Әлеуметтік нормалар жүйесіндегі құқық нормаларының алатын орны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... (3.4 бет)

І Әлеуметтік нормалар жүйесіндегі құқық нормаларының алатын орны
1.1 Құқық нормаларының мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..(5.11 бет)
1.2 Құқық нормалары және дара келісімдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...(12.13 бет)

ІІ Құқық нормаларының құрылымы
2.1 Құқық құрылымының элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...(14.20 бет)
2.2 Құқық нормаларының жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... (21.23 бет)

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . (24.26 бет)
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. (27 бет)
Курстық жұмыстың өзектілігі: Құқық жалпы ұғым болып табылса, құқықтық нормалар құқықты қалыптастыратын, дара ұғымдарының көп санадағы жиынтығы. Құқықтық нормалар құқықтың формалық болмысы, өмір сүруінің тыныс-тіршілігі, объективтендірілген түрі және сипаты.
Құқық тек құқықтық нормалар арқылы өмір сүреді, қоғамдық қатынастарды реттейді және қорғайды. Сондықтан құқықтық нормалар құқықтың ажырамас бөлігі болып табылады.
Құқықтық нормаларды қабылдау, бекіту әр уақытта мемлекет тарапынан болды және олардың мазмұнында қоғамдық қатынастарға түскен субъектілердің мінез- құлықтары, әрекеттері туралы информация бекітілді.
Құқықтық норма- қоғамдық қатынастарды реттеуде қолданылаиын әлеуметтік ережелердің бір түрі. Ол бүкіл халықтың мүддесін қорғаудың, мемлекеттің билігін, саясатын іс жүзіне асырудың құралы. Құқықтық норма қоғам мүшелерінің мінез-құлықын, іс-әрекетін арнайы ережелермен реттейді.
Жеке дара норма немесе нормалардың бір жүйесі құқық бола алмайды. Құқық деп қоғамның билігін, саясатын, мүддесін іс жүзінде асырудың толық қамтыған нормативтік актілерді жиынтығын айтамыз. Сонда да жеке дара құқықтық норманың маңызы зор. Оның мазмұны өте зор. Оның мазмұны өте күрделі мәселелерді біріктіреді. Қоғамдық мүддені, саясатты, мемлекеттік билікті, бостандықты, теңдікті, әділеттілікті, адамгершілікті, заңдылықты, тәртіпті, білімді, ғылымды, рухани сананы, халықтың әлеуметтік жағдайын, денсаулығын т.б. демократиялық іс-әректтерді.
Құқықтық норманың құндылығы:
- құқықтық нормалар қоғамды реттеп-басқарудың құралы, сол арқылы адамдардың, заңды тұлғалардың қарым-қатынастарына дұрыс бағыт беріп отырады;
- құқықтық нормалар қоғамдық құрылыс жүйені қорғаудағы ең сапалы құрал, нормативтік актілер қоғамға зиянды іс-әрекеттерге жауапкершілікті күшейтіп отырады;
- құқықтық нормалар қоғамның дамуына пайдалы қатынастарды қолдап, қолайсыздарын қысқартып, экономиканың, әлеуметтік жағдайдың жақсаруына мүмкіншілік жасап отырады;
- құқықтық нормалар қоғамда әділеттілікті, теңдікті, бостандық, т.б. демократиялық қағидаларды қалыптастырады;
- құқықтық нормалар халықаралық, мемлекетаралық байланысты, қатынасты жақсартудың құралы.
1. Ағдарбеков Т. Мемлекет және құқық теориясы Алматы,2003- 328 бет
2. Жоламан Қ.Д Мемлекет және құқық теориясы Алматы, 2005-296 бет
3. Өзбекұлы С. Мемлекет және құқық теориясы Алматы, 2006- 264 бет
4. Құқықтық жалпы білім беруді дамытудағы мәселелер // Жалпы тарих және құқықтану мектепте - №1; 2005- 13 бет
5. Сағынаев м. Құқық қандай формада өмір сүреді // Жалпы тарих және құқықтану мектепте - №2; 200- 14 бет
6. Мәмбетова А., Бекбаев Ғ. Тұлғаны үйлесімді дамытуда құқықтық тәрбиенің мәні зор // Қазақстан мектебі - №5- 2008- 3 бет
7. Әбенбаев С. Тәрбие теорисы мен әдістемесі. Оқу құралы. Алматы, 2004ж
8. Көптілеуова С. Құқық жалпы білім беруді дамытудағы мәселелер // Жалпы тарих және құқықтану мектепте - №1- 2005 ж
9. Бабанов Н. Жастарға құқықтық білім беру- заман талабы // Қазақстан тарихы (әдістемелік журнал), № 10- 2006 ж
10. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 ж
11. Сапарғалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы, 1997 ж
12. Жоламанов Қ. Д., Мұхтарова А.Қ., Тәукелев А.Н. Мемлекет және құқық теориясы Алматы, 1998 ж
13. Сапарғалиев Ғ. Заң терминдерінің сөздігі Алматы, 1996 ж
14. Нұрлыбай К.Н ҚР-ның құқықтық нормалары// Журнал право и государство- 2002-№ 2- 12 бет
15. Жоламан К.Д. Азаматтық қоғам және мемлекет // Құқық және мемлекет, 1999 ж,№ 3- 24 бет
16. Жоламан К.Д. ҚР-ғы мемлекеттік органдар жүйесіндегі саяси- құқықтық эволюция және өкімет биліктерін бөлісу. // Құқық және мемлекет,2001,№3- 2- бет
        
        Жоспар
Кіріспе
............................................................................
........................(3-4 бет)
І Әлеуметтік нормалар жүйесіндегі құқық нормаларының алатын орны
1.1 ... ... ... ... ... ... және дара ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... (24-26 ... ... ... (27 ... ... ... Құқық жалпы ұғым болып табылса, құқықтық
нормалар құқықты қалыптастыратын, дара ұғымдарының көп ... ... ... ... ... ... өмір ... тыныс-тіршілігі,
объективтендірілген түрі және сипаты.
Құқық тек құқықтық нормалар арқылы өмір сүреді, қоғамдық қатынастарды
реттейді және қорғайды. ... ... ... ... ... болып табылады.
Құқықтық нормаларды қабылдау, бекіту әр уақытта мемлекет тарапынан
болды және олардың мазмұнында ... ... ... субъектілердің
мінез- құлықтары, әрекеттері туралы информация бекітілді.
Құқықтық норма- қоғамдық қатынастарды реттеуде ... ... бір ... Ол ... халықтың мүддесін қорғаудың,
мемлекеттің билігін, саясатын іс жүзіне асырудың құралы. Құқықтық ... ... ... ... ... ... реттейді.
Жеке дара норма немесе нормалардың бір жүйесі ... бола ... деп ... ... ... ... іс жүзінде асырудың толық
қамтыған нормативтік ... ... ... ... да жеке дара
құқықтық норманың маңызы зор. Оның мазмұны өте зор. Оның ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
билікті, бостандықты, теңдікті, әділеттілікті, адамгершілікті, заңдылықты,
тәртіпті, білімді, ғылымды, рухани сананы, ... ... ... т.б. ... іс-әректтерді.
Құқықтық норманың құндылығы:
- құқықтық нормалар қоғамды реттеп-басқарудың құралы, сол арқылы
адамдардың, заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... нормалар қоғамдық құрылыс жүйені қорғаудағы ең сапалы құрал,
нормативтік актілер қоғамға зиянды ... ... ... ... ... ... дамуына пайдалы қатынастарды ... ... ... ... жағдайдың жақсаруына
мүмкіншілік жасап отырады;
- құқықтық нормалар қоғамда әділеттілікті, ... ... ... ... ... ... нормалар халықаралық, мемлекетаралық байланысты, қатынасты
жақсартудың құралы.
Құқық – жалпыға бірдей міндетті, мемлекетпен ... ... ... ... ... жиынтығы.
Мақсаты: Жұмысты жаза отырып, жасөспірімдерге құққытық нормалар туралы
ілімді сіңіре білу.
Курстық жұмыстың міндеті:
1. Құқық нормаларының ... ашу, ... ... нормалары және дара келісімдер туралы айту;
3. Құқық құрылымының элементтері;
4. Құқық нормаларының жіктелуін көрсету;
Зерттеу пәні: Құқық және құқық нормалары.
Зерттеу объектісі: ҚР ... ... ... ... құрылымы:Кіріспеден,екі тараудан(ішкі бөліктері ... және ... ... ... ... Әлеуметтік нормалар жүйесіндегі құқық нормаларының алатын орны
1.1 Құқық нормаларының ... ... ... ... ... ... ... бір түрі. Ол бүкіл халықтың мүддесін қорғаудың,
мемлекеттің билігін, саясатын іс ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін арнайы ережелермен реттеп
отырады.[3;116].
Жеке дара норма немесе ... бір ... ... бола ... деп ... ... ... мүддесін іс жүзінде асырудың ... ... ... ... ... да жеке дара ... ... маңызы зор.Оның мазмұны өте
күрделі ... ... ... ... ... ... ... әділеттілікті, адамгершілікті, заңдылықты, тәртіпті,
білімді, ғылымды, рухани сананы, халықтың әлеуметтік жағдайын, денсаулығын
т.б. демократиялық іс-әрекеттерді ... ... ... ... ... ... реттеп-басқарудың құралы, сол арқылы
адамдардың, заңды тұлғалардың қарым-қатынастарына дұрыс ... ... ... ... ... құрылыс жүйені қорғаудағы ең сапалы құрал,
нормативтік актілер қоғамға зиянды ... ... ... ... ... ... ... пайдалы қатынастарды қолдап,
қолайсыздарын қысқартып, экономиканың, әлеуметтік ... ... ... ... ... нормалар қоғамда әділеттілікті, теңдікті, бостандық, т.б.
демократиялық қағидаларды ... ... ... ... мемлекетаралық байланысты, қатынасты
жақсартудың құралы болып табылады.
Құқық – ... ... ... ... ... ... ... ретейтін нормалардың жиынтығы.
Құқықтық норма- құқықтың бір ... ... ... ... ... деуге болады.
Ол адам істерінің, жұмысының, тәртібінің ... ... ... және ... реттеп-басқарып отырады [3;116].
Адамдардың бостандығын реттейтін норма екі ... ... ... өз ... өз ... ... жоспарлауы; екінші-
өз мүдде-мақсаттарын өздері анықтап, оны өздерінің жүзеге асыруы.
Қоғамдағы барлық процесс, барлық қарым-қатынастар ... ... ... басқарылады.
Нормативтік актілер әлеуметтік жеке мемлекеттік ықпал ету қасиеттерін
біріктіріп, қоғамның дұрыс, ... ... ... халықтық тәртіптің
нығаюына мүмкіншілік жасап отырады.
Құқықтық норамның негізгі ... ... ... ... ең ... ... ... отырады.
2. Ол қатынастардың басым көпшілігі бостандықты, әділеттілікті,
теңдікті, адамгершілікті және ... ... ... ... мәдени т.б. даму бағыттарын қамтып, реттеп,
басқарады. Бұл ... ... ... ... Қ.Р.
Конституциясында және заңдарда көрсетілген.
3. Норма- көп қатынастардың мазмұнын, орындалу бағыттарын, ... ... ... ... отыра, болашақ қатынасты, оны
реттеудің, орындаудың «үлгісін» жасайды.Осы үлгілерді зерттеу арқылы
ғалымдар мемлекеттердің өткен тарихымен танысуға мүмкіндік алады.
4. Нормативтік ... ... ... ... көп ... реттеп-басқарып отырып, тұрақты нормаға айналды. Бұл екі жақты
әлеуметтік тұрақты ... ... деп ... процесс
заңдылықты нығайтуға, құқықтық тәртіпті сақтауға зор үлес қосады.
5. Нормативтік актілер мен ... ... ... ... ... ... ... болып табылады . Сол себепті халық осы
нормалардың дұрыс орындалуына үлес қосуы ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген сипаттары оның
мазмұнын, маңызын, қоғамдағы қарым-қатынастарды реттеп-басқаруындағы ролін
толық түсінуге көмектеседі.
Құқықтық нормалардың белгілері:
1. Норма- ... ... ... ... күші бар
нормативтік актісі. Мұндай нормалар қоғамдағы тәртіптің үлесіне
айналды.Себебі ол ... ... ... ... ... ... ... Нормада субъектілердің құқықтары мен ... ... ... ... ... ... түрде орындалмаса, еріксіз орындатылуы ... ... ... ... ... орындалуын мемлекет қамтамасыз
етеді.
5. Құқықтық норма адамдардың, қоғамның тәртібінің кепілдігі болады.
Құқықтық нормасыз ... ... ... заңдылық, тәртіп, жоспар,
мағыналы, сапалы қарым-қатынас болуға тиіс емес [3;118].
Құқықтық норманың ... ... ... керек.
Сонда ғана оны дұрыс орындауға болады.
Өмірде мазмұны толық емес нормалар кездеседі. Бір ... ... ... ... оны қашан, қандай жағдайда қолдануды
көрсетеді, үшіншіде- қолдану нәтижесін көрсетеді.
Үшеуін біріктірсе бір толық норма болып шығады. ... ... ... ... кездеседі. Нормалардың басым көпшілігі толық түрде болады. Егерде
толық болмаса жетіспейтін элементтерін сілтеме арқылы тауып алуға болады.
Сонымен, құқықтық норма- ... ... ... құқықтары мен
міндеттерін реттеп-басқарып отыратын жалпыға бірдей мемлекетпен ... ... ... ... бірігіп, оның құрылымын қалыптастырады.
Бірақ ол элементтердің болуы, тізілу қатары, бағыты, мақсаты нормативтік
актілердің түріне байланысты. Құрылымы жөнінде құқықтық нормалар екі ... ... ... ... және ... ережелерінің нормасы [3;118].
Негізгі заңды нормаларда элементтердің мазмұны норманың кіріспесінде
немесе бірінші бабында толық көрсетіледі. Мысалы, Қазақстан ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Тәртіп ережелерінің нормаларында элементтер нормативтік актілердің
баптарында, бөлімдерінде көрсетіледі.
Құқықтық ... ... ... ... санкция.
Диспозиция- қатынатың мазмұны мен субъектілердің мазмұны ... ... мен ... ... ... ... құқықтық тәртіптің үлгісі- моделі. Мысалы,
ҚР, АЗК, 482б. Екі ... көп ... ... мен ... тұлғалардың
міндеттері мен құқықтары айқын көрсетілуі.
Диспозицияның үш түрі болады:
- жалпылама түрі- нормада субъектілердің құқығы мен ... ... ... ... ... туралы заңда республикалық,
облыстық, аудандық, органдардың міндеттері жалпылама көрсетілген;
- толық-айқын ... ... ... ... анық ... ... кодекстің баптарына диспозицияның мазмұны толық
көрсетіледі:
- сілтеу түрі- диспозицияның мазмұны ... ... ... ... ... ... кодекстің бірнеше баптарына ... ... ... ... ... ... номативтік акті қалай
орындалуы керек, осы жағдайларды көрсетеді. Мысалы, бұзақылық үшін жауапқа
тартылатын адам қоғамдық тәртіпті бұзу ... үш түрі ... ... ... ... бір жағдайдың болуын немесе болмауымен
байланысты болса мұндай гипотезаны ... деп ... ... ... ... бірнеше жағдайдың болуы немесе болмауымен
байланысты болса ондай гипотезаны – ... ... деп ... ... норманың іс-әрекеті бірнеше жағдайдың біреуін таңдау арқылы
басталса- мұндай гипотезаны ... ... деп ... диспозиция мен гипотеза дұрыс орындалмаса оның жағымсыз ... ... мен ... үш түрі ... абсолютті- айқын санкция: жұмыстан шығару, қызметін төмендету, айып
төлеу т.б.
- салыстырмалы айқын ... ... мен ... ... ... ... ... көрсетілген түрлерінің қайсысын
қолдану тиісті мекеменің еркінде-құзрында.
Осы үш ... ... ... ғана нормативтік акті өз міндетін, өз рөлін
дұрыс, уақытнда, жақсы орындай алады.
Егерде нормада бір екі элементтері жоқ ... ... ... ... алу ... ... жеке ... норманың элементтері толық
болмайды. Конституцияның баптарында тек ... мен ... ... Қылмыстық кодексте тек диспозиция мен санкция ғана болады.
Іс жүзінде ... ... ... ... әр ... мүмкін немесе бірнеше нормтивтік актілердің баптарында болуы ... ... ... ... ... элементтерінің құрылу тәсілдері.
1. Тікелей норманың үш элементін толық ... ... ... ... көбінде қолданылады. Бұл құқықтық нормалардың іске асуын,
орындалуын жеңілдетеді.
2. Сілтеме тәсіл норманың жетіспейтін элементі ... осы ... ... ... ... ... құқықтық норма, заңның немесе нормативтік актілердің баптары бір-
біріне ұқсас емес ... ... ... ... ... ... оны
іздестіріп табуға болады.
Құқықтық нормалар бірнеше түрге бөлінеді:
1. Қоғамның әр ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, білім, ғылым, т.б. ... ... ... ... мемлекеттік, әкімшілік, қаржы, еңбек, жанұя,
азаматтық, қылмыстық, азаматтық-процессуалдық, ... т.б. ... ... ... жұмысына қарай нормалар екіге бөлінеді: реттеуші ... ... ... ... нормалар үшке бөлінеді: міндеттеуші нормалар; тыйым
салушы нормалар; ерік беруші нормалар.
5. Норманың ... ... ... нормативтік актілер үшке
бөлінеді; нақты ... ... ... ... анық ... ... ... нормалар- мазмұны, элементтері түгел
емес, мәселені болған істің ... ... ... ... ... ... норманың жүзеге асуының бірнеше бағыты, әдісі
болуы.
6. Субъектілеріне қарай нормалар екіге бөлінеді: ... ... ... ... ... нормалар- қоамның мамандық салаларының қарым-
қатынасын реттеп-басқаратын нормалар.
8. Мысалы, азаматтық, ... ... ... ... ... ... осы ... бағыттар, бойынша құқық өзінің күнделікті қоғам
өмірін реттеп, ... ... ... ... нормалары заңдылық пен құқық тәртіп, азаматтардың
құқығы мен міндеттері, заңдарды ... ... ... ... мен ... ... құқықтың қоғамдағы міндеттерін
орындаудағы ... ... ... ... нормалардың мүлтіксіз орындалуы азаматтарды тәрбиелеу, бақылау
әдістерімен қатар әкімшілік немесе жауапқа тарту арқылы ... ... ... норма- қоғамдық қатынастарды реттеуге ... ... ең ... ... ... қолы ... егеменді мемлекет құру кезінде
құқықтың даму процесі басталып, аяқталмаған жағдайда нормативтік актілердің
дамуын ... ... ... ... ... ... бар.
Қазақстан Республикасының құқығы үш бағытта дамуда:
- қоғамда өмірге келіп, қалыптасқан ... ... ... үшін
құқықтық нормалар қабылданып, қызмет жасауда;
- қоғамның объективтік даму процесін ... ... ... ... ... ... ... дайындау;
- қоғамның өткен дәуірін ғылыми тұрғыдан зерттеп заңды ... ... ... ... сапасын жақсарту.
Құқықтық нормалар қоғамның экономикалық -әлеуметтік ... ... ... ... ... тек ... ... – экономикалық даму процесін басқарумен
шектелмейді.
Сонымен бірге адамдардың және заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... дамуы қажеттілігін,
тілектерін жақсы ... ... ... ... дейді.
Ал сол объективтік процесті ... ... ... ... ... ... екі ... арасында тығыз байланыс, бір-біріне тәуелділік, іс-
әрекетінде бірлестік болады.
Бұларсыз объективтік және ... ... ... ... ... мемлекет бұл процестің біржақты дамуына жол бермеуге тиісті.
Субъективті құқықтың белгі- нышандары:
- субъектілердің құқықтарының ... ... ... ол құқықтарды іске асыруға, пайдалануға мүмкіншіліктің ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
бақылауында, қорғауында болуы.
Қазақстан мемлекетінің құқығының объективтік және субъективтік қалыптасу
жолдары осындай. Бұл ... ... ... ... де ... ... ... де, нысаны да ұқсас деуге болады. Тек аздап ерекшеліктері
бар.
Мысалы,біздің Қазақстан мемлекетіміздің құқығының даму ... ... ... және ... ... тәжірибелерін өте кең
пайдаланамыз. Қазақстан Республикасының құқық нысанының түрлері:
- құқықтық әдет-ғұрып, ... ... ... ... шарттар;
- нормативтік құқықтық актілер.
Қазақстан мемлекетінің нормативтік актілерінің түрлері, ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдар
мен бірлестіктер, саяси партиялар, еңбек ұжымдары өздерінің құзыретіне,
өкілеттігіне сәйкес нормативтік ... ... ... ... ... міндетті.
Конституцияның талаптарының дұрыс орындалуын Президенттің аппараты мен
Конституциялық Кеңес бақылап отырады.
Республика Конституциясында көрсетілген ... ... заң күші ... жай жарлықтар шығарады. Республика ... ... мен ... ... ... жарлықтары Конституция мен
Республика заңдарының негіінде және оларды орындау үшін ... ... ... Республика Президентінің актісін шығаруды талап ететін Президенттің
конституциялық өкілеттігі ... ... ... және ... органдарының халық алдындағы жауапкершілік
заңдарында белгіленген ... ... ... ... ... ... ... ету мәселелері шешілді:
3. Парламенттің заңды міндетіне кірмейтін, сондай-ақ Үкімет пен басқа да
мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... жүйелендіру жүзеге асырылады.
4. Республиканың экономикалық және ... ... ... ... ... бойынша шешімдер қабылданады.
Республика парламентінің актілері:
Парламент Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші ... ... оның ... ... Конституциялық және
заңдарды қолдануды енгізу мәселелері жөніндегі Парламенттің нормативтік
қаулылары түрінде заң ... ... ... өз ... бойынша, сондай-ақ қаулылар қабылдамайды.
Парламент пен Палаталар өз құзіретіндегі мәселлер бойынша үндеулер,
декларация, мәлімдемелер және заңдық ... ... өзге де ... ... ... заң ... және ... актілерді
Палаталар бойынша бөлек жүргізіледі.
Үкімет актілері- заңдардың және Республика Президенті актілерінің негізінде
және соларды орындау үшін шығарылатын Үкіметінің нормативтік ... ... ... ... алқалық отырыстарында дауыс беру арқылы қабылданады, оған
Премьер-Министр қол қояды. Премьер-Минситр өз ... ... жеке ... ... ... және ... ... бүкіл аумағында міндетті күші болады. ... ... ... ... мен ... өзі, ал Премьер-Министрдің
өкімдерінің күшін Республика ... ... ... жоя ... ... Заң жүзінде жоғарғы өкімет органы парламент,
сайлауда жеңіп шыққан саяси ... ... ... ... өз ... ... ... бағынышты және оның алдында есеп
береді. Парламент конституциялық, төтенше тағы ... ... ... ... ... ... басқа органдарының нормативтік актілер шығару, қабылдау,
бекіту ... ... ... көп ... ... 1993 ж. ... бойынша Парламенттік Республика, 1993
ж. ... ... ... ... 19955 ж. ... ... – Президенттік Республика болды.
1.2 Құқық нормалары және дара келісімдер
Құқықтық нормалар басқа әлеуметтік нормалармен салаыстырып ... ... ие, ... ... ... мінез-құлықты бекітеді.
Осыдан мынадай қорытынды туындайды:
Құқықтық нормалар өмірде болған жағдайларға сан аллуан рет қолданылады
және ол жеке бір субъектке бағытталмайды, жалпыға бірдей ... ... ... ... ... ... ... адамдарға ең қажетті, керекті қарым-қатынастарды
реттеп- басқарып отырады. Ол ... ... ... әділеттілікті, теңдікті, адамгершілікті және қоғамның
экономикалық, саяси, әлеуметтік, рухани, мәдени т.б. даму ... ... ... Бұл ... негізгі бағыттары,
қағидалары Конституцияда және заңдарда көрсетілген.
2. Норма- көп ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп отырды.
3. Болашақ қатынастың, оны реттеудің, орындалуының «үлгісін жасайды».
Міне, осы ... ... ... ... ... өткен
тарихымен танысып жатады.
4. Нормативтік актілердің көпшілігі ... ... көп ... ... ... басқарып, тұрақты нормаға айналады. Бұл екі
жақты әлеуметтік тұрақты процесті типизация деп ... ... ... зор. ... ... ... ... сақтауға зор үлес
қосады.
5. Нормативтік актілер, мемлекеттік норма, оның орындалуы жалпы қоғамдық
міндет, оны халық түсінеді, ... ... олар ... дұрыс
орындалуына үлес қосады.
6. Сонымен, құқықтық ... ... ... ... оның
мазмұнын, маңызын, қоғамдағы қарым-қатынастарды реттеп- басқаруын
толық түсінуге болады.
Құқықтық нормалардың белгілері:
1. Норма- ... ... ... ... ... оның ... бар. ... нормалар қоғамдағы тәртіптің үлесіне айналады.
Өйткені ол нормаларды ... ... ... ... ... ... субъектілердің құқығы мен міндеттері, орындалу жолдары толық
көрсетіледі. Егер де ... ... өз ... тек ... келтірмеулері керек.
3. Норма ерікті түрде орындалмаса, еріксіз орындатылуы.
4. Құқықтық ... ... ... ... ... ... ... нормалардың жүзеге асырылуын, орындалуын мемлекет қамтамасыз
етеді.
6. Құқықтық норма адамдардың, қоғамның тәртібінің кепілдігі болуы.
Құқықтық нормасыз қоғамда ... ... ... ... жоспар,
мағыналы, сапалы қарым-қатынас болуға тиіс емес.
Құқықтық норманың мазмұны толық болу керек.
Сонда ғана оны ... ... ... ... ... ... емес
нормалар кездеседі. Бір нормада қатынастың мазмұны көрсетіледі, екіншісінде-
оны ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Үшеуін біріктірсе бір толық норма болып шығады. Мұндай ... ... ... кездеседі. Нормалардың басым көпшілігі толық түрде болады. Егерде
толық ... ... ... ... ... ... алуға болады.
Мемлекеттік органдар өздерніңі құқық бекіткен ... ... ... ... Бірақ, қабылдаған нормалардың бәрі құқықтық
нормалар болып саналмайды ... ... ... келісімдері әр түрлі жағдайларға байланысты
болған сәттерге ... ... ... ... Президентінің бір адамды орденмен
парапаттау туралы ... ... ... ... ... тұрған бөлім,
басқарма бастықтарын тағайындау туралы шығарған бұйрықтары, облыс әкімінің
аппараттағы бөлім басшысын тағайындау туралы шығарған ... және ... ... ... ... шығарған келісімдері өздерінің құзырларына
айланысты бір ғана жағдайларға қатысы бар, басқа ... ... ... заң ... ... ... мен үкімдері де дара
келісімдер қатарына жатады [4;119].
Дара келісімдер құқық нормалар сияқты ... ... ие ... бір ғана ... қолданылады, сонымен өзінің күшін жояды.
ІІ Құқық нормаларының құрылымы
Құқық құрылымының элементтері
Құқықтық нормалардың өздеріне тән арнайы құрылымы ... ... ... ... теорияға және тәжірибеге мәні өте зор. Оны
меңгеру, білу арқылы заңгерлер құқықты қолдану ... ... ... норманың құрылымы дегенмііз қисынды мағынамен оынң ішкі
мазмұнынынң ... ... ... ... ... ... ... тұрады:
1. Гипотеза (шарт, жағдай)
2. Диспозиция (мінез-құлық)
3. Санкция (жаза)
Гипотеза- өмірде болатын нақтылы ... ... ... Негізінде «Егер» деген мағынамен қамтылады. Гипотеза құрамдық
мағынасына ... ... ... ... Жай ... гипотеза бір ғана жағдай ... ... ... іс ... ... ... қолданылады.
2. Күрделі гипотеза екі немесе бірнеше жағдайлар арқылы диспозиция
қолданылады. Мысалы, «Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бекітеді: «Республика Президентін,
Парламент Мәжілісінің және мәслихаттарының депутаттрарын жергілікті
өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау ... ... ... төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру жағдайында
өткізеді». Бапта көрсетілгендей ... өтуі үшін ... ... бекітілген.
Дәрежелі кесімділік сипаты бойынша болжамдар абсолюттік- келісімді және
салыстырмалы кесімді болып бөлінеді.
Абсолюттік- кесімді гипотеза өзінің мәтінінде құқықтық ... ... ... ... ... жағдайлары мен шарттарын көрсетеді.
Мысалы, «Қазақстан Республикасы неке және ... ... 11- ... ... ... ... ... біреуі болса да басқа тіркелген некеде тұрған адамдардың;
2. тікелей ата-тегі бойынша және ... ... ... туыстардың;
3. асырап алушылар мен асырап алынғандардың;
4. біреуін болса да ... ... ... ... кемдігінің
салдарынан сот әрекетке қабілетсіз деп танылған адамдардың ... ... ... ... Азаматтық іс жүргізу кодексінің 249-
бабы абсолюттік кесімді нормалар санатына жатады; «сот егер»:
1. талап қоюшы осы санаттағы істер үшін ... ... ... ... ... дейін шешудің міндетті тәртібін сақтамаса және осы ... ... ... ... әрекетке қабілетсіз адам берсе;
3. арызға қол қойған және оны берген адамның арызға қол ... және ... ... жоқ ... осы ... ... соттың іс жүргізуінде осы тараптар арасындағы, сол
мәселе туралы дау бойынша және сол негіздер бойынша бұрын ... ... ... ... ... бұл даулы заңға сәйкес аралық соттың шешіміне беру
туралы келісім жасалса және жауапкерден істі мәні ... ... ... ... сотта шешуге қарсылық білдірсе;
6. өздерінің қатысуынсыз істі қарауды өтінбеген талап қоюшы ... ... ... ... өзінің қатысуынсыз істі қарауды өтінбеген талап қоюшы екінші шақыру
бойынша сотқа келмесе, ал жауапкер істі мәні ... ... ... ... ... сай іс ... адам ... талапты қолдамаса;
9. талап арызды қайтарып алу туралы өтініш берілсе, ал жауапкер істі мәні
бойынша қааруды талап ... ... ... күші ... бағалы қағаздар және ордерлі
бағалы қағаздар бойынша құқықты қалпына келтіру туралы істер жөніндегі
өтініш жарияланымнан бастап үш ай ... ... ... ... ... ... Осы көрсетілген шарттардың бірі
анықталатын болса сот арызды ... ... ... диспозиция
өзінің құқықтық күшіне енеді.
Салыстырмалы- кесімді гипотеза- ... ... іс ... ... ... шеңбер көлемінде шарттардың бірнеше мүмкіндіктерін
беруді бекітеді. Мысалы, «Тұрғын үй қатынастары ... ... 90- ... ... ... ... бола алады.
«Егер мемлекеттік тұрғын үй қорындағы тұрғын үйде... тұрғын үй сақталатын
уақытша болмаған жалға алушының отбасы мүшелері ... ... ... ... тұрғын үйге қосымша жағау шарты бойынша тұрғандарды кіргізуге не
тұрғын үйдің сақтау мерзімінде уақытша ... ... ... ... ... ... салыстырмалы кесімді гипотеза арқылы екі
мүмкіндік шартын бекітіп отыр.
Баяндау тәсілі ...... ... және ... болып екі
түрге бөлінеді.
Абстрактілік гипотезада дара, жеке ... ... ... ғана ... Мысалы, Қазақстан Республикасының Қылмыстық
кодексінің 73- нормасында: «Қылмыс жасағаннан кейін оның өз іс ... ... ... мен қоғамдық қауіптілігн ұғыну не оған ие ... ... ... ... ... болған адамды сот жазадан
босады, ал жазасын өтеп жүрген адамды одан әрі өтеуден босатады».
Нормада ... ... ... ұғым ... ... ... беріп тұр.
Себебі, қандай аурулар екені нақтылы, жекеленіп көрсетілмеген: шезофрения
ма, эпилепсия ма, депрессиялық ... ба. ... ... ... ... ... қысқарту мақсатын көздейді.
Казустық гипотеза деп құқық нормаларында нақтылы, жеке жағдайлардың
барлық ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Азаматтық кодексінің 115- бабын жатқызуға
болады.
Бұл нормада жеке мүліктік емес, игіліктер мен құқықтар жеке ... ... жеке ... ... ... ... абырой,
игі атақ, іскерлік бедел, жеке өмірге қол ... жеке ... ... ... есім алу ... автор болу құқығы, шығармаға ... ... ... ... ... ... кейбір қатынастар
немесе кейбір объектілер оның құрамына, тізіміне, кірмей қалу қаупі бар.
Бұл жағдайларда құқық қолдану барысында айтарлықтай ... ... деп ... ... ... ... мінез-құлық
ережелерін айтады.
Диспозиция құқықтық әдебиетте негізінде екі ... ... ... ... және ... ... тәсілі бойынша диспозициялар жай, суреттемелік, сілтеме,
бланкеттік болып бөлінеді.
Жай ... бір ... ... ... ... жай диспозициясы
бір ғана, нақтылы зардаптардың болуын бекітеді.
Мысалы, ... ... ... үй ... туралы» заңның
27- бабы уақытша тұрғындар жалдау ... ... ... ... ... ... ... жай дипозиция мағынасымен бекіткен.
Суреттемелік диспозиция- субъектілердің ... ... ... ... ... ... баяндайды. Мысалы,
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 175- бабы ұрлықты «бөтен
мүлікті жасырын ұрлау» ... ... ... ... ... ... көрсеткен.
Азаматтардың мүліктері жасырын түрде ұрланса, ол ұрлық болып саналады.
Немесе, 179- бап қарақшылықты «бөтен мүлікті ... ... ... ... ... ... мен денсаулығына қауіпті күш көрсетумен
немесе ... ... күш ... деп ... ... ... жасай»
деген суреттемелік диспозициямен берілген.
Сілтемелік диспозиция- нормативтік кесімнің басқа баптарына, ... ... ... тармақтарына сілтеу жасайды. Негізінде ... ... ... ... ... және ... ... пайдаланылады.
Бланкттік диспозиция- құқық нормасы өзінің диспозициясында субъектілердің
мінез-құлықтарын жалпылама бекітіп, басқа нормативтік- ... ... ... ... ... жай, ... және ... болып құралады.
Жай диспозицияда мінез-құлық нақтылы мағынада, оның арнайы ерекшеліктері
мен мазмұндық мағыналары ... ... ... ... Неке және ... ... ... 24- бабының 2- тармағында
«Мәжбүрлеп қиылған неке ... деп ... ... дипозицияда – субъектілердің мінез-құлықтарының ерешеліктерін,
мазмұндық мағыналарын толық және жан- жақты дәрежеде ашып ... ... ... ... құқықтық қатынастарға түскен
жағдайда мінез-құлықты өз тарапынан таңдап алуға мүмкіндігі болады.
Сонымен қатар теорияда диспозиция өзінің формалық әлпеті ... ... ... және ... беретін түрлерге бөлінеді.
Тыйым салатын диспозиция құқық субъектісіне арнайы бір әрекетті немесе
әректсіздікті жасауға ... ... ... оны ... бұзушылық санатына
жатқызады.
Міндеттейтін диспозиция- құқық субъектілеріне арнайы міндеттерді жүктейді
және қажетті мінез-құлықты істеуді жариялайды.
Мысалы, Қазақстан ... ... 34- ... ... ... Конституциясын және заңдарын сақтауға,
басқа адамдардың ... ... ... мен ар ... ... ... диспозицияда субъектілерге құқық ... ... бір ... іс жүзінде асыруға, әрекет жасауға құқық береді.
Мысалы, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 18- ... жеке ... мен ... ақша, хат жазысу, телефонмен сөйлесу,
поштамен, телеграф арқылы және өзге де ... ... ... ... ... ... беретін диспозицияны бекіткен.
Санкция- мемлекет тарапынан құқық нормасын субъектілерге қолданылатын
жаза, заңды жауапкершіліктің түрлері.
Мемлекет және ... ... ... ... ... ... дәрежесі бойынша және көлемі бойынша болып бөлінеді.
Құқық салалары бойынша конституциялық, ... ... ... және т.б. ... ... қамтиды.
Нақтылы дәрежесі бойынша санкция абсолюттік келісімді, салыстырмалы кесімді
және альтернативтік болып бөлінеді.
Абсолюттік кесімді санкция ... ... ... кезеңнің алғашқы
жылдарында кеңінен пайдаланылды, жаза қолдану нақтылы сипаттан ада болды,
тіпті «заңның барлық қатаңдығын пайдаланып ... ... ... ... ... бассыздыққа, репрессияға тікелей ол ашты.
Қазіргі кезеңде абсолюттік кесімді ... ... ... жиі ... ... істеген әрекетіне қарай даралануына кедергі келтіреді.
Салыстырмалы кесімді санкцияда жазаның ... және ... ... ... 2 жылдан 5 жылға дейін бас бостандығынан айыру, немесе 3 ... ... ... ... ... барлық
кодексерінде жиі кездеседі, және бұл жаза судьяға жазаны ... ... оның ... ... ... ... береді.
Көлемі бойынша санкция жай және күрделі болып бөлінеді.
Жай санкцияда әрекет үшін бір ғана жаза ... ... ... кодекстің 159- бабының 5- тармағында
есуастық немесе ақыл-ечі кем болуы салдарынан әрекет қабілеттілігі жоқ деп
танылған адам ... ... ... ... ... көрсетілген.
Күрделі санкцияда құқыққа қарсы жасалған әрекет үшін ... жаза ... ... көрсетіледі. Мысалы, Қазақстан Республикасы Қылмыстық
кодекстің 179- бабының (Қарақшылық) «Г» тармағы белгіленген.
Егер ұрлық немесе ... ... үшін ... екі немесе одан да көп
рет сотталған адам жасаған қарақшылық- мүлкі тәркіленіп, сегіз жылдан ... ... ... бас ... ... ... Құқық нормаларының жіктелуі
Құқық нормаларының негізгі функциялары қоғамдық қатынастарды
реттеу және ... ... сол ... ... ... ... нормаларды реттеу функцияларына байланысты топтастырып ... бір ... ... ... ... нормалар мүліктік қатынастарды ... ... ... ... әкімшілік, банк, сайлау, инвестиция, жер сияқты
қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... байланысты конституциялық-
құқықтық, әкімшілік-құқықтық, азаматтық-құқықтық және т.б. болып ... ... ... ... іс ... ... байланысты мынандай
түрлерге бөлінеді:
1. Міндеттейтін (диспозицияда көрсетілген)
2. Тыйым салатын
3. Құқық беретін
4. Дефинитивтік нормалар ... ... заң ... ... бір ... ... берілуі.
Бұл нормаларда субъектілердің құқықтары мен міндеттері нақтыл
дәрежеде, не мағынада көрсетілмейді.
Бір ... ... ... ... ... ... ... рөл атқарады және ... ... ... ... ... жиі ... ... Республикасы Қылмыстық кодексінің 9- бабы
қылмыстық ұғымының мына анықтама мағынасында бекіткен :
«Осы ... ... ... ... ... айыпты қоғамдық қауіпті
әрекет қылмысдеп ... және ... ... ... 1- бабында некенің ұғымының, «неке ерлі-
зайытылар арасында мүліктік және мүліктік емес жеке қатынастарды ... құру ... ... ... ... ... ... заңдарда белгіленген тәртіппен тараптардың ерікті және ... ... ... ... пен ... арасындағы толық тең құқықтық
одақ»,- деген дефинициямен берген [4;128].
5. Декларативті нормаларда негізгі құқықтық идеялар жариялану мағынасында
көрсетіледі.
6. Мысалы, Қазақстан ... ... іс ... ... ... ... процестің барлық міндеттері былай деп
жарияланған: «Қылмыстық процестің ... ... тез ... ашу, ... ... адамдарды әшкерлеу және қылмыстық ... ... ... және ... ... қолдану болып табылады».
7. Құқықтық реттеу тәсілі бойынша құқықтық нормалар ... ... және ... ... ... ... нормалар субъектілерге өз тараптарынан құқықтары мен
міндеттерін және ... ... ... жағдайда еркіндік таңдау
мінез-құлқы қамтамасыз етіледі.
Мысалы, азаматтық құқықтың нормалары осы санатқа жатады.
Императивтік нормалар қатаң сақталуды, орындалуы талап етеді және ... ... ... ... ... ... ... императивтік болып саналады.
Мадақтайтын нормаларда құқықтық қатынастарға түскен ... ... ... мен ... бекітіледі.
Сол арқылы субъекттер арнайы белгіленген мадақтауға ие болады.
Мысалы, бекітілген ... ... ... ... ... ... үлгілі тәртібі үшін мерзімінен бұрын босатылуы мүмкін.
Немесе адам көмбе тауып алған болса Қазақстан Республикасының ... 247- ... 2- ... ... ... ... бекітеді:
«Тарих және мәдениет ескерткіштеріне жататын ... ... ... ... олар ... ... ... берілуге тиіс. Бұл
орайда ондай көмбе табылған жер учаскесін пайдаланушы немесе қозғалмайтын
мүлікті меншіктеуші және ... ... адам осы ... ... елу ... ... алуға құқылы» [4;128].
Сонымен қатар, мемлекет және құқық теориясында ұсыныстық нормалар да
жиі пайдаланылады.
Мысалы, Қазақстан ... ... ... жарлықтарында
Үкіметке арнайы бір саланы реттеуге қаулы ... ... ... жасауы
мүмкін.
Функиялары бойынша құқықтық нормалар ретейтін және құқық ... ... ... ... диспозицияларында құқықтық қатынасқа
түскен ... ... мен ... ... ... ... ... мен қақтығыстар тәртіптік жүйеге түседі.
Сатып алу, айырбас жасау, шартқа отыру, некеге ... ... ие ... және ... ... ... құқық бұзушылыққа ... ... ... ... күш ... ... қол сұғылған,
бұзылған құқықтарды орнына келтіреді, ... ... ... ... ... ... негізінде әкімшілік, қылмыстық
кодекстің ерекше бөлімдерінің баптарында нақтылы мағынада ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
ережелердің бір түрі. Ол бүкіл халықтың ... ... ... ... іс ... ... ... Құқықтық норма қоғам
мүшелерінің мінез-құлықын, іс-әрекетін арнайы ережелермен реттейді[3;116].
Жеке дара норма немесе нормалардың бір ... ... бола ... деп ... ... ... мүддесін іс жүзінде асырудың толық
қамтыған нормативтік актілерді жиынтығын айтамыз. Сонда да жеке ... ... ... зор. Оның ... өте зор. Оның ... өте
күрделі мәселелерді біріктіреді. Қоғамдық мүддені, саясатты, мемлекеттік
билікті, бостандықты, теңдікті, ... ... ... білімді, ғылымды, рухани сананы, халықтың әлеуметтік жағдайын,
денсаулығын т.б. ... ... ... ... құқықтық нормалар қоғамды ... ... сол ... ... ... ... дұрыс бағыт беріп
отырады;
- құқықтық нормалар қоғамдық құрылыс жүйені қорғаудағы ең сапалы құрал,
нормативтік актілер ... ... ... ... ... құқықтық норма- қоғамдағы қатынас субъектілерінің құқықтары мен
міндеттерін реттеп-басқарып отыратын жалпыға бірдей мемлекетпен қамтамасыз
етілетін ереже-қағида.
Құқықтық нормалардың элементтері ... оның ... ... ол ... ... тізілу қатары, бағыты, мақсаты нормативтік
актілердің түріне байланысты. Құрылымы жөнінде ... ... екі ... ... заңды нормалар және тәртіп ережелерінің нормасы [3;118].
Негізгі заңды нормаларда ... ... ... ... ... ... толық көрсетіледі. Мысалы, Қазақстан Республикасының
«Салық туралы» заңында норманың элементтері 1-бабында көрсетілген.
Тәртіп ережелерінің ... ... ... ... ... ... ... нормалардың элементтері:
диспозиция, гипотеза, санкция.
Диспозиция- қатынатың мазмұны мен ... ... ... ... мен ... көрсетеді.
Диспозиция норманың діңгегі, құқықтық тәртіптің үлгісі- моделі. Мысалы,
ҚР, АЗК, 482б. Екі немесе көп жақты ... мен ... ... мен құқықтары айқын көрсетілуі.
Диспозицияның үш түрі болады:
- жалпылама түрі- нормада субъектілердің құқығы мен ... ... ... ... ... ... ... республикалық,
облыстық, аудандық, органдардың міндеттері жалпылама көрсетілген;
- ... ... ... ... ... анық ... ... кодекстің баптарына диспозицияның мазмұны толық
көрсетіледі:
- сілтеу түрі- диспозицияның мазмұны ... ... ... сілтеу
жасалады. Мысалы, азаматтық кодекстің бірнеше баптарына сілтеме
қолданады [3;117].
Гипотеза- диспозиция қашан ... ... ... акті ... ... осы ... ... Мысалы, бұзақылық үшін жауапқа
тартылатын адам қоғамдық тәртіпті бұзу керек.
Гипотезаның үш түрі болады:
- егерде норманың іс-әрекеті бір ... ... ... болмауымен
байланысты болса мұндай гипотезаны жалпылама деп атайды.
- Егерде норманың жұмысы бірнеше жағдайдың ... ... ... ... ... ...... нипотеза деп атайды;
- Егерде норманың іс-әрекеті бірнеше жағдайдың біреуін таңдау ... ... ... ... гипотеза деп атайды.
Санкция- диспозиция мен гипотеза дұрыс орындалмаса оның жағымсыз ... ... мен ... Санкцияның үш түрі болады:
- абсолютті- айқын санкция: жұмыстан шығару, қызметін төмендету, ... ... ... ... ... ... мен максимумның арасындағы
жауапкершілік;
альтернативтік санкция. Санкцияның көрсетілген ... ... ... мекеменің еркінде-құзырында.
Құқықтық нормалар басқа әлеуметтік нормалармен салыстырып қарағанда
жалпы мазмұнға ие, бәрне бірдей қолданылатын ... ... ... ... туындайды:
Құқықтық нормалар өмірде болған жағдайларға сан аллуан рет қолданылады
және ол жеке бір ... ... ... ... ... табылады.
Мемлекеттік органдар өздерніңі құқық бекіткен құзырлары бойынша
құқықтық нормаларды қабылдайды. ... ... ... бәрі ... болып саналмайды [4;119].
Олардың шығарған көптеген келісімдері әр ... ... ... ... ... ... нормаларының негізгі функциялары қоғамдық қатынастарды
реттеу және құқық бұзушылықтан сол ... ... ... ... ... реттеу функцияларына байланысты топтастырып қарағанда
арнайы бір ... ... ... ... ... ... ... реттесе, басқалары
экологиялық, қаржы, ... ... ... ... ... жер ... реттейді [4;127].
Осыған байланысты құықтық нормалар реттеу пәніне ... ... ... ... және т.б. ... ... Құқықтық нормалар өздерінің іс жүзіне асырылуына байланысты мынандай
түрлерге бөлінеді:
8. Міндеттейтін (диспозицияда ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз нормада заң ғылымдарының
жетістіктерінің нәтижесінде бір ұғымның анықтамасының берілуі.
Бұл ... ... ... мен ... нақтыл
дәрежеде, не мағынада көрсетілмейді.
Бір дефинитивтік нормалар ... ... ... ... ... рөл ... және Қазақстан Республикасының
құқықтық жүйесінде, құқық ... жиі ... ... ... ... ... және құқық
қорғайтын нормалар болып бөлінеді.
Реттейтін нормалардың диспозицияларында құқықтық ... ... ... мен ... ... ... реттеледі, шиеленістер мен қақтығыстар тәртіптік жүйеге түседі.
Сатып алу, айырбас жасау, шартқа ... ... ... ... ие ... және ... ... нормалар құқық бұзушылыққа ... ... ... ... күш қолдану арқылы қол сұғылған,
бұзылған құқықтарды ... ... ... ... ... ... ... тізімі
1. Ағдарбеков Т. Мемлекет және құқық теориясы ... 328 ... ... Қ.Д ... және ... ... Алматы, 2005-296 бет
3. Өзбекұлы С. Мемлекет және құқық теориясы Алматы, 2006- 264 бет
4. Құқықтық ... ... ... дамытудағы мәселелер // Жалпы тарих және
құқықтану мектепте - №1; 2005- 13 бет
5. Сағынаев м. Құқық қандай формада өмір ... // ... ... ... ... - №2; 200- 14 ... ... А., Бекбаев Ғ. Тұлғаны үйлесімді дамытуда құқықтық тәрбиенің
мәні зор // ... ... - №5- 2008- 3 ... ... С. Тәрбие теорисы мен әдістемесі. Оқу құралы. Алматы, 2004ж
8. ... С. ... ... ... ... ... ... // Жалпы
тарих және құқықтану мектепте - №1- 2005 ... ... Н. ... ... білім беру- заман талабы // Қазақстан
тарихы (әдістемелік ... № 10- 2006 ... ... ... Конституциясы. Алматы, 1995 ж
11. Сапарғалиев Г.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық ... ... ... ... Қ. Д., ... А.Қ., ... А.Н. ... және құқық
теориясы ... 1998 ... ... Ғ. Заң ... сөздігі Алматы, 1996 ж
14. Нұрлыбай К.Н ҚР-ның құқықтық нормалары// Журнал право и государство-
2002-№ 2- 12 бет
15. Жоламан К.Д. ... ... және ... // ... және ... ж,№ 3- 24 бет
16. Жоламан К.Д. ҚР-ғы мемлекеттік органдар жүйесіндегі ... ... және ... биліктерін бөлісу. // Құқық және мемлекет,2001,№3-
2- бет

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәрістік кешен87 бет
Сот билігі туралы66 бет
Халықаралық дербес құқық пәні бойынша дәрістер кешені334 бет
Құқық нормаларының құрылымдық мен элементтерінің сипаттамасы21 бет
Құқық нормасын талқылау38 бет
Құқықты қолдану. Құқық нормаларын талқылау11 бет
Құқықтық норманың жалпы түсінігі, құрылымы мен түрлері71 бет
Құқықтық шығармашылық18 бет
Әкімшілік-құқық нормалардың түрлері16 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь