Психиканың рефлекторлық сипаты


Адам анатомиясын зерттеген жаратылыстанушылар мен Дәрігерлер ежелгі дәуірлерде-ақ психикалық құбылыстардың ми қызметімен байланыстылығы жөнінде болжам айтқан, әрі психикалық сырқаттарды сол ми қызметінің бұзылу салдарынан деп топшылаған. Мұндай пікір, көзқарастарға жарақат немесе сырқаттан зақымданған адам бас миына бақылаулар негіз болған. Осындай сырқаттарға кезіккен адамның психикалық қызметі күрт бұзылысқа келеді: көзі көрмейді, құлақ естімейді, ес, ойлау, сөйлеу қабілеті кемиді, кейде өз қозғалысын басқара алмай қалады және т.б. Осы психикалық әрекет пен ми жұмысының барасындағы байланысты ашу психиканы ғылыми зерттеудегі алғашқы қадам ғана болды. Бұл әлі психикалық іс-әрекет негізінде қандай физиологиялық механизмдер жатқанын сіңдіріп бере алмайды.
Психологиядағы бұл ғылыми мәселе өз шешімін қарай психикалық іс-әрекет түрлерінің рефлекторлық шартына байланысты ғана табуы мүмкін. Бұл проблеманы айқындауда орыс ғалым-психологтары М. М. Сеченов (1829-1905) пен И. П. Павлов (1849-1936) көп еңбек сіңірген. М М. Сеченов өзінің әйгілі "Бас ми рефлекстері" (1863) еңбегінде рефлекторлық принципті адамның бас миы қызметіне, одан әрі барша психикалық іс-әрекетіне жая қолданды.
Психикалық қызметті сыртқы ықпалдардан да, адам қылық-әрекеттерінен де бөліп қарауга болмайды. Психикалық құбылыс субъектінің жалғыз толғанысымен шектеліп қалмайды, егер олай болғанда, психикалық дүние (ой, ес, қиял т.б.) нақты өмірлік маңызға ие болмас еді.
Психикалык іс-әрекеттің рефлекторлық принципіне орай Сеченов - адам іс-әрекеті мен қылығы сыртқы әсерлердің себебінен туындайтыны жөнінде ғылыми психология үшін өте маңызды қорытынды жасады. Ол "Бастапқыда қандай да әрекеттің себебі әрдайым тысқы сезімдік қозуда, онсыз ешқандай ой өрістеуі мүмкін емес - деп жазды. Сонымен бірге ғалым сыртқы жағдайлар әсерін үстірт түсінбеу қажеттігін ескерткен. Бұл арада әңгіме тек көрініп тұрған нақты тыс әсер жөнінде ғана емес, сыртқы жағдай әсерлері тобына адамның өткенде кезіккен әсерлері, барша өмір тәжірибесі қамтылады. Осылайша И. М. Сеченов рефлекстің миға байланысты бірлігін оның табиғи бастауынан (сезім мүшелеріне әсер) және ақырынан (жауап қозғалыс-қимылдар) бөліп, оқшаулау орынсыз екенін көрсетіп берді.
Психикалық процестердің атқаратын міндеті қандай? Бұл әрекетті өзгермелі жағдайларға сай етіп отыру -сигналдық және реттеу қызметтері. Психикалық құбылыс жауап әрекетті өздігінен реттей алмайды. Бұл сыртқы дүние жөніндегі ақпарат келіп түсуші, сақталушы, және өнделуші мидың белгілі бөлімдерінің қасиеті, қызметі.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Психиканың рефлекторлық сипаты
Адам анатомиясын зерттеген жаратылыстанушылар мен Дәрігерлер ежелгі
дәуірлерде-ақ психикалық құбылыстардың ми қызметімен байланыстылығы жөнінде
болжам айтқан, әрі психикалық сырқаттарды сол ми қызметінің бұзылу
салдарынан деп топшылаған. Мұндай пікір, көзқарастарға жарақат немесе
сырқаттан зақымданған адам бас миына бақылаулар негіз болған. Осындай
сырқаттарға кезіккен адамның психикалық қызметі күрт бұзылысқа келеді: көзі
көрмейді, құлақ естімейді, ес, ойлау, сөйлеу қабілеті кемиді, кейде өз
қозғалысын басқара алмай қалады және т.б. Осы психикалық әрекет пен ми
жұмысының барасындағы байланысты ашу психиканы ғылыми зерттеудегі алғашқы
қадам ғана болды. Бұл әлі психикалық іс-әрекет негізінде қандай
физиологиялық механизмдер жатқанын сіңдіріп бере алмайды.
Психологиядағы бұл ғылыми мәселе өз шешімін қарай психикалық іс-
әрекет түрлерінің рефлекторлық шартына байланысты ғана табуы мүмкін. Бұл
проблеманы айқындауда орыс ғалым-психологтары М. М. Сеченов (1829-1905)
пен И. П. Павлов (1849-1936) көп еңбек сіңірген. М М. Сеченов өзінің әйгілі
"Бас ми рефлекстері" (1863) еңбегінде рефлекторлық принципті адамның бас
миы қызметіне, одан әрі барша психикалық іс-әрекетіне жая қолданды.
Психикалық қызметті сыртқы ықпалдардан да, адам қылық-әрекеттерінен
де бөліп қарауга болмайды. Психикалық құбылыс субъектінің жалғыз
толғанысымен шектеліп қалмайды, егер олай болғанда, психикалық дүние (ой,
ес, қиял т.б.) нақты өмірлік маңызға ие болмас еді.
Психикалык іс-әрекеттің рефлекторлық принципіне орай Сеченов - адам
іс-әрекеті мен қылығы сыртқы әсерлердің себебінен туындайтыны жөнінде
ғылыми психология үшін өте маңызды қорытынды жасады. Ол "Бастапқыда қандай
да әрекеттің себебі әрдайым тысқы сезімдік қозуда, онсыз ешқандай ой
өрістеуі мүмкін емес - деп жазды. Сонымен бірге ғалым сыртқы жағдайлар
әсерін үстірт түсінбеу қажеттігін ескерткен. Бұл арада әңгіме тек көрініп
тұрған нақты тыс әсер жөнінде ғана емес, сыртқы жағдай әсерлері тобына
адамның өткенде кезіккен әсерлері, барша өмір тәжірибесі қамтылады.
Осылайша И. М. Сеченов рефлекстің миға байланысты бірлігін оның табиғи
бастауынан (сезім мүшелеріне әсер) және ақырынан (жауап қозғалыс-қимылдар)
бөліп, оқшаулау орынсыз екенін көрсетіп берді.
Психикалық процестердің атқаратын міндеті қандай? Бұл әрекетті
өзгермелі жағдайларға сай етіп отыру -сигналдық және реттеу қызметтері.
Психикалық құбылыс жауап әрекетті өздігінен реттей алмайды. Бұл сыртқы
дүние жөніндегі ақпарат келіп түсуші, сақталушы, және өнделуші мидың
белгілі бөлімдерінің қасиеті, қызметі.
Психикалық іс-әрекет тек қана физиологиялық механизм сипатымен
шектеліп қалмай мидағы бейнеленген мақты дүиие, яғни психикалық құбылыстың
мазмұнымен байланысты. Жануарлар мен адамдардың сыртқы ортамен
сабақтастығының ми тарапынан басқарылып реттелу заңдылықтары жөніндегі И.
П. Павлов тұжырымдарының Жиынтығы екі сигналдық жүйе теориясы дсп аталады.
Шартты рефлекс типі бойынша қылық-әрекеттің өзгеруіне ықпал етуші зат
бейнесі жануар үшін қандай да шартсыз тітіркендіргіштің сигналы
қызметін атқарады.
Бірақ адамның жануарлардан ерекшелігі онда бірінші синалдық жүйе
мен қатар екінші сигналдық жүйе болады. Екінші сигналдық
жүйенің болмысы, яғни сигналдар сигналы - дегсн сөз.
Сонымен, психика - ми қасиеті. Түйсік, ой, сана -ерекше тәсілмен
ұйымдасқан материяның ең жоғары өнім туындысы.
Бихевиоризм - XX ғ. американ психологиясының басты бағыты: ол
психологияның мақсаты сананы тану емес, әрекет-қылықты зерттеу деп білді.
Бихевиоризм теориясы негізінде адам мен хайуанаттардың әрекет-қылығы сыртқы
орта әсеріне (стимул) болған организмнің кері (сөз, эмоция арқылы)
жауаптарының жиынтығы деген түсінік жатыр. XIX-XX ғ.ғ. тоғысында
бихевиоризм психологиясы жануардар психикасын эксперименттік талдауға салу
нәтижесінде пайда болды. Мұнда адам психикасын зерттеуде қолданылатын өзін-
өзі бақылау тәсілін пайдалану мүмкін болмағандықтан, эксперимент жасау
әдісі іске қосылды. Бұл әдісті бихевиористер адам психикасын зерттеуге де
қолданды. Бихевиоризмнің жалпы әдіснамалық алғы шарты позитивизмніц
философиялық принциптерінен шығады. Осы прициптерге сәйкес ғылым тек
бақылау жүргізіп отырған затың баяндауы тиіс. ал бақылауға тікелей
берілмеген мәліметтермен ішкі механизмдерді талдау алдамшы болады.
Гештальписихологиясы (нем. гештальт - бейне, құрылым, бір тұтас
форма) - XX ғ. бас кезінде Германияда пайда болған идеалистік
психологияның бір бағыты.
Генетикалық психология. Швейцария ғалымы Ж. Пиаженің генетикалық
психология теориясы психология ғылымының кең өріс жайған бағыттарының бірі.

Фрейдизм негізін австриялық психолог З. Фрейд қалаған, жеке адамның
жан төркінің, дамуын иррационализм (саналы дәлелі жоқ) мен мистика (тылсым
құпия) сияқты психикалық факторларды саналы әрекетке тікелей қарсы қоюмен
дәлелдеуге тырысқан психологиялық бағыт.
Психикалық дамудың алғашқы қарапайым формалары
Психиканың пайда болуы, яғни генезисі және оның дамуы туралы
проблемалар өзара тығыз байланысты. Сондықтан психика дамуы туралы жалпы
көзқарас психиканың туындауы жөніндегі мәселенің теориялық
ерекшеліктерімен сипатталады,
Ғылыми психология аталған тұжырымдардың бірде - бірін толығымен
құптай алмайды. Оның дәлелдері тіпті басқаша психологияның туындауы
жөніндегі мәселенің шешімін өмірдің өте күрделі формасы - психиканың
туындауына себепші болған жағдайларды зерттеп танумен байланыстырады.
Тіршіліктің пайда болуының негізін шарты қоршаған ортамен тұрақты зат
алмасуға икемделген күрделі ауыз молекулалардың түзілуі?
Өздерінің тірлік қалпын сақтап қалу үшін олар қоршаған ортадан
керек заттарды сіңіріп, сонымсн бірге қалыпты өміріне зиянды қорытылған
қорек қалдықтарын сыртқа шығарып отырады. Ассимиляция және диссимиляция деп
аталған бұл екі процесс зат айналымының құрамды бөлектері болумен күрделі
ақуызды түзілімдердің негізгі жасау шарты болып табылады.
Жануарлардың тума әрекет-қылығы
Жүйке жүйесі эволюциясының келесі кезеңі ганглиоздық (белгілі
нүктелерге топтасқан) жүйке жүйесінің пайла болуымен (ең ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Психиканың қалыптасуы мен дамуы
Мидың шартты рефлекторлық әрекеті
Психиканың жалпы сипаттамасы
Психиканың ежелгі сипаттамасы
Сәбилік шақтағы психиканың дамуы
Психиканың дамуы және сана
Психиканың пайда болуы және дамуы туралы жалпы түсінік
Психиканың пайда болуы және дамуы
Психиканың қалыптасуы мен даму жолдары
Аффект сипаты, оның негіздері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь