Жасушадағы зат алмасу

Жасуша өзінің тіршілік етуінде сыртқы ортамен ақуыз, май, көмірсулар сініріп, сыртқы ортаға көміркышкыл газын, су, несеп қышқылын және т.б. қалдықтарды шығарады. Зат алмасу екі түрлі қызмет атқарады:
1. жасушанын кұрылыс материалымен қамтамасыз етеді;
2. энергиямен қамтамасыз етеді.
Жасушанын кұрылыс материалымен қамтамасыз ету пластикалық алмасу - ассимиляция (грек тілінен "пластикос" - жапсырылған) деп аталады. Ассимиляция дегеніміз барлық органикалық заттардан жасушаның денесі, мебранасы, органоидтары қалыптасып, олар жасушаның көбеюіне жұмсалады. Жасуша ақуыздары молекулаларыньщ өмірінің ұзақтығы 2-3 сағатган бірнеше күнге созылады. Олар синтезделген молекулалармен ауыстырылады. Пластикалық алмасу әрқашан энергия сіңірумен өтеді.
Жасушаны энергиямен қамтамасыз ететін процесс - энергетикалық алмасу немесе диссимиляция дегеніміз жасушадағы энергиясы көп заттардың ыдырауы нәтижесінде энергия белінетін химиялық реакциялар жиынтығы. Мысалы, крахмалдың глюкозаға, ал оның көмірқышқыл газына және суға ыдырауы. Сондай-ақ ақуыздардың амин қышқылдарына, нуклейн кышкылдарының нуклеотидтерген ыдырау.
Пластикалық алмасу энергетикалық алмасумен өзара үздіксі? байланыста болады. Пластикалық алмасу реакцияларының бәрі де энергия жұмсауды қажет етсе, энергетикалық алмасу реакциялары жүзеге асуы үшін ферменттер синтезделіп отыруы керек.
Пластикалық алмасу. Акуыздардың биосннтезі дегеніміз амин қышқылдарынан бірігіп, қосылуы арқылы күрделі ақуыз полимерін жасау.
Бұл процесс жасуша иитоплазмасындағы органоид - рибосомаларда РНК-І ның қатысуымен, сонымен қатар ядродағы ДНК-ның қадағалауымен жүреді.
50-жылдары жасушадағы ақуыздың бірінші реттік құрылымы туралы информация ДНК молекуласындаболатыны анықталды. Ақуыздың бірінші реттік кұрылымының информаииясы кесіндісін ген деп атайды. ДНК молекуласы жүздеген гендерден кұралады. Ақуыздын бірінші реттік құрылымы туралы ДНК молекуласында жазылған информацияны білу үшін ДНК-кодесін анықтау керек. ДНК-кодесі дегеніміз амин қышқылдарының әрқайсысына сәйкес келетін нуклеотидтердің үйлесімділігі. Қазіргі кезде ДНК кодесі толық шешіліп амин қышқылдарының әрқайсысына бола алтын үш нуклеотид - триплет кұрылымы анықталды.
        
        Жасушадағы зат алмасу
Жасуша өзінің тіршілік етуінде сыртқы ортамен ақуыз, май, көмірсулар
сініріп, сыртқы ортаға көміркышкыл газын, су, ... ... және ... ... Зат ... екі ... ... атқарады:
1. жасушанын кұрылыс материалымен қамтамасыз етеді;
2. энергиямен қамтамасыз етеді.
Жасушанын кұрылыс материалымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... - ... деп аталады.
Ассимиляция дегеніміз ... ... ... ... ... ... қалыптасып, олар жасушаның көбеюіне жұмсалады.
Жасуша ақуыздары молекулаларыньщ өмірінің ұзақтығы 2-3 ... ... ... Олар ... молекулалармен ауыстырылады. Пластикалық
алмасу әрқашан энергия сіңірумен өтеді.
Жасушаны энергиямен қамтамасыз ететін процесс - энергетикалық ... ... ... жасушадағы энергиясы көп заттардың ... ... ... химиялық реакциялар жиынтығы. Мысалы,
крахмалдың глюкозаға, ал оның ... ... және суға ... ... ... амин қышқылдарына, нуклейн кышкылдарының нуклеотидтерген
ыдырау.
Пластикалық алмасу энергетикалық алмасумен өзара ... ... ... ... ... бәрі де ... жұмсауды қажет
етсе, энергетикалық алмасу реакциялары жүзеге асуы үшін ... ... ... ... Акуыздардың биосннтезі дегеніміз ... ... ... ... ... ақуыз полимерін жасау.
Бұл процесс жасуша иитоплазмасындағы органоид - рибосомаларда РНК-І ның
қатысуымен, сонымен қатар ядродағы ДНК-ның ... ... ... ... бірінші реттік құрылымы туралы
информация ДНК ... ... ... бірінші реттік
кұрылымының информаииясы кесіндісін ген деп атайды. ДНК молекуласы жүздеген
гендерден кұралады. ... ... ... құрылымы туралы ДНК
молекуласында жазылған информацияны білу үшін ДНК-кодесін ... ... ... амин ... ... ... келетін
нуклеотидтердің үйлесімділігі. Қазіргі кезде ДНК кодесі толық шешіліп амин
қышқылдарының әрқайсысына бола ... үш ... - ... кұрылымы
анықталды. ДНК кодесіне амин қышқылдары бір триплетте емес, кейде бірнеше ... ... бес, алты ... ... ... ... серин амин
қышкылының ДНК кодесі АГА, АГТ, АГЦ, ТУА, ГУГ болып келетін алты триплетен
тұрады. ... ... ... оның ұзақ ... және тұқым қуалау
информациясын беруде маңызы зор. Ақуыз синтезі ДНК - РНК - ... ... ... ... РНК ... ... ядросына ДНК-ның бір
тізбегінің белгілі-бір бөлігін көшіріп жазу арқылы жүреді. Атап ... бір ... ... нуклеотидтің қарсысында РНК-ның
комплементтік нуклеотиді тұрады. РНҚ ядродағы ДНҚ-дан синтезделуге ... ... ... ақпаратты нуклеотидтерді комтілементгік негізге
сәйкес көшіріп жазып алады. Мысалы, Цднк- қарсысында Г, Аднк-ның қарсысында
У Гның ... Црнк тағы ... ... ... ... ... жазылудың нәтижесінде а-РНҚ-ның тізбекшесі ДНҚ "тізбегінің
көшірмесі болып шығады. Бұл әрекет транскрипция ... ... ... жазу ) деп ... ... ... дегеніміз ДНК тізбегінің
белгілі-бір бөлігінің дәл ... ... яғни ... ... ... ... ... синтезделеді.
Синтезделген а-РНК молекуласы ДНК тізбегінен арнаулы ферменттер қатысуымен
ажыратылып, ақуыз синтезделінетін орынға, яғни ... ... ... РНК-ның екінші бір түрі - т-РНК қатысады. Ол бір
ілетінде ... ... ... Ол ... сәйкес 20 амин
қышқылдарымен байланыса ... ... ... шетінде үш нуклеотидтен
құралған антикодан болады. ... ... ... ... ... кодеге сәйкес амин қышқылын рибосомаға жеткізеді.
Рибосома ... бір ... ... екі ... ғана ... ... бойымен бір бағытта ғана жылжиды. ... ... ... бөлігінде синтезделінеді. Амин қышқылдарымен байланысқан
т-РНК молекуласы рибосомадағы ... ... ... ... ... ... а-РНК бойымен бір триплет алға жылжиды.
Екінші кодеге жана амин қышқылымен ... жаңа ... ... ... және ... т-РНК амин қышқылдары пептидті байланыспен жалғасып,
дипептид кұрайды. Бірінші т-РНК мен амин ... ... ... т-РНК
босайды. Рибосома тағы бір триплет алға жылжиды. ... ... ... байланысқан жаңа т-РНК келіп қосылады. Енді екінші және үшінші
амин қышқылдары қосылып трипепед ... ... ... ... ... де, ол ... ... толық полипептид екінші
синтезделгенше жалғаса береді. А-РНК ... ... ... ... ... ... ақуыз молекуласын синтездейді.
Осылайша жалғасқан процесс ... ... ... ... А-РНК
қаншама ұлын болса, оның бойындағы генетикалық информация соншалық көп
болады. ... ... ... бойымен неғұрлым ұзағырақ жылжыса, ақуыз
молекуласы соғұрлым көбірек кұрастырылады. Рибосома а-РНК-ның ... ... ... ... ... ... ... ақуызбен коса а-РНК-дан
ажырайды. Бұдан кейін синтезделінген ... ... ... торға
түседі. Ал рибосама басқа а-РНК ... ... ... ... ... ол ... ... түрі болса да синтездей алады, себебі акуыздың
сипаты а-РНК-ның матрицасына тәуелді болады.
Фотосинтез процесі нәтижесінде кұн ... ... ... ... ... бейорганикалық және энергиясы аз көміртегі оксиді мен
су су ... ... әрі ... мол органикалық қосылыстар
түзеді. Фотосинтез арқылы энергия жинайтын ағзаларды автотрофтар ("авто"
өзі, "трофики" көректену) ... ... ... энергия көзі ретінде
өздері синтездеген қоректік заттарды пайдаланады. Ал өзі бейорганикалық
қосылыстардан қоректік заттар ... ... ... ... ... дейді. Қоректік заттардың энергия алу үшін оны отгегімен
байланыстыру арқылы көміртегі оксидіне жэне суға ... ... ... екі ... - ... жэне ... ... бір-бірімен байланысты.
Фотосинтез процесі екі фазадан: жарык және қараңғы фазадан ... ... ... ... ... ... ... бір
электрон бөлініп кетеді. Электрон тағы бір ... жэне ... ... ... ... ... ... тасымалдаушысы
қызметін НАДФ - никотин амидадениндинуклеотидфосфат арқарады. Бұл ... ... ... мембраналарында, яғни тилакоидтарда
жүреді. Тилакоидтардың ішінде сутегі ... ... ... ... ДНК, рибосома және ферменттерден ... ... Ал ... цитоплазмадан екі қабат қабықпен бөлініп
тұрады. Сонымен жарық ... ... ... ... ... сутегі тасымалдаушысына қосылуын қамтамасыз етеді. Бұл процесс
фотосинтетикалық ... ... ... ... ... ... ... стромасына өтеді. Ал енді хлорофилге келетін болсақ, ол
айрылған электронының орнын су электронымен толтырады. Бұл үшін ... ... ... ... бір ... сутегінің тертионың және төрт
электронын түзеді. ... ... ... ... ... ... ... тасымалдаушылар арқылы хлорофилге беріледі. Ал сутегі
сутегі ионы қоймасын толықтырады. Сутегі ионы қоймасы АТФ ... ... кезі ... ... Сутегі иондары тилакоид мембранасының
түтікшелері ... ... ... ... Осы жерде сутегі иондарының
энергиясы арқылы АТФ синтезделеді. Су ... ... ... оттегі
молекуласы өсімдік жасушасында пайдаланылады немес сыртқы атмосфераға
шығарылады. Атмосферадағы оттегінің негізгі көзі ... ... ... процесі болып табылады.
Фотосинтездің қаранғы ... Бұл ... ... НАДФН жэне АТФ косындылары көміртегі оксиді бес көміртекті
органикалық молекулаға қосылады. ... ... алты ... ... ... ол екі бірдей үш кеміртектік молекулаға
ыдырайды. Әр бір үш ... ... ... ... ... ... Бұл қосындылар НАДФН байланысқан сәтте фосфат бөліктерін ажыратып
сутегі атомдарын қосып ... ... ... ... ... ... қосылып, алты көміртекті
глюкоза құрайды. ... ары ... ... ... ... және басқа заттарға ... ... бір ... ... азот ... байланысып
қышқылдарын түзейді. Ал енді ... бір ... рет ... ... соң ... бес көміртекті
молекулаға айналып, қайтадан көмір оксидімен қосылыс түзіп, цикл ... ... ... ... ... Кельвин атымен Кельвин циклі деп аталады.
Фотосинтездін, екінші сатысыңда ... ... АДФ және ... фотосинтетикалық тилакоидтың мембранасында қайтып АТФ жэне НАДФН
қосындыларына айналады. ... ... ... ... нәтижесінде АТФ жэне ... ... ... ... Күн ... соң ... бұл
қосындылар тез таусылып, қайта ... ... ... ... ... Ал таң ... соң АТФ және НАДФ*Н молекулалары
синтезделіп, ... ... ... ... 1. Жер ... ... ... қамтамасыз
етеді; 2. Өсімдіктер ... ... ... ... 3. ... ауада көмір оксидінің азайып отыруына себін
тигізеді.
Хемосинтез. Бактериялардың кейбір ... ... ... заттан синтездейді. Бұл жасушалардағы ... ... ... ... есімдік жасушасында басқаша принципте болады.
Бактерияларда бейорганикалық заттардағы реакция энергиясын органикалық
заттар синтездеу үшін ... ... ... ... ... ... ... хемосинтездің ең кұндысы азат тұрақтандырушы
және ... ... ... ... Олар ... ... жақсы сіңіретін аммиакқа айналдырады.
Энергетикалық алмасу. Тірі жасушалар айналадағы ортадан үнемі
заттарлы сініріп, ... ... ... ... ... Жасушадағы барлық
реакциялар екі топқа бөлінеді: анаьолизм және ... ... ... дегеніміз майда жай молекулалардан ірі күрделі
молекулалар синтездеу реакциясы. Бұл ... ... көзі ... ... ... ... ірі, күрделі молекулалардың
пайда, жай молекулаларға ыдырау ... ... ... ... энергия бөлініп шығады. Барлық ... яғни ... мен ... ... ... метаболизмі
деп атайды.
Жасушада негізгі энергия көзі - АТФ молекуласы АТФ-аза ферментінін
әсерінен гидролизденеді, яғни ... су ... ... алып ... Бұл ... ... ... АТФ-тің молекуласынан 40 КДж жуық
энергия бөлінеді. Барлық ағзада АТФ ... ... ... ... ... ... құрылысы жағынан АТФ нуклеотидтерге:
жатады. Мұнда әрбір нуклеотадтерге тән азонның негіз - аденин, көмірсу -.
рибоза және уш ... ... ... ... - Рибоза - ф-ф-ф
АТФ-тің синтезделінуі митохондрияның ішкі қабығында ... ... ... ... т.б. ... ... ... әсерінен
бөлінген энергаяны пайдаланады. Бұл энергая сутегі қоймасынан сутегі
иондары пайдалану ... ... ... ... ... көзі ... ыдыраған кезде бөлініп шыққан сутек атомдары. ... ... ... сыртқы және ішкі қабықтарының ортасына ... ... мен ... ... ... және ... (ФАД) ... Гликолиз кезінде бөлінген
сутегі атомы тасымалдаушы НАД-пен қосылады. ... ... ... ... да ... тасымалдаушылар сутегімен қанығады да, НАДН жэне ... ... ... сутегі атомын тасымалдап, ... ... ... ... және ... ... ... оттегімен
және; басқа сутегі иондары энергиясы АТФ синтездеуге пайдаланылады.
Глюкозаның түгел ... ... ... ... 38 ... Бұл АТФ-тің 36 оттекті ыдырау ... ... ... оттексіз ыдырау кезінде сингезделінеді.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасушадағы зат алмасу және энергияның айналымы7 бет
Зат алмасудың қалдықтарын денеден шығару және жасқа сай ерекшеліктері5 бет
Организмнің ішкі ортасы 6 бет
Жасушаның құрамындағы бейорганикалық заттар5 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет
Амин қышқылдарының алмасуы5 бет
Амин қышқылдарының алмасуы жайлы7 бет
Аминқышқылдар мен белоктардың алмасуы18 бет
Ауа алмасуды есептеу25 бет
Белок емес азоттық заттардың негізгі өкілдерінің - гемоглобиннің, мочевинаның, аммиактың, қаңқаның бұлшық еттерінің маңызды азоттық заттарының креатинфосфаттың, креатиннің, карнозиннің және анзериннің алмасуы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь