Қаржы жүйесі туралы

1.Қаржы жүйксінің мәні мен құрылымы.
2.Мемлекеттік бюджет. Мемлекеттік шығындар. Мемлекеттік шығындар мультипикаторы.
3.Салық салу принциптері мен түрлері. Салық мультипикаторы.
4.Бюджет тапшылығы және мемлекеттік қарыз.
Ішкі және сыртқы қарыз.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қаржы - бұл мемлекет, занды және жекс тұлғалардың арасында ақша құраллары қорларының қалыптасуы, бөлу және пайдалану жөнінде болатын экономикалық катынастар жуйесі. Қаржы ақша кұралдары қорының қалыптасуы мен пайдалануының бақылау жэне ЖҰӨ-нің бөлінуі мен қайта бөлінуінің экономикалык құралы. Қаржының мәні оның қызметтері арқылы анықталады: бөлу, бақылау, ынталандыру, фискалдық.
Қаржының бөлу кызметтері шаруашылық субъектілерін қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету, олар мақсатты бағытталған ақша қорлары формасында пайдаланылады. Салық арқылы мемлекеттік бюджетте қаржы құралдары шоғырландырылып, өндірістік, әлеуметтік, халық шаруашылық проблемаларын шешуге жұмсалынады. Салық арқылы мемлекет кәсіпорындардың, фирмалардың, азаматтардын табыстарының бөлігін қайта бөліп, оларды өндірістік және элеуметтік инфрақұрылымнын дамуына, шығындарды белгілі мерзімде өтейтін қор және салаларға инвестиция түрінде жұмсайды. Ақша формасында қоғамдық өнімнің құнының қозғалысымен байланысты қаржылар ұдайы өндіріс процесін жалпы және фазалар бойынша сан жағынан бейнелейді. Сондықтан қоғамда қалыптасатын экономикалық пропорцияларды үнемі бақылап отыруға мүмкіндік береді.
Қаржының ынталандырушы кызметі: салық ставкаларын, жеңілдік-терді, салық салу жағдайларын өзгерту арқылы мемлекет белгілі салалар мен өндірістердің тез дамуына жағдайлар жасайды және қоғамның өзекті проблемаларын иіешуге ықпал етеді. Салық жеңілдіктері арқылы мемлекет техниқалық прогресті, жұмыс орындарының көбеюіне, өндірістің ұлғаюына күрделі қаржылардың салынуын ынталандырады.
Қаржының фискалдық қызметі ол салық көмегімен кәсіпорындар мен азаматтардың табысының бір бөлігін орталыктандырып, мемлекеттік қызметті жетілдіру үшін өндірістік емес сфераны дамытуға жұмсайды.
Ұлттық экономика шеңберіндегі каржы катынастарының жиынтығы мемлекеттің қаржы жүйесін құрайды. Қаржы жүйесі орталықтан-дырылған, орталыктандырылмаған қаржылар мен үй шаруашылығының қаржыларынан қалыптасады.
Орталықтандырылған қаржылар - ол мемлекеттік бюджеттік жүйе, мемлекеттік несие, мүліктік және өзіндік сақтандыру қорлары, арнайы бюджеттік қорлар. Олар ұлттық экономиканы жалиы реттеудің, маңызды әлеуметтік, экономикалық мәселелерді шешудің құралдары ретінде пайдаланылады.
1. Бисенгазиев.М.Б. Кәсіпкерлік негіздері.-Алматы,2001.
2. Илясов.Г. Қаржы.-Алматы,2004.
3. Қаржы ресурсы.-Қаржы-Қаражат,2005.
4. Мельников В.Д., Ілиясов К. «Қаржы» Алматы, 1994
5. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы. А, 2003
6. Қазақстан Республиксының еңбек туралы заңы. Алматы 2000
7. Үмбеталиев А., Ғ. Керімбек «Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік» Алматы, 2002
8. Ілиясов Қ.Қ., Құлпабаева С. Қаржы. Алматы, Алматы 2003
9. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» Алматы, 2001
10. Сәбден О., Тоқсанова А. Шағын кәсіпкерлікті басқару.А,2002
        
        ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІ
1.Қаржы жүйксінің мәні мен құрылымы.
2.Мемлекеттік бюджет. ... ... ... шығындар
мультипикаторы.
3.Салық салу принциптері мен түрлері. Салық мультипикаторы.
4.Бюджет тапшылығы және мемлекеттік қарыз.
Ішкі және сыртқы қарыз.
1. ... ... мәні мен ... Қаржы - бұл мемлекет, занды ... ... ... ақша құраллары қорларының қалыптасуы, бөлу және
пайдалану жөнінде ... ... ... ... ... ... қорының қалыптасуы мен пайдалануының бақылау жэне ЖҰӨ-нің бөлінуі
мен қайта бөлінуінің экономикалык құралы. Қаржының мәні оның ... ... ... ... ... фискалдық.
Қаржының бөлу кызметтері шаруашылық субъектілерін ... ... ету, олар ... ... ақша қорлары формасында
пайдаланылады. Салық арқылы мемлекеттік ... ... ... ... ... халық шаруашылық проблемаларын
шешуге жұмсалынады. Салық арқылы мемлекет кәсіпорындардың, ... ... ... ... ... ... өндірістік және
элеуметтік инфрақұрылымнын дамуына, шығындарды белгілі мерзімде өтейтін қор
және салаларға ... ... ... Ақша ... қоғамдық
өнімнің құнының қозғалысымен байланысты қаржылар ұдайы өндіріс процесін
жалпы және ... ... сан ... бейнелейді. Сондықтан қоғамда
қалыптасатын экономикалық пропорцияларды үнемі бақылап отыруға мүмкіндік
береді.
Қаржының ... ... ... ... ... салық
салу жағдайларын өзгерту арқылы мемлекет белгілі салалар мен өндірістердің
тез дамуына жағдайлар жасайды және қоғамның ... ... ... етеді. Салық жеңілдіктері арқылы мемлекет техниқалық прогресті, ... ... ... ұлғаюына күрделі қаржылардың салынуын
ынталандырады.
Қаржының фискалдық қызметі ол салық ... ... ... ... бір бөлігін орталыктандырып, мемлекеттік қызметті
жетілдіру үшін өндірістік емес сфераны дамытуға жұмсайды.
Ұлттық экономика шеңберіндегі ... ... ... мемлекеттің
қаржы жүйесін құрайды. ... ... ... ... мен үй ... қаржыларынан
қалыптасады.
Орталықтандырылған қаржылар - ол мемлекеттік бюджеттік жүйе, мемлекеттік
несие, мүліктік және өзіндік сақтандыру қорлары, арнайы бюджеттік ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, экономикалық
мәселелерді шешудің құралдары ретінде пайдаланылады.
Орталықтандырылмаған қаржылар ортурлі меншік формасындағы кэсіпорындар
мен фирмалардыц каржылары. Бұл ... ... ... занды тұлгалар
мсн мемлекет арасындағы және заңды ... мен жеке ... ... ... ... мен ... ... қаржы жүйесінің
негізін кұрайды. Мұнда қаржы ресурстарыныц маңызды бөлігі калыптасады.
Әртүрлі меншік формасындағы кәсіпорындардың қаржы ... ... ... ... ... болады.
2. Мемлекеттік бюджет. Мемлекеттік шығындар.
Мемлекеттік бюджет - мемлекеттік ... ... ... Ол ... ... мен ... арасында бөлініп, қайта бөлінеді. Бюджет - ол
табыстар мен шығындардын баламсы. Ұлттық экономиканың дамуында бюджеттің
ролі тарихи дамудың ... ... ... ... Оның екі ... ... ... болады. Классикалық капитализм дәуірінде мемлекет шаруашылык
іс-әрекетке белсенді араласпады. XX ... ... ... ... ... куатты реттеушісіне айналды. Салықтар мен
мемлексттік шығындардың басым бөлігі жұмыспен камту мен ... ... ... бюджеттің алдынғы катарлы роль ойнауына мүмкіндік береді.
Бюджет қоғамдық ұдайы өндіріс пен экономикалық өсуді ынталандыруға ықпал
студің маңызды ... ... ... мен ... салу ... ... ... жиынтық сұраныс көлемін реттей отырып, экономикалық
коньюктураның ... ... ... ... ете ... ... - бұл мемлекеттін қаржы жоспары, мемлекеттің шығындары мен
табыстарыньщ балансы.
Қандай да бір ... ... ... ... ең ... ... ... тәуелді. Унитарлык мемлекеттерде бюджеттік жуйе
мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... - ... мен федерация субъектілерінің бюджеттерінен
тұрады. Бюджеттік жүйе арқылы бюджеттің бөлу және ... ... ... ... ... ... мен кызметтерді орындау ушін
түсімдердін әртурлі каналдары және олардын қолданылуы арқылы ... ... ... ... ... елдерде бұл қызметгі
өзінің аймақтық органдары арқылы мемлсксттік қазынашылык органы атқарады.
Бақылау қызметі экономиканың әртурлі құрылымдық ... ... ... мен ... ... ... ... көрінеді.
Мемлекеттік бюджет мемлекеттік аппаратты үстау, қорғаныс,
денсаулык сактау, білім, әлеуметгік жәрдемакылар төлеу үшін ашалай
ресурстардың ... ... ... ... ... ... ете ... экономиканы мемлексттік реттеудін, оны
тұрақтандыру бойынша шараларды ... ... ... тетігі болып
табылады. Мемлекеттің экономикаға ықпал етуі ... ... ... ... ... ... құжат ретінде бюджет
коғамньш саяси және әлеумсттік ... ... ... ... ... үкіметтің бюджетін ғана емес, сондай-ақ ... ... ... ... ... сондай-ақ әртурлі бюджеттік
емес корлар немесс мақсатты бағыты бар акшалай қаржылар жатады. ... ... ... олар ... бюджет кұрамына қосыла бермейді. Бірақ
пайдалану және бөлу принципі бойынша олар мемлекеттік бюджеттік шығындар
үрдісіне ... Олар ... бір ... ... ... және ... билік органдарының басқарылуында
болады. Бұл зейнетакы қорлары және басқа да ... ... ... ... ... ... ... шығындар мен салыктармен байланысты ретгеу жүйесі ... ... деп ... ... ... - мемлекетті
қаржыландыруға кететін шығындар, ... ... мен ... ... алу ... Бұл ... ... әртүрлі болуы мүмкін; бюджет
ессбінен жолдар, ... ... ... ... ... ... ... сатып алу және т.б. Бұл жағдайда тұғынушы
- мемлекет болады. Сондықтан да булар не өз ... ... не ... қызметтер мен игіліктер нарығында сұранысты реттеу үшін жүзеге
асырылады.
Мемлекеттік шығындар бюджет шығысында көрсетіледі, ... олар ... ... ... ... ... камтамасыз етуі тиіс. Бұл
мемлекетпен жүргізілетін фискалдык саясат мына ... ... ... экономикалық циклдың ауытқуын бәсендетуге;
* экономикалық өсу қарқынын арттыруға;
* жұмысбастылықтың жоғары деңгейіне кол жеткізуге;
* инфляцияның қолайлы қарқынына қол жеткізуге.
Фискалдык ... ... және ... ... бөлінеді.
Дискрециондық фискалдық саясат тауарлар мен қызметтерді сатып алу,
мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... ... шығындардың өзгеруіне алып келеді.
Дискрециондық фискалдық саясаттын кұралдары ол мемлсксттік ... ... Бұл ... мақсаты өндірісті ұлғайту, жұмыссыздықты қыскарту,
инфляцияны төмендету, экономиканы тұрақтандыру. Дискрециондық емес саясат
ол пассивтік саясат, ... ... ... мен салықтардын
дәрежесіндегі өзгерістер автоматты түрде ендіріледі ... ... - бұл ... ... ... да бір арнайы
шешімдер қабылдаудын қажетінсіз іс-әрекет жасайтын ... ... ... ең алдымен прогрессивті салықтар жатады.
Жандану кезінде жалпы ұлттык өнімнің өсуімен ... ... ... ... бұл ... ... тежейді, керісінше жалпы ұлттық өнімиің
құлдырау кезеңінде салыктық түсімдер автоматты түрде ... ... ... ... ... Трансферггік төлемдср карама-
қарсы жағдайда көрінеді. Жұмыссыздық бойынша жәрдем акы, кедейлік ... ақы, ... ... - ... ... экономикалык өрлеу
кезеңінде қысқарады және ... ... ... өседі.
Нәтижесінде экономикалық өсу кезеңінде трансферггік төлемцер арқылы тұтыну
шығындары қамтамасыз стіледі, ал кұлдырау кезеңінде ... ... ... ... ... ... негізгі әрекеті - бұл
экономиикалык ауытқулардың кең етек алуы мен ... ... мен ... ... ... қарқындарындағы елеулі
өзгерістер үшін дискрециондық фискалдық ... яғни ... ... ... ... ... шығындарын өзгертумен болатын шаралар
талап етіледі. Мұндай шаралардың ... ... ... ... және ... ... ... шаралары жатады. Фискалдық саясат
шараларын Кейнс негіздеген. ... ол ... ... ... кажеттігінен бас тартпайды.
Мемлекеттік шығындар мен салықтар саясаты - экономиканы мемлекеттік
реттеудің жэне оны ... ... ... Ол жиынтык шығындардың
деңгсйіне тікелей ықпал етеді, ... ЖҰӨ ... ... ... сұранысты рсттеуге ыкпал ... ... ... тұтыну шығын-дары мен инвестициялар сияқты жиынтық
сұранысқа ықпал ... ... ... ... ... ... көлеміне тең болатын тепе-теңдік
деңгейді көрсетеді. Мемлекеттік шығындардың қысқаруы ... ... ... 45° ... ... төмен жылжуына алып келеді. Бұл ЖҰӨ-нің
тепе-тендік өсімі мен жиынтық шығындардың қысқаруын білдіреді.
Сонымен мемлекеттік шығындар ұлттық өндіріс ... мен ... ... ... жэне ... ... мультипликациондық
тиімділікке ие.
Бұл егер мемлекеттік бюджет табысының ... ... ... ... ... ... ... арттыратын болса, осындай табыс өсімі
алынатынын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... табыстың өзгеруін тудырады. Мемлекеттік
шығындар мультипликаторын инвестиция мультипликаторына теңестіруге болады.
Экономикалық позиция тұрғысынан бұл ұқсастық зандылық. Шын ... ... ... ... ... жолымен тауарларға қосымша сұраныс
жасайтын болса, бұл шығындар өсіміне тең Ж¥Ө-нің ... алып ... ... ... ... өзгерсе ұлттық табыстың
мультипликациондық ... алып ... ... шығатын корытынды:
бюджеттін кіріс және шығыс бөлігі мемлекет тарапынан ресурстарды реттеу мен
тікелей ... ету ... ... ... ... түрлері мен принциптері. Салық мультипли-каторы.
Салықтар - салық туралы ... ... ... және жеке ... мемлекет
шоғырландыратын міндетті төлемдер. Салықтар реттеуші, ынталандырушы, бөлу,
фискалдык ... ... ... жүйесі белгілі заңга негізделеді, ол
салық салудың нақты әдістерін анықтайды.
Салықтын элементтеріне төмендегілер кіреді:
* салық ... - заң ... ... ... міндетті тұлға;
* салық объектілері - салық салынатын табыс немесе мүлік;
* салық ... - ... ... ... ... ... ... көзі - жалакы, табыс, кіріс, дивиденттер;
- салық мөлшері - шекті, жеңілдікпен, орташа, нөлдік ... ... ... - ... мөлшерінің азаюы немесе салықтан
толық босату.
Салықтың атқаратын қызметтері:
* фискалдық - мемлекет табысын жасау;
* реттеу - экономиканың ... ... ... ... ... ... бөлу - жинақталған салықтық түсімдерді қаржыландыруды
қажет ететін бағдарламалар пайдасына сәйкес қайта бөлу;
* ынталандырушы - бұл ... ... ... ... ... ... асырылады.
Қазіргі заманғы салық жүйесі бірнеше принципті қолданады:
* жалпылай, табыс табатын барлық тұлғаларды қамту;
* ... ... ... мсн ... тұрактылығы;
* тең күштеу, салық салу барлық салық төлеуші үшін бірдей ... ... яғни ... ... ... құтқармау,
салықты төлеуде және есептеуде тұлғаның дербестігі;
* әлеуметтік әділдік, яғни ... ... мен ... ... кұру.
Салыктар прогрессивті, пропорционалды, регрессивті болып
бөлінеді:
Прогрессивті салық - ... ... ... ... алынатындығын
көрсетеді, яғни салык молшері табыстың өсу деңгейіне байланысты.
Пропорционалды салық - табыс мөлшеріне тәуелсіз ... ... бір ... ретінде алынады.
Регрессивті салық - өз табыстан жоғары процент алынады, ал жоғары
табыстардың ... ... ... ... яғни табыстың өсу деңгейіне карай
орташа мөлшері кемиді.
Қалыптасу механизмі бойынша салықтар тікелей және жанама деп бөлінеді.
Тікелей салық табыс ... ... ... ... салынады. Оларға
халықтың табысына салык, капитал өсіміне салық мүлік ... ... ... ... ... салықтар жатады. Жанама салық тауарды тұтыну немесе
сату кезінде салынады. Оған косылган құн салығы, ... ... ... ... ... және ... ... бөлінеді.
Республикалық салықтар - бұл міндетті салықтар, ... ... ... ... ... сапықтың мөлшері жергілікті өкіметтің шешімімен
анықталады.
Қазакстан Республикасында мынадай салықтың түрлері белгіленген:
1) корпоративті табыс салығы;
2) жекс табыс салығы;
3) ... құн ... ... жер ... ... салығы мен арнайы төлемдері;
6) әлеуметтік салық;
7) жер салығы;
8) көлік салығы;
9) мүлік салығы.
Салықтың экономикаға тигізетін ... мен ... ... ... ... ... пікір жоқ Бұл жөнінде экономикада екі
концепция бар:
1. Сұраныс ... Бұл ... ... ... салықтың
жоғары денгейі жалпы сұранысты төмендетеді. Демек, баға түседі, ... ... ... азаюы жалпы сұраныстың өсуіне әкеледі, баға өседі де
инфляция карқыны жылдамдайды. 2. ... ... Бұны ... ... ... жоғары болуы кәсіпкердің шығынын көтереді де
тауарын тұтынушыға жоғары бағамен ... ... бұл ... ... ... мен ... белсенділік арасында байланыс жасауға әрекет
жасалынып, американ профсссоры А.Лаффер ұсыныс теориясын дәлелдеген. Табыс
салығының көтерілуі іскерлік белсенділікті төмендетеді немесе кэсіпкерлік
қызмет ... ... Ал ... ... аз болуы жұмыска, қор жинауға,
инвестицияға, іскерлік тәуекелдік қабылдауға, ұлттық ... ... ынта ... Нәтижесінде салык негізі кеңейеді. Бұл ... ... ... да салық түсімдерін жоғарылатады. Салық мөлшері мен
салық кірісі арасындагы байланыс Лаффер кисығы деген атпен ... ... ... 0-ге тең болса, мемлекет ештеңе таппайды. Егер салық молшері
100 процент болса, онда ... ... ... ... ... ала алмайды.
Бюджет-салық саясаты адамдарды толық жұмысбастылық және ЖҰӨ өндірісімен
қамтамасыз етуге бағытталган салық салу мен мемлкеттік шығындарды ... ... ... ... ... мультипликациондық
тиімділіктің бары белгілі. Нарықтық экономикада мультипликатор-көбейткіштің
тиімділігінің мәні инвестиция немесе шығындардыи ұлғаюы ... ... ... өсіміне қарағанда ұлттық ... ... ... көрінеді. Жабық экономика үшін өндірістің тепе-теңдік көлемі
тұтыну, инвестиция, жоспарланатын ... ... ... ... ... ... көлеміне тәуелді болады.
4. Бюджет тапшылығы және мемлекеттік карыз. Ішкі және сыртқы карыз. Егер
үкіметтің шығындары онаң ... тең ... ... ... ... Ал шығын шамасы табыстан асып ... ... ... тапшылығы
пайда болады. Оның негізгі себептері:
* экономиканың дағдарыс жағдайындағы кірістің құлдырауы;
* экономиканың ... ... ... ... ... ... мемлекеттік шығындардың өсуі;
Бюджет тапшылығын төмендету шараларына мыналар жатады:
* қаржыландырудан несие беруге көшу;
* мемлекеттік заемдар;
* ... ... ... ... ... жөніндегі шығындарды қысқарту.
Бюджет тапшылыгы халықаралық стандартта белгіленген бойынша ЖҰӨ-нің 5
пайызынан аспауы ... ... ... ... ... тапшылығын жою үшін көп жағдайда ақша эмиссиясына жүгінеді.
Мұндай шараның салдары ... ... ... ... Ол ... ... ынтасын үзеді, ... ... ... да ... жэне элеуметтік тұрақтылықты
сақтау мақсатында үкімет ақша ... бас ... Ол үшін ... ... экономика жүйесінде арнайы блок-сақтаушы ұлттық эмиссиялық
банкінің атқарушы биліктен тәуелсіздігі ... ... ... бюджет тапшылығы жағдайында ол үкіметті каржыландыруга міндетті емес.
Өткен жылдардағы жиналған бюджет тапшылығының жалпы сомасы мемлекеттік
қарызды құрайды. ... ... - бұл ... құлдырауымен, ақша
эмиссиясымен қамтамасыз етілмеген шекті шығын-дардың өсуінен болатын ... ... ... тапшылығы мсн мемлекеттік қарыздың өзара
байланысы қарыздық міндеттемелердің кезекті өсуіне алып ... ... жою үшін ... шығарудан көрінеді. Мемлекеттік қарызға жоғары
ықпал ету оны процентік төлеу қажеттілігін ... ... өте келе ... салықтарға айналады. Сондықтан үлкен қарызы бар мемлекет қарыз
бойынша процентті етеу үшін ... ... ... ... ... жаба ... мемлекет одан да үлкен қарыздарға кенелуі мүмкін.
Экономиканың тұрақтылығы мен қалыпты акша айналысына кауіп ... ... ... ... ... асып ... ... саналады.
Мемлекеттік карыз ішкі және сырткы деп ... Ішкі ... ... ел ... өз азаматтарына, кәсіпорындарға қарызы. Ол шығарылған
және өтелмеген карыздық міндеттемелер сомасы түрінде болады. Сырткы карыз -
бұл шетелдік ұйымдар мен ... ... Бұл ішкі ... қарағанда
ауыр болып келеді, өйткені бір жағынан, ол бойынша мемлекет бірқатар
максатты ... ... ... ... оны ... ... есеп ... жоғары проценттер төлеуге тура келеді.
Мемлекеттік қарыздын салдары тұрғындар үшін ... өсу ... ... ... ... және онымен байланысты процентті төлеу
үшін ... ... алып ... ... өтеу ... каржыландыру жолымен - ескі карыздардың
облигациялары бойынша есептесу үшін жаңа заемдар ... не ... ... ... жүзеге асырылады.
Конверсин – төленетін проценттер мөлшері мен қарыз шартын өзгерту немесе
оның ұзақ мерзімді ... ... ... Бұл жағдайда шетелдік
кредиторларга жылжымайтын мүлік сатып алу, бірігіп капитал салу ... ... ... ... ... ... конверсияның
салдары елге қаржы ресурстары толық түспей ұлттық экономикада ... ... ... ... - бұл ақша ... Қаржыны басқару түрінде көрінеді: бөлу
түрін, әртүрлі табыстардыи және ... ... ... ... тыс ... құрамының және финанстық іс-әрекстін
көрсетеді.
Кәсіпорын және коммерциялық ұйымлар ... ... ... ... бір белімі жүйесінің белімдері әртүрлі деңгейлеп бюджетік
қорлармен, сақтандыру т.б. ... ... ... ... ... ... ... жүйені жүргізу ... ақша ... ... жасақтау, олардың табыстарының және қазына каражаттарынан ... және ... ... ... ... жинақталган капитал, ап ... және ... ... ... ... ... қоғамдардың ерекшеліктері қосымша ... ... ... ... акция шығарып сату. Кәсіпкерлік іске мемлекеттің және
жерплікті әкімшіліктің тек қана жана ... ... ... ... ... ... құрылтайшьшардың ақшасы: негізгі қор және
айналым құралдарын сатып алуға жұмсалады. ... ... табу ... ... емес ... ... ... патенттер, ноу-хау,
т.б.) жұмсалады.
Сонымен бастапқы капитал өндірісті қаржыландыруға жұмсалады. Өндіріс
жагдайының қортындысында өнімдер өндіріледі, белгілі бір жұмыс ... ... ... белгілі молшерде құн жасакталады, ал ол сатылатын
тауарлар ... ... ... ... ... ... мен ... түскен түсімдер
кәсіпорынның банктегі есеп-айыру немесе валюта шотына түседі. ... ақша ... ... ... ... байланысты жалақы
төлеуге, бюджет сыртындағы әлеуметтік қорларға, кейбір салықтарды төлеуге
жұмсалады. ... өнім ... ... оның ... ... ... қайтарылады. Түскен ақшалай түсімнен пайдаға салықтың авансасы,
қалған салықтар теленеді, өнімнің өзіндік ... ... ... финанс
жоспарында қаралған шығындар төленеді.
Қорытып айтқанда, сатудан түскен түсім - ол ... ... ... ... Егер ... ... ... салықтық
төлемдерді қайтарғанда қалатын ақша болса, ол таза пайда ... ... ... мақсаты пайда табу. Шаруашылық және инвестициялық істерге
кәсіпорынның өзінің финанс ... ... ... мен ... ... өзінің финанс
ресурсының көзі. Амортизациялық қайтарымдар - бұл ... ... яғни ... қүны. Ол техника тозғанда орнына басқа техника
алуға жұмсалуы керек. Ол ұдайы өндірісті ... ... ... ... акша ... ... ... оны жүмсап қою
кәсіпорынның болашағына үлкен нұсқан келтіруі мүмкін. ... ... ... ... ... ол ... сатылғанда қайтарылады
және оған салық салынбайды, түгелдей кәсіпорынның есебінде қарытады.
Пайданың амортизациядан айырмашылығы оған ... ... ... ... ... қор жинау - бүл кәсіпорынның мүлкін көбейту үшін, ал
түтыну акционерлерге дивидент ... ... ... ... төлеуғе кетеді. Ішкі ез қаражаттарына косымша
жарналар, серіктестерге қатынасушылардың косымша ... ... ... сатудан түсетін түсімдер басқарады.
Қаржыландыруға сыртқы мумкіндіктерді пайдалаиуды ... ... алып ... ресурстарын жасақтайды: банктердің
кредиттері, ... ... ... ... ... т.б. Кейбір
жагдайларда қайтарымды немесе қайтарымсыз негізде, белплі бір инвестициялық
жобаны іскс ... ... ... ... ... ... ... үшін
бюджеттен ақша бөлуінің мүмкіндігін басқарады.
Финанс активтерді жасақтау. Бұл ақша қаражаттарды басқа кәсіпорындар
және коммерциялық ... ... ... бағалы қағаздар сатып
алуға, яғни ұзақ және қысқа мерзімді қаржылар бөлу.
Ұзақ ... ... бөлу - ол ... ... мен коммерциялық
ұйымдарға қаржы бөлу (акция сатып алуға, бағалы қағаздар алуға, бір жылдан
астам мерзімге ... ... ... - ... ... ... ... менеджмснтті акша тасқыньш баскару деп те айтуга болады, оның
мақсаты ... ... ... сту және ... ... ... - қаржы стратегиясы мен тактикасын жасақтайды. Оны финанс ... ... тусу ... негізіңде талдау жасау арқылы іске асырады. Ол
кәсіпорынның активі мен ... ... ... ... ... ... ретінде өндірісті басқару,
нарық (маркетинг) және ... ... ... ... ... ... өз ... тек қана жеке меншік кәсіпорын болса, экономикалық
тәуелсіз болса, яғни ... ... ... ... кабылдай алады. Елер
қазыналық кәсіпорын ... онда ... ... жұмысьш атқарады,
сондықтан финакстық шешім яғни сол мекемені кәсіпорынды басқару өкілінің
билігінде болады.
Қаржы менеджерінің қызметі және ... Оған ... ... капитальш басқару оның оптиматды мөлшерін және
құрылымын анықтау;
-қарыздар алажағын талдау;
-күрделі салымдардың тиімділігін бағалау және оны іске ... ... ... ... оның ... ... ... бос ақшаларды пайдалануды басқару;
-қаржылық жоспарлау;
- шаруашьшық-финанс жағдайын талдау және финанстык бақылау.
Қаржы - ... ... ... ... ... несие проценті,
валюталық нарық ... т.б.) осы ... ... елдегі
заңдылыққа сүйеніп жұмыс істейлі. Финанстық менеджмент көп ... ... ... ... бағалы қағаздардын қозғалысының
операциясы, вексельдік айналым, аудит инвестициялық жобаны бағалау, салық
салуды олтимадлау ... ... ... ... т.б. ... үшін - ... ... негзін білдіруді, финанс саласында
мамандық арнаулы білімді, кредиті ... ... ... ... ... ... ісін, кәсіпорынның финанс есебін талдауьн білуді
және сәйкесті ақылдылық және интуиция болуы ... ... ... ... ... негіздерін бас есепші
жақсы білуі керек, себебі барлық информациялық база ... ... ... ... финанс информациясьша жоғары талап ... ... ... ... ... ... саналады.
Олардың қатарына несие берушілер, нивесторлар, серіктесіер, бизнес
информациясының ... ... ... ... ... ... жағдайында қызмет етуінің экономикалық
пайдалылығы табыс табумен анықталады. Кәсіпорынның табыстылығы абсолюттік
және салыстырмалы көрсеткіштермен ... ... - ... ... немесе активтер құнының өсуі, не
болмаса пассивтердің азаюы түріндегі есепті кезеңдегі экономикалық пайданың
ұлғаюы болып табылады, бұл ... ... ... өсуден басқа
жағдайдағы капиталдың өсуіне әкеледі.
Ықшамдалған түрде бұл түсінік 1995 жылы 26 желтоқсандағы ... ... заң күші бар ҚР ... 2732 Жарлығында анықталған.
Жарлықтың 13-бабында былай делінген: "Табыстар - бұл есептік ... ... ... ... ... . ... бір ... әдетте қажетті табыстарды алу мүмкін емес. Өз ... ... ... ... жүзеге асыру және әлеуметтік мәселелерді шешу
мүмкін ... ... ... ең алдымен Қаржылық нәтижелердің
абсолютті көрсеткіштерінен тұрады, олар: өнімді (жұмыс, қызметті) өткізуден
алынатын табыс; жалпы ... ... ... ... ... салық
салынғанға дейінгі дағдылы қызметтен табыс; салық ... ... ... ... табыс; төтенше жағдайлардан кәсіпорын
қызметінің соңғы ... ... ... ... таза табыс.
Табыс жинақталған түрде шаруашылық жүргізудің нәтижесін, жанды және
затқа айналған еңбектің өнімділігін ... Оны ... ... ... ... қатарына жатқызса, енді біреулері оны
кәсіпорын жұмысының тиімділігіне жатқызады. ... ... ... дұрыс, өйткені табыстың абсолютті сомасы салынған қаржылардың
қайтарымдылығы туралы болжауға ... ... ... ... ролі ... ... Өзіміз білетіндей
жоспарлы-директивті экономика жағдайында оның ролі төмендетілген болатын.
Табыс (пайда) табу кез ... ... ... ... ... ... Нарықтық экономикаға көшумен табыс (пайда) оның,)
яғни кәсіпорынның қозғаушы күшіне айналды. Тек табыс қана өзара ... ... ... ... нені, қалай және кім үшін өндіру керегі.
Табыс табу кез ... ... ... ... мақсаты болып қалыптасты,
ал нарықгық экономика кәсіпорынның негізгі өндірістік және ... көзі ... ... Бұл ... ... ... ... ақталуын және кәсіпорынның өндірістік-техникалық базасының кеңеюіне
негізделеді. Бұл әр ... ... ... және күрделі шығындарын
өзінің меншікті ... ... ... ... ... қаржы
тапшылығы кезінде, оларға деген қажет-гілік, егер бұл шығындар болса, ... ... ... ... және ... ... қатар капитал салымдары банктің ұзақ мерзімдік несиелерімен жабылуы
мүмкін.
Табыс есебінен, сондай ақ ... ... ... меп ... да ... ... ... міндеттемелері
орындалады. Сонымен табыс кәсіпорының өндірістік және ... ... ... көрсеткіші болып табылады.
Ол оның іскерлік белсенділігі мен қаржылық тұра тылығын сипаттайды.
Табыс бойынша ... ... ... ... мен ... активтеріне салынғаи салымдардың табылатындығы анықталады.
Нарықтық экономика жағдайында табыстың ролін ... ... ... ... ол тек екі ... ... ... бюджет табысының көзі;
2) кәсіпорын мен бірлестіктердің өндірістіқ және
әлеуметтік даму көзі.
Функциялардың және олардың өзара шарттылығындағы ... ... ... ... ... ... және әр жұмысшы
экономикалық мүдделері байланыстын ... ... ... ... және бөлу ... ... маңыздылығы көрінеді, оның тәжірибелін
шешілуі шаруашылықты жүргізуші субъектінің тиім ... ... және ... қалатын табы көлеміне қажетті тәуелділігін қамтамасыз етеді.
Табыс өз қызметтерін тиімді орындай алуы үшін келесідей негізгі шарттар
қажет болады:
1. Жуықтаудың белгілі бір ... өнім ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің үздіксіз өсуі төмендеуін
ескеруі қажет.
2. Бұйымдарды калькуляциялау және өнімнің өзіндік
құнын анықтау жүйесі ғылыми ... ... ... ... бөлу ... механизмі белсенді роль
атқаруы керек және өндірістің дамуы мен оның тиім-
ділігін арттыруда ынталандыруы ... ... ... ... ... ... тек ... барлық
қаржы тұтқаларының жүйесінде (амортизациялық ауда-
рымдар, қаржылық санкциялар, салық салу, акциздер,
жал төлемі, дивидендтер, пайыздық ... ... ... пай ... ... есеп ... ... несие түрлері,
валюта және бағалы қағаздар курсы және т.б.) ғана ... ... ... ... кәсіпорынның қаржы-шаруашылық
қызметінің тиімділігінің емес, ... ... ... 500 мың теңгелік табыс кәсіпорынның салынған капиталының ... ... ... ... әр ... ... ... болуы мүмкін.
Сәйкесінше бұл соманың салыстырмалы деңгейі айтарлықгай деңгейде бірдей
болмайды. Сондықган да ... ... ... ... үшін ... ... сипат-тайтын және табыстылық деңгейін көрсететін
рентабельділіктің әр түрлі көрсеткіштері жататын табыстылықгьш салыстырмалы
көрсеткіштері қолданылады.
Кәсіпорынның табыстылық көрсеткіштерінің ... ... ... өзі де, ... те мүдделі. Сондықган әр ... ... және ... ... ... ... ... қажет.
Табыстылық көрсеткіштерін талдау міндеттеріне мыналар жатады:
* табыстылықтың абсолютті көрсеткіштерінің жопарының орындалуын бағалау;
* таза табыстың қалыптасуының құрамдас ... ... ... әсер ... ... ... анықта
және сандық өлшеу;
* табысты бөлу бағыттарын, пропорцияларын және
тенденцияларын зерттеу;
* табыстың өсу ... ... ... даму ... ескере отырып, табысты тиімді
пайдалану жөнінде ұсыныстар ... ... ... әр ... коэффициенттерін және
олардыңдеңгейлеріне әсретуші факторларды зерттеу.
Нарықтық экономика жағдайында кәсітторынның шаруашылық қызметінің негізгі
және түпкі мақсаты табыс алу ... ... ... осы ... ... ... бірняші ябсолютті көрсеткіші өнімді (жұмыс, ңызмет)
өткізуден алынатын табыс болып табылады. Ол ... ... ... ... қосымша құн салығы, акциздер және т.с.с. салықгар
мен міндетті ... ... ... ... ... ... және баға ... алынып тасталып көрсетіледі.
Қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы ... осы бабы ... ... ... ... көрсетіледі.
Табыс құрылымында ең үлкен үлес салмақгы өнімдер мен ... ... ... ... оның мөлшері өнім өндіру деңгейімен, оның ... ... ... ... да ... анықгалады.
Өнім өткізуден түсетін табыс сомасына қоймадағы өтпеген бұйымдар
қалдықтарының және ... ... ... ... тиеліп жіберілген
тауарлардың өзгерістері белгілі бір әсер етеді. Тауарлы-мате-риалдық
құндылықгардың азаюы ... ... өсуі ... ... ... ... сомасының өсуіне, екіншіде - азаюына әсер етеді.
Кәсіпорында өнімді өткізуден түскен табыс жоспарланған тауар өндірісінен
және бұйымдардың (дайын өнімдер, ... ... ... ... ... ... ... өзгерісінен шығуы керек
Қолданылған әдебиеттер
1. Бисенгазиев.М.Б. Кәсіпкерлік негіздері.-Алматы,2001.
2. Илясов.Г. Қаржы.-Алматы,2004.
3. Қаржы ресурсы.-Қаржы-Қаражат,2005.
4. ... В.Д., ... К. ... ... 1994
5. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы. А, 2003
6. Қазақстан Республиксының еңбек туралы заңы. Алматы 2000
7. ... А., Ғ. ... ... ... және ... Алматы, 2002
9. Ілиясов Қ.Қ., Құлпабаева С. Қаржы. Алматы, ... ... ... Ғ.С. ... ... банктер» Алматы, 2001
11. Сәбден О., Тоқсанова А. Шағын кәсіпкерлікті басқару.А,2002

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржы жүйесі жайлы31 бет
Бюджеттен тыс қорлар, олардың қаржы жүйесіндегі орны туралы27 бет
Е-қаржымині жүйесіне қойылатын жалпы талаптар110 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдай аудитінің ақпараттық жүйесін тұрғызу68 бет
Нарықтық экономика жүйесіндегі қаржы жүйесі25 бет
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік бюджеті – қаржы жүйесінің категориясы ретінде 23 бет
Қазақстан Республикасының қаржы жүйесі жайында29 бет
Қаржы жүйесінің мәні мен құрылымы28 бет
Қаржы жүйесіндегі мемлекет кірістерінің орны мен рөлі21 бет
Қаржы, қаржы шаруашылығы және қаржы жүйесі18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь