Психиканың рефлекторлық сипаты

Адам анатомиясын зерттеген жаратылыстанушылар мен Дәрігерлер ежелгі дәуірлерде-ақ психикалық құбылыстардың ми қызметімен байланыстылығы жөнінде болжам айтқан, әрі психикалық сырқаттарды сол ми қызметінің бұзылу салдарынан деп топшылаған. Мұндай пікір, көзқарастарға жарақат немесе сырқаттан зақымданған адам бас миына бақылаулар негіз болған. Осындай сырқаттарға кезіккен адамның психикалық қызметі күрт бұзылысқа келеді: көзі көрмейді, құлақ естімейді, ес, ойлау, сөйлеу қабілеті кемиді, кейде өз қозғалысын басқара алмай қалады және т.б. Осы психикалық әрекет пен ми жұмысының барасындағы байланысты ашу психиканы ғылыми зерттеудегі алғашқы қадам ғана болды. Бұл әлі психикалық іс-әрекет негізінде қандай физиологиялық механизмдер жатқанын сіңдіріп бере алмайды.
Психологиядағы бұл ғылыми мәселе өз шешімін қарай психикалық іс-әрекет түрлерінің рефлекторлық шартына байланысты ғана табуы мүмкін. Бұл проблеманы айқындауда орыс ғалым-психологтары М. М. Сеченов (1829-1905) пен И. П. Павлов (1849-1936) көп еңбек сіңірген. М М. Сеченов өзінің әйгілі "Бас ми рефлекстері" (1863) еңбегінде рефлекторлық принципті адамның бас миы қызметіне, одан әрі барша психикалық іс-әрекетіне жая қолданды.
Психикалық қызметті сыртқы ықпалдардан да, адам қылық-әрекеттерінен де бөліп қарауга болмайды. Психикалық құбылыс субъектінің жалғыз толғанысымен шектеліп қалмайды, егер олай болғанда, психикалық дүние (ой, ес, қиял т.б.) нақты өмірлік маңызға ие болмас еді.
Психикалык іс-әрекеттің рефлекторлық принципіне орай Сеченов - адам іс-әрекеті мен қылығы сыртқы әсерлердің себебінен туындайтыны жөнінде ғылыми психология үшін өте маңызды қорытынды жасады. Ол "Бастапқыда қандай да әрекеттің себебі әрдайым тысқы сезімдік қозуда, онсыз ешқандай ой өрістеуі мүмкін емес - деп жазды. Сонымен бірге ғалым сыртқы жағдайлар әсерін үстірт түсінбеу қажеттігін ескерткен. Бұл арада әңгіме тек көрініп тұрған нақты тыс әсер жөнінде ғана емес, сыртқы жағдай әсерлері тобына адамның өткенде кезіккен әсерлері, барша өмір тәжірибесі қамтылады. Осылайша И. М. Сеченов рефлекстің миға байланысты бірлігін оның табиғи бастауынан (сезім мүшелеріне әсер) және ақырынан (жауап қозғалыс-қимылдар) бөліп, оқшаулау орынсыз екенін көрсетіп берді.
Психикалық процестердің атқаратын міндеті қандай? Бұл әрекетті өзгермелі жағдайларға сай етіп отыру -сигналдық және реттеу қызметтері. Психикалық құбылыс жауап әрекетті өздігінен реттей алмайды. Бұл сыртқы дүние жөніндегі ақпарат келіп түсуші, сақталушы, және өнделуші мидың белгілі бөлімдерінің қасиеті, қызметі.
        
        Психиканың  рефлекторлық сипаты
Адам анатомиясын зерттеген жаратылыстанушылар мен Дәрігерлер ежелгі
дәуірлерде-ақ ... ... ми ... ... ... ... әрі психикалық сырқаттарды сол ми қызметінің бұзылу
салдарынан деп ... ... ... ... ... ... зақымданған адам бас миына бақылаулар негіз болған. Осындай
сырқаттарға ... ... ... ... күрт бұзылысқа келеді: көзі
көрмейді, құлақ естімейді, ес, ойлау, сөйлеу қабілеті кемиді, кейде ... ... ... ... және т.б. Осы психикалық әрекет пен ... ... ... ашу психиканы ғылыми зерттеудегі алғашқы
қадам ғана болды. Бұл әлі психикалық ... ... ... ... ... сіңдіріп бере алмайды.
Психологиядағы бұл ғылыми мәселе өз шешімін қарай психикалық ... ... ... ... ... ғана табуы мүмкін. Бұл
проблеманы айқындауда орыс ғалым-психологтары М. М. ... ... И. П. ... ... көп ... сіңірген. М М. Сеченов өзінің әйгілі
"Бас ми рефлекстері" (1863) еңбегінде рефлекторлық принципті адамның ... ... одан әрі ... ... ... жая қолданды.
Психикалық қызметті сыртқы ықпалдардан да, адам қылық-әрекеттерінен
де бөліп қарауга болмайды. ... ... ... ... ... қалмайды, егер олай болғанда, психикалық дүние (ой,
ес, қиял т.б.) нақты өмірлік маңызға ие болмас еді.
Психикалык іс-әрекеттің ... ... орай ... - адам
іс-әрекеті мен қылығы сыртқы әсерлердің себебінен ... ... ... үшін өте ... ... жасады. Ол "Бастапқыда қандай
да әрекеттің себебі әрдайым ... ... ... ... ... ... мүмкін емес - деп жазды. Сонымен бірге ғалым сыртқы ... ... ... ... ескерткен. Бұл арада әңгіме тек көрініп
тұрған нақты тыс әсер жөнінде ғана емес, ... ... ... ... ... ... әсерлері, барша өмір ... ... И. М. ... рефлекстің миға байланысты бірлігін оның табиғи
бастауынан (сезім мүшелеріне ... және ... ... қозғалыс-қимылдар)
бөліп, оқшаулау орынсыз екенін көрсетіп берді.
Психикалық процестердің атқаратын міндеті қандай? Бұл ... ... сай етіп ... ... және ... ... ... жауап әрекетті өздігінен реттей алмайды. Бұл сыртқы
дүние ... ... ... ... ... және өнделуші мидың
белгілі бөлімдерінің ... ... ... тек қана ... ... сипатымен
шектеліп қалмай мидағы бейнеленген мақты ... яғни ... ... ... ... мен ... ... ортамен
сабақтастығының ми тарапынан басқарылып реттелу ... ... ... ... тұжырымдарының Жиынтығы екі сигналдық жүйе теориясы дсп аталады.
Шартты рефлекс типі ... ... ... ... ... ... жануар үшін қандай да ... ... ... ... ... ... ерекшелігі онда бірінші синалдық жүйе
мен қатар ... ... жүйе ... ... ... ... яғни сигналдар сигналы - ... ... ... - ми ... ... ой, сана ... тәсілмен
ұйымдасқан материяның ең жоғары өнім туындысы.
Бихевиоризм - XX ғ. американ психологиясының басты ... ... ... ... тану ... әрекет-қылықты зерттеу деп білді.
Бихевиоризм теориясы негізінде адам мен хайуанаттардың әрекет-қылығы сыртқы
орта әсеріне (стимул) ... ... кері (сөз, ... ... ... ... түсінік жатыр. XIX-XX ғ.ғ. тоғысында
бихевиоризм психологиясы ... ... ... ... салу
нәтижесінде пайда болды. Мұнда адам психикасын зерттеуде қолданылатын өзін-
өзі бақылау тәсілін ... ... ... ... ... іске қосылды. Бұл әдісті бихевиористер адам психикасын ... ... ... ... ... алғы ... ... принциптерінен шығады. Осы прициптерге ... ... ... ... отырған затың баяндауы тиіс. ал бақылауға ... ... ішкі ... ... ... болады.
Гештальписихологиясы (нем. гештальт - бейне, құрылым, бір тұтас
форма) - XX ғ. бас ... ... ... болған идеалистік
психологияның бір бағыты.
Генетикалық ... ... ... Ж. ... ... теориясы психология ғылымының кең өріс жайған бағыттарының бірі.
Фрейдизм негізін австриялық психолог З. Фрейд қалаған, жеке адамның
жан ... ... ... ... дәлелі жоқ) мен мистика (тылсым
құпия) сияқты психикалық факторларды саналы әрекетке ... ... ... тырысқан психологиялық бағыт.
Психикалық дамудың алғашқы қарапайым формалары
Психиканың пайда ... яғни ... және оның ... туралы
проблемалар өзара тығыз байланысты. Сондықтан психика дамуы туралы жалпы
көзқарас ... ... ... ... теориялық
ерекшеліктерімен сипатталады,
Ғылыми психология ... ... ... - бірін толығымен
құптай алмайды. Оның ... ... ... ... ... ... шешімін өмірдің өте күрделі ... - ... ... ... ... ... ... байланыстырады.
Тіршіліктің пайда болуының негізін шарты қоршаған ортамен тұрақты зат
алмасуға икемделген күрделі ауыз ... ... ... ... ... қалу үшін олар ... ... заттарды сіңіріп, сонымсн бірге қалыпты өміріне зиянды қорытылған
қорек қалдықтарын ... ... ... ... және ... деп
аталған бұл екі процесс зат айналымының құрамды бөлектері болумен күрделі
ақуызды түзілімдердің негізгі жасау шарты болып ... тума ... ... эволюциясының келесі кезеңі ганглиоздық (белгілі
нүктелерге топтасқан) жүйке ... ... ... (ең ... ... жоғары ағзалық дамуына орай ганглиозды аппарат
үстіне күрделірек жүйке ... ... Бұл ... ... ... ... асты жүйке түйіндері (таламостриалды), соң ежелгі (лимбикалық) қабық
кіреді, ал жоғары омыртқалыларда қарқынмен дамып, төменгі ... ... ... ... ... ... ... шарлары пайда болды.
Адамның санасының пайда болуы мен оның сипаты психика ... ... жаңа ... ... береді. Жануарларға тән психикалық бейнелеуден
саналық бейнелеудің айырмашылығы бұл заттасқан шындық болмысты бейнелеу.
Ішкі психикалық құбылыстардың болуы, ... ... ... енуі адам
психикасының мәңгі зерттелетін сыры (А. Н. Леонтьев).
Сана психикасының ... ... ... ... ... ... ... тарихына ие болғанымен, ол алғашқы рет еңбек пен
қоғамдық қатынастарға түскен адамда ғана ... ... ... ... үш ... белгісі бар, Олар: 1) ... ... ... ... байланысы жоқ. Кейбір жағдайларда ... ... ... оған ... шығады.
Еңбек және саналы іс-әрекет
Сана - адамның барша психикалық ... ... ... ... формасы.
Адамның жануардан түпкі ерекшелігі ол ... ... ... оны ... ... ие. Қару ... өзі-ақ ежелгі
адамның іс-әрекетін тубегейлі өзгертіп ... Қару ... ... ... биологиялық қажеттілікпен (корек, жем ... ... Бұл ... ол ... ал қару ... шын мәнмағынасы
кейінгі аң аулау қажеттілігінен ... яғни бұл іс ... ... ... ... ғана ... сол ... болашақта
қолданылуын болжай алуға да байланысты қару дайындаудың қажетті шарты бола
тұра, сол білік (болжастыру) ... ең ... ... ... яғни саналы іс-әрекеттің бірінші формасы.
Тіл адамның саналы іс-әрекетінің барша саласына қатысуымен, оның
психикалық процестерінің ... жаңа ... ... ... да, ... сөзді адамның бүкіл саналы өмірінің арқауы деп қараса да артық ... сана ... ... ... ... пайда болған тілмен бірге
жасайды, тілсіз сана жоқ. Сана адамның ... ... ... ... ... ... ... Бүкіл психикалық әрекеттердің бір
біріне ықпалды әсерінің дамуы ... ... ... іштей бейнелеуін
қамтамасыз етіп, оның дерексіз моделін түзді.
Жоғарыда айтқанымыздай, жануарлар ... ... ... икемдесу әрекеттернің барысында дамып барады, ал ... мен ... ... жаңғыртуы табиғатты қайта түрлендіру процесінде іске
асады.
Психологияны қызықтыратын жеке сала ... ... ... ... ... барады. Әрбір тұлға бейнелеудің саналық
формасын қоғам өміріне нақты араласуымен игереді: адам ретінде ол ... ... ... сыз ... алмайды. Осы жасау формасына өтпей, ол
адам қоғам мүшесі, ... ... ... алмайды.
Қорыта айтсақ, сана психиканы біріктірулн ең жоғары өмір ... ... ... ... орай ... тұрақты тілдік
қатынасқа келу арқасында қоғамдық тарихи шарттарға сай ... - бүл ... ... қүрылымында төрт негізгі сипат байқалады:
(А. В. Петровский).
1) Сана ... ... ... ... жи-ынтық бірлігі, оның
қүрылымына барша танымдық про цестер енеді: ... ... ... қиял.
2) Санада субъекті мен объектінің айырмашылықтары бекиді. Органикалық өлем
тарихында тек адам озін басқа-лардан бөлектеп, ... ... ... адам-ақ тіршілік иелері арасында езін тануға, яғни психика
әрекетінің бағытын өзіне бүруға ... ... ... ... қамчамасыз ете алады. Адам табиғат ... ... ... ... бірге өзін өзгерту ісін зандык
сипатқа ие саиалы мақсатпен ... ... ... мен ... ... ерік ... ... Осыдан сана қызметі: мақсат
қалыптастыру, ... ... ... ... ... іс-
әрекеттің орындалу жолын айқындау т.б.
4) Сана қүрылымында әрекетке орай ... Адам ... ... түрде өз ішіне күрделі ■І.СКТИВ, ең алдымен
адам қатысқан қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... аталған бүкіл арнайы қасиеттері-
...... қалыптасуы мен көрініс беруінің міндетті ... - тіл, ... і - бүл ... ... төжірибе немесе қоғамдық сананы ш-кіткен ерекше
объективтік жүйе. Нақты адам ... ... тіл сол ... ... ... сана
Лдамның * өзіне, өз "меніне" қызығуы ежелден-ак, ... ... ... Кім ... ... ... ... көтерілуінің
өзі де осы қы-зығудан болар. Адам жан дүниесі, оның өзіндік санасы ... ... ой ... ғана ... ... оны жазушылар
мен суреткерлер де өз шығармашылығына арқау еткен. Адам өрекет-қылығы ... оның өзі ... ... мен ... және болащақтан күткен
образымен байланысып келгсн.
/ ... ... ... - ... ... ... ... түлға
сан қырлы өз "Мепіпщ" көптеген бейнесіне ие: дөл осы ... адам ... деп ... ... өзінің идеялық "Мені" женінде не ойлайды,
осы "Менді" басқалар қалайынша таниды. Таным ... ... адам ... ... зерттелуші объект.
Өзіндік сана дегеніміз не? Бүл мөсслені зерттеуші ғалымдардың бірі И. ... ... ... "Әрбір дара адамның өзін өзі іс-әрекет субъекті
ретінде тануга жәрдем ететін _пс.ихикалық процестердің жиынтығы - ... деп ... ал оның өзі ... өз ... ... бір "Мен"
бейнесш қүрайды".

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы психология213 бет
Психика туралы түсінік, оның даму эволюциясы8 бет
Балалардың шартты рефлекстері8 бет
Рефлекс және оның түрлері8 бет
Тізбектелген сабақтар топтамасына бағдарламаның бір модулі қалай және неге енгізілгені туралы рефлексивтік есеп (2000 сөз)7 бет
Шартты және шартсыз рефлекстер28 бет
Шартты рефлекс6 бет
Шартты рефлекс туралы9 бет
«дағдарыстық күйлер және посттравмалық бұзылыстар »7 бет
Адамның есі мнемикалық процесс пен әрекет жүйесі ретінде9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь