Кеңестік дәуірде Қазақстан соттарының шешімдерін қайта қарау институттары


1917 жылдың 25 қазанында Ресейде жаңа өкімет Кеңестер өкіметі жарияланды.
Осы кезеңде сот жүйесіндегі институттар, сондай-ақ сот шешімдерін қайта қарау мәселелері шешімін қалай тапты дегенге келер болсақ, Кеңес өкіметі өзінің сот құрылысы және сот өндірісі саласындағы жұмысын, ең алдымен ескі сот аппаратын жойып, жаңа өкіметтің тапабы мен мүратына сай келетін жаңа сот жүйесін құруға бағыттағанын атап өткеніміз жөн. Осы бағытта жасалған алғашқы кадам 1917 жылы «Сот туралы» №1 декреттің қабылдануымен басталды. Міне, осы декрет арқылы революцияға дейінгі қолданыста болған ескі сот жүйесін таратудың негізі қалан-ған еді. Сондай-ақ, осы және кейін қабылданған сот туралы №2 және №3 декреттер арқылы сот шешімдерін қайта қараудыңжалғыз нысаны— кассация белгіленді.
«Сот туралы» №1 декрет революцияға дейінгі сот институттарын, соның ішінде апелляцияны да жоюмен қатар жаңа сот жүйесін бекітті. Ол жергілікті соттардан және революциялық трибуналдардан құралды.
1918 жылдың 7 наурызында жарияланған «Сот туралы» №2 декретте апелляциялық өндіріске рұқсат етілмейтіндігі және сот шешімдерін қайта қараудың жалғыз нысаны кассация екендігі нақтылана түсіп, бірінші рет үкімнің күшін жоюға негіз болатын жайттар атап көрсетілді.
1918 жылдың 20 шілдесінде қабылданған «Сот туралы» №3 декрет негізінен «Сот туралы» № 1 және №2 декреттердін ережелерін толықтырып, кассациялық өндіріске қатысты нормаларды нақтылап берді. Осы декретке сәйкес сот шешімінде 500 рубльге дейін ақшалай өтем алуға және 7 күнге дейін бас бостандығынан айыруға жаза тағайындалған істер бойын-ша кассацияға рұқсат етілмеді.
Осы жерде Кеңес екіметінің сот туралы №1, №2, №3 декреттері соттардыңжаңа жүйесін енгізгенмен, алайда, 1917 жылға дейін Қазақстан аумағында қол-даныста болған билер және қазылар соты туралы мәселеге ешқандай да назар аудармағанын атап өткеніміз жөн.
Билер сотына байланысты кеңестер алғашқы кезде олардың билігін шектеу, іс-әрекеттерін қатаң бақылауда ұстау саясатын ұстанғанды. Билер соты аралық сот ретінде танылды. Яғни, тараптар даулы мәселені шешу үшін өздері қалаған, өздері сенім артқан кез келген биге шағымдануга ерікті болды. Бидің шешіміне қанағаттанбаған тарап жергілікті халық сотына жүгіну құқығын иемденді. Билер мемлекеттің есебіне жаткызылмады, сондықтан оларға сот салығын («билік») алуға тыйым салынды.
Кеңестік екіметтің басты мақсаты, біртіндеп билер сотын жойып, олардың орнын кеңестік соттармен алмастыру еді.
1918 жылдың 21 наурызы мен 3 сәуірі аралығында Орынбор қаласында Жеңестердің Торғай облыстық" съезі еткізіліп, ол Қазақстанда Кеңес екіметін әрмен қарай орнықтыра түсуде үлкен рол атқарды.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Кеңестік дәуірде Қазақстан соттарының шешімдерін қайта қарау институттары
1917 жылдың 25 қазанында Ресейде жаңа өкімет Кеңестер өкіметі
жарияланды.
Осы кезеңде сот жүйесіндегі институттар, сондай-ақ сот шешімдерін қайта
қарау мәселелері шешімін қалай тапты дегенге келер болсақ, Кеңес өкіметі
өзінің сот құрылысы және сот өндірісі саласындағы жұмысын, ең алдымен ескі
сот аппаратын жойып, жаңа өкіметтің тапабы мен мүратына сай келетін жаңа
сот жүйесін құруға бағыттағанын атап өткеніміз жөн. Осы бағытта жасалған
алғашқы кадам 1917 жылы Сот туралы №1 декреттің қабылдануымен басталды.
Міне, осы декрет арқылы революцияға дейінгі қолданыста болған ескі сот
жүйесін таратудың негізі қалан-ған еді. Сондай-ақ, осы және кейін
қабылданған сот туралы №2 және №3 декреттер арқылы сот шешімдерін қайта
қараудыңжалғыз нысаны— кассация белгіленді.
Сот туралы №1 декрет революцияға дейінгі сот институттарын, соның
ішінде апелляцияны да жоюмен қатар жаңа сот жүйесін бекітті. Ол жергілікті
соттардан және революциялық трибуналдардан құралды.
1918 жылдың 7 наурызында жарияланған Сот туралы №2 декретте
апелляциялық өндіріске рұқсат етілмейтіндігі және сот шешімдерін қайта
қараудың жалғыз нысаны кассация екендігі нақтылана түсіп, бірінші рет
үкімнің күшін жоюға негіз болатын жайттар атап көрсетілді.
1918 жылдың 20 шілдесінде қабылданған Сот туралы №3 декрет негізінен
Сот туралы № 1 және №2 декреттердін ережелерін толықтырып, кассациялық
өндіріске қатысты нормаларды нақтылап берді. Осы декретке сәйкес сот
шешімінде 500 рубльге дейін ақшалай өтем алуға және 7 күнге дейін бас
бостандығынан айыруға жаза тағайындалған істер бойын-ша кассацияға рұқсат
етілмеді.
Осы жерде Кеңес екіметінің сот туралы №1, №2, №3 декреттері
соттардыңжаңа жүйесін енгізгенмен, алайда, 1917 жылға дейін Қазақстан
аумағында қол-даныста болған билер және қазылар соты туралы мәселеге
ешқандай да назар аудармағанын атап өткеніміз жөн.
Билер сотына байланысты кеңестер алғашқы кезде олардың билігін шектеу,
іс-әрекеттерін қатаң бақылауда ұстау саясатын ұстанғанды. Билер соты аралық
сот ретінде танылды. Яғни, тараптар даулы мәселені шешу үшін өздері
қалаған, өздері сенім артқан кез келген биге шағымдануга ерікті болды.
Бидің шешіміне қанағаттанбаған тарап жергілікті халық сотына жүгіну құқығын
иемденді. Билер мемлекеттің есебіне жаткызылмады, сондықтан оларға сот
салығын (билік) алуға тыйым салынды.
Кеңестік екіметтің басты мақсаты, біртіндеп билер сотын жойып, олардың
орнын кеңестік соттармен алмастыру еді.
1918 жылдың 21 наурызы мен 3 сәуірі аралығында Орынбор қаласында
Жеңестердің Торғай облыстық" съезі еткізіліп, ол Қазақстанда Кеңес екіметін
әрмен қарай орнықтыра түсуде үлкен рол атқарды.
Кеңестердің Торғай съезінде сот құрылысы саласына байланысты кабылдаған
шешімдері мен іс-шаралары негізінен сот туралы декреттердің ережелерін
жүзеге асыруға бағытталды.
Сот туралы кеңестік өкіметтің декреттері негізінде съезд өзінің
шешімдерінде соттар Азаматтық және Қылмыстық кодекстер қабылданғанға дейін
ескі өкі меттің заңдарын да (егер оларды революция жой-маған болса),
кекестік өкіметінін декреттерін де қатар қолдануы тиіс екендігін атап
көрсетті.
Сот туралы № 1 декретке сәйкес Қазақстан аумағында азаматтық және
қылмыстық істердің басым көпшілігі жергілікті халық соттарында каралды және
оларға дәстұрлі қүқық нормаларын қолдануға рұқсат етілді. Ал, революцияға
қарсы бағытталған, социалистік меншік ірі көлемде үрланғдн, т.б. осы смяқты
қиын істер революциялық, трибуналдарда қаралды. Олар ездерінің үкімдерін
тек Кеңес екіметінің декреттері негізінде шығарды.
Қазақстанда революциялық трибуналдар бірінші рет Ақмола облысында
ұйымдастырылды. Бұл жерде облыстық революциялық трибунал 1917 жылдың 28
желтоқсанынан бастап жұмыс істеугө кірісті,
Алғашқы айларда Қазақстандағы трибуналдар негізінен жергілікті халық
соттарына тиесілі қылмыстық істердің басым бөлігін қарады. Алайда, 1918
жылдың 4 мамырында Халық Комиссарлар Кеңесі Революциялық, трибуналдар
туралы декрет қабылдап, соның негізінде жергілікті және округтік соттардың
қарауына жататын қылмыстық істер революциялық трибуналдардың қүзырынан
алынып тасталынды. Ал, сол уақыттарда аса қауіпті деп саналатын қылмыстық
істердің кейбір тұрлері (қырып-жою, парақорлық, т.б.) трибуналдардың
қарауына берілген.
жылдың 20 сәуірінде Тұркістан Кенестерінің V съезі Тұркістан Автономиялық
Советтік Социалистік Республикасының құрылғанын жариялады. Оның құрамына
екі үлкен аймақ — Жетісу мен Сырдария
облыстары енгізілді. Осы тұста Кенес өкіметі Қазақстанға Кеңестердің
негізінде азтономиялық республика құру міндетін жүктегенеді. Сөйтіп,
1918жылдың 12мамырында Ұлттық Халық Комиссариаты жанынан
Қазак. белімі ашылып, ол кеңестердің бүкіл қазақстандық съезін ұйымдастыру
және Қазақ Автономиялық Советтік Социалистік Республикасын құру жұмысымен
тікелей айналыса бастады.
жылдың 10 шілдесінде Қазақ өлкесін басқару жөніндегі Революциялық
комитет құру туралы декрет қабылданды. Осы декрет сот жүйесін органдарының
құрамына мынадай соттарды енгізді: қазақтар мен жергілікті басқа ұлт
өкілдерінің арасындағы
мүліктік дауларды қарайтын аралық соттар, уездік халық соттары, округтік
сот, революциялық трибуналдар,
Уездік халық сотының құрылымы тұрғындардың құрамына байланысты болды.
Мәселен, қазақ және орыс халқы аралас уездерде ол екі бөлімнен, яғни,
тиісінше қазак, және орыс бөлімнен құралды. Ал, тұрғындары бірыңғай ұлттан
шоғырланған уездердегі соттарда мұндай бөлімдер болған жок,. Мұндай
жерлерде дауларды шешу үшін әрбір мүдделі тарап жағынан заседательдердің
саны тендей алынды. Егер қылмыстық және азаматтық. істерге әр тұрлі ұлт
өкілдерінің қатысы бар болса, онда олар уездік халық сотының қазақ және
орыс бөлімдерінің бірлескен мәжілістерінде қаралды.
Уездік соттың қазақ бөліміндегі істер тұрак,ты ха-лық судьясының және
Кеңестердің уездік съезіиде сайланған екі заседательдің катысуымен
талқыланды. Мұнда бірыңғай қазақтар арасындағы істер қаралған кезде
қазақтардың дәстұрлі қүқық норма-ларын қолдануға рұқсат етілді. Өйткені,
олардынзаң-дық күшін революция әлі жойған жоқ болатын.
Уездік соттың қазак бөлімі аралық сотта қаралған істер бойынша
кассацпялық және қадағалау ин-станииясы болып ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазіргі уақытта Қазақстанда сот шешімдерін қайта қарау институты
Заңды күшіне енбеген сот үкімдері мен шешімдерін қайта қарау институты
Жаңа ашылған мән-жағдайларға байланысты сот шешімдерін қайта қарау
Шет елдерде сот шешімдерін қайта қарау институтының пайда болуы және дамуы
Кеңестік Қазақстан тарихының деректемелері
Ұлттық стандарттарды қайта қарау тәртібі. Стандарттарды әзірлеу, бекіту және қайта қарау тәртібі
Кеңестік кезеңдегі Қазақстан тарихнамасы
Соттың заңды күшіне енбеген үкімдері мен қаулыларын қайта қарау
“Қайта құру” саясаты және Қазақстан
Конституциялық құқықтың институттары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь