Бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастырудағы салықтардың теориялық негізі

КІРІСПЕ

1 БЮДЖЕТТІҢ КІРІС БӨЛІГІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ САЛЫҚТАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1 Бюджеттің мазмұны мен құрылымы
1.2 Салықгар бюджеттің негізгі көзі
1.3 Әлемдік тәжірибеде мемлекеттік бюджеттің кдлыптасуындағы салықгардың рөлі

2 КАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БЮДЖЕТІНІҢ КІРІС БӨЛІМІНДЕП САЛЫҚТАР ТҮСІМІН ТАЛДАУ
2.1 Бюджеттегі салық түсімдерін талдау
2.2 Оңтүстік Кдзақстан облысының облыс бюджетіндегі салық түсімдерін талдау
2.3. Экономиканы мемлекеттік реттеудегі салықгардың ролі

3 БЮДЖЕТТЕГІ САЛЫҚТАРДЫҢ ТҮСІМІН ЖОҒАРЫЛАТУ ЖОЛДАРЫ
З.1 Бюджет табысындағы салық түсімдерінің қалыптасуындағы мәселелер
3.2 Бюджет табысындағы салық түсімдерінің калыптасуындағы мәселелерді шешу және қалыптасуын жетілдіру жолдары

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет қоғамдық өнім кұнының мемлекеттің орталықгандырылғын қаражат қорын құру жолымен жоспарлы түрде бөлу, қайта бөлу процесінде және оны ұдайы өндірісті ұлғайту, қоғамдық қажеттерді канағаттандыруға пайдалану барысында мемлекет пен қоғамдық өндіріске басқа да қатысушылардың арасында қалыптасқан ақша қатынастарын белгілейді.Бюджет экономикаға бюджет механизімі арқылы ықпал етеді. Мұнда бюджеттің бүкіл экономикаға ықпал қүралы ретіндегі рөлі көрінеді. "Бюджет механизімі" -мемлекеттің ақшалай каражаттарының орталықтандырылған қорын құру және пайдалану формалары мен әдістерінің жиынтығы. Экономиканы реттеу орталықтандырылған қаражат қорының көлемін белгілеу, оны құру, пайдалану формалары мен әдістерін реттеу, бюджетті құру және орындау процесіндегі қаржы ресурстарын қайта бөліске салу жолымен жүзеге асырылады.Мемлекеттің негізгі қаржы жоспарының көрсеткіштері республика Жоғарғы Кеңесінің жыл сайын қабылдайтын "мемлекеттік бюджет туралы" заңына сәйкес міндетті түрде орындалуы тиіс.Қазақстан Республикасы аумағында орналасқан барлық меншік формасындағы кәсіпорындар, бірлестіктер мен шаруашылык жүргізуші субъектілер республикалық бюджетке, кеден тарифтеріне сәйкес ұлттық валюта мек экспорттық және импорттық баж салықтарын төлейді.Нарықтық қатынастар жағдайында салықтар мемлекетті қаржыландыру қызметі және оның аппаратын ұстайтын негізгі қайнар көзі болып табылады.Мемлекет салықтарды пайдалана отырып, елде болып жатқан экономикалық процестерге активті түрде қатыса алады. Салықтар есебінен жиналған ақшалай қаржылар мемлекетке әлеуметтік саясат жүргізуге мүмкіндік береді, соның ішінде өзінің өмір сүру деңгейін минимальды деңгейде қамтамасыз ете алатын халық топтарына материалды көмек көрсету мүмкіндігі бар.Кез - келген мемлекет өзінің қаржылық базасы болғанда ғана өмір сүре алады, басқаша айтқанда, өзінің аппаратын ұстауға және өзінің функцияларын орындау процесінде туындайтын шығындарды жабуға ақшалай қаржылары болғанда ғана өмір сүреді.
Салық - мемлекеттің бекітуі. Тек сол ғана азаматтарды белгілі бір көлемде ақшалай қаржыларды беруге міндетті. Қазақстан Республикасында салықты төлеу міндеттемелері азаматтардың Конституциялық міндеттемелерінің қатарына жатады. Осыған байланысты мемлекет саяси үкімет субъект өкілдігіне сүйене отырып әрекет етеді. Мемлекет ақшалай қаржыларды түрлі жолдармен табады, бір жағдайда мемлекеттік зайымдар ішкі және сыртқы ретінде меншік иесінің каражатты өз еркімен беруге негізделетін әдіс колданылады, ал басқа жағдайларда ақшалай қаражаттар еріксіз өндіріп алу жолымен алынады.Салықтар мемлекеттік бюджетке заңды және жеке тұлғалардан белгілі мөлшерде міндетті төлемдер болып табылады.Салықтар шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бір бөлігін білдіреді. Сонымен қатар, шаруашылық жүргізуші субъектілермен халық табысының белгілі бір мөлшерін мемлекет үлесіне жинақтап, жинақтаудың қаржылық қатынастарын көрсетеді. Салықтар мемлекеттің пайда болуымен бірге қалыптасады және мемлекеттің тіршілік етіп дамуының негізі болып табылады.
1. Бюджет жуйесі туралы: Қазақстан Респубикасының Заңы.-Алматы:
Юрист, 2003.- 8 б.
2. Финансы РК: Ежегодный статистический сборник / Под ред. А.А.
Смаилова.-Алматы, 2002.-122 б.
3. Я.Қ. Әубәкіров, Б.Б. Байжүмаев, Ф.Н. Жақыпова. Экономикалық
теория: Оқулық.-Алматы: Қазақ университеті, 1999.-280 б.
4. Закон Республики Казахстана о бюджетной ситеме 1.04.99. и
нормативные акты по финансам 2001.04
5. А.И. Худяков, Н.Е. Наурызбаев. Налоги: понятие, элементы,
установление, виды. Алматы: ТОО Баспа, 1998ж
6. Юткина "Налоги и налогооблажения". Учебник.- Москва: Инфра,
1999.-224с.
7. Ермекбаева Б.Ж. Жалпы мемлекеттік салықтар:Оку күралы.-
Алматы: Экономика,1997.-1346.
8. Ерманова А.А. Налоговая система: оценочные критерии развития и совершенствования.-Караганда, 1999.-133 с.
9. Салықжәне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер
туралы: Салық Кодексі.-Алматы:Юрист, 2003.-230 б.
10. Худяков А.И. Налоговая система РК.-Алматы, 1998.-212 б.
11. Бабкина С. Новая налоговая политика//Финансы Казакстана.-
1999.-N6.- с. 20-22
12. Ильясов К.К., Идрисова Е.К. Налоги развитых зарубежных
государств.-Алматы:Каржы-каражат, 1997.-35 с.
13. \уүлү.гатЫег.ш.
14. Бурабаева О. Б., Ермекбаева Б. Ж. Жергілікті салықтар мен
алымдар: Оқу құралы. - Алматы: 1998ж
15. Кдражан С. Дамудың бір кепілі салык// Заң және заман.-2002.- N
4.-47 б.
16. Аттанханов Қ. Басты міндет — ел экономикасын сауықтыру
// Қаржы-қаражат.-2002.-К 7.- 3-9 б.
17. Оңтүстік Қазақстан облыстық экономикаШ сандарда:
Статистикалық анықтамалық.-Шымкент,2000-^5
18. Занды тұлғаларға салық салудың оңайлатылған жүйесі туралы
нүсқау// Заң.- N 3.-16-19 б.
19. Бухгалтерлік бюллетені, 1999.-N1.-126.
20. Аблиакимов К. Баға және талдау// Кдзхстанская правда,- 1998.-
N12.-39 б.
21. Қ. Ашутов. Салықжинауда салғырттық болмасын// Қаржы-
қаражат.- 1998-8 б.
22. Салыққа салаутты көзқарас керек //Зерде.- 2000ж.- N3.
23. Жүнісова Н.А. Бюджет саясаты// Саясат.-2001-36.
24. Жанибеков С. Бюджеттің орындалуын қалай көтеру керек
78, Қазақстан каржысы.-1999-Ш .
25. Мемлекеттік салық саясаты// Заң газеті.- 1999 - 3 желтоқсан.
26. Бюджетке жаңаша қарау кажет. Кдржы-ақпарат.-2003.- N5-12 б.
27.Салықжәне бюджет саясаты// Қазақстан XXI ғасырға жол. 2000
ж.-N2.-126.
28. Салық- халық несібесі // Еегеменді Қазақстан.- 2000ж.-1 казан
29. Салық бюджеттің қайнар көзі// Заң газеті.- 2003 ж.- 5 шілде
30. Облыс бюджетінің басты бағыты//Оңтүстік Қазақстан.- N81.-.
2002.-3-4 б.
31. Қазақша - орысша, орысша — қазақша терминологиялық сөздік:
Под общ. Ред. А.К. Кусаинова. — Алматы: Рауан.- 2000-288 б.
        
        КІРІСПЕ
Экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет қоғамдық өнім ... ... ... ... құру жолымен жоспарлы түрде
бөлу, қайта бөлу процесінде және оны ... ... ... ... канағаттандыруға пайдалану барысында мемлекет пен ... ... да ... ... ... ақша ... экономикаға бюджет механизімі арқылы ықпал етеді. Мұнда
бюджеттің бүкіл экономикаға ықпал қүралы ретіндегі рөлі ... ... ... ... ... орталықтандырылған қорын
құру және пайдалану формалары мен әдістерінің жиынтығы. Экономиканы реттеу
орталықтандырылған қаражат қорының ... ... оны ... ... мен әдістерін реттеу, бюджетті құру және орындау ... ... ... ... салу жолымен жүзеге асырылады.Мемлекеттің
негізгі қаржы жоспарының ... ... ... ... ... ... "мемлекеттік бюджет туралы" заңына сәйкес міндетті түрде
орындалуы ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар, бірлестіктер мен шаруашылык жүргізуші
субъектілер республикалық бюджетке, кеден ... ... ... ... ... және ... баж ... төлейді.Нарықтық қатынастар
жағдайында салықтар мемлекетті қаржыландыру қызметі және оның ... ... ... көзі болып ... ... ... елде ... ... ... процестерге активті түрде
қатыса алады. Салықтар есебінен ... ... ... ... ... жүргізуге мүмкіндік береді, соның ішінде өзінің өмір сүру
деңгейін минимальды ... ... ете ... ... ... көмек көрсету мүмкіндігі бар.Кез - келген мемлекет өзінің
қаржылық базасы ... ғана өмір сүре ... ... айтқанда, өзінің
аппаратын ұстауға және өзінің функцияларын орындау процесінде туындайтын
шығындарды жабуға ақшалай қаржылары болғанда ғана өмір ... - ... ... Тек сол ғана ... ... ... ақшалай қаржыларды ... ... ... салықты төлеу міндеттемелері азаматтардың ... ... ... ... байланысты мемлекет саяси үкімет
субъект өкілдігіне сүйене отырып әрекет етеді. Мемлекет ақшалай қаржыларды
түрлі жолдармен табады, бір ... ... ... ішкі және сыртқы
ретінде меншік иесінің каражатты өз ... ... ... ... ал ... жағдайларда ақшалай қаражаттар еріксіз өндіріп алу
жолымен алынады.Салықтар мемлекеттік бюджетке заңды және жеке ... ... ... ... ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектілер мен ... ... ... ... бір бөлігін білдіреді. Сонымен қатар, шаруашылық жүргізуші
субъектілермен халық табысының белгілі бір ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Салықтар мемлекеттің
пайда болуымен бірге қалыптасады және мемлекеттің тіршілік етіп ... ... ... ... ... ... маңызды орынды салық
түсімдері алады.
Қазақстан Республикасындағы әкімшілік әрекеттегі қызметкерлер ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы осы экономикалық ... ... ... ... Яғни, салықтың атқаратын ролі
жоғары. Бұл менің тақырыбымның ... ... ... ... ... Бірінші бөлімде мемеклекеттік бюджеттің мазмүны мен
қүрылымы, салықтар бюджеттің негізгі ... ... ... ... ... бөлімде республикалық және жфгілікті ... ... ... бюджеттегі салық түсімдерін реттеуге, сонымен қатар,
үшінші ... ... ... ... ... ... өтемін.
1 БЮДЖЕТТІҢ КІРІС БӨЛІГІІПН ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ САЛЫҚТАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1 Бюджеттің мазмұны мен құрылымы
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні сан ... ... ... ерекшеліктері белгіленетін айырықша салалары бар. Мәселен,
мемлекеттік кәсіпорындармен, ұйымдармен және ... ... ... ... ... ... ... айырықша саласын құрайды. Бұл
қатынастар қоғамдық қажеттерді өтеуге арналған, орталықтандырылған ... ... ... байланысты. Бұл процесс мемлекеттің тікелей
қатысуымен жүзеге асырылып отырады. ... ... бұл ... ... деп ... ... экономикалық мазмүнын құрайды.
[1.4-126]
Көптеген қаржы байланыс түрлерінің ішінен, ерекше қасиетпен дараланып
тұратын салаларды ... ... ... ... ... өнімнің бағамдық
үлестіру саласының негізін, мемлекеттің ... ... мен ... ... ... ... ... Бұл қатынастар үлестіру процессі
кезінде пайда болады. Бұл процеске мемлекетте қатысады және олар ... ... үшін ... акща ... ... қорының
құрылуы мен қолдануы мен байланысты. Мұндай қаржы қатынастарының тұтастығы
"Мемлекеттік бюджет" ... ... ... ... бюджетте экономикалық қатынастарының тұтастығы ретінде
обьективті қасиеті бар. Оның ... сала ... өмір ... ... ... ... ... дамуына орталық қор қажет. Ақша
қаражатын орталықтандыру үлттық шаруашылықта үнемі ... болу үшін ... ... ... үшін де ... ... үлестірудің бюджеттік
саласының болуы мемлекеттің өзіне де ... ... ... ... үшін орталықтандырылған қор қажет. Сонымен қатар бұл қор
мәдени-әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жасаған шығындарын жабуға қажет. Осыған орай
мемлекеттік бюджеттің болуы адамдардың субьективті қалуының ... ... ... ... ... ... танда дамуы кезеңінде
орталықтандырылған қаржы қоры ... ... ... үшін қоғамдық өндірістің пропорциялдарын және қарқынын
қамтамасыз етеді, оның ... және ... ... ... ... ... қажетті бағдарламаларын дамытуға әсер ететш қорды
қалыптастырады, әлеуметтік өзгерістер өткізеді.Қаржы ... ақша қоры ... және ... ... ... және
мемлекеттің әлеуметтік және экономикалық саясатының жүзеге асуына жағдайлар
туғызады.Осыған орай мемлекеттік бюджет бағамдық үлестірудің ерекше бөлімі
ретінде ... ... ... атқарады және қоғами мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ерекше қоғамдық іс- әрекеттерді атқара тұра, " мемлекеттік
бюджет экономикалық ... ... ... [2. 24-306]
Мемлекеттік бюджетке белгілі бір тұтас каржы катынастары ретінде оған
қаржы санатының қасиеттері тән, бюджеттік ... ... ... ақшалай түрде жүзеге асады, бағытты ақша ... ... ... ... ... қатынастарға белгілі бір ерекшелік тән, ол әрине
қаржы тақырыбынан тыс ... ... ... ... бір ... ... ... қасиетін кдрасақ, ол мынадай:
мемлекеттің жалпы қоғамдық өнімінің бөлігімен байланысты
және оны ... яғни ... ... үшін қолданылатын үлестіру қатынастарының
экономикалық формасы
халық ... ... ... ... іс - ... ... ... бағамды үлестіру үшін
қолданылады
ол қоғамдық өніммен, яғни оның іс- әрекетімен байланысты
емес, ол одан бөлек жұмыс ... ... ... өзінде де
қаржы қатынастары тауарлық ақшалық прцесспен байланысын
үзбейді.
Мемлекеттік бюджет басқа да экономикалық ... ... ... мен ... тән ... - ... өзгерістерді көрсетеді.
Бюджеттік қатынастар мемлекеттің ақша қорының орталықтандырылған орында
затгандырылады. Осының нәтижесінде, қоғамда ... ... ... іс — ... ... ақша қорында көрсетеді. Бюджеттік қор бұл
бағамдық ... ... ... ... және ... сұранысын
қанағаттандыра алатын қоғамдық өнімнің және ... ... ... ... санат ретінде мемлекеттік бюджет —
мемлекетпен басқада жалпы қоғамдық өндірісінің арасында пайда болатын ... ... және ... ... ... мемлекеттік
орталықтандырылған акша ... ... өте ... ... ол ... қанағаттандыруға, өндірісті ... ... ... орай „Мемлекеттік бюджет" атты түрлендірілген түсінік
келесі құрамаларымен түсіндіріледі:
мемлекеттің ақша ... ... ... әсер ... ... негізгі қаржы жоспары
қоғамның барлық мүшелері оны заң ... ... ... бюджеттің қызметі біріншіден, мемлекеттік ... ... ... 30 ... ... ішкі ... 20 пайыз, жалпы қоғамдық
өнімнің 10 пайыз үлестіріліп және қайта үлестіріледі.Ол ақша қорын ... ... ... экономикалық аудандар мен мемлекет
аумағының арасында үлестіріледі] [3.12-206]
Мемлекеттік бюджет экономикаға қатты әсер етеді, ... ол бұл ... ... ... ... ... түр. ... бюджет материалдық
өндіріс өрісінде үлкен ... ... ... ол бұл ... ... қызметін атқарып тұр. Бюджеттің қоры жекелей және қоғамдық
қор айналымын ... ету үшін де ... ... ... ... өз ... ... көмектеседі. Сондай-ақ
кәсіпорындардағы жұмыстың қарқынды және өтімді ... ... ... білімге, денсаулық сақтауға, әлеуметтік сактандыруға ... ... ... мәдениетке, өнерге, мемлекет
шеңберінде өтілетін мәдени шығынның ... ... ... ... жүйесі туралы" заңы ... ... ... ... ... орын алатын қаржы
қатынастарын реттейді, республикалық және жергілікті ... ... ... ... және ... процесін белгілейді. Бюджет -
мемлекеттің өз міндеттерін жүзеге асыруына ... және ... ... белгіленген салықтар мен өзге ... ... ... ... нен ... орталықтандырылған акціа қоры.
Бюджет жіктелуі - функционалдық, ... және ... ... бюджетке түсетін түсімдер мен бюджеттен жұмсалатын
шығыстарының топталуы.
Бюджет ... - ... ... оның қүрылу принциптерінің
ұйымдастырылуы.
Бюджет процесі- мемлекетттің өз ... мен ... ... барлық денгейдегі бюджеттерді жасау, қарау, бекіту, атқару,
атқарылуын бақылау және олардың ... ... ... ... ... ... регламенттелген қызметі.
Мемлекеттік бюджет — республикалық және жергілдікті бюджеттердің бірін-
бірі арасындағы өзара өтелетін операциялар есепке алынбайтын жиынтығы.
Мемлекеттік кепілдіктер — ... ... ... ... ... ... соманы белгіленген мерзімде төлемеген жағдайда несие
беруші ... ... ... немесе толық өтеу ... ... ... ... ... ... ... тыс барлық қорлардың шоттарындағы каржы ресурстарын есепке алу
тәртібі.
Бюджет тапшылығы- үкіметтің қарызға алған сомаларын коспағанда , ... және ... ... ... ... ... ... түсімдердің жалпы сомасынан асып түсуі. Республикаық бюджеттің
қүрамында бекітілетін ... ... ... ... және ... ... ... проценттермен көрсетіеді.Бюджет кірістері-салық және
салықтық емес түсімдермен алымдардың сондай-ақ бюджетке ... ... ... ... ... операциялардан жасалатын
кірістердің көлему
Мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... ... (соның ішінде арнаулы
экономикалық аймақгар бюджеттерін қоса ... ... тыс ... ... ... ... операцияларды есепке алынбайтын акша
қаражатының жиынтығы.
Жергілікті бюджеттер - ... ... ( ... және ... бар ... ... ... бюджеттері және ... ... ... ... - ... тегін және қайтарылмайтын болып түсетін
түсімдер мен бюджеттен жасалатын шығыстар.
Бюджет профициті-бюджетке ... ... ... мен ... трансферттер
түсімдері жалпы сомасьшың жалпы шығыстар көлемінен және ... ... ... асып ... ... ... профицитінін,
мөлшері ұлттық валютамен және жалпы ішкі ... ... ... ... ... шегінде бюджеттен қайтарылмайтын
негізде бөлінетін қаражат.
Резервтік қор- біржолғы сипаттағы ... ... ... ... ... ... ... қор, соның ішінде республикалық
бюджеттегі табиғи және техногендік ... ... ... ... ... ... ... каражатын жұмсаудың
экономикалық сипаттамасын айқындайтын көрсеткіш.
Субденциялар- нысаналы шығындарды немесе нысаналы ... ... үшін ... ... ... түрған бюджеттерден бекітілген
сомалар шегінде алатын ресми трансферттері.
Субсидиялар-бюджеттен нысаналы шығыстарды (бағдарлама ларды) қаржыландыру
үшін ұйымдарға бекітілген ... ... ... ... ... ... жаңа қаржы жылына енбейтін кезең, бұл кезең ішінде өткен
қаржы жылында бекітілген ... ... ... ... ... ... операциялар жүргізіледі. Есепті ... ... ... ... ... ... жылы -күнтізбелік жылдың бірінші 1 қаңтарында басталып, 31
жетоқсанда аяқталатын ... ... ... алу ... ... жылына
есепті кезең енбейді.
Функционалдық топ- жалпы мемлекеттік міндеттерді орындау мақсатымен
бюджеттен жүмсалатын төлемдер тобы.
Нысаналы қорлар- ... ... және ... ... енгізілетін және
арнайы белгіленген кірістер көздерінің есебінен қалыптастырылатын қорлар,
олар ... ... ... ... ... беру- берілген және
өтелген несиелердің жалпы сомасы арасындағы айырма.
Экономиканың қазіргі жағдайында орталықгандырылған ... ... ... өндіріс қарқынын кдмтамасыз ететін салалық және
аумақгық ... ... ірі ... ... жүргізуге мүмкіндік
береді. Орталықган бөлінетін қаржының көмегімен кдражат экономиканың ... ... ... экономикалық және әлеуметтік саясатын
жүзеге асыруға жағдай жасайды. Сөйтіп, құндық бөліністің айырықша бөлігі
ретінде "Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қызмет етеді.
Қазақстан Республикасындағы әкімшілік-әрекеттегі кызметкерлер мен
жүмысшылардың ... ... ... қорғаныс
қызметіндегі іш-шаралардың жүзеге асырылуы осы ... ...... ... байланысты.
Бюджеттің құрылуы мемлекеттің жалпы қызмет етуінде маңызды фактор.
Сондықган ... ... ... ... ашу дипломдық
жұмысымның тақырыбын маңыздылауға негіз болып ... ... ... кірісіндегі бюджетке төленетін
салықтар мен басқа да төлемдерден құралады. Яғни:
Салықгар:
* ... ... ... жеке ... салығы;
* қосылған құн салығы;
* акциздер;
* жер қойнауын пайдаланушылардың ... мен ... ... ... жер ... көлік құралдары салығы;
* мүлік салығы.
Алымдар:
* занды түлғаларды мемлекеттік тіркегені үшін алым;
* жеке ... ... ... үшін ... ... ... ... және ... ... ... тіркегені үшін алым;
* радиоэлектрондық қүралдарды және ... ... ... ... үшін ... ... көлік қүралдары мен ... ... үшін ... теңіз, өзен кемелері мен ... ... ... ... үшін ... азаматтық әуе кемелерін мемлекеттік тіркегені үшін алым;
* дәрі-дәрмек қүралдарын ... ... үшін ... ... ... ... Республикасының
аумағы арқылы жүру алымы;
* аукциондардан алынатын алым;
* елтаңбалық алым;
* жекелеген ... ... ... ... ... ... ... және радио хабарларын тарату ұйымдарына
радиожиілік спекторін пайдалануға ... беру үшін ... жер ... ... үшін ... жер ... ... су ресурстарын пайдаланганы
үшін төлемақы;
* қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемақы;
* ... ... ... үшін ... ... ... үшін төлемақы;
* ерекше қорғалатын табиғи аумақгарды пайдаланғаны үшін
төлемақы;
* радиожиілік спекторін пайдаланғаны үшін төлемақы;
* кеме ... су ... ... ... ... ... ушін төлемақы.
Мемлекеттік баж:'
мемлекеттік баж
Кеден төлемдері:
* кеден бажы;
* кеден алымдары;
* төлемақы;
алымдар [4.8-276].
Қазақстан Республикасына жинақтап алғанда мемлекеттіңбіріктірілген ... ... ... бюджет жергілікті бюджеттер (арнайы
экономикалық ... ... қоса ... және ... - ... ... ... Барлық денгейдегі бюджетті қалыптастыру, бекіту ... ... ... алу ... ... ... ... бюджеттің негізгі көзі
Салыктар дегеніміз — мемлекеттік бюджетке ... және жеке ... бір ... түсетін міндетті төлемдер.
Салықгар-шаруашылық жүргізуші субъектілердің, жеке түлғалардың мемлекет
пен екі арадағы мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... экономикалық категория.
Салықгардың экономикалық мәні мынада: салықгар ... ... мен ... ... ... бір ... мемлекет үлесіне
жинақгап, жинақгаудың қаржылық катынастарын көрсетеді.
Салыктар мемлекеттің құрылуымен ... ... ... және ... ... дамуының негізі болып табылады. Мемлекет қүрылымының өзгеруі,
өркендеуі ... да ... оның ... ... қайта құрылуымен, жаңаруымен
бірге қалыптасады."Салық саяси басқару мен экономикалық бақылаудың негізгі
құралы ... ... ... ... Г.К. [5.6-136].
Әрбір мемлекетке өзінің ішкі және сыртқы саясатын жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... қаржы көзі. Мемлекет салықгарды
экономиканы дамыту, түрақтандыру барысында қуатты ... ... ... ... толық түсіну үшін, олардың экономикалық маңызын түсіну
қажет. Ал салықтардың экономикалық маңызы олардың атқаратын қызметіне
тікелей ... ... ... ... ... ... келесідей қызметтерін
атауға болады.
1. Фискалдық қызметі;
2. Бөлу қызметі;
3. Реттеушілік қызметі;
4. Бақылау ... ... ... мадақтау қызметі.
/. Салықтардың фискалды немесе бюджеттік қызметі- ең негізгі ... ... Бүл ... ... ... ... кіріс бөлімі қүрылып,
салықгардың қоғамдық міндеті артады. Себебі, салықгар мемлекеттік ... ... ... әлеуметтік әскери — қорғаныс, тағы да басқа
шаралардың іске асуын қамтамасыз етеді. ... ... ... мағынаны білдіреді.
2. Бөлу қызметі - салыктардың көмегімен мемлекеттің ... ... ... топтары арасында бөлінуін айтамыз.
Бөлу функциясының жүзеге асырылуына салығы, ... ... ... тағы да ... ... 3. ... ... қызметі- арқылы
салықгар ел экономикасына өз ықпалын тигізеді, яғни салықтық реттеу ... ... ... ең ... маңызы өндірістің дамуына ықпал ету.
Салық түрлері, салық ставкалары,салық жеңілдіктері,салық салу ... ... ... ... ... көрсетілген салыктық реттеудің тетіктері тек қана ... ... қана ... ... ... ақша және баға ... ... және кіші кәсіпкерлікті дамыту жүмыстарын
жүзеге асырады.Салыктық реттеу тетіктері тиімді қызмет атқару үшін,олардың
баска да экономикалық ... ... ... ... ... ... реттеуде салық ставкалары мен салық жеңілдіктерінің алатын орны
ерекше. Себебі ғылыми негізделмеген,шектен тыс жоғары ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік
бюджет кірісін азаюына әкеліп соқтырады. Реттеу қызметінің өзі ... ... ... ... - мемлекетке тиімді өзгерістерді салық
ставкасын төмендету немесе жеңілдіктер беру арқылы дамуына
немесе кеңеюіне жағдай жасау;
* шектеу ... ... ... ... ... жоғарылату арқылы ... ... ... ... көмегімен мемлекет салық
төлеуші занды және жеке тұлғалардың кез ... ... ... ... ... шығындарына,
айналысатын шаруашылық қызметіне бақылау жасап отыруы болып
табылады. Бүл қызмет салықгық ... ... ... '
5. ... ... ... қызметі - /сез келген мемлекетте қоғам алдында
ерекше еңбегі сіңген азаматтар ... ... ... ... ... болмасын қолдау жасап отыруы қажет.Бұл қолдау қызметі
салықтық ... және ... ... ... арқылы жүзеге
асырылады(еңбек ері,Үлы Отан ... ... көп ... ... мына ... көрсетілген салықтардың қызметін (функциясын)
пайдалана отырып еліміздің салық жүйесін анықгайды. Салық ... ету ... ... ... ... ... ала
отырып,салық саясатын анықтайды. Салық ... - ... ... ... ... және тағы да баска төлемдердің жиынтығы болып
табылады. Сонымен қатар кез келген мемлекеттің салық жүйесін калыптастыруға
негіз болатын ... ... ... ... ... ... жүйесінің болуы.
2. Салық завдылыкгарының жүйесі және принциптер жүйесі.
3. Салық ... ... ... ... ... бөліну тәртібі.
5. Салықгық бақылаудың формалары мен әдістері.
б.Салықгық өндірістің ... мен ... ... екі рет ... ... шешу ... ... кадамдары.
Салық жуйесі келесідей экономикалық көрсеткіштермен сипатталады:
1. Салыкгық ауыртпашылық (біздің елімізде 48-50 пайыз, ал
дамыған шет ... 45 ... Ішкі және ... ... ... ... ... Тікелей және жанама салық салу қатынасы.
Салық ... ... ... ... ... және ... алымдар сомасының жиынтық ұлттық өнімге қатынасын
көрсететін көрсеткіштер ... ... ... ... айтқанда, салық
ауырпашылығы — бюджеттік механизм ... ... ... өндірілген
қоғамдық өнімнің бір бөлігі болып табылады табыстарына, ... ... ... қызметіне бакылау жасап отыруы болып
табылады.Бұл қызмет салықгық декларация ... ... ... ... ... ... ... ықпал етеді. Мүнда
бюджеттің бүкіл экономикаға ықпал құралы ретіндегі рөлі ... ... ... ... ... ... қорын
құру және пайдалану формалары мен әдістерінің жиынтығы. Экономиканы реттеу
орталықтандырылған қаражат қорының көлемін ... оны ... ... мен ... реттеу, бюджетті құру және орындау процесіндегі
қаржы ресурстарын ... ... салу ... ... ... негізгі қаржы жоспарының көрсеткіштері республика ... жыл ... ... "мемлекеттік бюджет туралы" заңына сәйкес
мівдетті түрде орындалуы тиіс.
Қазақстан Республикасы аумағында орналасқан барлық меншік формасындағы
кәсіпорындар, ... мен ... ... субъектілер
республикалық бюджетке, кеден ... ... ... ... және ... баж ... ... келген баскд
экономикалық категория сияқгы, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... —заттық көрініс табады. Бюджет
қатынастары ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде қоғамда жүріп жаткан нақгы
экономикалық процестері ... ... ... ... ... Бюджет —қоры қоғамдық өніммен ұлттық табыстың қүндық
бөлінісінің тиісті кезендерінен өтіп, ұдайы өндірісті ұлғайтып, ... ... ... ... ... жөнінде қажеттерді
қанағаттандыру үшін мемлекет қарамағына түскен ... ... ... бар ... ... ... ... қалыптастыру мен пайдалану,
бөлу және қайта бөлуге байланысты болатын қүн қозғалысының ... ... ... ... ... бөлігін қүрайтыны бізге ертеден
мәлім. ,
"Нарық",-деп жазады Абалкин Л, өркендеудің ең бір ... ... ... шет ... ... ... көзі ел ішіндегі саудадан немесе
ішкі саудадан қалыптасады. Себебі, бүл мемлекеттер экспортқа тек ... ... және оған ... ... баж ... ... өте
төмен болды. Сондықган бюджет тек ішкі ... ... ... ... ... экспортқа тек шикі зат шығарылады және оған өте
жогарғы ставкілермен кедендік төлемдер ... ... ... ... ... ... қалыптасады.
Көптеген дамыған шет мемлекеттерде тікелей салық салу кеңінен қолданылады.
Себебі ол салық заңдылықтарының, ... ... ... ... ... ... ... Ал, дамушы мемлекеттерде жанама салық салу
формасы кеңінен қолданылады. Себебі ол салық заңдылыктарының және салық
аппаратының өзгеруін ... ... ... мынадай нысаны, белгілері бойынша топтастырамыз немесе
жіктейміз:
1. Салық салу обьектісіне байланысты
2. Қолданылуына қарай
3. Экономикалық ерекшеліктеріне ... ... салу ... ... ... қарай.
Салық салу-бұл табысты және қайнар көздерді, мемлкеттік қүралдарды
толықгыру үшін реттеуші қүрал. ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуінен түскен пайдаға пропорционалды
болуы тиіс.
Салық салу обьектісіне қарай салықтар тікелей және ... ... ... ... салықгар- тікелей салық төлушіден ... ... ... ... ... салығы, жер салығы, көлік ... ... ... - тікелей емес жанама түрде тауар ... ... ... ... ... мына ... жатады: -қосылған құнға салынатын
салық; -акциздер; -баж салығы.
Жанама салыктарды сатушы емес сатып алушы, яғни ... ... ... қызмет бағасына алдын ала салық ... ... оны ... ... ... түскеннен соң қандай ... ... ... салықтар жалпы және арнайы салыкгарға бөлінеді. Жалпы
салықгарға жататын ... ... және жеке ... ... ... ... ... салық акциздер . болып
табылады.
Арнайы салықгар бюджетке түскен соң ... ала ... ... ... ... жүмсалады. Экономикалық белгісіне қарай салықгар
табысқа салынатын салық және ... ... ... ... ... ... ... төлеушіні кез келген салық
салынатын обьекгісінен ... ... ... Олардың қатарьгаа
мына ... ... ... және жеке ... ... ... жер ... мүлік салығы, көлік салыгы тағы басқалар.
Ал, түтынуға салынатын салықты, салық төлеуші түтынушы ретінде тауар
немесе ... ... ... кезде өзінің шығынынан ... ... ... ... ... ... ... және акциздер жатады.
Салық салу обьектісін бағалау дәрежесіне қарай ... ... ... салық болып жіктеледі. *
Нактылы салык^ар — салық төлеушіні салық салу обьектісінен алынатын
табысының мөлшеріне байланысты ... яғни ... ... ... сыртқы
белгісіне қарай алынады. Оларға жер салығы, мүлік салығы, көлік салығы
жатады.
Дербес салықгар салық төлеушінің салық төлейтін ... ... ... ... алынады. Оларға занды және жеке түлғалардан
алынатын табыс салығы ... ... ... ... ... ... ... анықтау мүмкін емес.Бір
нәрсе күмән келтірмейді — салықтардың прототипі адамзат ... ең ... ... ... ... кауымдасдыктың өзінде , қоршаған ортаның катаң шарттарына амалсыз
бейімделуге , сыртқы жаудан қорғау үшін, сонымен ... ... ... ... запастарын сакгау үшін, бірнеше адамдарды қолдануды
түсінген. Осыдан келіп, мынаны айтуға ... ... ... ... ... осы ... басқа да ... ... ... ... өздерін байыту үшін
кедейлерден түрлі салықгарды жинағанын ұмытпау керек.Бүл түрде ... ... бойы ... етті және де қоғам бұны объективті қажеттілік
ретінде түсінді.
Тек XV ғасырдан бастап ... ... ... ... жүйесін,
сонымен қатар мемлекеттің экономикалық негізі мен ... ... ... ... ... ... ... әрекеттері пайда болды [8.28-346]
Салыктар қоғамдық ... бір ... ... ... мемлекеттік бюджеттің кіріс жағының ... көзі ... ... ... келе ... ... ... Және бұл
дәстүр нарық экономикасы жағдайында, нарықгық емес экономика жағдайында да
әрекет етеді. ... ... мен ... салу ... ... бір ... ретінде қарауға болады.
Дүниежүзілік тәжірибе көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... ... –қаржылық реттеумен
бірігіп әрекет ... ғана ... ... ... ... ... болып табылады. Ол нарыктық қатынастардың
қалыптасуына әсерін тигізіп, мемлекеттік экономикаға тигізетін ... ... ... ... қоғамның экономикасын
түрақтандыруын және ... ... ... ... ... ... ... кездегі жағдайларға салықтардың мәні
мен ролі
мемлекеттік органдарды қаржылық ресурстарымен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... мемлекеттендірудің
маңызды құрамы бола бастады.
Олар макроэкономикалық реттеуге ... ... ... ішкі ... ... ... салықгық төлемдердің салыстырмалы
мөлшерінің ... ... етіп ... ... ... отырып, өндірістік процестеріне де ... ... Бұл әсер ... ... ... ... ... мен
әрекет ете отырып, мемлекет капиталының қорлануына ықпал етеді. Сондай-ак,
салықгық реттеу шаралары, әр түрлі салалардың бәсекелесу мүмкіндіктерін
кеңінен ... ... ... ... ... ... жасап,
кәсіпорындардың іс— әрекеттерінің әлеуметтік қажеттіліктеріне
қанағаттандыруға ... ... ... ... ... ... эволюциялық
дамуының сапалық жаңа деңгейге жетуінің көрінісі. ... ... шығу үшін ... ... ең алдымен зандылық базасын
тиісті әлемдік ... ... ... ... ... ... ... қорын жасау және пайдаланумен
бапйланысты бюджеттің қызметі айрыкдіа экономикалық формалар — ... мен ... ... ... Осы екі категорияда объективті
және бюджет секілді өздерінің арнайы қоғамдық міндеттері бар. ... ... ... ... ... ... ... тиісінше жалпы мемлекеттік қажеттерге бөледі/[9.16-286].
Бүгінгі таңда бюджет жүйесі республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... мемлекеттік салыкгар есебшен
қалыптастырылатын және Қазақстан ... ... ... зандармен Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ушін ... ... бағдарламалар мен шараларды кдржыландыруға ... ақща ... қоры ... табылады. Жергілікті
бюджеттер бюджет жүйесінің дербес ... ... өз ... ... ... ... -аумақгық басқарушы органдар өздеріне Заң жүізнде
бекітіліп берілген кірістер базасы негізінде бюджеттің көлемін, кіріспен
шығыстың мөлшерін баптарға ... ... ... қүрылымын белгілейді.
Олардың орындалуы Республика ... ... ... ... ... ... ... және
арнайы экономикалық ... ... ... ... ... ... шараларды қаржыландыру қамтамасыз
етіледі және жергілікті бюджет арқылы жалпы мемлекеттік бағдарламалар мен
шаралардың бір бөлігін іске ... жол ... ... ұдайы өндірістің қажеттерінен, мемлекеттің табиғатынан объективті
қажеттілік туындайтын болып табылады.
Экономика қазіргі жағдайында ... ... ... қоғамдық өндіріс қарқынын қамтамасыз ететін салалық ... ... ... ірі әлеуметтік өзгерістер жүргізуге мүмкіндік
береді. Орталықтан бөлінетін қаржының көмегімен қаражат ... ... ... ... ... және ... ... асыруға жағдай жасайды.
Сөйтіп, құндық бөліністің айрықша бөлігі ретінде мемлекеттік бюджет
айрықша қоғамдық ... ... ... ... ... етеді.
Нақты, объективті бөлістің қатынастардың ... ... ... ... орындай отырып, мемлекеттік бюджет экономикалық
категория ретінде көрінеді.
Қаржы қатынастарының ... ... ... ... ... тән ... бар: бюджет қатынастары бөлістік ... ақша ... ... пайдалану арқылы жүреді. Сонымен қатар
бюджеттік қатынастардың белгілі бір ерекшелігі ... ... ол ... тән сипат шегінен шықпайды. Мемлекеттік бюджет құн бөлінісінің
айырықша саласы ретінде мыналармен сипатталады:
1. жиынтық ... ... ... ... ... қоғамдық
қажеттерді өтеумен байланысты ... ... ... ... ... ... құнды жасап оның тұтыну процесін бедерлейтін материалдық өндіріс
қаржысы мен ... ... ... ... өндірістен тыс сала
қаржысынан айырмашылығы бюджет халық шаруашылығы салалары, аумақтар,
экономика секторлары, қоғамдық қызмет салалары ... ... ... ... арналған.
3. қоғамдық өнімнің тауар формасындағы қозғалысымен тікелей байланысы жоқ
құнды бөлісіп, одан алшақтау жүзеге асырылады, ал материалдық ... ... тыс ... ... қатынастары тауар – ақша
қатынастары мен астасып жатады.
Кез келген басқа ... ... ... ... ... ... соған лайықты материалдық – заттық көрініс
табады. Бюджет қатынастары ... ... ... ...... қорына заттанады. Нәтижесінде қоғамда
жүріп ... ... ... ... ... ... ... тасқынынан көрінеді. Бюджет – қоры қоғамдық өнім ... ... ... ... ... ... ... өтіп, ұдайы
өндірісті ұлғайту, халыққа әлеуметтік – мәдени қызмет ... ... ... ... қанағаттандыру үшін мемлекет қарамағында түскен
бөлігінің ... ... бар ... ... ... ... мен ... бөлу және қайта бөлуге байланысты болатын құн
қозғалысының процесін білдіреді.
Экономикалық ... ... ... ... қоғамдық өнім
құнының мемлекеттің орталықтандырылған қаражат қорын құру жолымен жоспарлы
түрде ... ... бөлу ... және оны ... ... ... ... қанағаттандыруға пайдалану барысында мемлекет ... ... ... да ... ... ... ... бейнелейді.
Бюджет экономикаға бюджет механизмі арқылы ықпал етеді. Мұнда
бюджеттің бүкіл ... ... ... ... ролі көрінеді. Бюджет
механизмі – мемлекеттің ақшалай қаражаттарының ... ... және ... формаларын мен әдістерінің жиынтығы. Экономиканы реттеу
орталықтандырылған қаражат қорының көлемін ... оны ... ... мен ... реттеу, бюджетті құру және оны орындау процесінде
қаржы ресурстарын қайта бөліске салу жолымен ... ... ...... ... ... әзірше, басым болуы шаруашылықты
үйлестіре жүргізуді қажет етеді. Мұның өзі бюджет ... ... ... ... ... ала айқындайды. Бюджет байланыстарының
мақсатты сипаты, мемлекеттің ақшалай қаражаттарының орталықтандырылған қоры
қозғалысының осыған ұқсас ... ... ... ... ... ... ... қаржы жоспарында бейнеленетіндігіне жеткізед
Жергілікті салыктар мен ... ... ... ... ... ... және ... мақсаттағы қажеттерді
қаржыландыруға жұмсалатын жеке түлғалар мен кәсіпорындардың заң жүзінде
белгіленген міндетті ... ... ... Рспубликасының
салықгар жүйесінің бір бөлігі.Жергілікті салықгар мен алымдарды құру мен
алудың мынадай ерекшеліктері бар:
* олар ... ... ... ... ... ... органдарының шығындарын өтеуге
жұмсалады;жергілікті ... заң ... ... ... олардың уақытылы, әрі ... ... ... ... отырады;
* жергілікті басқару органдары ... ... ... өз
билігі шеңберінде кейбір салықтардың ... ... бөлу ... ... ... ... кәсіпкерлікті патент рұқсат ... ... ... ... ... тағы сол ... ... салықгар мен ... тек ... ... ... осы бюджет ... ... мен ... тағы бір ... ... бюджеттердің кірістерінде үлес салмағының қомақты
болуы, онымен' ғана шектеліп қоймай қаржы ресуртарын
бөліп беру қатынастарының бақылау функциясын
атқаратындығы. Жерілікті салықгар мен ... ... жер ... ... көлік күралдары,
аукционда жүргізілетін аьсща операциялары, кәсіпкерлерді
тіркеу және жеке қызмет түрлерімен айналысу қүқы үшін
қызметтер жатады және оларды иемдену мен пайдаланудың
бірден-бір ... ... осы ... ... ... [10.27-426] ^ '
Кдзақстан Республикасының "Бюджет ... ... Заңы ... ... ... түсімдер мынадай кірістерден түрады:
І.Бекітілген кіріс көздері — яғни заң ... ... ... ... ... ... салықгар мен алымдар. Оларға занды түлғалар мен
жеке түлғалардың жер, мүлік және ... ... ... мен әр ... ... бюджеттердің кіріс көздерінің екінші түрі реттеуші ... ... ... ... экономикалық даму деңгейін ... ... ... тәртібі мен жалпы ... ... ... ... Оның түрі мен ... бөлу мөлшері әр жыл сайын
өзгеріп түрады және заң жүзінде ... ... ... ... ... бюджет кіріс көдерінің үшінші түріне — ... ... емес ... ... ... ... пайдаланғаны
үшін төленетін төлемдер, су үіиін төленетін ... ... ... ... ... түскен кірістер, әкімшілік айыппұл төлемдерінен
түскен сомалар, жеке меншік иесінің ... мен ... ... қүқығын
сатудан (жер учаскелерін берумен қоса есептегендегі) ... ... ... ... ... ... ... кейбір облыстардың
әлеуметтік — экономикалық даму деңгейін теңестіруге арналған ресими
трансфертгер, тоқсан ... ... ... жабу үшін ... жоспары түрғаны бюджеттерден қарызға алган қаражатының
түсімдері, бүрын берілген несиелерді өтеуден түсетін түсімдер ... ... мен ... ... ... ... жергілікті
басқару органдары белгілеген тәртіп бойынша, ... ... ... ... ... ... ... аумақтық
жергілікті бюджеттерден жүмсалатын қаражаттары мыналарды қамтиды:
-жергілікті ... ... ... ... ... ... мен
қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
* білім беру мен денсаулықгы сақгау;
* әлеуметтік сақтандыру және халықгық ... ... ... ... ... іске асыру;
* түрғын үй — ... ... ... ... және ... ... мәдениет, туризм, спорт, жергілікті бүкдралық ... ... және ... ... ... реформа, жер реформасын ж!үзеге асыру, ... ... ... ... ... аса
қауіпті зиянкестері мен мал ... ... ... ... мақсаттар;
* экология және ... ... ... және ... ... ... табиғи және техногендік сипаттағы ... ... алу ... ... ... ... ... жүмсау. [11.22-346]Онда бюджеттің экономикалық
мазмұнын ... ... ... ... кірістер және
шығыстардың баптары мемлекеттің ақшалай ... ... ... ... қалыптастыру көздері мен жұмсалу
бағыттарын көрсетеді.
* 1.3 ... ... ... ... кдлыптасуындағы
салықгардың рөлі
Дәл кдзіргі кезенде Еуропалық экономикалық қоғамдастыққа мүше елдердің
қатарына ... ... ... Германия, Италия, Бельгия,
Нидерландия, Люксембург, Үлыбритания, ... ... ... ... ... мүше ... салық
жүйесі өте күрделі болып келеді. Бір салықгың әр түрлі ... де әр ... ... ... ... Франция мемлекетінің бюджетінің
кіріс көзінде жанама салықгар 62 пайыз алады,ал ... ... тек 41 ... ... Еуропада ең негізгі салықгардың қатарына пайда
салыктары жатады. Бүл салықгардың ставкілерінің көлемі 10 ... ... ... ... ... ... мемлекетінде ставканың
прогрессивті әдісі пайда көлеміне қарай 25 пайыздан 35 пайызға ... ... ... мүше ... жеке ... ... негізгісі болып — жеке тұлғалардың табыс
салығы жатады. Қоғамдастықкд мүше мемлекеттердің көбінде бұл ... ... ... жүйесі қолданылады. Еуропалық экономикалық
қоғамдастық азаматтарынан табыс салығы әр мемлекеттің тұрғылықгы азаматы
мен келіп — ... ... ... ... ... ... ... қоғамдастыққа екі реттік салық салуды болдырмау үшін
қоғамдастық баскд мемлекеттерде ... ... өз ... ... өз мемлекетіне келген тұлғалардан қайта ұстамауы керек. Еуропалық
экономикалық қоғамдастықкд мүше мемлекттердің салық ... әр ... ... ... есебінен күрделеніп ... ... ... муше ... ... үйлесімділігі
жайлы сөз қозғалғанда бірінші ... ... ... ... элементінің бірі — қосылған құн салығы.1970 жылдың
ортасынан бастап, қосылған күн ... ... ... ... мемлекеттердің салық жүйесінің ажырамас бір бөлігі болып қалыптасты.
Қазіргі ... ... құн ... ... ... ... ... салықтық үйлесімділігінің бір мысалы болып табылады.
1991 жылы жазда Еуропал ық зкономикалық қоғамдастыққа мүше мемлекеттердің
келісімімен қоғамдастыққа ... құн ... 15 ... ставкасынбелгілеуді ұйымдастырды.Бүған дейін қосылған қүн
салығының ставкасы 9 пайыздан 19 ... ... ... ... ... үйлесімділікке толық қол жеткізді деген сөз ... ... қол ... ... мысал болып корпарацияның
пайдасына салынатын салықгы алуға болады. Еуропалық ... мүше ... ... ... ... бойынша
ставка 30 пайыздан 40 пайызға дейін белгіленеді. Сондык^ан, Германия,
Франция, Греция ... ... әлі де ... ... ... ... ... қажет болды. Себебі, бұл салық
францияда 42 пайыз, Германияда 50 пайызға дейін жетті. Ал, ... ... ... бойынша төменгі Үлыбритания, Люксембург, Ислания,
Нидерланд сияқгы ... одан әрі ... ... ... ... ... ... қоғамдастыққа мүше мемлекеттердің салықгық
уйлесімділік бойынша жүргізген ... ... ... кезде көптеген
салыктар бойынша ставкілер төмендетілді.Салықгық үйлесімділік еуропалық
экономикалық қоғамдастыкқа мүше мемлекеттердің ортақ ... пен ... ... үшін ... өте ... болып отыр [12.8-236].
Германия мемлекетінің салық жүйесі.
Германияның салық жуйесГ 1990 жылы 25 шілдеде ... ... ... етеді. Бұл заң бойынша салықгар федеральды және ... ... ... келесілер жатады: акциздер, кеден баж салығы,
капитал қозғалысына салық, сақтандыру салығы, жеке тұлғаның табыс салығы
және ... құн ... ... : ... ... жер
учаскісін иелену салығы, көлік қүралдар салығы, сыра салығы, жер ... ... және ... ... ... салық.
Мемлекеттік бюджеттің табыстарын жән^ мәселелерін бөлу ... ... ... түрде жүргізіледі және бюджеттің
жоспарлаумен қолдану қызметтері де өз ... ... ... ... мемлекеті табыстарды теңестіру қызметімен айналысатын бірден бір
мемлекеттер қатарына жатады,
Яғни жоғары табысты тұлғалар төмен табысты тұлғаларға ... ... ... процестері жиі жүргізіледі. Бүл салық жүйесінің үзақ
уақыттар бойы ... ... ... ... ... ... жүйесі .
Жеке түлғаның табыс салығы, акционерлік қоғамдарға салынатын салық, кейбір
тауарларға ... ... ... ... салықгардың ішінде
ең негізгілерінің бірі —қосылған қүн салығы болып табылады. Бұл салыктық
стандартты сатвкасы — 18,6 ... ... 22 ... ... темекі бүйымдары, парюфмерия, ... мех ... ...... ... ... ... Бүл
салық акционерлік қоғам ... ... ... ... ... Бұл салықгың ставкасы ... ... ... ... қоғамдарға бірдей мөлшерде белгіленген салық
ставкасы - 34 ... ... ... ... ... ... прогрессифтік әдіспен
10 пайыздан - 56пайызға ... ... ... ... ... ... ең ... салықгарға жатады: қүрылыс салынған учаскіге
салық, құрылыс салынбаған учаскілердің жер салығы, тұрғын үй ... ... ... ... жер ... ... мүлікке, ғимараттар, қүрылыс жүріп жатқан жер ... тағы ... ... ... жер учаскілерін
салығымен ... ... ... үй ... ... ... ... олардың арендаторларынан да үсталады.Профессионалдық
салық профессионалдық қызметті жүзеге асыратын занды және жеке ... Бүл ... ... үшін 2 ... ... жергілікті
органдардың белгілеген ... ... ... салық төлеушілерді салық қызметі оргондарынан қорғау, салық
салудағы табыстарын жасырғаны үшін қатаң ... ... ... ... ... ... жасыру немесе
декларацияны толтыру кезінде қате жіберілген жағдайда салық ... және ... 9 ... ... ... Егер ... әдейі
кемітілген жағдайда салық екі еселік түрде салынады. Салық ... ... ... заң ... ... ... ол бас ... айыруға дейін барады. [13.25-386]
Үлыбритания мемлекетінің салық жүйесі
Үлыбритания мемлекетінде салық салу 300 жылдан бері әрекет ... ... ... ... бүл ... ... алым пайда болды. Бүл салық ең
алғашқы салық түрі болып табылады.1780 жылдан бастап, бұл мемлекетте ... ... ... ал ... ... — 1842 жылы ... ... салық жүесіне айтарлықгай өзгерістер енгізген 1973 ... ... ... ... ... ... салық жүйесі
келесідей салық топтарынан құралған:
1) Орталық салыкгар.
2) Жергілікті салықгар.
Салыкгар мемлекеттік ... ... ... зор ... ... ... ... 64 пайызын жеке түлғалардан
алынатын табыс салығы, корпарация пайдасына ... ... ... - 19 ... ... ... жүйесінің ең негізгі салығы
болып жеке түлғалардың табыс салығы, ... ... ... ... қүн салығы, акциз салықгары болып табылады. Жеке түлғалардың
табыс салығының минимальды ставкасы 60 ... ал ... ... ... ... - 35 пайыз.Қосылған қүн ... ... баж ... жинаудың барлық мәселелерімен кеден ... ... ... ... ... ... қүн салығы мен акдиз
салығын қарастыратын иелікті ... бар. Бүл ... ... ... ... ... етеді.Компьютор орталығы бөлімівде салық төлемейтін
түлғалар жайлы мәліметтер жиналады. Бүл баскдрма өте күрделі ... ... ... қүн ... ... жасаған криминальды қылмыстық
әрекеттері үшін салық зандылығында бас бостандығынан 7 жылға дейін ... жүйе бүл ... ... ... істейтін
бюджет түтастығы. Үлыбританияда бюджет екі толыідгыруы болады: мемлекеттік
бюджет және жергілікті бюджет. Бүл жалғыз біркелкі бюджет жоқ. ... ... ... формальды түрде жекеленген. Бюджеттік жүйенің '
басты түрі әсіресе Үлыбританияда бүл ... ... Осы ... шамамен жалпы үлттық кірісі үлестіріледі.Мемлекеттік бюджеттің
қүрылымы Үлыбритания мемлекеттік бюджетін қаржы жоспары ретінде ... ... оның ... келе ... ... ... ... салық салымында болуы ықгимал өзгертулер бар. Ол екі бөлімнен түрады.
Қарыздардың мерзімін үзарту және ... қор. ... ... ... ... осы шоғырлау қоры арқылы өтеді, оның ішінде
ағымдағы кірістер мен ... ... ... ... бұл ақша ... жүмсайтын бюджет,шоғырлау қорының шығысқа
қарағандағы кіріс көлемінің үлғайуы үлттық ... - ... ... ... ... ... ... болатын болса, ол қарыздардың
ұлттық қордағы ссудаларымен өтеледі. Бұл сомма Үкімет мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің табысының 90 пайызын салықгар
қүрайды. Оның үстіне Үлыбритания салықтарын карастыру кезінде өте ... ... ол ... ... ... және кейбір салық түсімінің
сәйкес келмейтін баптарымен ерекшеледі. Үлыбританиядағы кіріс салығының
қүрылымы, табыс көзіне сүйене отырып ... ... ... ... ... мемлекеттік облигациялар арқылы дивидендтерден алынатын
табыс
* шет елде жасалатын ... ... ... ... ... ... Үлыбритания ... ... ... ... табысы [13.25-486].
Сондықтан да біз шет мемекеттердің тәжірибесін ... ... оны ... ... ... ... Шет ... жеткен нәтижелеріне біздің
де жетуімізге болады. Сонда ғана біздің еліміздің әлеуметтік қал- ахуалі
жақсарады деп ойлаймыз.
2 КАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... ... салық түсімдерін талдау
Мемлекеттік бюджет бұл мемлекеттік өкімет органдарының қызметін ... үшін ... ... ... және ... негізгі қаржы
жоспары. Мемлекеттік бюджет республикалық және жергілікті ... ...... және ... ... түсімдер мен алымдар
көлемі, сондай-ақ ... ... ... түсетін капиталмен
жасалған операциялардан түсетін табыстардан түрады.
Мемлекеттік бюджеттің табысы:
- ... ... ... ... табыс салығы;
-жеке түлғалардан алынатын табыс салығы;
-олеуметтік салық;
-қосылған қүн салығы;
-акциздер;
-жер қойнауын пайдаланушылардың ... ... ... ... ... ... емес түсімдерінен:
* Республикалық мемлекеттік кәсіпорындар пайдасының үлесі;
* Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің депозиттері бойынша
алынған сыйақылар;
* респуикалық меншік болып табылатын акциялар пакеттеріне
түсетін ... ... ... ... ... бойынша өткізілетін
лотереялардан алынатын кірістер;
* республикалық бюджеттен кредиттер ... үшін ... ... ... ... ... алынатын түсімдер;
Капиталмен жүргізілетін операцияларыдан алынатын кірістер:
* алынған ресми трансферттер;
- Кдзақстан Республикасының ... ... ... ... 14.43-576].
Бүгінде бюджетті түрдегі қаржылық катынастар екі бағытта
қарастырылып жүзеге асырылуда, біріншіден экономиканы
дағарыстан шығару үшін карж ... ... ... беру ... ал ... ... ... қаржы қорларын қүру және пайдалануға байланысты
құқыларын арттыру ақылы іске асырылуда.
Осы орайда жергілікті бюджеттердің ... ... зор рол ... ... ... ... абсолютті бола бермейді. Өйткені
қазіргі кезендегі аумақгардың әлеуметтік экономикалық дамуының деңгейі,
еліміздегі нарықгық қатынастардың қиындықгарымен сәйкес ... ... ... ... дербестігін іске асыру үшін еліміздің
экономикалық қаржылық бюджеттік салаларындағы проблемаларды неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... Республикасы тәуелсіздік алған жылдар ішінде Қазақстанның бюджет
жүйесі түпкілікті өзгертілді. Инфляциялық процестердің ұстамдылығын
реттеу, ... ... ... және ... ... ... төмендету
мақсатында жаңа салық жүйесі қалыптасты.
Дербес салық жүйесі үшін II жыл деген көп ... ... ... ... ... ол жүйе ... калыптасып үлгерді.
1 суретте жалпы, республиканың салық қызметінің өткен тарихын ... ... ... қарауға болды:
• 1990-1995 жылдар салық жүйесінің құрылу кезеңі,
• 1995-2000 жылдар оның қалыптасу кезеңі,
• ал 2000 ... ... даму және ... ... ... дербес тәуелсіз салық саясатының негіздері қаланды.
Кәсіпкерлік және кәсіпорындардың дербес экономикалық ... ... ... ... негіздерін ұғынуға қол жеткізілді.
Сол кездерде жоғары білікті қызметкерлер жеткіліксіз еді және бұл ... ... ... ... ... жүйесінен де (олар 14
заңнан тұратын) айқын көрінді. Тіпті салық заңының өзінде көптеген қарама-
қайшылыктар ... ... ... ... жаңа ... ... ... жатуымен және салық органы қызметкерлерінің сол ... ... ... жете ... тіпті оны іс
жүзінде дүрыс қолдана алмағандығымен сипаттауға болады.
1992 жылы ... ... 1993 жылы ... валютаның айналыскд
шығуы, жекеменшік қүқығын қолдау, ... ... ... соңғы жылдардағы мемлекеттік бюджеттегі өзгешеліктер мінездемесін
алдын- ала айқындайды.
2002 жылы ... ... ... ... ... ... 7,4 пайыз жоғары
дәрежеде орындалған. 2004 жылы мемлекеттік бюджеттің дифициті
3,3 млрд теңге сомасында ... ... ... бұл ... ... ... және ... ұлттық
өнім көлемінің 0,1 пайыз күрады. Сонымен бірге, түсім көлемі
(598 млрд теңге) және шығын көлемі (602 млрд ... ... ... бірдей үлес-23 пайыз шамасында қүрады.2002
жылы басында мемлекеттік бюджет ... ... ... бөлігінен
артқаны байқалды. Қазақстан Республикасының қаржы
министрлігінің берілгевдеріне сәйкес 1.07.2003 жылы жағдайға
байланысты бюджет профициті 47,5 млрд ... ... ... ол берілген кезең ішінде жалпы үлттық өнім көлемінің 3,3
пайыз ... 2004 жылы ... ... ... ... 41,1 пайызға көбейіп, 375,1 млрд теңгені қүрады
және несиелеу есебінен шығыстар 327,6 млрд ... ... ... ... ... ... қүрылымындағы сапалы өзгерістер ішінде
1998 жылы салық базасының реттелуімен ... ... ... ... ескеру қажет. Осы кезеңнен бастап занды түлғалар салығының
есептемесін айқындайтын негізі " ... емес ... салу ... болып табылады. 1998 жылы бюджетке түскен салық ... ... ... 2004 жылы ... түскен түсім үлесі жалпы түсім сомасының
89,3 пайыз қүрады және ол өз ... ... ... ... қаржылық жағдайының жақсарғанын, кәсіпорынның бюджетпен
уақытылы есеп айырысуының дәлелі болып ... ... ... ... ... 31,2 пайызға үлғайды. Салық түсімдері қүрылымында
қосылған қүн салығының ... ... ... әрі ... ... ... ... 22 пайыз күрайды.
2000 жылдан бастап арнайы қорларға жіберлетін ... ... ... ... жылдары салық түсімдерінің кем
түсуі занды түлғалардың табыс салығының аз түсуіне, ... ... ... әкелмейтін кәсіпорындар санының көбеюі, ... ... ... ең ... ... себептерінің бірі-салық
төлеушілерге кәсіпкерік қызметтің шығынын аудару және оны жылдық табыстың
орталык^андырылған есебінен жабу болса,жеке ... ... ... ... ... ... — кәсіпорындар мен мекемелердің есеп
шоттарында каржының ... ... ... ... [15.45-556].
Мемекеттік бюджеттің 2002-2004 жылдар аралығындағы мемлекеттік бюджеттің
орындалу көрсеткіштері (кестеі) ... жылы ... ... ... ... 598746 млн. ... 2003 жылы 746612 млн. ... қүраған, ал 2004 жылы 844324 млн.
теңгені ... Бүл ... ... түсімініің жыдан жылға
артқанын көруімізге болады.
Бюджеттің табыс бөлігініндегі садықтық түсімдердің ... ... ... ... 2002 жылы -524026 млн. ... яғни ... 87,5 ... 2003жылы — 635792 млн. теңгені, яғни ... 85,2 ... ал 2004 жылы 773780 ... яғни ... 91,6 ... ... бюджеттің орындалуы, млн.теңге
|Кесте 1 ... ... |2002 ... |
| |2003 |2004 |■ )~ |% ... |746612 |844324 |97712 |113,1 ... |733660 |830271 |96611 |113,2 ... ... ... |635792 |773780 |137980 |121,7 ... ... ... ... ... |169048 |212438 |43390 |125,6 ... ... ... ... ... |68574 |107014 |38440 |156,0 ... салық |124284 |152770 ' |28486 |122,9 ... қүн ... |159913 |200364 |40451 |125,4 ... |21830 |30362 |8532 |139,0 |
| ... ... |20944 |27228 |6284 |130,0 ... ... |5454 |9002 |3578 |165,8 ... да ... |65745 |35300 |30445 |53,7 ... емес ... |72505 |50386 |-22119 |69,4 ... ... ... ... |25363 |6105 |-19258 |24,1 ... ... ... |233 |0,0 |-233 |0,0 ... берілген несие бойынша | | | | ... өтеу |12719 |14063 |1344 |110,5 ... ... ... ... ... салықтардың ... ... ... ... ... облыс бюджетіндегі салық
түсімдерін талдау
Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасында 2001 —2002
жылдары шағын кәсіпкерлікті дамыту мен қолдаудың ... ... ... алға қойылған міндеттер халыкты жҰмыспен қамтамасыз
ету, қоғамдық ұйымдардың ... ... ... мен ... ролін арттыру, шағын кәсіпкерліктің ... ... ... беру болып табылады.Шағын кәсіпкерлікті дамыту барысында
жасалған талдаулар көрсеткеніндей, бүл бағыттағы ... ... ... ие ... ... игі ... беруде және халықты жұмыспен қамту
арқылы әлеуметтік шиеленісті ... ... ... ... ... отыр. Жаңа кәсіпорындар мен жүмыс орындарын арттыру арқылы шағын
кәсіпкерлік ... ... ... ... тартты және қызмет көрсету
түрлерінің өсуіне ықпал жасады.Оңтүстік Казақстан облысында ... ... және ... ... негізгі шараларын жүзеге
асырудың нәтижесінде 2002 жыл мен 2004 жыл аралығында 657 ... ... ... 856781,0 мың ... несие бөлінді.Облыс бюджеті
әлеуметтік -экономикалық саясаттың басым бағыттарына негізделген.
Әлеуметтік сала ... әр кез ... ... аударылады. Біздің облыс
халқы көп аймақ болып саналады, олардың басым ... ... ... бюджетінің көлемі соңғы үш жылда үш есеге ... ... өзі ... ... қызметкерлерінің еңбекақысын уақытылы
төлеуге, тамакка, дәрідәрмекке жүмсалатын ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау, мәдениет пен спорт
саласының материалдық - техникалық ... ... ... ... көлемі соңғы 148,6 пайызға артып отыр. Мүның өзі
бюджеттік мекемелер қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... арттыруға, сонымен бірге
мемлекеттік органдардың, білім, денсаулық сактау, ... пен ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді.Облыс экономикасындағы оң ... ... ... бөліктеріне де игі әсерін тигізіп отыр Бюджет түсімінің
орындаулында 2002 жылы кірістер 12838819 мың теңге түсімнің 59,9 ... оның ... ... 12536127 мың ... яғни 58,4 ... қүрады;
* салықгық емес түсімдер 274142 мың теңге, яғни 1,3 пайызын
күрады;
* капитал операцияларының кірістері 28550 мың ... яғни ... ... ... алымдар 8274039 мың теңге, яғни 38,6 пайыз;
Берілген ... ... ... жабу 300855 мың ... яғни ... ... жылы кірістер 12996558 мың теңге түсімнің 50,3 пайызын қүрайды оның
ішінде:
- ... ... 12221382 мың ... яғни 47,3 ... ... емес ... 550060 мың ... яғни 2,1пайызын
күрады;
* капитал операцияларының кірістері 225116 мың ... яғни ... ... ... 12460712 мың теңге, яғни 48,3 пайыз;
Берілген негізгі несиелік қарыздарды жабу 347209 мың ... яғни ... ... жылы ... 17692663 мың ... түсімнің 55,5 пайызын күрайды оның
ішінде;
-салықгық түсімдер 17281566 мың ... яғни 54,2 ... емес ... 137936 мың ... яғни 0,4 ... ... операцияларының кірістері 273161 мың теңге, яғни 0,8 пайызын
қүрады;
Арнайы трансферттік алымдар 13806789 мың ... яғни 43,3 ... ... ... қарыздарды жабу 384531 мың теңге, яғни ... ... жылы ... ... саласының алға басушылығы бюджеттің сапалы
орындалуына өз әсерін тигізді.Алайда, бюджеттің кіріс бөлігінің асыры
орындалғанына ... ... ... ... ... түрі ... ... орындалмай қалуына жол берілді. ... ... ... ... ... мына түрі ... ... -жер салығы 67,5 мың теңге, яғни 17 пайызы орындалмады;
-көлік қүралдарының салығы бойынша 14,4 млн. теңгеге , яғни 3,4 ... ... ... салығы жопардан артық 9,1 пайыз орындағанымен соның
ішівде акциздік өнімдер ... ... жоқ. ... ... ... ... жопарда-7338 мың теңге болса, соның бар жоғы 582 ... яғни 7,9 ... ... Яғни ... 6755 мың ... ... да ... емес түсімдер бойынша кірістердің түсуіне байыппен талдау
жасайтын болсақ, жоспардың орындамау себептері тайға таңба басқандай айқын
көрініп түр.
Сарыағаш, ... ... ... ... ... қалаларында
кірістің бірнеше көздері бойынша жоспардың орындамай қалуына жол берілді.
Бұл орайда әкімшілік ... мен ... ... ... ... ... кеткен жөн. Бүл жөніндегі болжамды жоспарды ... ... мен ... ... ... ... жеткілікті бақылаудың
болмауынан немесе тағы басқа себептерден жекелеген өкілетті органдар ... жол ... ... сот қаулыларын орындоу комитетінің
департаменті ойдағыдай нәтижелерге жете алмаған [17.6-126].
Облыс бюджетінің (кесте 6) ... ... ... 102,3 пайызға
орындалып, жоспардағы 17292,7 млн. ... ... 17692,6 млн. ... ... ... ... ауданынан басқа барлық аудандар ... ... ... туралы болжамдарын артыгымен орындады.
Оңтүстік Қазақстан облысының 2004 жылғы жалпы ... ... 5
| |Код |МБ |РБ |ЖБ |
| | ... ... |
| ... (мың. тг) ... |
| |2003 |2004 |+,- |% |
|I ... ... ... |6079504 |123,5 ... ... ... |466105 |136,1 ... ... : | | | | ... ... ... ... |5060184 |141,4 ... емес түсімдер |550060 |137936 |-412124 |25,0 ... ... | | | | ... |225116 |273161 |48045 |121,3 ... ... ... ... ... |1346077 |110,8 |
|Берілген негізті | | | | ... | | | | ... жабу |347209 |384531 |37322 |110,7 ... ... 2003 ... 2004 жылдың көрсеткіштерін салыстыру
арқылы облыс бюджетінің табысының соңғы жылы 23,5 ... ... ... Артуына кірістер 36,1 пайызға, соның ішінде: салықтық түдімдердің
41,4 пайызға, капитал операцияларының кірістерінің 21,3 ... ... ... 10,8 ... ... ... несиелік қарыздарды
жабу 10,7 пайызға артуының септігін тигізіп отыр.Осы көрсеткіштердің 2003-
2004 жылдардағы өсу, арту ... ... ... ... ... ... ... (сурет 5) көрсетілген.
Бюджеттің табысы - салық және салыққа жатпайтын түсімдер мен ... ... ... ... ... ... ... операцялардан түскен табыстар ... ... ... ... де ... ... ... қызметін іске асыруға байланысты бюджетті
қолдау немесе баскд мақсаттар үшін шетел мемлекеттері немесе ... ... ... ... ... ... ... табыстары 3 бөлімнен тұрады:
І.Кірістер:
* салық түсімдері;
* салыққа жатпайтын түсімдер;
2. Алынған ресми трансферттер.
3. Несиелерді ... 1- ... ... ... ... ... ... табыс салығы;
* жеке табыс салығы;
3.төлем көзінен үсталатын жеке табыс салығы;
* кәсіпкерлік ... ... жеке ... жеке ... салығы;
* қызметін бір жолғы талон бойынша жүзеге асыратын жеке
тұлғалардан алынатын жеке табыс ... ... ... ,,
* ... жүмыстарға және қызмет көрсетуге салынатын
салықтар;
* акциздер;
* Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Республикасының аумағындағы өндірілген шарап;
* Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген сыра;
* Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... құрамында
темекі бар басқа да ... және ... жоқ ... Кдзақстан Республикасының аумағында өндірілген шарап
матералдары;
* ... ойын ... ... ... стационарлық бекеттерден ... ... ... ... ... ... ... (авияцияықгы қоспаганда);
* арнайы жабдыкталған стационарлық бекеттердён ... ... ... ... Республикасы
аумағында өндірілген дизель отыны;
* табиғи және ... ... ... үшін ... ... ... ... үшін төленетін төлемдер;
* басқа да салықгар;
* жергілікті бюджетке түсетін басқа да салықгық түсімдер.
Салыктық емес түісімдер:
* кәсіпкерлік қызмет пен ... ... ... ... ... және ... ... түсетін салыққа
жатпайтын түсімдер;
* жергілікті өкілді органдардың шешімд^рі бойынша бекітілетін
мемлекеттік ... ... ... кірістерінің
түсімдері;
айыппүлдар мен санкциялар бойынша түсетін түсімдер;
* қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... түсімдер;
* салықтық емес басқа да түсімдер
* табиғатты ... ... ... ... ... талаптар бойынша алынған ... және ... ... ... ... ... олжаланған
өнімдерді сатудан түскен қаражат.
2- бөлімі: Алынған ресми трансферттерге:
мемлекеттік басқарудың жоғары тұрған органдарынан түсетін;
- ... ... ... ... ... ... ивестициялық трансферттер.
3- бөлімі несиелерді қайтаруға:
* ішкі несиелерді қайтару;
* занды ... ... ... ... неселерді
қайтару;
* шағьш кәсіпкерікті дамыту үшін беріген неселерді қайтару;
* ауыл ... ... ... ... неселерді
қайтару;
* экономика салаларын қолдау және ... үшін ... ... да ... қайтару[ 19-26-386].
Талдау арқылы бюджетке келіп түсетін салықтардың артқанын ... ... ... ... ... салықты, яғни ... ... ... үлес ... ... 8 ... ... кестеде көріп отырғанымыздай жалпы салықтық ... ... ... ... ... 2001 жылы 40,3 ... 2002 жылы ... ал 2003 жылдың бірінші кдңтарынан бастап Қазақстан Респубикасының
заңына сәйкес республикалық ... ... Осы ... ... ең көп ... ... салықтарға тиесілі болып отыр. Ал
2003 жылы жалпы салықтардың ішівдегі ең аз орындалғаны жер ... ... ... мен ... салықгары болып отыр.
Облыс бюджетінің орындалуындағы салықгық түсімдер, мың теңге
Кесте 8
|Көрсеткіштер |2001 ж ... |
| |2006 |2007 |+,- |% |
| | |\ | | ... ... ... ... |5060184 |141,4 ... ... табыс | | | | ... |2445843 |0,0; |0,0 |0,0 ... ... ... | | | | ... |2043308 |2656696 |613388 |130,0 ... ... |5862455 |6456900 |594445 |110,1 ... ... |338359 |331144 |-7215 |97,8 ... |464943 |6577665 |192823 |141,4 ... ... |570755 |782773 |212018 |137,1 ... ... ... |376909 |305750 |-71159 |81,2 ... салықтар |88260 |170638 |82378 |193,3 ... ... ... ... ... ... 2002 ... 2003
жылдың көрсеткіштерін салыстыру арқылы жергілікті бюджетке түскен салыктық
түсімнің 41,4 пайызға артқанын ... ... Оның ... ... ... ... салығы-613388 мың тенгеге, яғни 30,0 пайызға;
әлеуметтік ... мың ... яғни 10,1 ... акциздер192823 мың
тенгеге, яғни 41,4 пайызға; мүлік салығы-212018 мың ... яғни ... ... ал жер ... мың тенгеге, яғни 97,8 пайызға көлік
құралдар ... мың ... ... ... ... өсу, арту ... ... салықтың түсімдерінің салыстырмалы
динамикасы келесі суретте көрсетілген.1 суреттен осы ... яғни ... ... 2003-2002 жылдардың І-тоқсандарымен салыстыру арқылы
бюджет табысының орындау көрсеткіштерін анықтауға болады. Бюджет табысының
2001-2004 жылдардың І-тоқсан ... ... ... ... 2001 ... ... ... млн. теңге, ал 2002
жылдың І-тоқсанында 5179, 6 теңге, 2003 І-тоқсанында-6949, 8 млн. ... ... ... 7249, 6 млн. ... ... ... ... отырғанымыздай 2002 жылдың І-тоқсанында кемуі байқалады. Бұл кему
себебін, яғни мәселесін келесі бөлімнің 2 ... ... ... орындалуы, мың теңге
Кесте 4
|Көрсеткіштер ... |
| |2002 |2003 |2004 |
|I ... ... соның ішінде : |21413713 |25804479 |31883983 |
|Салықгық түсімдер ... емес ... ... ... |
|Капитал операцшшарының кірістері Арнайы |12536127 |12221382 |17281566 |
|трансферттік ... ... |274142 |550060 |137936 ... несиелік қарыздарды |28550 |225116 |273161 ... |8274039 ... ... |
| |300855 |347209 |384531 ... ... мемлекеттік реттеудегі салықгардың ролі
Мемлекет белгілі бір таптардың мүдцелерін ... ... бір ... кджеттілікті қамтамасыз ету мүмкіндігін аныктайды, ал екінші
жағынан, осы кджеттілікті ... ету ... ... жүзеге
асырады.Мемлекеттің нарықгық экономикада атқаратын қызметтерін мына
топтарға бөлуге болады:
-тиімділікті қамтамасыз ете ... ... жол ... ... жүйе ... ... топтар ... ... ... ... ... ... тырысады;
* бағаның өзгеруі мен ... ... ... ... салық салу;
* зейнеткерлер, ... ... көп ... ... ... ... қорғау шараларын қарастыру.
* экономикалық түрақтылықты сақтау;
* шаруашылық жүргізу ... ... ... қүқықтық жагынан қамтамасыз ету;
* несие ... ... ақша ... ... ... ... екі ... жүргізіледі:
* білім беру, денсаулық сақтау, ... ... ... әлеуметтік бағдарлама бекітіліп
жүзеге асырылуда; •
* нарыққа ... ... ... әлеуметтік
жағынан қорғау.
Экономиканы реттеуде ... ... ... ... ... ақпарат хабарлармен, қаржы бөлу, ... ... ... баға тағы басқалар) мемлекеттік тапсырыс, лимиттер
мен квоталар тағы ... ... ... ... ... мемлекет тек экономикалық әсер етуші қүрал
ретінде ғана ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
процестерге әсер ететін негізгі реттеуші ретінде пайдаланады. ... ... ... ... болғандықган оларды тиімді және өз бағыттарында
пайдалану керек. Салықгық завдылықгардың принциптерін сақгау керек. Ал
мүның барлығы салықгық ... ... ... ... ... салық жүйесі туралы және тағы да басқалар ғылыми негізделген білімді
қажет етеді.Мемлекеттің экономикасын көтеруде оның азаматтарының ... ... ... ... ... ... ... үлкен.
Қоғамның тарихында салыктық формаларымен одістері мемлекеттік сүранымды
және кджеттіліктерді кдмтамасыз ету, сондай-ақ салық салудағы ... ... ... ... әр ... ... үшырайды. Олардың
қызмет ауқымы арқылы әлеуметтік және экономикалық процестерге ролі де
өзгеріп отырады. Тауар ... ... ... ... ... ... жақсы дамиды да, оларға мүмкіндігінше әсер етеді.
Қай ... ... ... түсетін түсімнің негізгі көзі
болып салықтар табылады. Мемлекет ... ... мен ... жинақтау
мен төлемді, олардың түсуін бақылауды, оны төлеуден кейбір ... ... ... ... ... жатқан экономикалық реформалардың басты мақсаты шаруашылық
жүргізуші субъектілерге түсетіл салық ... ... ... ... мен төлемдерді реттеу болып табылады. Бүл ... ... ... ... және ... да ... ... Үқсас жағдайларда салық салудың шамамен тең тәртібі қолданылатын
болады.Салық салу ... кез ... ... ... күрделі
бөлігінің бірі болып табылады. Салық салу ... ... ... ... орын ... оның ... етуінің тиімдшіпн
әлеуметтік және экономикалық саясатының жетістіктеріне ... ... ... шығындары мен салық салу мәселелеріне
өте ... ... ... елдерде салықгар мемлекеттік және муниципалдық
табыстарда басты рол аткдрады да, ... ... ... құралы болып келеді. ... олар ... ... ... анти ... және кұрылымдық саясатты жүзеге
асыруда белсенді орын алады Сондықган салықтарды төлеу- төлеушілер үшін
онша қызық іс ... ... өте ... де ... іс ... жүзілік тәжірибе көрсетіп ... ... ... ... реттеу несие-қаржылық реттеумен бірігіп әрекет
еткенде ғана нарықгық экономканы жүргізудің аса тиімді формасы ... Ол ... ... ... ... ... экономикаға тигізетін әсерін реттеп ... ... ... ... ... және ... тендікті
қамтамасыз ететін маңызды элементтері болып келеді.
Қазіргі кездегі ... ... мәні мен ролі ... ... ресурстармен қаматамсыз ету шекарасынан шығып отыр.
Енді, салықгар ... ... ... ... күрамы бола
бастады. Олар макроэкономикалық реттеуге белсенді араласа отырып, ішкі
ұлттық ... ... ... салықтық төлемдердің салыстырмасы
мөлшерінің ... ... етіп ... ... ... ... ... процестерге де әсер етеді.
Бүл әсер жан-жақгы болып ... ... ... ... ете
отырып, мемлекет капиталының қорлауына аскдн ыкдал ... ... ... шаралары әртүрлі салалардың бәсекелесу мүмкіндіктерін
кеңінен ынталандыра отырып ... ... ... ... ... іс-әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... алдында
түрған міндет ол түракгы қабылданған завдардың негізінде қаржы жүйесін тез
арада кдлпына келтіріп, ондағы салық арқылы ... ... ... ... ... қамтамасыз ету болып табылады және де ... ... қана ... ... әрі ... ... белсенді
ынталандырушы ролін атқаруы кджет деп түжрымға келемін. Олар ... ... ... ... ... келемей, керісінше оның тиімді әрекет
етудің қосымша, бірден бір ... ... ... ... ... ... ... жақсартуда әрқашан қарапайьм және баянды принципін естен
шығармауымыз қажет.Салық ... және ... ... ... процесінде
белгілі бір қарым-қатынасқа түседі. Бұл қарым-қатынас дұрыс, өзара тиімді
әрі объективті ... ... ... ... денгейі де жоғары болады.
Салық жинауына әсер ететін объективті және субъективті ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен мекемелер арасындағы
төлемақылар дағдарысы, занды білмеу немесе оның алдындағы жауапкершіліктің
төмендеуі, салық салу ... ... ... ... ... ... тағы баскдлар. түрақтандыруын және әлеуметтік тендікті
қамтамасыз ететін маңызды элементтері болып келеді. ... ... ... мәні мен ролі ... органдарды кдржылық
ресурстармен қаматамсыз ету шекарасынан шығып отыр Енді, ... ... ... маңызды құрамы бола ... ... ... ... ... отырып, ішкі үлттық табыстың
жалпы көлемінде ... ... ... ... ... етіп ... ... белсенділікті реттей отырып,
өндірістік процестерге де әсер етеді. Бұл әсер жан-жақгы ... ... ... әркет ете отырып, мемлекет капиталының қорлауына
асқан ықпал етеді. Сондай-ақ салықтық реттеу шаралары әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар жасап кәсіпорындардың іс-әрекеттерінің ... ... ... тигізеді [22.13-226].
Үкіметіміздің алдывда тұрған міндет ол түрақты ... ... ... жүйесін тез арада қалпына келтіріп, ондағы салық арқылы
түсетін түсімдерді реттеп, олардың дүрыс ... ... ету ... және де ... ... ... қана ... өндірісті әрі
қарай дамытудың белсенді ынталандырушы ролін атқаруы қажет деп ... Олар ... ... ... ... механизімі болып келемей,
керісінше оның тиімді әрекет етудің ... ... бір ... ... қажет. Сондықган біздер салықгар жүйесін жақсартуда әрқашан
қарапайым және баянды ... ... ... ... төлеуші және жинаушы салық төлеу процесінде ... бір ... ... Бүл ... ... өзара тиімді әрі объективті
болса, соғүрлым ... ... ... де ... ... ... әсер ... объективті және субъективті жағдайлар бар. Олар:
өндіріс кдржысының төмендеуі, кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... оның алдындағы жауапкершіліктің
төмендеуі, салық салу нормаларын бұзу, салық жүйесіндегі ... ... тағы ... ... ... ... кіріс бөлігін көбейтуге тырысады.
Кәсіпкер де солай, ешкім өз ... өз ... бір ... ... Міне, сондықган да әр елдің өз салық ... бар. Олар ... ... ... ... ... жағдайына
байланысты әр-түрлі болып келеді.
Экономикалық іс —шаралар барысында ... ету, ... ... реттеп отыруды мемлекет салық жеңілдіктері арқылы жүзеге
асырады. Оның тікелей ... ... ... ... ... ... пен таза ... экономиканың жаңа бір саласына немесе бүтін
өндіріс түрінің дамуына жүмсауы, ... аз ... ... қолайсыз
аймақгарына инвестиция тарту сияқты мақсаттарда, ... кей ... ... ... ... табыстың белгілі бір түрлеріне
жеңілдетілген салық жүйесін пайдалану, экономика мемлекеттік ... ... және өте ... ... ... мерзімді
амортизациясы жеделдетілген немесе дифференциялды салық мөлшері салық
төлеу ... созу ... ... ... ... ... резервтік
инвестициялық әрі басқадай қорлар қүру және нақты салық ... ... ... ... ... және салық тегершіктері жетерлік.
Қазақстан экономикасының өтпелі кезеңінде салық ... ... ... ... ... салаларына ірі
инвестициялар әкелуге септігін тигізеді. Алайда, қазір отандық ... ... ... ... ... ... ... жеңілдіктерінің
сақгалып кдлуы мемлекет пен инвестор арасындағы мүдделік кдрым-қатынаскд
өз салқынын тигізуде. Нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... түсімдер елеусіз, салық салмағының
коэффициенті әсерсіз қалуында. Кейінгі кезде салық ... ... ... ... ... ... әмір ... тигізуде. Ең бастысы өндіріс саласына қарамай салық ... заң ... тең ... ... ... жеңілдікті реттеу қайшы
келіп, экономиканың түрлі ... ... ... салаға салық жеңілдігін орнату тәжірибе көрсетіп отырғандай кдмқорлық
пен қолдаудың ... бір ... ... деуге келмейді. Жеңілдік беріліп
отырған кәсіпорындар мен жеке ... ... ... экономикалық
қызмет салаларындағы кәсіпкерлікпен айналысып ... ... ... қолдануда қиыншылық тудырады. Оның үстіне жеңідціктерді салық
төлеуден бүлтару үшін ... ... да аз ... ... ... салық каникулының үлттық қорды қолдануда берекесіздік
тудырып, түбінде . кірістің жоғалуына соқтыратын ... ... ... ... ... ТҮСІМІН ЖОҒАРЫЛАТУ
ЖОЛДАРЫ
ЗЛ Бюджет табысындағы салық түсімдерінің қалыптасуындағы
мәселелер
Казақстан Республикасының бюджет жүйесі экономикалық қатынастарға және
тиісті қүқықгық ... ... ... ... ... ... ... бюджет жиынтығында мемлекеттік бюджетті
күрайтын респубикалық бюджетпен жергілікті бюджеттер дербес жұмыс істейді.
Бюджет жүйесінің жұмыс ... ... ... ... өзара
байланысына негізделген және оларды әзірлеу, карау, бекіту, аткару,
бақылау тәртібімен сондай-ақ ... және ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Бюджеттік процес мемлекеттік кірістері мен шығыстарын баланстайды,
тендестіреді. Бірақ қазіргі ... ... ... дерлік мемлекеттің
шығыстары, оның кірістері мен ... ... тез ... ... көп, ... ... ең бастылары өмірдің сан түрлі
салаларывдағы ... ... ... ... оның ... ... қызметінің кеңеюі, мемлекет аппараттары көлемінің өсуі және
тағы басқа ... ... ... ... ... ... келмейді, сондықтан бюджеттің тапшылығы үздіксіз өсіп, оның көлемі
үлғаяды. Бюджет ... ... ... ... ... ... ... үлттық өнімнің қатынасынан да артык көрінеді.
Мемлекеттік бюджеттің түрақгы тапшылығының негізінде көптеген сабептер
жатыр. Оның ... ... ... ... ... ... болады. Ол мемлекеттің экономикалық және ... ... және осы ... ... ... байланысты.
Артық өндірудің
кезевдік дагдарыстары кезінде бюджетке түсетін салықгар азаяды.
Бюджеттік тапшылық мемлекеттік каржылардың терең
сәйкессіздігінің салдары. Сонымен қатар, олар акдіа ... ... де ... ... ... ... мемлекеттің экономика саласындағы ең күрделі
проблемасына айналды[24.56-68б].
Республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... үлгілері пайдаланады:
1) сәйкестікті бақылау — бақылау обьектісі қызметінің Кдзақстан
Республикасы бюджет ... ... ... ... ... ... ... бақылау обьектісінің қаржылық
есептіліктілікті жасауы мен беруінің дүрыстығын, негізділігін және
уақтылығын бағалау;
3) тиімділікті ...... ... оның ... ... аткаруын бағалау.
Мемлекеттік бюджеттің 2002 жылмен 2003 ... ... ... ... ... ... түсімінің 13Д
пайызға артқанын көруімізге болады. Оның ішінде бюджеттің ... ... ... ... ... 96611 млн теңгеге, яғни 13,2 пайызға,
оның ішійде: заңды түлғалардан алынатын табыс салығы- 43390 млн. тенгеге,
яғни 25,6 пайызға; жеке ... ... ... ... ... яғни 56,0 пайызға; әлеуметтік салық-28486мн. тенгеге, яғни 22,9
пайызға; қосылған қүн салығы-40451 млн. ... яғни 25,4 ... млн. ... яғни 39,0 ... ... ... ... яғни 30,0 пайызға артқан; ал жер салығы-3578 млн. тенгеге, яғни
65,8 пайызға кеміген. Мемлекеттік бюджеттің 2002жылы 2001жылға қараған кем
орындалуының ... бір ... ... ... ... яғни 26 ... 21 пайызға төмендеп, бюджеттік түсімдегі
салық көлемі біршама төмендеді.
Жергілікті ... ... ... ... ... атқарылуын, бюджеттік қаражаттардың тиімді және ... ... ... Заң ... ... жағдайларда
жергілікті бюджетке тауарлық немесе заттай бөліктегі түсімдерге ... ... ... ... көрсетіледі.
Оңтүстік Қазақстан облысына келетін болсақ бюджеттің кіріс бөлігінің асыра
орындалғанына қарамай облыс ... ... ... түрі ... жоспардың орындалмай калуына жол берілді.
Түтастай алғанда облыс бойынша түсімдердің мына салық түрі ... ... жер ... 67,5 млн ... яғни 17 ... орындалмады; -көлік
қүралдарының ... ... 14,4 млн. ... , яғни 3,4 ... қатар, акциз салығы жоспардан артық 9,1 пайыз орындағанымен ... ... ... толығымен орындалған жоқ. Оларға жататындар;
- арақтар бойынша жопарда-7338 мың теңге болса, ... бар жоғы 582 ... яғни 7,9 ... ... Яғни ... 6755 мың ... ... пайыз түспеді. Салықтардың төмен ... ... ... яғни ... 2003 жылы ... ... ... өнімдерінен 52 пайызы ғана орындалған. Акциз
салығының төмен ... ... ... ең ... ... төлейтін субъектілерге тоқталайық олар:
- этиль спиртін және алкагольді өнімдер;
- бензин және ... отын ... мен оның ... ... және ... ... ойын бизнесі.
Сарапшылардың пікірі бойынша: облысымызда арақ шығаратын бес-ақ зауыт бар
деген статистикалық мәлімет шындықка ... ... Арақ ... ... көп. Өткен жылы оншақты арақ шығаратын цех әшкерленді. Олар
қазір ... ... ... цехтарда арақ шығаруға кджетті жабдықгары
болған жағдайда жаппау керек. Өнімді ... ... ... ... ... ... ... төлеп түрсын. Акцизді өнімдер шығаратын шағын және
орта бизнес объектілерін аша ... ... ... ... ... бола ... Біз ... оларды басқа жақтардан
кантрабандалық жолмен әкеліп жүргендер көп. Негізінен, бір ... ... ... қоса ... 129 ... арзан болуға тиісті емес.
Одан арзан ... бәрі ... ... жолын тапқандардың өкілі
немесе кантрабандалық тауар. Арақ сатылып түрғандардың қолында тауардың
"накладнойы" болмаса жасырын ... ... деп ... беріңіз.
Мүндай арақтар кейде 50 пайыздан асып жығылып жатады[25.45-57б].
Ойын ... де ... ... өте аз ... ... салық
органдарында тіркелген 20 казино бар делінген. Сол ... ... ... ... ... Олардың салықты аз төлеу үшін қолданатын ең
көп тараған тәсілі стол санын аз көрсетіп отыр.
Сонымен ... жер ... ... ... ... жылы жер салыгы
жөніндегі болжам облыста 118,4 ... ... ... ... ... жоспардан артық 9,1 пайыз ... ... ... ... ... ... ... жататындар;
- арақгар бойынша ... мың ... ... ... бар
жоғы 582 мың теңге, яғни 7,9 пайызы орындалған. Яғни
бюджетке 6755 мың теңге, яғни 92,1 ... ... ... ... ... бір себебі, яғни, облысымызда 2002 жылы
жоспар бойынша акциз салығының өнімдерінен 52 пайызы ғана орындалған.
Акциз ... ... ... ... ... ең алдымен акциз
салығын төлейтін субъектілерге токталайық олар:
- ... ... және ... ... бензин және дизельді отын өндіру мен оның айналымы;
* темекі және темекі бүйымдары;
* ойын ... ... ... ... арақ шығаратын бес-ақ зауыт бар-
деген статистикалық ... ... ... келмейді. Арақ шығаратын
жасырын цехтар көп. Өткен жылы оншақгы арақ шығаратын цех әшкерленді. Олар
қазір жабылған дейді. Ондай ... арақ ... ... ... жағдайда жаппау керек. Өнімді шығара берсін. Бірақ, акциз, басқа да
салықтарды уақытылы төлеп ... ... ... ... ... ... бизнес объектілерін ата алмай жүргенімізге ... ... ... бола қоймас. Біз жапқанымен оларды басқа жақтардан
кантрабандалық жолмен әкеліп жүргендер көп. Негізінен, бір ... ... ... қоса ... 129 ... ... болуға тиісті емес.
Одан арзан арақтардың бәрі салықган күгылудың жолын тапқандардың өкілі
немесе ... ... Арақ ... ... қолында тауардың
"накладнойы" болмаса жасырын ... ... ... ... арақтар кейде 50 пайыздан асып жығылып жатады[25.5-8б].
Ойын бизнесінен де акциз салықгары өте аз ... ... ... ... 20 ... бар ... Сол ... барлығы
патент бойынша жүмыс істейді. Олардың салықты аз төлеу үшін қолданатын ... ... ... стол ... аз ... ... ... жер салығына
келетін болсақ, өткен жылы жер салығы ... ... ... ... ... ... 104,8 млн. тенге түскен. Бірақ жер салығы
толық жасалған жағдайда бүл сомма 250 млн ... ... еді. Яғни ... ... жалга берілген жердің көлемі бүрынғы жылмен ... ... ... ... берген жер көлемі өссе де жер ... ... ... ... ... біздің байлығымыз, оны жөн-жосықсыз
пайдалануға, ретсіз үлестіруге, тіпті ... ... ... ... Егер ... ... жер ... Қазақстан халқын асырайды. Біз
жер салығын дүрыс жинай алмай отырмыз.Сол үшін жер салығын дүрыс жиналуын
салық ... ... ... ... аудандық, ауылдық әкімшіліктер
жақсылап қолға алуы керек[26.4-11б].Облыс бюджеті 2001 жылы түсімдер
21413713 ... ал ... ... мың ... ... ... ... 31883983 мың теңгені қүрады. Бюджет түсімінің орындаулында 2001
жылы ... 12838819 мың ... ... 59,9 пайызын қүрайды оның
ішінде; -салықтық түсімдер 12536127 мың теңге, яғни 58,4 пайызын ... емес ... 274142 мың ... яғни 1,3 ... операцияларының кірістері 28550 мың теңге, яғни 0,1 пайы-зын
құрады;
Арнайы трансферттік алымдар 8274039 мың ... яғни 38,6 ... ... ... қарыздарды жабу 300855 мың теңге, яғни 1,4 пайызды
кұрайды; 2002 жылы ... 12996558 мың ... ... 50,3 ... оның ... ... ... 12221382 мың теңге, яғни 47,3 пайызын қүрады; -салықтық
емес түсімдер 550060 мың ... яши 2,1 ... ... ... ... ... 225116 мың ... яғни ... ... трансферттік алымдар 12460712 мың теңге, яғни 48,3 пайыз;
Берілген ... ... ... жабу 347209 мың ... яғни 1,3
пайызды қүрайды;
2003 жылы кірістер 17692663 мың ... ... 55,5 ... ... ... салықгық түсімдер 17281566 мың теңге, ягни 54,2 пайызын қүрады; -салықтық
емес түсімдер 137936 мың ... ягни 0,4 ... ... ... операцияларының кірістері 273161 мың ... яғни ... ... ... ... 13806789 мың теңге, яғни 43,3 пайыз;
Берілген негізгі ... ... жабу 384531 мың ... яғни 1,2
пайызды қүрайды; Облысымызда 2002 ... ... 2003 ... ... ... ... себеп, 2002 жылғы өндіріс ... ... ... қиыншылық жағдайына, баға өсіміне
жанар жағармайдың, шикізаттармен материалдардың қымбаттауынан болып отыр.
Облыс әкімінің шешімімен осы шаралардың негізінде ... ... ... орта және ... ... жеке және ... ... меншік иелеріне мемлекеттік қарызды күшейте отырып
дамытуды көздеді. Нәтижесінде, 2003 жылы жалпы түсімдер 6079 млн ... ... ... түскен түсім жалпы түсімдердің ішінде 54,2 пайызды
қүрады
3.2 ... ... ... ... ... ... және ... жетілдіру жолдары
Мемлекеттік бюджеттік түсімдерің соңғы жылдардығы,яғни 2003 жылы ... оның ... ... ... ... салык^ары толығымен
орындалмаған. Мүлік және көлік қүралдар салығының толығымен орындалу үшінм
жергілікті жердегі ... ... ... тиіс, барлық мүлік және көлік
қүралдар түгел есепке алынуы тиіс. Жылжымайтын мүлікті тіркеу орталығының
жүмысын жандандыру керек. ... ... және жеке ... ... осы ... ... ... соңды салыққа қатысты заңдар бір жүйеге түсірілмегенде
оның үстіне аталған салық жүйесінің ... ... ... ... жаңадан бастадық. Салық зандарын дайындау, оны
қалыптастыру, кез -келген мемлекетте болатын күрделі процесс.
Өйткені, онда қоғамның барлық ... ... ... ... талап етіледі. Еліміздегі салық зандарының қалыптасуы
қоғамдық түпкілікті реформалау уақыты мен түспа түс келеді.
Осының бәрі жинақгалып ... ... ... ... ... өрбуіне әкеледі. Әу баста сінде жіберілген кемшіліктер де,
қателіктер де жеткілікті болады. Оған ... ... ... ... ... де ... зардабын тигізбей қойған жоқ
[27.11-196].
Қазіргі кезде экономика ... Ең ... ол ... ... ... мен, ішкі жалпы өнімнің
өсуімен сипатталады. Өндірістік өнімнің өсуі де ... ... өсуі де, ... ... бір ... ... ... болады.
Бүрынғы кеңестік елдер аумағында Қазақстан мен Ресейде ішкі ... ... ... үлғайып келеді. ... ... ... айлық мөлшері жағынан бірінші орынға шықгы. Осы ... ... ... жиынтығы жаңа Салық ... ... ... отыр.
Салық кодексінің жобасын талқылау барысында ... ... ... ... пен ... құн ... ... ұсыныс
көтергенді. Әлеуметтік салық 26 пайыздан 21 пайызға, қосымша ... ... ... 20 ... 16 ... ... ... осылайша төмендету біздің елімізде реформаны жүзеге асырудан
бері түңыш рет қолданып отырғандығын айта кету ... ... бүл ... ... бүл ... ... үшін ... жағдай жасауға
көмектеседі. Кәсіпкерлікті қодап оларға жағдай жасасақ ... ... ... ... ... ставкасын төмендету еңбек ақы мөлшеріне
де оңтайлы ыкдал жасайды.
Салық кодексі кәсіпкерлікті дамытуға да ... үлес ... ... ... ... өте көп болғандығы жасырын
емес. Ішкі табыстың 40 пайызына жуығы өткен кезевде көлеңкелі
экономикаға ... ... де ... Сол себептен қабылданғалы
отырған кодекстің бір ерекшелігі, салыктан жалтарғандарды
айкындап отырады.Салық жинау ... ... ... тағы да бір өте ... ... декларация
экономикалық қызметтің кодтары көзделген және салық
төлеушілер кәсіпорын қызметінің үш ... ... ... тиісті болады. Мысалға, металлургия кәсіпорны
металлургия өнімдерін шығарады, мүнымен қоса, онда ... ... ... ... жасау өнімдерін шығарудың қандай да бір түрі бар. ... ... ... ... ... бүларды одан әрі электрондық
өндеу мен талдау үшін ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қызметтің нақгылы түрше ... ... ... жалақы көлемі, үкіметтің рұқсатымен салықган
босатылған үйымдардың ... де ... ... ... ... жоқ ... ... кәсіпкерлікті дамытуға да өзіндік улес қосатын
болды. Бүрын салықган жалтарғандар өте көп ... ... Ішкі ... 40 пайызына жуығы өткен кезевде көлеңкелі
экономикаға жүмыс істегені де белгілі. Сол себептен қабылданғалы
отырған кодекстің бір ерекшелігі, салыкган жалтарғандарды
айқындап отырады. Салық ... ... ... ... тағы да бір өте ... ... декларация
экономикалық қызметтің кодтары көзделген және салық
төлеушілер кәсіпорын қызметінің үш ... ... ... тиісті болады.
Экономикалық қызметтің негізгі турлері туралы мәліметтер бүларды одан
әрі электрондық өвдеу мен ... үшін ... ... ... ... ... талдау негізінде экономикалық қызметтің нактылы түріне тән
салық жүктемесінің деңгейі, жалакд көлемі, ... ... ... ... қүнға салық үлесі және басқалары сияқгы орталандырылған
өлшемдер айқындалды. Мүның өзі салық әкімшілішгінің бүкіл жүйесі мен салық
тексерулері ... ... ... немесе мүлде жаңа
күбылыс, яғни мәні мынада: белгілі бір қызмет саласындағы
кәсіпорыннның ... ... ... орташадан жоғарыға
жақын болса, онда мүндай кәсіпорынды салық органдары ... ... ... ... ... Қызметтің осы
саласы үшін қабылданған орташадан төмен көрсеткіштері бар
кәсіпорындар салық ... және ... ... ... ... ... және ... салық төлеушілер
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Республикасының бюджет құрылымын ... ... ... ... кіріс шығыс арасындағы айырмашылықгарды
ескере отырып, бюджет тапшылығына ... ... мен ... ... Қазақстан облысы бойынша келтірілген мысалдарда, бюджет
тапшылыгының 2003 жылы байқалганын ... ... ... ... 2002
жылғы өндіріс салалары мен ... ... ... жағдайына, баға өсіміне, жанар-жағар майдың, шикізаттар мен
материалдардың қымбаттауынан болып отыр. ... ... ... ... ... бірнеше міндеттемелер мен жүмыстар атқырылды орта
және шағын ... мен жеке және ... ... негізіндегі меншік
иелеріне мемлекеттік қарызды күшейте отырып дамытуды ... ірі ... ... даму ... ... ... жетілдірілген, тиянақты да, қолданбалы салық заңдары жүйесіне-
"күшті ... ... ... мемлекет" қагидасына байланысты екені белгілі.
Еліміз экономикалық дамудың ... ... бет ... ... ... ... ... салық мәселесіне үлкен маңыз берген еді. Өйткені,
бүрынғы Кеңестік жоспарлы экономиканың салық жүйесі нарықтық қатынастар
зандылықтары ... шыға ... Бүл ... да ... ... ... салық жыл сайын, кейде халық шаруашылығындагы курделі дағдарыстар
мен әр түрлі әлеуметтік орталардың қысымына ... ... ... де өзгеріске ұшырап отырады.
Түрлері көбейіп, мөлшері, мерзімі сан түрлі қүбылып, қайшылықтар
түскен салық ережелері ... ... де ... ... қалды.1991
жылы еліміз тәуелсіздік алып, өз алдына егеменді мемлекет
болған жерде ... ... ... дербес экономикалық
реформалар жасау міндеті алда түрды. Сондай ірі өзгерістер
енгізетін экономиканың басты тармағының бірі- салық жүйесі болып
саналды. Осы ... ... ... ... ... ...... мәні зор занды қүжатты жасап
шығуға ... ... ... ... ... мен шетелдік сарапшылар зор күш ... ... бүл ... ... үлкен сарапка түсті деген сөз. ... ... ... рет ... ... Ең ... ... үлкен бағыт бар.
Екіншіден, салық түрлері ... да ... ... ... ... ... — салық төлеушілерге түсіп отырған ... ... ... ... ... табысты бөлімін қамтамасыз
ету. Әрине, занды қолдану барысында алғашында кемшіліктер болды. Дегенмен,
бүл заң республикамыздың салық қызметінің ... ... ... ... болады деген сенім бар. Халықаралық нәтижелерге сүйенсек,
нарықгық катынастарға ... ... елде де ... заң қабылданған. Бүл-
салық жүйесін жетілдірудің бірден-бір жолы.Қазіргі ... ... Ең ... ол ... ... ... мен, ішкі жалпы өнімнің өсуімен сипатталады. Өндірістік өнімнің
өсуі де мүнайға дүниежүзілік ... өсуі де, ... ... бір ... ... ... ... әлемдік аренаға танылып қабырғасы
қатайып келеді. Мемлекеттігін ... ... ... аткарып та жатыр.
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке түлға үлкен ... ... ... онда ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың, яғни
жұмысшылардың табысынан бюджетке кірістің көбеюін, салық көлемінің де нақгы
өзгерістерге ұшырап, әлемдіғк ... ... ... ... ... жететіндігімізге күмәнім жоқ. Шегерістерге салық салу
теориясының ... ... ... ... ... мынаны
айтып өткен жөн. Егер де кәсіпкерлік қызметпен айналысушы жеке ... ... ... ... ... табысы болмаса да шығындары
болады, яғни мемлекетке ... ... ... ... ... ... ... саясатының ерекшелігі кәсіпкерлік кдаметпен
айналысушы түлғалардың салық ставкаларын төмендету болып табылады. Егер
салық ... ... ... ... ... біразы азаяды,
бірақ салық салынатын базаның үлғаюына әкеліп соқгырып, кейіннен төленетін
салық мөлшері де көбейеді.
Салық төлеуші және ... ... ... ... ... бір ... ... Бүл қарым-кдтынас дүрыс, өзара тиімді әрі объективті
болса, соғүрлым салыкгық жиналу денгейі де жоғары болады. Салық ... ... ... және ... ... бар. Олар: кәсіпкерлік
іс-әрекетпен айналысушы жеке түлғалардың қаржы көздерінің төмендеуі, заңды
білмеу немесе оның ... ... ... ... ... бүзу.
Мемлекеттің экономикасын көтеруде оның азаматтарының ақшалай немесе
натуралдық түракгы түрде ... ... ... ... ... ... ... әдістері мемлекеттік сүранымды және
қажеттіліктерді қамтамасыз ету, сондай-ақ ... ... шешу ... ... әр түрлі өзгерістерге үшырайды. Олардың ... ... ... және экономикалық процестерге ролі де өзгеріп отырады.
Әрине, мемлекет барысында ... ... ... ... ... де ... ... өз еркімен, өз табысының бір бөлігін ... ... ... да әр ... өз салық кодексі бар. Олар әр
елдің экономикасының қаржы-несие саясатының, түрмыс-тіршілігінің жағдайына
байланысты ... ... ... ... ... ... зерттеу арқылы салықтардың мәнін, әлемдік тәжірибеде қалыптасу
ерекшеліктерін барлык заңдылықтарын, Оңтүстік ... ... ... салықтардың маңыздылығыи талдай отырып, оны
жетілдіруді қарастырдым. Бірақ, бүл тақырыпты әлі де ... ... деп ... ... ... даму ... жетілдіруді қажет
етеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Бюджет жуйесі туралы: Қазақстан ... ... 2003.- 8 ... РК: ... ... сборник / Под ред. А.А.
Смаилова.-Алматы, 2002.-122 б.
Я.Қ. Әубәкіров, Б.Б. Байжүмаев, Ф.Н. Жақыпова. ... ... ... ... 1999.-280 б.
Закон Республики Казахстана о бюджетной ситеме 1.04.99. и
нормативные акты по финансам ... ... Н.Е. ... ... ... ... ... Алматы: ТОО Баспа, 1998ж
Юткина "Налоги и налогооблажения". Учебник.- Москва: Инфра,
1999.-224с.
7. Ермекбаева Б.Ж. ... ... ... күралы.-
Алматы: Экономика,1997.-1346.
Ерманова А.А. Налоговая система: оценочные критерии ... ... ... ... ... ... ... да міндетті төлемдер
туралы: Салық Кодексі.-Алматы:Юрист, 2003.-230 б.
Худяков А.И. Налоговая система РК.-Алматы, 1998.-212 б.
Бабкина С. Новая налоговая ... ... с. ... К.К., ... Е.К. Налоги развитых зарубежных
государств.-Алматы:Каржы-каражат, 1997.-35 с.
\уүлү.гатЫег.ш.
Бурабаева О. Б., Ермекбаева Б. Ж. Жергілікті ... ... Оқу ... - ... ... С. ... бір ... салык// Заң және заман.-2002.- N
4.-47 б.
Аттанханов Қ. Басты міндет — ел ... ... ... 7.- 3-9 ... ... ... ... сандарда:
Статистикалық анықтамалық.-Шымкент,2000-^5
18. Занды тұлғаларға салық салудың оңайлатылған жүйесі туралы
нүсқау// Заң.- N 3.-16-19 ... ... ... К. Баға және ... ... ... ... б.
Қ. Ашутов. Салықжинауда салғырттық болмасын// Қаржы-
қаражат.- 1998-8 б.
Салыққа салаутты көзқарас керек //Зерде.- 2000ж.- N3.
23. Жүнісова Н.А. ... ... ... Жанибеков С. Бюджеттің орындалуын қалай көтеру керек
78
Қазақстан каржысы.-1999-Ш .
Мемлекеттік салық саясаты// Заң газеті.- 1999 - 3 желтоқсан.
Бюджетке ... ... ... ... N5-12 ... бюджет саясаты// Қазақстан XXI ғасырға жол. 2000
ж.-N2.-126.
Салық- халық несібесі // ... ... ... ... ... ... ... Заң газеті.- 2003 ж.- 5 шілде
Облыс бюджетінің басты бағыты//Оңтүстік Қазақстан.- N81.-.
2002.-3-4 б.
Қазақша - орысша, орысша — ... ... ... общ. Ред. А.К. ...... ... 2000-288 б.
7 -І
79

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жанама салықтарды есептеу және төлеу механизміжәне олардың бюджеттегі орнын талдау (Алматы қаласы Медеу ауданы бойынша Салық Комитетінің мәліметтері негізінде)66 бет
Салық және оның мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастырудағы рөлі76 бет
Салықтардың мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін қамтудағы ролі54 бет
Жергілікті бюджет жайлы102 бет
Мемлекеттік бюджет экономикалық категория ретінде30 бет
Norton Commander программасы9 бет
«Ақшат 1» әктас кенорнының өнеркәсіптік маңызын айқындап, С1 және С2 категориялары бойынша қор есептеу52 бет
Адам өміріне қарсы қылмыстар23 бет
Алмаз алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және жобалау әдістері18 бет
Асқорыту жүйелерінің қатерлі ісіктерінің таралуы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь