ... судың жұмсалатын мөлшері
|Өндіріс түрі |Өнімнің аталуы |Өнімге жұмсалатын ... |
| | ... ... м3/т ... су |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... % |
| | ... ... | |
| | | ... | |
| | | ... су | ... ... |12 |4,5 |5,0 ... ... |7,5 |0,6 |3,1 ... ... |12,5 |1,0 |5,2 ... ... |60 |4,5 |25,0 ... ... ... |52 |3,5 |21,7 ... ... |96 |5,5 |40,0 ... | |240 |20 |100 ... ... өндірістерінен шыққан ақаба суларда қалқыған
қатты бөлшектер, май, ... ... ... қосылыстары, ауыр
металдар және тағы басқа ластаушы компоненттер болады.
Ірі металлургиялық орталықтардан атмосфераға және ... ... ... ... заттардың мөлшері нормадан бірнеше есе артып
жатады. Металлургия өндірістерінің өздері және олардың қалдықтары ... ... ... ... залалзызданатын және утилденетін
қалдықтардың мөлшері 30 – 35 % - дан ... ... ... ... және ... газдар жатады [7].
ІІІ. Қорытынды
Қара металлургия саласын дамыту Қазақстанда екiншi ... ... ... қолға алынды. Әсiресе, шойын, болат, құрыш пен өзге
де металлургиялық өнiмдер ... ... ... ... ... да ... түрде жолға қойылған. Үкiмет бiрнеше рет ... ... ... ... ... ... және стратегиялық
басымдылығын ... ... ... ету
бағдарламаларын қабылдады. Жүйелi түрде ... ... ... ... ... мен ... ... беруде ақсап
жатқан тұстар баршылық. Мысалы, Қазақстандағы металлургиялық өнiмдердi
қажет ететiн ... ...... ... ... саласы.
Халықаралық қаржылық құрылымдардың несиелiк түрдегi көмегiнен қағылған
отандық екiншi деңгейлi банктер құрылыс ... ... ... ... ... белгiлi. Осының салдарынан қызмет көрсету алаңы ... шет ... ... ... мүдделi. Әсiресе,
экономикасы ерекше қарқынмен дамып келе жатқан Қытай мен ... ... да өз ... бар. ... ... сыртқа тасымалдауда
қытайлар алдарына жан салмайды. ... ... асты ... ... ... ... Нарыққа қатысты бәсекелестiктен туындайтын кейбiр тартыстар да
ресейлiк және украиндық нарыққа енуде кедергi ... ... ... 96 %-ын ... ... Бiрақ қазақтардың өнiмiн iшкi
нарыққа енгiзуге аса құлшынып ... жоқ. ... ... ... ... отандық өндiрiсшiлер кедендiк салық көлемiн азайтуды
ескертуде.
Мамандар ... ... ... ... кедендiк
салықтарды ретке келтiру керек дейдi. Сонымен қатар өндiру көлемi ... ... сай бола ... қазақстандық өндiрiсшiлер өнiмдi
тасымалдауда қиналады.Теңiзге шығар жол жоқ, сондықтан темiр жолмен тасиды.
Бұл тауар бағасының қымбаттауына ... ... ... ... ресурстарға
бай Қазақстанда кен орындарын игеруде алдарына жан ... ... ... ... ... бас қатырмайтын көрiнедi. Отандық ғалымдар
металлургия саласында тер төгетiн кез келген ... ... ... және ... ... ... ... ұсыныс жасауда. Сондай-
ақ, металлургиялық кәсiпорындар жанынан ... ... ... кәсiпорындар ашу қажет. Бұл өндiрiстiк технологияны жетiлдiруге жағдай
жасайды. ... ... ... ... ... ... мен ... туралы"
заң жобасында аталған мәселелердi ... ... ... ... ... ... ... нарықта
еңбек етуде. Жақын күндерi Қазақстаннан орыстардың да металлургиялық
кәсiпорындары ... ... ... ... жыл ... қара ... млн ... жуық жартылай дайын және толық дайындалған өнiмдерi
экспортталады. Бұл көрсеткiш уақыт ... ... ... келедi. Мысалы,
1994 жылдары 224 млн тонна көлемiнде экспортталған. Сыртқа ... ... ең iрi ... ... ... (20-35 млн
тонна), Германия (20 млн ... ... ... ... (15 млн
тонна), Франция, Италия және тағы ... бар. ... ... ... да
iрi экспортерлер қатарына қосылды. Әлемдiк нарыққа шығарылатын қара
металлургияның ... ... 2/5 ... ... Одақ құрамындағы
елдер өндiредi. Өндiрiлген өнiмнiң (90 млн тонна көлемiнде) тең жартысы
Еуро ... өзге ... ... ... ... ... ... әсiресе, АҚШ-қа импортталады. Құрышты сырттан ең көп тасымалдайтын
Құрама Штаттар болып табылады. Сондай-ақ, еуропалық ... Таяу ... да ... ... ... Бәсекелестiк қабiлетi күштi және өнiм
өндiру тұрғысынан алғанда, қауқарлы батыстықтар қазақстандық ... орын ... ... ... ... ... ... етiп жүрген
отандық кәсiпкерлердiң iсi тек үкiметтiк деңгейде қабылданатын ... ... анық ... ... мен web ... http\\www.Google.ru www.Wikipedia.org
2. http\\www.Google.ru www.inform.kz
3. http\\www.Google.kz ... ... ... ... ... ... Ж. Е. Өндірістік экология. – Түркістан – 200, - 19 б
7. А. Ж. ... Г. И. ... ... Жоғары оқу орындарына арналған
оқу құралы. - Алматы: Бастау баспасы, 2003. – 163- 187 ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның түсті металлургиясының картасын құрастыру (қара және түсті)53 бет
Галактикалардың имек айналуларын зерттеу68 бет
Дискілік галактикаларды моделдеу4 бет
Ғаламшарлардың көрінетін және нақты қозғалысы3 бет
Ғарыш және әлем. Әлемді гравитациялық линзалау әдісімен зерттеу53 бет
Қазақстан Республикасы ақпараттық кеңістігінің бәсекеге қабілеттілігін дамытудың 2006 –2009 жылдарға арналған тұжырымдамасы21 бет
«Табыс - шығыс» тепе-теңдіктегі толық үлгі. Инвестициялық сұраныс және тауарлы нарықтағы бағалар теңдігі25 бет
Ішкі нарықтағы тауар мен қызметтің бәсекелікке қабілеті76 бет
Азық-түлік нарықтарын мемлекеттік реттеу13 бет
Акшаның дамуы және нарықтағы маңыздылығы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь