Кашмир мәселесі

I. Кіріспе.

II. Негізгі бөлім.
Үндістан түбіндегі Үндістан.Пакистан мемлекеттерінің пайда болуы және дамуы.

1. Кашмир мәселесінің тарихи сахнаға шығуы.
2. Қазіргі халықаралық жағдайдағы Үнді.Пакистан хактығысының орны.

III. Қорытынды.

IV. Қолданылған әдебиеттер.
Оңтүстік Азия аймағы ежелден келе жатқан жол тарихы бар аймақ. Бүл аймақтағы геосаяси жағынан қазіргі үлкен мемлекет Үндістан және оған шекаралас Пакистан, Бангладеш, Непал, Щри-Ланк және Бутан мемлекеттері. XX ғасырдың II жартысында өзін дүниені назар аударған Үнді-Пакистан арасындағы қақтығыс оның шығуы Үлыбританияның 1947 жылы Оңтүстік Азия аймағынан Үндістан және Пакистан мемлекеттеріне тәуелсіздігін береді. Бүл елдер арасындағы жергілікті түрғындардың ешқандай пікірімен санаспай Кашмир провинциясын басым бөлігін мүсылмандар түрғанымен Үндістан әкімшілік аумағына беріледі. Осы провинция үшін Кашмир мәселесі екі ел арасындағы даулы мәселесі болады.
Осы жүмыстың мақсаты даулы мәселенің шығу тарихымен қазіргі тандағы халықаралық жағдайын зерделеп өтуі.
Кашмир мәселесі өткір кезендермен ерекшеленеді ол 1947-49 жж. Бастауын алып, ауысып отырған үзаққа созылып отырған жанжалдың басы болды. Әскери қимылдардың нәтижесінде Кашмцр солтүстігі Пакистанға ал оңтүстігі Үндістанға өтті. Кейінгі жылдар бүл араға Қытай түсті. Бірақта қазіргі таңға дейін дүние жүзіндегі өртті ошақтарының бірі болып отыр.
Соңғы жылдар осы жанжалдың тағы бір қыры дүниені дүр сілкіндірген "АҚШ-ғы 2001 ж. қыркүйектегі терактіден кейн жанжал оты өрши түсті.
Екі жақтың қатынастарына әсіресе мәдени-өркениеттік фактор теріс әсерін тигізуде. Белгілі бір мәдени-өркениеттік жақындыққа қарамастан Индия мен Пакистанда индуизм мен ислам сияқты әртүрлі діндер орныққан. Діни алшақтықтың ғаламдық күшею тенденциясы кезінде Индия мен Пакистан арасындағы қайшылық өрши түсуі мүмкін. Дін Пакистанда айрықша рольге ие. Бүл жөнінде Пакистандық ғалым Вахуз-уз-Заман былай дейді: Егер арабтар, түріктер, ирандықтар исламнан бас тартса, онда арабтар бәрі бір араб, түріктер-түрік, ал ирандықтар-ирандық болып қалады.Ал исламнан біз бас тартсақ,кім болар едік? Сөйтіп, Пакистанның негізін қалаушы М.А.Джиннаның екі үлт теориясы М.Гандидің біртүтас үлт концепциясына қарсы қойылады.11
Үнді қоғамы басқа шығыс қоғамдарынан дамудың «үжымдық» векторының айқын көрінбеуімен ерекшеленеді. Бүл түрғыда Индия өзінің «жеке-даралыққа» сүйенуімен европалық классикалық үлгідегі қоғамға жақын түр және оның жолы белгілі бір дәрежеде ресейдікіне үқсас-«үжымдық»және «жеке-даралық» сананың арасындағы ауытқу түптеп келгенде даму типтерін анықтады. Ал ислам «үжымдық» дамуға сүйенеді. Айта кететін жай, ислам қағидасы бойынша иудей мен христиандар «қорғалушы» мәртебесіне ие болса,үнділіктер кәпір діннің өкілдері ретінде не исламға өтуі керек, не жойылып жіберілуі қажет. Қазіргі тандағы ислам фундаментализмі күшейген жағдайда Оңтүстік Азия оның әлемдік қауымдастыққа қарсы түруының негізгі аренасына айналуы мүмкін.
1. Егемен Қазақстан, қантар, 2002 ж.
2. Международная жизнь. №4 1998 г.
3. Международная жизнь. №8 2001 г.
4. Международная жизнь. №1 2002 г.
5. Международная жизнь. №7 1998 г.
6. Международный ежегодник. 1984 г.
7. Лунев С.И. Ведущие позиции Индии в системе международных отношений Южной Азии и ее противоборство с Пакистаном. // Роль ключевых стран в международных отношениях в 1990-е годы. — М., 1995.
8. Лунев С.И. Дипломатия в Южной Азии. — М., 1997.
9. Современные международные отношения. — М., 1999.
        
        Кашмир мәселесі
ЖОСПАР
I. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім.
Үндістан түбіндегі Үндістан-Пакистан мемлекеттерінің пайда болуы және
дамуы.
1. Кашмир мәселесінің тарихи сахнаға ... ... ... ... ... ... орны.
III. Қорытынды.
IV. Қолданылған әдебиеттер.
I. КІРІСПЕ
Оңтүстік Азия аймағы ежелден келе жатқан жол тарихы бар аймақ. Бүл
аймақтағы ... ... ... ... ... Үндістан және оған
шекаралас Пакистан, Бангладеш, Непал, Щри-Ланк және Бутан ... ... II ... өзін дүниені назар аударған Үнді-Пакистан арасындағы
қақтығыс оның шығуы Үлыбританияның 1947 жылы Оңтүстік Азия аймағынан
Үндістан және Пакистан мемлекеттеріне тәуелсіздігін береді. Бүл ... ... ... ешқандай пікірімен санаспай Кашмир
провинциясын басым бөлігін мүсылмандар түрғанымен Үндістан әкімшілік
аумағына ... Осы ... үшін ... мәселесі екі ел арасындағы
даулы мәселесі болады.
Осы жүмыстың мақсаты даулы мәселенің шығу тарихымен қазіргі тандағы
халықаралық жағдайын зерделеп өтуі.
Кашмир мәселесі өткір кезендермен ... ол 1947-49 жж. ... ... ... ... ... ... жанжалдың басы болды. Әскери
қимылдардың нәтижесінде Кашмцр солтүстігі Пакистанға ал оңтүстігі
Үндістанға өтті. Кейінгі жылдар бүл араға ... ... ... ... ... дүние жүзіндегі өртті ошақтарының бірі болып отыр.
Соңғы жылдар осы жанжалдың тағы бір қыры ... дүр ... ... 2001 ж. ... ... кейн жанжал оты өрши түсті.
Екі жақтың қатынастарына әсіресе мәдени-өркениеттік фактор теріс әсерін
тигізуде. Белгілі бір ... ... ... ... мен
Пакистанда индуизм мен ислам сияқты әртүрлі діндер орныққан. Діни
алшақтықтың ғаламдық күшею тенденциясы кезінде Индия мен Пакистан
арасындағы қайшылық өрши ... ... Дін ... айрықша рольге ие.
Бүл жөнінде Пакистандық ғалым Вахуз-уз-Заман былай дейді: Егер арабтар,
түріктер, ирандықтар исламнан бас тартса, онда ... бәрі бір ... ал ... ... ... ... біз бас
тартсақ,кім болар едік? Сөйтіп, Пакистанның негізін қалаушы М.А.Джиннаның
екі үлт теориясы М.Гандидің біртүтас үлт концепциясына қарсы қойылады.11
Үнді ... ... ... ... ... ... ... айқын
көрінбеуімен ерекшеленеді. Бүл түрғыда Индия өзінің «жеке-даралыққа»
сүйенуімен европалық классикалық үлгідегі қоғамға жақын түр және оның жолы
белгілі бір ... ... ... «жеке-даралық» сананың
арасындағы ауытқу түптеп келгенде даму типтерін анықтады. Ал ислам
«үжымдық» дамуға сүйенеді. Айта кететін жай, ислам қағидасы бойынша иудей
мен христиандар ... ... ие ... кәпір діннің
өкілдері ретінде не исламға өтуі керек, не жойылып жіберілуі қажет. Қазіргі
тандағы ислам фундаментализмі күшейген жағдайда ... Азия оның ... ... ... ... аренасына айналуы мүмкін.
ІІ. Негізгі бөлім
Үндістан түбіндегі Үндістан-Пакистан мемлекеттерінің пайда болуы және
дамуы
Бұл үрдіс Индияның ішкі дамуында ... алып ... ... ... қанат жаюы, біріншіден, оның миллиондық мұсылман
халқына тікелей ықпал етсе екіншіден,үнділік ... ... ... ... Индияға нығаюына алып келеді. 90-жылдардың
басында нақ осы үнділік фундаменталистердің ... ... ... ... Индияның түтастығына, оның түрақтылығы мен парламенттік демократиясына
қауіп төндіреді.
...Әлеуметтік қүрылымдардың, экономикалық ... ... ... ... екі ... ... оң ... жасай алады (елеулі
экономикаға, одаң соң саяси жүйеге).Соңғы оң жылдықтарда Индиямен жемісті
экономикалық ынтымақтасуға неғүрлы мүдделі Пакистандағы ірі сауда-өнеркәсіп
буржуазиясының ... ... ... ... бүл ... ... ... саяси қатынастар тежеп отыр. Үнді Пакистан қатынастарында
Индияның Оңтүстік Азияның басқа елдерімен ... ... ... ... атқармайды. 1947 жылы Индияны діни принцип бойынша бөлу (Пакистанға
негізінен мүсылмандар түратын, ал Индияға-үнділіктер түратын ... ... ... Индияға және мүсылмандардың Пакистанға
қан төгіс жасай келуімен қатар жүрді. Таза психологиялық түргыда екі ел
халқының ... ... ... ... Үндістанда жасаған біртүтас
өркениет пен отаршылдықпен бірлесіп күресумен емес, XX ғасырдың екінші
жартысында ... ... ... Оның ... ... Дели
Пакистан жерлерін үнемі басқарып келген орталық ретінде қабылданса, Индия
үшін Пакистан — бүл соңғы мыңжылдықта оның жерінен болып келген ... ... ... басқыншы-мүсьшмандары, XIII — ХІҮ
монғол шапқыншылығы, XIV - ХУғғ. Ақсақ Темір жасақтары, Орта Азия мен
Ауғанистаннан келген ... ... ... т.б) ... ... арасындағы алғашқы қақтығыс негізінен 712 жылы Синдада
болған еді.[2]
Индия мен ... ... ... ... ... ... соң ... жерінен князьдігіне қарулы патан тайпалары басып кірді. Кашмирдің
билеушісі Индиядан әскери көмек сүрап, өз князьдігін оның бөлігі деп
жариялады. 1948 ж алғашқы ... ... ... ... БҮҮ ... коммисиясының жүмысы нәтижесінде1949 жьшғы жазда атысты тоқтату
сызығы белгіленіп, оның бір бөлігі ... ... жағы ... ... ... (бүл сызық1965 және 1971жылдардағы соғыстардың
нәтижесінде аздап өзгерді).
Жағдайдын қиындай түсуі Пакистан ... ... бір ... ... ... ... ... Индияның бақылауында қалды (Джамма штаты және
Кашмир). Қауіпсіздік Кеңесі осы жылы Пакистан әскерін ... ... соң ... ... ... қажеттігі жөніне қарай
қабылданды.
Екі ел арасындағы соғыс 1965 жылы қайта өршіді. Ол Қытайдың аймақтағы
позициясының күшеюінен қауіптенген СССР мен АҚШ-тың алаңдаушылығы туғызды.
АҚШ ... ... ... ... Пакистанға әскери көмегін тоқтатып,
Қытайды жанжалға араласпауы жөнінде ескерткенмен Индия ... ... ... ... ... ретінде қарастырды. СССР-дің Индиямен
достық қатынастары мен Пакистанмен өзара түсіністік жағдайы және соғысты
тоқтатуға ... оны сол ... ... мен ... ... сенімді
келістіруші еткен еді. Екі жақта ізгі ниет қызметін көрсету жөніндегі кеңес
үсынысын қабыл алды. Ташкентегі келіссөздер ... ... ... аяқталды.
1971 жылы жаңа қарулы жанжал болып, ол Пакистанның ірі жеңілісімен ... ... ... ... 1972 жылы екі ... басшылары Симл
келісіміне қол қойды, оған сәйкес олар даулы ... ... ... ... Дегенмен келісімнің мәтіні екі түрлі түсіндірме жасауға
мүмкіндік береді. Нәтижесінде үнді жағы Кашмир ... ... ... тыйым салады деп есептеп, екі жақты проблема ретінде
қараса, Пакистан жағы ... ... ... ... ... ... 90-
жылдары белсендік танытып жүр. Ол Кашмир мәселесін халықаралық кездесулерде
(ең алдымен БҮҮ мен ислам конференциясының Үйымы мәжілісінде)үнемі көтеріп,
Кашмирдегі бақылау сызығын ... бас ... және онда осы ... ... 1949 жылғы қараудың негізінде БҮҮ шеңберінде плебисцит
өткізуді үсынып отыр. Ал Индия жарты ғасыр бүрынғы қүжатты өз күшін жойған
деп ... ... ... кез ... ... келтірушілерінен бас тартуда.
Оған дәлел ретінде 1994 жылы ол ... ... ... Гали ... ал 1998 жылы ... премьер-министрі Р.Хасимоттың Токияда Индия
мен Пакистан арасында Кашмир мәселесі бойынша Жапон дипломаттарының
араласуымен келіссөздер жүргізуден бас тарту Кашмирді зансыз
оккупацияланған үнді жері ретінде ... ... ... ... шекарасының өң бойында
қақтығыстар тоқтамауда. Неғүрлым қан төгісті әскери қақтығыстар Сиачин
мүздығының маңында орын ... Бүл 1987 жылы ... ... сол ... ... қаза ... аяқталды. Жалпы, 1988 —1997 жылдар аралығында осы
аудандағы әскерлердің барлық шығыны 3 мыңға жетіп отыр.[9]
Үнді ... ... ... ... ... Кашмир
терроршылдарын өз жерінде даярлап отыр деп айыптауда ... ... мен үнді ... арасында үнемі қарулы қақтығыстар
болып түрады) және Пакистан Индияға қарсы жарияланбаған соғыс жүргізуде
десе, Пакистан жағы өз кезегінде ... ... ... жатқаны
жөнінде мәлімдеп отыр. Бірнеше рет елдер соғыс аясында болды.
Екі жақтың қатынастарын жақсарту әрекеттері бірнеше рет сәтсіз
аяқталды. Айталық, 1985 жылы Р ... ... ... ... ... ... Екі ел басшылары бірнеше рет кездесті. Бірақ 1987
жылдың басында Пакистан қарулы күштері Раджастхан, Пенджап және ... ... үнді ... тек Раджастханда 250 мыңға
жететін әскерлері болды.
90-жылдардың басындағы екі ... ... ... мен жаңа ... қою ... ... ... қатысты мінез-қүлық кодексі мен
химиялық қаруды қолдануға тыйым салу туралы бірлескен декларация)
қатынастарды жақсарта алмады, жылдың күзінде екі ... ... тағы ... ... ... ... ... Пакистанмен арадағы қатынастарды жақсарту
мақсатында жаңа белсенді қадамдар жасады. 1997 жылы сәуірде Индия тіпті
Пакистан мен ... ... қүру ... ... ... Бірақ
жазда Үнді-Пакистан шекарасында қайтадан қақтығыстар өршиді.
Осы жағдай ... ... ... ... партиясы түрған кезде де
қайталанды1998 жылды шілдеде, Оңтүстік Азияда ядролық қаруды сыналғаннан
кейін екі айдан соң ... А.Б ... мен ... ... ... ... 10-форумы барысында). [9]
1998 жылғы қазанда саяси диалог сыртқы істер министрлері денгейінде
жалғасты.1999 жылғы ақпанда ... мен ... ... ... автобус
қатынасы жолға қойылып, А.Б.Вонджап бірінші рейіспен Пакистан премьер-
министрімен кездесу үшін ... ... Бүл ... ... ... ... үнді ... басып кіруте дайындала бастады.
Пакистанның ауқымды операциясы 1999 жылғы көктемде ... ... ... сызығы үрыс алаңына айналды, ал үнді солдаттары Пакистанның
бақылауындағы жерлерді соққыға алды. [9]
Пакистан үкіметі ... ... ... ... ... ... Тіпті 1971 жылғы соғыстан кейін Пакистан Индияның Оңтүстік
Азиядағы жалғыз бақталасы болып ... ... ... ... және ... ... тек сегізден бірі ғана келсе
де қуатты держава болып табылады және бүл Пакистан өкіметіне Индияның басым
позицияларын даулауға негіз береді.
1. Кашмир ... ... ... шығуы.
1971 жьшғы соғыстан кейін Индия әкімшілігі Пакистанның одан әрі
әлсіреуіне мүдделі болған жоқ. Ол елді әрі ... ... ... ... жағдайды күрт шиеленістіріп, мемлекетаралық қатынастардың аймақтық
жүйесіне түрақсыздық эллементтерін әкелетінін, сөйтіп сыртқы
күштердің ... ... ... ... ... бәрі ... толық қайшы келер еді.
Үнді фундаменталистерінің топтары басқа позицияны ... ... ... аймақты басымдыққа ие болып, Пакистанға өз ықпалын таратуы
Пакистан ... ... ... ... Пакистан армиясының
әскери бөлімдері Үнді шекарасына жақын аудандармен жаулап алынған Джамма
және Кашмир аймақтарына шоғырлана бастады. Бүл туралы Үндістан қарулы
күштері бас ... ... ... С.Тадмонабхананның мәлімдемесіне
сілтеме жасай отырып, Үнді ақпарат агенттіктері хабарлады. Генерал Үнді
армиясының Пакистаның іс- ... ... ... ... және өз ... ... сенетіндігін мәлімдеген және әрі қарай не істеп, не қоятынын
және мақсатының қандай екенін ... ... ... елдің лидерлері
үзақ уақыт өздерінде ядролық қару барын жасырып келді.1998 жылғы 11 мамырда
Индияда үш ядролық қаруды ... (13 ... ... ... ... назарын Оңтүстік Азияға аударды. [9] Сынақ туралы хабар
Индияда қуаныш туғызғанмен, ... ... мен ... өздерінің үлкен
алаңдатушылығын білдірді. Бүл аландатушылық Пакистан да ядролық қаруын
сынаған соң ... ... 26 ... ... бес ядролық қаруын, ал 30
мамырда тағы біреуін жарды. [9]
Екі елде де ... ... ... ... ... ... ... Индияға қарағанда (2% артық) едәуір көп
шығындалады (1996 жылы ішкі жалпы өнімнің 6% астамын қүрады).9 Бірақ
абсолюттік көрсеткіштерде ... ... ... ... ... басым
түседі: қарулы күштердің саны жағынан ол Пакистаннан 2,5 есе, ... ... ... [9] ... есе, ... ... есе ... Оның үстіне үнді қарулы күштеріндегі әскери техникалық сапасы да
Пакистандікіне қарағанда едәуір жоғары (дегенмен Индияда да ескірген
техникаларда көп, ... ... ... ... 40 — ... бүрын шыққан
болатын); сондай-ақ әскерді материалдық техникалық жабдықтау мен оны
басқару деңгейі де көш ілгері. Рас, 90-жылдары ... өз ... ... ... ... Тек соңғы бес жылда елдің әскери әуе күштері 120
жаңа үшақ алды. Бірақ Индияның потенциалы әлде ... ... ... мамандарының болжамы бойынша, 2015 жылға қарай Индияның
әскери капиталы Қытайдың осы көрсеткішімен теңесіп, жапон көрсеткішінен 3
есе асып түседі және ... 2,5 есе арта ... ... ... үшақ ... Индияны жаяу әскердің 2\3 жуығын осы
шекарада үстауға мәжбүр етіп отыр. Тіпті ауған дағдарысының кезінде
Пакистан ... тек 60 ... ... ... қарулы күштердің жуығы
(22 дивизияның18—і) Индиямен шекарада шоғырланған(рас, Пакистанның негізгі
орталығы да Индияның арадағы шекараның өн бойында орналасқанын ... ... ғана ... сондай-ақ аймақтың
қауіпсіздіктің негізгі проблемаларының бірі - екі мемлекеттегі ядролық
бағдарламалардың ... ... ... ... Азиядағы ядролық бағдарламаларға
Индия 1974 жылғы мамырда Похраньда ядролық құрылғыны жарған соң ауды.
Пакистан үкіметі ... ... 1972 ... ... үйғарды, әрі
олардың бүл шешіміне Пакистанды ислам дүниесінің лидері ету ниеті де ... ... жылы ... ... ... Индия ядролық қаруды
«бірнеше аптаның немесе айдың ішінде жасай алады деп ашық айтты. [9]
Ресей ... ... ... ... ... ... 1995 жылға қарай
Индияда 60-тан 100 данаға дейін ... қару ... ... ... бар.
1987 жылы «Пакистан бомбасының әкесінің доктор А.К.Кхан ... ... ... ... алатынын мәлімдеді, ал бүл деңгей ядролық қару өндіруте
жеткілікті. 1987 жылғы науырызда Пакистан президенті Зия- Уль- ... ... ... ... ... ... ... - деп хабарлады. [9]
Пакистанның бүрынғы примьер-министрі Беназир Бхутто 1992 жылы ... ... ... елде атом ... жасалып жатқаны жөнінде білгенін ашық
мойындады. 1994 жылғы тамызда Навз ... ... атом ... ... ... оны Индиядан қорғану үшін қолдануға дайын екендігін мәлімдеді.
СИПРИ-дің хабарлауынша, Пакистанда қазір 200 кг астам жоғары ... бар, ол 10-15 ... ... ... елде де ядролық қаруды таратпау жөніндегі келісімге қол қойған жоқ.
Индия оған 1983 жылдың мамыр айында-ақ қол қоюдан бас тартқан ... ... ... мүны үш себептен істеген жоқ: екінші разрядты ... ... ... саладағы өз әрекеттерін халықаралық
бақылауға салудан жол тартты, Қытайдың ... ... ... ... ... ... ... да, ол да ядролық
қаруды таратпау жөніндегі Келісімге қол қойған жоқ.Пакистан жағы оған
осындай қадамға Индия ... ғана ... ... Үнді ... мүның
Индия үшін тиімсіз екенің айтылды, өйткені оның қауіпсіздігіне қауіп тек
Пакистаннан ғана ... жылы ... ... ... ядролық қарудан бос аймақ деп
жариялауды үсынған болатын. Бірақ Индия бүл үсыныстан әлі күнге дейін ... Оның ... ... ... ... ... ... жасанды түрде
бөліп қарауға болмайды және Қытайдың қуатты ядролық арсеналы бар кезде,
оның үстіне ол Тибетте орта қашықтықтағы баллистикалық ракеталар үшін
арнайы шахталар ... ... ... оны ... қарудан бос аймақ деп
жариялаудың ешқандай мәні жоқ. 1978 жылы Индия тағы бір ... ... ... бос ... ... өзі ... ... өйткені үлы
державалардың ядролық қаруды иеленуін заңдастырып, ядролық және ядролық
емес елдер арасындағы айырмашылықты тиянақтайды.
Ядролық бағдарлама жөніндегі мәселе кезінде СССР мен Индия
қатынастарында да ... ... ... еді. ... СССР Үнді ... ... ... дипломатиялық арналар арқылы білдіруді
жөн санады. СССР мен ... ... ... жағы ... ... әскери
бағдарламаға пайдалануға болатын түрлі материалдар мен жабдықтар жөнінде де
келіспеушіліктер болып түрды. Ал Россия өзінің Индиямен келіспейтінін ашық
түрде білдіре бастады. Оның ... ол ... ... қол ... ... ... таза насихаттық тәсіл ретінде қараған
СССР-дың бүрынғы позициясын қайта қарады.
1991 жылғы қарашада Россия ... ... ... ... ... ... ... Пакистанның ұсынысын Ұлттар Ұйымында алғаш рет қолдады
(Франция мен Жапонияның ... ... ... ... ... ... ... сол кездегі сыртқы істер министрі А.В.Козыревтің сапарының
қорытындысы бойынша бірлескен ресей-Пакистан мәлімдемесінде көрініс тапты.
Ресей сондай-ақ АҚШ, ... ... ... және Пакистан қүрамында Оңтүстік
Азиядағы ядролық бағдарламаларға байланысты мәселелер бойынша халықаралық
конференция өткізу жөніндегі Пакистан үсынысымен де ... ... ... БҮҮ ... ... түрақты мүшелігін
ядролық қаруды иелену мен оны жеткізу қүралдарымен үдайы байланыстырып
келеді. Осы жағдай және Қытайдың ядролық ... мен ... ... ... ... қүрылғыны сынаудың негізгі себебі болды.
Республика қазір өзінің ядролық мәртебесі ресми түрде танылса, осы мәселеде
біраз жол ... ... ... үшін ... ... ... Пакистанның Индия қанша заряд жарса, сонша заряд жарып отыруы
еріксіз назар аудартады.
Оңтүстік Азия елдерінің позициясын конструктивті деп айту ... ... ... үмтылудың өзі өте қауіпті: бүл аймақтық қауіпсіздікті
шиеленістіріп қана қоймай, басқа елдердің де ядролық амбициясын күшейтіп,
ғаламдық қауіпсіздік ... ... ... елдегі жүргізіліп жатқан ракеталық бағдарламалар да халықаралық
қауымдастықтың алаңдаушылығын туғызуда. Пакистанда "Хатф-І" ракетасымен
армия қаруланып үлгерсе "Хатф-ІІ " ... ... бері ... ... ... сәйкесінше 80 және 300 км). [9] ЦРУ мен ... ... ... ... ... ... жылдары Пакистан Қытайдан М-11
маркалы орта қашықтықтағы 50 ракета алған. Қытай сондай-ақ Исламабадтың
жанынан ракета ... ... ... 1977 жылы ... үшу ... 800
км жететін "Хатф-ІІ " ракетасын сынады, яғни бүл ракетаның Пакистан ... үнді ... ... ... еді. Орта қашықтықтағы
"Гхори" ракеталары да сынақтан табысты ... (үшу ... — 1500 ... ... бағдарламасы белсенді дамуда. 1982 жылдан бастап
"Притхви" тактикалық ракеталарының 16 сынағын өткізді. 1997 ... ... екі ... ... ... ... ... 150 км және 250 км). Индияда "Притхви" дің
сериялық өндірісі жолға ... 1997 ... ... ... ... 60
ракета дайындалды. Ракеталар үнді армиясының қарулануына түсті. Исламабад
Индияны ракеталарын Пакистанның шекарасына шоғырландыруда деп айыптады.
Индияның қорғаныс министрі М.СЯдав 1997 жылғы ... ... ... ... тек ... сағат қана жететіндігін мәлімдеді.
Сонымен қатар, елде "Агни" баллистикалық ракеталарын жасау бағдарламасы
да қолға алынған.(үзындығы 21 м және салмағы 19 т). Соңғы ... ... ... ... жүзеге асырылып, оның үшу үзақтығы 1400 км жетті. ... ... ... сол жылы ... Бірақ 1997 жылы үнді үкіметі
бағдарламаның жаңа фазасы жөнінде хабарлады. ... ... пен ... (2500 км) қол ... үшін ... әлі 6-8 рет ... ... Индия сондай-ақ қүрылықаралық баллистикалық "Сурья" ракеталарын
жасамақ ниетте (үпгу ... 8-12 мың км). 2004 жылы ... үнді ... ... ... ... тиіс (бүған дейін кеңес атом сүңгуір
қайығын үнді Әскери-Теңіз флотын жалға алып келген болатын).
Индияға іс жүзінде барлық көрсеткіштер ... жол бере ... ... ... ... ара ... жасау үшін сыртқы күштерді
тартуға тырысады. Ол — АҚШ, Қытай, Ислам ... мен ... ... елдері. Аймақтық және ғаламдық жағдайға сәйкес Пакистан осы ... ... ... ... ... ... Аиталық, 70-
жылдардың соңында АҚШ-пен арадағы қатынастардың біраз салқындап кетуі
Пакистан сыртқы саясатында мүсылман факторының күрт күшеюіне ... ... ... ... АҚШ пен ... ... оның Индиямен қарсы
түруында қолдау көрсетуте асықпауы Пакистанның ислам дүниесіне шындап бет
бүруының бір факторы болды.
2. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... Азиядағы өзара қатынастар жүйесіне әрқашан
елеулі дәрежеде ықпал етіп келеді. Ғаламдық ... ... ... ... көзі ... ... ... олар аймақтағы ішкі қатынастардың
даму сипаты мен бағытына қатты әсер етті.
Қырғи қабақ соғыстың аяқталуы Индияның аймақтағы позициясына жалпы оң
әсер етті. АҚШ-тың ... ... ол ... қарағанда елеулі орын
ала бастады, ол Бангладеш пен Оңтүстік Азияның кіші елдері американ
мүдделерінің шетінде ... ... ... ... ... ... емес,
аймақтық мақсаттарда, оның үстіне Оңтүстік Азиядан тыс жерлерде - Персия
шығанағы мен Орта Шығыста ынтымақтасуға ... ... ... кіші ... ... іс ... бас ... олардың
американ саясатындағы орнының төмендегенін көрсететін еді.
90 жылдардың басында Пакистанның Қүрама Штаттар үшін маңызы одан да әрі
төмендеді әрі Пакистандағы ядролық ... ... ... ... болуы енді екі жақты қатынастардың негізгі
мәселелеріне айналды. АҚШ-тың Оңтүстік Азиядағы саяси курсын мемлекетаралық
қатынастардың ғаламдық деңгейі анықтап келген еді және ... ... ... ... саясатының өзгеруіне әкелді.
Индия үшін АҚШ пен Қытайдың 80 жылдардың соңында оның Оңтүстік Азиядағы
басым ... мен ... ... ... ... ... айрықша
маңызды болып табылады. Келешекте елдің экономикалық қуаты өсіп, оның
Азиядағы ықпалы күшейген сайын АҚШ үшін Индияның маңызы өсе түспек.
Солтүстікпен экономикалық байланыстарды ... ... үнді ... ... ... басты бағыттарының бірі болып табылып отыр.
Индияда жүргізілген либеризация саясатында, мысалы, қаржы және ... ... ... ... ... ... ... мен
таза шетел фирмаларын ашу, рупиді конвертациялау көрініс тапқан. Сонымен
бірге, бүл салада елеулі шектеулер сақталып отыр. Либеральдық ... мен ... ... ... жекешелендіруді жеделдетіп (мысалы, жеке
меншік сақтандыруды енгізу), мемлекеттік шығындарды азайтуға шақыруда. АҚШ
Республикадан патент заңын ... ал ЕЭС — ... ... тауарларын
енгізуте қарсы қойылған кедергілерді алып, ауылшаруашылық өнімдерін
кіргізуте рүқсат беруді талап етуде. [9] Бірақ үнді өкіметі ел
экономикасы бүгінде толық ашық бола ... ... ... ... ... үлесі небәрі 0,6% қүрайды. [9] 90 жылдары үнді өкіметі
экспорт өнімін көтеруге тырыеқанмен сыртқы сада мен ... ... үшін ... ... ... ... ... экономикаға нашар қосылған, шетел инвесторлары
үшін тартымсыз Индия әжептәуір жоғары және түрақты ... ... ... ... ішкі ... пен ... стандарт бойынша
түтынатын халықтың көптігі Республикаға әлемдік шаруашылыққа толық қосылмай-
ақ, бірқатар табыстарға қол жеткізуте мүмкіндік берді. Миллиардқа жуық
халқы мен әлі ... ... ішкі ... бар елде ішкі ... ... көп және ... ... ғана үнді экономикасының
өсуін баяулата алады.
Тәуелсіз сыртқы саяси бағытты жалғастыру Индияда бүрынғыша оның
мәртебесін арттырудың аса ... ... ... ... ... ... мен Жапонияның қатынастардың дамуына көбірек назар аударыла ... ... ... ... 1999 жылғы Югаславияға қарсы агрессияға
қатысуы Индияда Батыс Европаның шын ... ... ... ... екі жақты қатынастар 90-жылдардың ортасына қарай бүрынғы
деңгейіне қайта ... бір ... ... қалыптасу перспективасы Индияда ерекше
алаңдаушылық туғызды. Республика Қытаймен, Жапониямен, Европалық одақпен,
Оңтүстік-Шығыс Азия елдерімен жақындасу мүмкіндігін қарастыруда (осынау
ғаламдық тенденцияға қарсы түру ... ... екі ... ... ... жақсару үрдісі
жалғасуда, дегенмен ғаламдық деңгейде екі елдің арасындағы қайшылықтар
(әзірге жасырын) өсуде.
XX ғасырдың соңғы он жылдығында Индия Қытаймен ... ... ... ... ... да ... Пакистанмен арадағы
қатынастарды біртіндеп теңестіру бағытын үстанып отыр. Бірақ Индия Қытайды
бүрынғыша Пакистанның одақтасы, ал перспективада — Азиядағы негізгі
стратегиялық қарсыласы ретінде ... ... ... мен ... ... ... ... шектеулер бар. Территориялық
проблема бойынша үнді-қытай келіссөздерінде алға басушылық жоқ. Қытай-
Пакистан әскери ынтымақтастығының ... ... ... ... Үнді ... ... әскери инфрақүрылымының дамуы
Индияның қатты алаңдаушылығын туғызуда.
Сонымен бірге, ... ... өсуі бүл ... ... ... (олардың үкіметтері Орталық Азияда ислам фундаменталистік
режимдерінің орнау мүмкіндігі жайлы 80 жылдардың соңы мен 90 ... ашық ... ... ... ... ... ... батысынан Азияның оңтүстік шығысына дейін созылып жатыр. [9]
Оңтүстік Азия ислам фундаменталистерінің әлемдік ... ... ... ... ... ... мүмкін. Индия (оның 100
миллиондық мүсылман халқымен) мен Қытайды (Синь-Цзяндегі мүсылман қауымына)
осы проблема жақындастыра алады.
Сондай-ақ, екі елді бір ... ... ... ... де біріктіреді. Дүние жүзілік жүйенің осы қүрылысын таңу
әрекеттері (әсіресе, ... ... ... ... ... ... ... Осы екі азиялық алпауыттың қатынастарында НАТО-ның
Югославияға қарсы әскери операциясынан соң нақ осы тенденция байқалған еді.
Дегенмен, түтас алғанда жақын онжылдықта ... ... ... яғни байланыстардың біртіндеп дамуы орын алатыны
айқын.
Индияда парламенттік демократияның ... оның ... ... үмтылуы, көрші елдердегі буржуазиялық-демократиялық
қозғалыстарды қолдауы ғаламдық деңгейдегі державалардың қазіргі сыртқы
саяси мүдделерімен сәйкес келеді. Индияның өзінің экономикалық потенциалын
дамытуға, ... ... ... ... ... және жалпы
экономикалық қауіпсіздік моделін жасауға талаптануы қолдауға ... ... ... ... ... ... ... ауа
бастады. Бүрын ол үзақ уақыт Индияның экономикалық дамуымен және ... ... ... ... ... ... енді 1998 жылы мамырда
Индия мен Пакистанның ядролық қүрылғыларды сынауы Оңтүстік Азиядағы ядролық
қарулану мәселесіне жүртшылық назарын шындап аударды. ... ... ... ... үшін өте маңызды бола түсуде.
2001 жылы үнді жағы ... ... 1600 ... ... ... пост" газетінің хабарлауынша 1989 жылдан бастап сепаратистерге
Аль-Кода мен Талибан қозғалысының жауынгерлері белсенді көмек көрсетіп жүр.
Аймақтағы жағдай шиеленісті күйінде ... отыр және оны ... ... уақытта соғыс өртін түтатуы мүмкін. Соңғы кездері осы жанжалдың
тағы бір қыры пайда болды. Мақсатты әрекеттердің нәтижесіне ме, әлде
жағдайдың ... ... ба ... АҚШ ... ... ... ... мақсаттарының біріне — Орталық Азия аймағында
үзақ уақытқа орналасуға қол жеткізді. Бүл жағдай АҚШ-қа Азия-Тынық ... өз ... ... ... ... ... ... осы аймақ
елдері ғана емес, осы аймақпен белгілі бір байланысы бар ... ... ... ой ... ... ... жанжал әскери қимылдарға үласар үласпайтынына байланыссыз, Орталық
Азиядағы аймақтық қауіпсіздіктің қаймағы бүзылды. Демек, Азия-Тынық мүхит
достастығы (АТД) үйымының елесіне тағы бір проблема ... ... ... ... ... ... көмегімен бір топ
терроршылар болып кіреді. Пайда болған 40 минуттік атыстың нәтижесінде 14
адам қаза тауып (тоғыз күзетші мен бес ... ... бір ... Бірақ белгілі терроршы топтардың ешқайсысы бүл азияның
жауапкершілігін өз мойындарына алмады.
Индия АҚШ үлгісімен террорлық актіге өте ... ... ... осы ... Азия аймағында қауіпті қарсы түруға жол ашты. Пакистанды
терроршыларды ... отыр деп ... үнді ... ... ... ... қарсы соғыс ашып жатқандықтан Индия да өз жерінде мүсылман
терроршыларын паналатып отырған көрші елге күш ... айып ... ... ... жағы өз ... үнді ... ... түрдегі
мәлімдемелеріне өз аландаушылығын білдірді, бүл түсінікті де еді.
Жанжалдың алғашқы кезеңінде Индия ... ... да бір ... ... ... ... шекаралық аймаққа шоғырландыра
бастады және бүл ашық түрде, қыр көрсете жасалды.
Пакистанның қарулы күштері де әскери дайындықтың жоғары дәрежесіне
келтірілді. Әскери бөлімшелер өздерінің ... ... ... және
Кашмир штаттарының шекарасында ғана емес, Индиямен шекаралас зонаның бүкіл
өн бойына көшірілді (Гималайдан Аравия теңізіне дейін, үзындығы — 2900 ... жағы ... ... алып үша ... орта ... ... шекара маңына жақындатылғанын хабарлады.
Бұл кезде Индияда шүғыл ... ... ... ... еді. Әскери
қызметшілер демалыстарынан шақырылып алып, азаматтық қорғаныс жаттығулары
жүргізілді (түрғындарды тылға көшіру әрекеттері, т.б.). ... ... ... ... ... ... қойылды. 21 желтоқсаннан
бастап Индия мен Пакистан арасында темір жол ... ... Екі ... елшілері жанжалдың соғысқа айналып кетпеуіне күш салды.
АҚШ әкімшілігі Индия мен Пакистан арасында әскери қимылдар ... онда ... екі ... ... ... ... өзінің Талибан
қозғалысы мен Усама бен Ладен басқаратын Аль Каеда террорлық үйымына қарсы
жүргізіліп жатқан антитеррорлық операцияға қатысушы әскерінің бір бөлігін
жанжал аймағына ... тура ... ... ... АҚШ ... белсене кіріседі — 21 желтоқсанда президент Буш Первез Мушарафқа
елдегі террорлық топтардың жүмысын тоқтату жөнінде ... ... 24 ... ... ... П.Мушарраф (АҚШ-тың
дипломатиялық күш салуының ықпалымен болуы да мүмкін) ... ... ... ... арасындағы байланысты мойындайды. Топтың банктегі
шоттары тоқтатылғанмен, оның жүмысына тыйым салынбайды.
Индия жағы бүл жауапқа қанағаттанбайды және мүны тым жеңіл жаза деп
бағалайды.
2001 ... 27 ... ... мен ... өздерінің әуе кеңістігінде
қарсы жақтық үшақтарының өтуіне өзара тыйым салады. Екі жақ та 48 ... өз ... ... ... ... қуып жібереді (55
адамнан). Екі елдің әскери сарапшылары Индия мен Пакистан шекарасындағы сәл
әскери қимылдың өзі қос ... ... ... ... ... ... айтады.
АҚШ Пакистан әскерінің үнді шекарасына көшірілуі Аль Каеда мен Усама
бен Ладенге қарсы операцияның тиімділігін кемітетінін түсінеді. АҚШ
басшылығы Пакистанды Индиямен ... ... ... ... ... келіссөздерге қатысудан бас тартып, мүның себебін Пакистанның ... ... ... ... ... ... түсіндіреді.
Американ жағы Индияны Аль Каедаға қарсы операцияның ауғанстандық және
Пакистандық бөліктері аяқталғанша ... ... ... қимылдардан бас
тарта түруға шақырады, бірақ Индия бүл дәлелдерді қабылдамай, мемлекеттік
қауіпсіздік саласында өз басымдықтары (приоритет) барлығын ... ... ... ... ... министрі Абдул Саттар қалыптасқан
жағдайды 4-6 қаңтарда Непал астанасы Катмандуда өтетін Оңтүстік Азия елдері
басшыларының кезесуінде ... ... ... ... Осы күні
Пакистан үнді жағына Лашкар-и-Тайба тобының 20 жауынгері үсталғанын
хабарлады.
2002 жылы 1 ... ... мен ... ядролық қондырғылардың
оналасуын сипаттайтын қүжаттар алмасты. Мүндай практика осы елдердегі
ядролық қондырғыларды ... ... ... ... үшін 1992 ... еді. ... үнді ... Джами-и-Мухаммад тобының Индияға
қарсы операцияға қатысты деген айыппен тағы 50 жауынгерінің үсталғанын
хабарлады, бірақ олардың терактіге қатысы барлығы анықталғанша ... ... бере ... айтты. Бүған жауап ретінде үнді басшылығы Катмандуда
өтетін кездесуде Индия премъер-министрі Пакистан жағымен келіссөздерге
қатыспайтынын ... ... ... ... А.Ваджпайн Пакистан президенті
П.Мушаррафпен келіссөз жүргізуте негіз жоқтығын, ... оның ... ... сепаратисттерді үстағанмен терроризммен жеткілікті күреспей отырғанын
жариялады. Дегенмен үнді жағы әскери қимылдарды проблеманы шешудің ең
тиімді тәсілі деп ... ... ... Катмандуда (Непал) өткен Оңтүстік Азия мемлекеттері
басшыларының кездесуіндегі өз сөзінде Пакистан президенті П.Мушарраф Индия
басшылығын даулы ... ... ... шепгу қағидаларына өздерінің
адал екендіктеріне, екі ел арасындағы ... пен ... ... ... ... ... ... аяқтаған соң Индия премъер-
министрі А.Ваджпайимен қол алысты. Дегенмен үнді басшылығы өздерінің
келіссөзге ... емес ... тағы да ... ... ... ... тарапынан қолдау табатынын білдірді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта айтқанда Үндістан мен Пакистан арасындағы шиленіс XX ғасырдың 40
жылдарының соңында Кашмир мәселесі болып тарихи сахнаға еніп ... ... ... ... ... ... ... негізгі рольге ие болған екі елдің саяси,
экономикалық және салмағының да, сондай-ақ олардың үнемі ... ... да ... бар. Бүл ... іс ... ... ... факторлардың
ықпалы сезіледі. Үлттық мүдденің, саяси жүйе мен саяси ... ... ... ... ... фактор толықтырады. Пакистан мүсылман
қауымдастығының ортасында орналасқан, сондықтан ол онымен байланысын
пайдалана отырып, Индиямен арадағы қарсы түруда қосымша ... ... ... ... ... ... ... мәдени-өркениетін фактор теріс әсерін
тигізуде. Белгілі бір мәдени өркениеттік жақындыққа қарамастан ... ... ... мен ... сияқты әр түрлі діндер орныққан. Діни ошақтықтың
ғаламдық күшею тенденциясы ... ... мен ... ... ... түсуі мүмкін.
Аймақтағы жағдай шиеленісті күйінде қалып отыр және арандату онда кез
келген уақытта соғыс өрті түтану мүмкін. ... ... ... ... ... деген шекаралық аймақтардан жүрт қаша
бастаған, екі елдің арасындағы барыс-келіс тыйылған. Екі жақ та
елшіліктерін шақырып ... ... күн ... ... ... ... ... соғыс бола қалса ол Лүние жүзілік соғысқа алып
бару мүмкін. Ең алдымен екі жақта да ядролық қару бар. Онсыз да басқа
қарулары ... ... ... жай бет тырнасудан ешкім үтпайтыны
айдан анық. Басқасын былай қойғанда, екі елдің арасындағы экономикалық
қарым-қатынастың бәсендеуінен де олар ... зор ... ... Ал ... ... ... жеңе алмасы да қазіргі таңдағы саясатта айдан анық
болып отыр. "Өрттің шықпағаны жақсы, оны өшіру қиын" — деп екі елді ... ... ... ... ... ... ... Егемен Қазақстан, қантар, 2002 ж.
2. Международная жизнь. №4 1998 г.
3. Международная ... №8 2001 ... ... жизнь. №1 2002 г.
5. Международная жизнь. №7 1998 г.
6. Международный ежегодник. 1984 г.
7. Лунев С.И. Ведущие позиции Индии в ... ... ... ... и ее ... с ... // Роль ... стран в
международных отношениях в 1990-е годы. — М., 1995.
8. ... С.И. ... в ... ... — М., 1997.
9. Современные международные отношения. — М., 1999.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай үшкілі12 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы аймақтық жанжалдарда35 бет
Мұхамед Хайдар Дулати «Тарихи-Рашиди» атты еңбегі10 бет
Мұхаммед Хайдар Дулати туралы3 бет
Мұхаммед Хайдар Дулатидің «Тарих-и-Рашиди» еңбегі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь