Қазақстан Республикасының ¥лттық ақша жүйесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
I — тарау. ҚР . ның ¥лттық ақша жүйесі.
1.1. Қазақтың теңгесі қалай пайда болды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2. Ақша айналымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
II . тарау. ҚР . ның ¥лттық ақша жүйесінің жағдайы.
2.1. Теңге инфляция қосымша құн ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
2.2. Мемлекеттік бюджет тапшылығын қысқарту ... ... ... ... ... ... ... .19
2.3. Қазақстанның ұлтық валютасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
Қрытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Әдебеиттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Ақша ежелгі заманда пайда болды. Олар тауар өндірісінің дамуындағы бірден-бір шарт және өнім болып абылады. Тауар - бұл сату немесе айырбастау үшін жас-алынған еңбек өнімі. Адам еңбегінің өнімі (зат), оны өндірушілердің белгілі қоғамдық қатынастарын тудыра отырып, тауар формасын қабылдайды. Заттардың тауарға ай-налуы ақшаның пайда болуындағы объективті алғышарттарды құрайды, Бірақ кез келген зат тауар бола алмайды. Егер (нақты еңбекпен белгіленген) тұтыну құны өз сатып алушысын таппаса немесе қоғам тарапынан мойындалмаса, онда оны дайындауға кеткен уақыттың рәсуә болғаны; мұндай бұйым тауарлық формаға ие емес, өйткені оның қоғамға қажеті шамалы. Сондықтан да әрбір тауар қажетті тұтыну құнын алу құралы бола отырып, өзінің өндірушісіне қатынасы бойынша айырбас құны ретінде көрінеді. "Айырбас құн тауарлардың өзінен бөлініп шыққан және олармен бірге өз бетінше өмір сүретін тауар, ол ақша"'.
Әрбір ерекше тауар міндетті түрде тұтыну құны ретінде көрінеді. Оның құны жасырын түрде болады және тек қана ақшаға теңестіру жолымен табылады. Тауарлар және ақшалар бір және осы тауар формасының нақты қарама-қарсы жақтары бола отырып, айырбас процесінде бір-бірін табады және өзара бір-біріне аүысаяы
Алғашқы қауымдық құрылыс кезінде бір тауардың басқа бір тауарға кездейсоқ айырбасталынуы барысында, айырбас құнның жай немесе кездейсоқ формалары қолданылады (1 балта = 5 қүмыра, 1 қой = 1 қап бидай және ъб.).
Тауар өндірісінің дамуы барысында кездейсоқ айырбас жиіленді. Жалпы тауар массасының ішінен барынша жиі айырбасталатын тауардың бөлініп шығуымен құнның жай формасы толық формаға өте бастады. Мысалы, бидайды етке, майға, жүнге және т.б. айырбастауға мүмкін болды.
1.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының № 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциялық нормативтер туралы» ереже-Актілер жинағы,2002,18құжат.
2.Валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамын анықтау тәртібін белгілеу-Актілер жинағы,2003 N8.
3.«ҚР ұлттық банкі туралы» ҚР заңы.-Егемен Қазақстан, 1995,5шілде.
4."Ұлттық банктің статистикалық бюллетені"-1999-2004жж-Ақиқат,1999,N5.
5.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
6.Валюта түсінігі.-"Банки Казахстана", 2005-ж., N6.
7.Банковское дело: стратегическое руководство / Под ред.
8.Екінші деңгейдегі банктердің несиелік саясаты.-Аль-Пари,2004,N6.
9.Қазақстандағы депозиттер нарығы –Қаржы-Қаражат,2001
        
        Мазмұны
Кіріспе...................................................................
..................................5
I — тарау. ҚР - ның ¥лттық ақша жүйесі.
1. Қазақтың теңгесі қалай пайда
болды..........................................7
2. ... - ... ҚР - ның ... ақша жүйесінің жағдайы.
1. Теңге инфляция қосымша
құн......................................................10
2. Мемлекеттік ... ... ... .............................19
3. Қазақстанның ұлтық
валютасы.....................................................21
Қрытынды....................................................................
............................25
Әдебеиттер
тізімі...................................................................
..............26
Кіріспе.
Ақша ежелгі заманда пайда болды. Олар ... ... ... шарт және өнім ... ... ... - бұл сату ... үшін жас-алынған еңбек өнімі. Адам ... ... оны ... ... ... ... ... тауар формасын қабылдайды. Заттардың тауарға ай-налуы ақшаның
пайда болуындағы объективті ... ... ... кез ... ... бола ... Егер ... еңбекпен белгіленген) тұтыну құны өз сатып
алушысын ... ... ... ... мойындалмаса, онда оны
дайындауға кеткен ... ... ... ... ... ... ие емес, өйткені оның қоғамға қажеті шамалы. Сондықтан да әрбір
тауар қажетті ... ... алу ... бола отырып, өзінің өндірушісіне
қатынасы бойынша айырбас құны ... ... ... құн ... бөлініп шыққан және олармен бірге өз бетінше өмір сүретін тауар, ол
ақша"'.
Әрбір ерекше ... ... ... ... құны ... көрінеді. Оның
құны жасырын түрде болады және тек қана ақшаға теңестіру ... ... және ... бір және осы ... ... нақты қарама-қарсы
жақтары бола отырып, айырбас ... ... ... және ... ... ... қауымдық құрылыс кезінде бір тауардың басқа бір ... ... ... ... ... жай ... кездейсоқ
формалары қолданылады (1 балта = 5 қүмыра, 1 қой = 1 қап бидай және ъб.).
Тауар өндірісінің дамуы ... ... ... ... ... ... ішінен барынша жиі айырбасталатын ... ... ... жай ... ... формаға өте бастады. ... ... ... ... және т.б. ... ... ... Ақша дегеніміз —
тауардың жалпы эквивалентінің тиянақталған түрі, құнның ... мен ... құны біте ... ... ... Яғни ақша — ... мен оны ... үрдісінде басқа тауарлардан бөлініп шыққан ерекше
тауар, оның айрықша қызметі - барлық тауарларға ортақ балама (эквивалент)
рөлін атқару. Осыдан келіп ... ... күші ... ... қоғамдағы
мәнін К. Маркс "жеке адам өзінің қоғамдық ... де, ... ... ... қалтасына салып жүреді" деген афоризммен сипаттады. Ол ... ... тек ... ... ... ғана тауарлар қоғамдық еңбектің
нәтижесі екенін анықтауға болады. Мысалы, ... ... ... етуі ... қоғамдық еңбектің сапалық деңгейі айқындалып, сандық
есебі жүргізіледі.
1.1 Қазақтың тенгесі қалай пайда болды.
Тайпалық рулық ... ... ... ... ... ұлттық сан
ғасырлар бұрынғы бабалары да ... ... ... ... ... ... ... дэлелдеп отыр.
Одан бері де патшалық Ресеидің Кенестік дэуірде тағыда сол орыстардың
рублін ... ... ... ... күні кешеге дейін атадан қалған
тенге сөзін үмытып төскей мен төсекте бірге болған қырғыз бен ... сом ... ... ... ... қара ... ... жария еткен жас мемлекеттің
ұлттық валютасы өмірге келді .Оған ... ... ... ,Елтакңбасын
сайлап алған ел сомның соңынажүр еді
Тенге шығару жөніндегі идеяның түңғыш авторы Қайролла ... ... ... ... аты ... элі де коп ... ... дерлік тэуелділіктен арыла алмаған кез еді.
Бұл кезде тенге жобасын жасау мақсатын тікелей көздеген ... ... ... ... ... іске ... Оған Ақпарат алуға
Жоғарғы Кеңесте Істейтін Темір Сүлейменов көмек береді.
Алғашқы жоспар сол кездегі үлттық банктың ... ... ... ... ... тауып келісімін алған соң қаржының қорын жинаған
Қайролла үлкен. іске бел буып ... . ... ... ... ... Қайролла Қапжэлелов Мендібай Алин Ағымсали Дүзелханов ... ... ... іске көшеді . Атқарылған әр іске Ішкі істер
министрлігі қатаң ... ... ... ... ... эск қолда болмағандықтан ақша авторлары түрлі
варианттар сызады. Алғашында тенге нұсқасына елдің бүрынғы сонғы ... мен ... ... ... . ... кеңестік басшылары
Ерік Асанбаев Сауық Тэкежановтардың ұсынысынан соң авторлар ... ... . ... ... ... елбасының талғамына үсынылып
ол кісі келісім береді. Сөйтіп өнерлі төрт азамат 92-нің жазында ... апсі 8опз ... ... аттанады олар эксщті көріп өзге де
елдердің ... ... . Әр ... ... ... ... түсіріледі .Дайын болған эталлон үлгі құпия ... ... ... . ... ... іске ырзалығын беріп 93-тің дэуірінде дайын
тенгені елге ... ... ... ... ... ... ... толық дайын болған соң тағы бір проблема туындайды . Ол-Қазақстанға
қанша ақша керек .Елде оны ешкім білмейді ондай ... жоқ Бүл ... ... ... ... ... ... тауар айналымын басқа да
мәселелерін сүрап алып ... ... ... ... шығарып беріпті.
Ал ақша дайын тенгек құпиясы қатаң сақталды. Себебі Ресей білсе өз
рубілінің күшімен қыспаққа алатынын білген басшылар Қайроллаға ... ... ... тапсырады. Сөйтіп ол кісі Шымкенттің бір ұшағын жолға
алып , Оралға ұшады ... эр жолы ... ... ... ... ... ... сапар шегеді .ЗОнаурызда елге түгел жеткен тенге күздегі
ауысымға дейін де өз құпиялығымен жоғалтпайды.
Тенгенің айналымға түскен соң ... ... ... ... ... ақша ... атқа ие ... Ресей рубілімен есеп
айырысуынан. Рубілдің 500-ін Ітенгеге бағалау инфляцияға үрындырады.
1.2. Ақша айналымы.
Эканомикадағы ... ... жаңа ... ... көшу ... жэне ... ... жемісті болуы көп ... ... ... Ақша айналымының заңын бүзудың ауыл
шаруашылығына зардабы орасаң зор .Атап айтқанда ... бар ... ... , рынокта баға көтеріліп монополистер қоғамның күшіне айналады.
Олай болса эр уақытта ақша ... заңы ... ... өркендеуінің
қажеттілігінен туған шартты жағдай Ақша айналымы -елдегі айналымның күйін
нақты көрсететін қүрметті күш берік тұтқа . Ақша ... ... ... ... ... ... қызмет етеді жэне мемлекет
аумағындағы барлық айналымдар мен ... ... ... ... ... ақша ... жағдайы.
2.1 Теңге инфляция қосымша құн.
Бұл күні ақша айналымына өзіміздің үлттық валютамыз - теңге ... ... ... ... ... ... ... мемлекетіміз өз
қолына алды. Бірақ теңгенің нарықтық қатынастар қойнауына баратын жолы ... ... Егер ... ... құны ... 1993 ... өн ... екі
еседен астам қүлдыраса, теңге мұндай құлдырауға небары екі-ақ айдың ішінде
ғана ұшырап үлгерді. Осының салдарынан ... зор ... ... ... ... алу ... ... Өз кезегінде бұл ақша
қаражатын банктердін, есеп шоттарында сақтап жэне ... ... ... мен ... қаржы қорларына салқынын
тигізді.
Атап айтқанда, ... ... ... ... борыштарының
көлемі бойынша баланс бабтарын объективті жэне эквивалентті бағалаудьш,
есепті ... ... ... ... ... ... ... өзгертуге жэне тұтынуға мүмкіндік туғызды. Сол
аталған екі айда қаржы ресурстары екі есе кеміді, ... ... нақ ... ... ... ... жэне түрғындар салымының
эквиваленті қатардан шығарылды.
Егер ақша массасының материалдық қамтамасыз етілуі ... ... ... онда бүл ... орын алуы неліктен? Осыдан қызмет
бедері айқын көрініп түрған категорияларды атайық. Олар - ... ... ... ... ... енгізу кезінде бұрынғы
көтеріңкі несие ставкаларын немесе инфляцияның сомдық
(рубльдық) потенциалын сақтау.
Қаржы ... ... ... арқылы ақшаның құнсыздану процесі жүзеге
асты, сөйтіп регистрациялық негізде өзін жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... жаңа жасанды қүн ... ... ... ... ... ... инфляциялық потенциал қолма-қол
бірден ұлттық валютаға ауысты.
Қолма-қол емес, ... ... ... ... ... ... қолма-қол теңгенің беделін шүғыл арттырды, жұмыс қабілетін
неғүрлым жоғары сатыға көтерді немесе табыстарды құрау ... ... қоса ... Банкілік ақша монополиясы жэне директивалық кассалық-
нормативтік тетік (механизм) үлттық валютаның екі жақты ... ... ... ... мен төлем режимін ашық жүргізу
кэсіпорындар баланстарындағы дебиторлық-кредиторлық ... ... және ... ... ... ... ... үшін банктердің қолына
шексіз мүмкіндіктер берді. Осы орайда жаңа инфрақұрылым, делдалдық жүйе
пайда болды Олар ... ... есеп ... ... ... ... асыру, есепті-төлемдік есеп айырысу схемаларын жасау
жэне елеулі көлемдегі есеп айырысу-делдалдық ... мен ... алу ... ... ... ... жүйесі іс жүзінде жоқ
нэрседен жаңа қосымша қүн ... ... ... болды.
Қосымша құнды емес, яғни өміріміздің бүлтартпас шындығына айналды.
Демек, іс ... ... ... бөлу ... ... жатты немесе жаңа
меншік иелерінің, ... және ... ... ... қүнсыз
қаржылық экспроприяциялау жүзеге асырылды. Мұндай эрекет -қызметтің ... ... ... ... ... ... курсын жасанды түрде есептік-
тіркемелік (регистрациялық) төмендету тандальш ... 1994 ... ... ... ... өте қысқа мерзім
аралығында тұтыну рыногындағы инфляция оншалық ... ... ... курсы екі есеге жуық төмендеді. Сонымен қатар теңгенің ... ... алу ... ... ... қала берді, бірақ оның
валюталық рыноктағы сатып алу қабілеті екі есе құлдырады. . ... жэне ... ... іс ... орын ... ... ... жасанды түрде тепе-
теңдіктің аласталу ... ... ... алу ... жасанды (регистрациялық) кемітілуі
нэтижесінде тауар массасының ... ... ... операциялар
саласында жүмыс істейтін банк, қаржы, коммерциялық қүрылымдардың есептік-
баланс. несиелік ... ... ... ... жэне ... ... айналды. Ұлттық валютаны енгізген кезден бері тағы бір ... ... ... валюта рыногында өзін ұзақ жылдардағы жұмысымен
танытқан валюталармен салыстырғанда біздің жас ... ... ... ... тең еместігі (дисбаланс) Соның нэтижесінде 1993 ... ... ... ... валютаны қысымға алып жэне оның жұмыс
қабілетін одан эрі ... ... ... есеп айырысу салаларын
асқан шапшаңдықпен жаулап ала ... ... ... ... ... ахуал екінші арна бойынша да дамып жатты. Мыса-лы, ¥лттык, банк
1994 жылдың наурызында инфляцияның ... ... ... ... 40 ... ... курс ... ал рынок осы уақытта ... 45 ... жэне одан да көп ... ... ... ... ... шетелге жіберілді жэне сосын қолма-қол валюта түрінде
қайтып оралып, ішкі рынокта ... ... іске ... Тура ... ішінде жеке қаржы құрылымдарының тапқан табысы биржада сатылған
валюта ... 12,5 ... ... ... ... ... теңгеге қатысты доллардың биржалық курсын
жасанды ... ... ... ресурстарын курстық кему көлемі шегінде
аластап алу жөніндегі қаржы операцияларын өмірге келтірді. Жоғарыда ... ... үшін ... ... ... ... ... феноменін қалыптастырды немесе оған ақша бірлігі ретіндегі
сұранымның жаппай келуін тудырды.
Сонымен бір ... ... мен ірі ... ақша ... елді мекендердегі айырбас шығынын адам айтқысыз көтеріп жіберді.
Сөйтіп айырбастың мынадай теңдеуі пайда болды: 5 кесек сабын= 1 ... 1995 жылы ғана ... да ... факторлар жиынтығын қоса
келгенде Қазақстан рыногындағы тұрақты валюталар қызметін шектеу жөніндегі
үкімет ... ... ... ... ... ... ... жэне ұлттық валюта курсын жасанды арттыру феноменін
тудырды.
Теңгенін, қызметінде екінші дисбаланс ... ... ... ... ... ... Қазақстанның ішкі рыногымен салыстырғанда
едэуір жоғары сатып алу қабілетін ... ... ... жэне күтпеген
жағдайда теңге өндірістік қызметтің орынына ... ... ... жэне ... ... импорты мен қапшықты
биз-несті дамытады. Бұл арқылы теңге курсының жасанды арттырылған ... ... ... валюта енгізілген кезден бастап ... ... ... мен ... ... ... ... қүнына дисэквивалент үздіксіз енгізіліп отырды. Ақшаның
(қағаздың) қызметі - ол ... ... ... ... бірақ
оның қызметіне жаңа құн жасау кірмейді.
Осы негізде 1993 ... бері ... ... ... мына ... 1 ... (ақшалай)= 1,2-1.5 теңге (бартермен).
Нарықтан тыс жасанды қүн жасаған ... ... ... ... ... ... төленбейтін борыштылық бүрын болып ... ... жэне ... ... мэні ... ... ... жасырынып қалған қуатын байқатады. Қазақ станның нарықтан тыс
ішкі бағаларын қүрау ... ... ішкі ... ... ... ... мақсаткерлікпен кемітуге экеледі жэне осы нарықтан тыс
көлемге ішкі жэне ... ... ... ... ... алу ... (қос ... жасайды. Сыртқы рыноктағы сатып алу
қабілетінің өсу көлемі ... ... ... ... ... ... пен валюталық операция салаларындағы үздіксіз иелену
(өнімсіз баю) объектісі болып табылады.
Жаңадан ... ... ... ... ... ... айыра
білмеушілік Қазақстан экономикасын қанауды қалыптастырады, елді адам
айтқысыз инфляцияға жэне ... ... ... ... ... қүқықсыз аластап алу ... ... де ... өткірлендіре түсуде. Мемлекеттік бюджеттің өзгеше
серпінділікпен ерекшеленетін жаңа ... ... ... ... ... ... ... саласындағы 1995 жылғы жетістіктер ... ... ... ... ... ... ... алды, бұл кезде зейнеткерлер ақша эквивалентінің 20-30 процентіне
дейін жоғалтып отыратын еді.
Жекелеген айқындамалар жөнінде нақтырақ ... ... ... Үлттық
банкінің біркелкі қатаң ақша-кредит ... ... ... ... ... бірі ... - ... қарқыны елеулі
түрде бәсеңдеді. Мысалы, еліміздегі инфляцияның орташа айлық қарқыны 1994
жылғы 23,5 процентпен салыстырғанда 1995 жылы 4 ... ... ... жылы ол 2,1 ... құрады. Ал өткен жылдың тоғыз айдың ішінде - 0,8
процент құрап отыр. 1995 жылғы ... 60,3 ... 1996 жылы - 28,7 ... жылдың тоғыз айы ішінде 7,1 процентке тең болды
¥лттық валюта курсын қалыптастыруға өнеркэсіптік, ақша, сыртқы сауда
факторларынын тұтас кешені, ... ... банк пен ... ... эсер ... ... ... курсын анықтайтын негізгі ... ... ... төлем балансының жағдайы оң режимді болса, онда валюта
курсының жоғарылауы ... ... ... егер ол ... болса, онда
нарық оның төмендеуіне итермелейді.
Ұлттық валютаның курсын қалыптастырудағы халықаралық қаржы үйымдарының
рөліне келсек, бұл ... ... ... ... өз қаржысымен қатысуының келеміне тікелей байланысты.
1996жреспубликаныңжалпы сыртқы қарызы 4389,1 ... АҚШ ... Оның ... ... -2768,5 ... ... ... берген
Қазақстанның тікелей сыртқы қарызының үлесіңе тиеді. Ал, кепілдік
берілмеген ... 344,2 ... ... ... ... ... ... сыртқы
қарызды бағалауға еліміздің касіпорындарының тікелей келісім-шарт бойынша
шетелдік ... ... ... да ... Ол 1276,4
миллиондоллар құрайды.
Жалпы сыртқы қарыз жөніндегі мемлекетгің жағдайы, егер ол ... ... 30 ... ... ... ... деп ... Қарыз
жөнінде қызмет көрсету нормасы - 20-25 проценттен төмен деңгейде ... ... ... қатысы оның деңгейінен 200-250 проценттен аспауға тиіс.
Қазір республиканың сыртқы қарызының көрсеткіштері шекті ... ... ... ... алты ай ... ... ... сырткы қарызы
жөніндегі қызмет көрсету нормасы ... ... ... ... ... мен ... ... экспортына қатысы) 12 процентке жуық болды. Ал,
жалпы сыртқы қарыздың ... ішкі ... жэне ... ... ... жэне 65,4 ... қүрады.
Бюджет тапшылығын сыртқы (1994 жылы - 55,4 процент, 1996 жылы - ... жэне ішкі (1994 жылы - 28 ... 1996 жылы - 17,7 ... ... ... ... ... арттырылды. Осындай саясат
жүргізу нэтижесінде инфляция деңгейі 1994 жылғы 1158,3 процентген 1996 жылы
28,7 процентке ... ... ... ... ... біздің
бағалауымыз бойынша, 1997 жылы ол 13 проценттен аспауға тиіс... Үстіміздегі
жаңа ... да ... ... ... банктің деректері бойынша, кепілдік берілмеген сыртқы қарыздың
жалпы мөлшерінің - бұл 220 миллион АҚТТТ долларын қүрайды - 65 ... ... ... ... қаржысын қаржыландыру үшін
берілген шетелдік ... ... ... құрап отыр. Банктердің
банка аралық кредиттер жөніндегі сыртқы қарызы 4 ... ... сэл ... түседі. Өйткені олар көбінесе қысқа мерзімге беріледі.
Қазақстанда шетел банктері қатысатын 19 ... ... ... ... ... ... олардың қаржылық емес корпорацияларға жэне үй
шаруашылықтарына берген несиелері 1148,4 миллион теңге құрады. Мұның ішінде
ұлттық ... ... ... ... ... - 872,1 ... берілген.
Мұндай несиелердің жалпы сомасының 94 проценті немесе 1078,9 миллион
теңге қаржылық емес корпорацияларға жэне 6 проценті (69,5 ... ... ... «Сыртқы заем мен сыртқы қарызды басқару туралы» Заңына
сэйкес, тікелей мемлекеттік қарыз бен ... ... ... сыртқы
қарыздың мониторингі мен оған баға беруді Қаржы министрлігі ... ... ... ... ... ... мен ... жалпы
сыртқы қарызына баға беру қызметі ұлттық банкке жүктелген.
Еліміздің ... ... ... ... ... ... ... заемдар бойынша заем алушы, ал мем-лекеттік емес ... ... ... ... ... ... тапшылығын қысқарту
шаралары.
Республиканың экономикасын тұрақтандыру мақсатымен үкімет 1990 жылы 6
желтоқсанда ... КСР ... ... Жарлығымен бекітілген арнайы
бағдарлама жасаған.
Осы бағдарламаға сэйкес тұрақтандыру шараларының, бірі - мемлекетгік
бюджет ... ... Бүл үшін ... ... ... жэне ... ... қайта қарастыру ревизиясы жасалды.
Бюджет шығысын келесі баптар бойынша қарастырды өндірістік құрылысқа
күрделі қаражатты азайту. Мемлекеттік ... ... ұзақ ... ... ... ... ... даму қағидасы
сақталған. Бұл қағида ... ... жэне оның ... ... тэн. ... бағыттағы өнімдер шығаруды күшейтуге
көп көңіл бөлінді, ал әлеуметтік ... ... ... ... ... ... отырды деп санаған. Өндірістік бағьттағы салымдар ... ... ... екі ... ... ... кезең
жағдайларында жэне тек өтпелі ... ғана ... ... ресурстарды
басқарудың біржақты көзқарасы дүрыс емес; -жағдайдың өзгеруіне байланысты
мақсатты бағыттылығын жоғалтқан ... ... ... ... ... - ... ... барлық инвестициялық
бағдарламалардың күшін жою - тиімсіз ... ... ... ... ... ... ... үлкен рөл атқаратындар:
- мемлекеггік мүлікті жекешелендіруден түскен түсімдер; -жергілікті
өндіріс өнімдерінің кең шеңберлі ... ... ... ... ... бойынша импорттық тұтыну тауарларын сатудан
түскен түсімнің айтарлықтай көбеюі.
Одан басқа, түрақтандыру ... ... ... ... жэне ... ... көтеруге бағытталған саясатты жүргізу
эрекеті кіреді. Дайындығы төмен объектілердің қүрылысы уақытша тоқтатылады,
отын жэне ... кен ... (аз ... бар) үзақ ... ... беру,
тұрғындарға сатуға жэне мұраға қалдыру құқығымен түрғын үйлерді сатуды күрт
жандандыру, ... ... ... ... экономикалық жүйе жасаған, қамтамасыз етілмеген есеп ... ... ... ... көптеген қажыр-қайраттың мэнсіздігін
айқындап берді, халық пен ... ... ... ... түсті. Ақшадай жэне бартерлік есеп ... ... ... ... ... есеп ... саласында
көлеңкелі потенциал қалыптасты.
Осыған орай Үлтттық Банк ахуалды ырықтандыруға ұмтылып 1994 жылдың 11
наурызында кэсіпорындардың ьбірлестіктермен ... ... ... ... ... валюталық түсімдерінің 50 процентін Қазақстан
иВалюта биржасындағы өкілетті банктер арқылы сату ... ... ... ... ұлттық валюта курсының жаппай құлдырауы басталды. Бұл
процесс ... ... ... ... ... ... жұмыс қабілетінің
тепе теңдігін қалпына келтіре бастағанға дейін дейін созылды. Сондай ақ
1995 жылдың 16 қаңтарынан ҚР ... ... ... қол ... валютасына
бөлшек сауда жасауға (жұмыс орындауға, қызмет көрсетуге) тыйым ... оң ... ... ... ... ұлттық валютасы.
Қазақстанның тәуеліздік алуы адамының маңыздлығын әділ бағалау ... ... ... э к о н о м и к а л ы қ ... еске түсірген
жөн. Ең «қаһарлы» көрсеткіш - бұл инфляцня деңгейі, оның орташа ... 30%-ға ... ... ... құлдырауы экономикалык,
сипатаманың бәрінде ... орын ... оған қоса ... көп ... ... ... ... қазақстан Үкіметі экокомкға 1993 жылы
Халықаралық валюталық орталық ... ... ету ... тәуелсіздік
биржа құрылды.1993 жылығы девальвация қарқыңы ... ал ... ... Осы ... ... өзекті мәселе болып келген, ... және ... ... ... ... ... ... реетінде
жариялады. Қазаақстан ұлттық валюта ретіндегі жене Қазақстан Респуликасы
заңды ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкі туралы» Заң күші бар ... ... ... ... ... ... міндеттер тенгеге өткізді күн өлшемі
және бага көлемі бағалық ... мен ... ... ... ... ... және ... шоттарды кірді. Бұл орайда, валюталық заңдарда
белгіленген болмаса, ... ... ... ... ... ... тек ... ақшағана жүруі айтылды.
- Банкнот фабрикасы- қолма-қол ақшамен байланысты ... ... ... ... ... толық көлемде және уақтылы қамтыла
бастады. Келесі 1996 жыл мемлекетімізге оң ... ... ... бері ... рет ... ... ішкі өнімнің 0%-ке өсуіне ... ... ... ... ... ... ... бірелеулі
кезең Қазақстанның 1996 жыддың ішінде валюта қорының келісімінің 8-бабы
бойынша міндеттемелерді қабылдау.Бұл ... ... ... ... ... ... шектеуледен еркін көп салалы
төмен жүйесіне өту мүмкіндік берді.
1997-1999 жылдар ... ... ... ... ... ҚР ... бакті кайта қаржыландыру мөлшерлері еккінші
деңгейдегі. Банктердің міндетті резерв нор-масының мөлшері міндетті. ... ... ... ... ... және ... төмендеуіне мүмкіндік 6ерді. 1997 жылдың ... ... ... 2 ... яғни ... ... ... төмендеді.
1999 жылғы жеке тұлгалардың салымдарына кепілдік беру қоры-ның құрылуы
кәсіпорындардың ақшаларының және ... ... ... қамтамасыз
етті. Сонымен қатар, 1997 жыл-дың екіші жарты жылдығында орын алған әлемдік
қаржылық қаржылық ... ... ... ... да ... жанама әсерін тигізетін шиклізатқа
деген сұраныс төмендеді жане ... ... ... ... ... нашарлады. Ең бастысы, бұл дағдарыстардағы біздің негізгі
сауда серіктестееіміз - ... ... ... ... пен ... ... девальвацияның жоғарылауына әсер етеді деп күтті. ... ... ... ... ... ... және еркін
өзгермелі айырбастау бағамына өту туралы ... ... ... ҚР Ұлттық банкі қолданған шаралары нәтижесінде салымдардың ... ... ... ... ... өсе ... ... деңгейінің өсуі, оларды қатаң реттеу банктердің ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктерді
халықаралық стандарттарға ауыстыру ... іс ... ... одан ... ал ғ асты р ыл уд ... ... Қазақстанның экономикасына 797млрд.теңге инвестицияларын
салып отырған 35 банк ... ... ... ... ... кез келген шетел валютасын пайдалану ... ... ... ... ... ... үшш 10 жыл аз болғанмен, Қазақстан үшін ұлттық валютасы-теңгені
еннгізуінің тарихи маңыздылығын анықтау үшін жеткеліксіз-ақ. Тағы да ... ... ... ... ... атау ... ... онын шекаралары қазіргі
Қазақстанның шекарасына тең қолданыста жүрген «теңге» деген күміс монетаның
атынан алынған. Сол дәуірдегі бақыр монеталар, басқаша - пүл деп ... ... және ... элементтері бойынша қазіргі уақытта шығарылып
жатқан ... ... ... ... ... соның ішінде
доллардың да сапсынан жоғары. Ақша белгілерінің сыртқы көрінісі мен оларды
жасау саласындағы ... ... ... Ұлттық валюта Қазақстанның
снмволы ретінде ... ұлы ... және ... күнге деген
сенімділігінің дәлелі болып қала бермек.
Қорытынды
1. ... ... көз ... ... ... КСРО -дан ... ұлттық валютасының болғанын алауымен ұмтылысын көреміз Осынау
арманан ... ... бұл - ... ... ... ежелден ата ... ... ... айырбас құралы ретінде алтын , күміс металдарынан жасалған тиын
тенгелерді қолданған.
З.Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы-тенге Ол ... ... ... ... . ... қиындықтарды өткізген ұлттық
валютамыз да құнсыздану
жағдайын басынан кешірді . КСРО-ның сабан ақша атан.ған
рубілімен тайталасып инфляцияға да ... .Сол ... ... ... ... .
4.Тәуелсіз еліміздің ұлттық нышандарының бірі.
Пайданылған әдебиеттер тізімі
1.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк ... № 213 ... ... ... ... ... пруденциялық нормативтер
туралы» ереже-Актілер жинағы,2002,18құжат.
2.Валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамын ... ... ... ... ... ... банкі туралы» ҚР заңы.-Егемен Қазақстан, 1995,5шілде.
4."Ұлттық банктің статистикалық бюллетені"-1999-2004жж-Ақиқат,1999,N5.
5.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
6.Валюта түсінігі.-"Банки Казахстана", ... ... ... ... ... / Под ... ... банктердің несиелік саясаты.-Аль-Пари,2004,N6.
9.Қазақстандағы депозиттер нарығы –Қаржы-Қаражат,2001,N

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Акционерлік қоғамды басқару7 бет
Мектеп оқушыларының ұлттық ойындарды игеруі және оқу-тәрбие процесіндегі орны47 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық банкі - банк жүйесінің негізгі буыны74 бет
Қоғамдық өндіріс факторлары мен фазалары28 бет
«Казпочта» АҚ акцияларды шығару проспектісі21 бет
Халыққаралық валюта табыстары24 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь