Бәсекеге қабілетті кәсіпорынның факторы ретінде өнім сапасын басқару


КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
1 ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... .. 10
1.1 Сапа түсінігі. Сапа көрсеткіштерінің мәні мен қызметі ... ... ... ... ... ... ... . 10
1.2 Өнім сапасын арттыру . кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігінің кепілі ... 16
1.3 Сапаны басқару жүйесінің қажеттілігі және оның даму кезеңдері ... ... ... 22
2 ЖШС «НӘТИЖЕ» СҮТ ФАБРИКАСЫ ӨНІМДЕРІНІҢ САПАСЫН БАСҚАРУ ДЕҢГЕЙІ МЕН БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІН БАҒАЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2.1 ЖШС «Нәтиже» сүт фабрикасының өндірістік, қаржылық.шаруашылық қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 29
2.2 Компания өнімінің бәсекеге қабілеттілік деңгейін бағалау ... ... ... ... ... ... . 40
2.3 Өнім сапасына әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 48
3 ЖШС «НӘТИЖЕ» ӨНІМДЕРІНІҢ САПАСЫН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ МЕН КӘСІПОРЫННЫҢ БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53
3.1 ЖШС «Нәтиже» сүт фабрикасының өнімдерінің сапасын басқаруды жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 53
3.2 Сапаны басқаруда қолданылатын шетелдік тәжірибелер ... ... ... ... ... ... ... .. 55
3.3 Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... . 59
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 82
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 85
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 89
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдaуы, 2006 ж.
2. ҚазҰУ хабаршысы, №4 (68), 2008 ж.
3. Жапар Ү., Сапалы өнім ғана бәсекеге қабілетті//Айқын, 2009 ж. 2 қазан.
4. Мұхамеджанова А., ДСҰ-ның талабына саймыз ба? //Айқын, 2000 ж.
5. М.М.Нұрпейісова, Сапа басқару негіздері: Оқу құралы, Алматы, 2010 ж.
6. Д.Б.Курмангалиева, Квалиметрия және сапа өнімін басқару: Оқу құралы, Астана, 2007 ж.
7. В.Киянский, І.Бөкеев, Б.Нарымбетова, Сапа менеджменті бәсекеге қабілет философиясы.
8. Рысжан Менеджмент жүйесі және бәсекеге қабілеттілік//Егемен Қазақстан, 2010 ж.,14 мамыр.
9. Сәбден О. Бәсекелестік экономика: Оқу құралы, Алматы, 2007 ж.
10. Касарева Э.Г., Вечкинзова Е.А. Сапаны меңгеру: Оқу құралы, Қарағанды, 2007 ж.
11. Әмірбекұлы Е. Өнімнің бәсекеге қабілеттілігі: Оқу құралы, Алматы – 2009.
12. Жатқанбаев Е., Мақыш С.- Ақиқат, 2007-№2-5,10 б.
13. Қазақстанның ғылыми әлемі. № 2, 2008 ж. Көптаева Г.П. Компанияның экономикалық стратегиясының бәсекелестік артықшылықтарын қалыптастырудағы инновациялық менеджменттің рөлі.
14. Әбдікерімов Г.И. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы. – Алматы:
Экономика баспасы, 2008.
15. Абдыразақова А.П. Кәсіпорынның бәсекелік стратегиялары.//КазЭУ
хабаршысы №5, 2004.
16. Ахметов К.Ғ. Менеджмент негіздері, Алматы – 2005.
17. ҚазҰУ хабаршысы, №6(76), 2009 жыл.
18. Ертаев К.Е., Стамбеков Е.Е., Теңізбаева Д.С. Өнеркәсіп экономикасы: Оқу құралы, Тараз - 2010.
19. Р.Қ.Ниязбекова, Өнім сапасын қамтамасыз ету және технологиялық процестерді басқару, Астана-2006
20. Варакута С.А. Управление качеством продукции: Учеб. пособие. – М.: ИНФРА-М, 2002
21. Басовский Л.Е., Протасьев В.Б. Управление качеством: Учебник. – М:
ИНФРА-М, 2000.
22. Асанова Т.А. Кәсіопорынның жекеленген процесстерін басқаруда маркетингтік әдістіерді пайдалану, Қаржы қаражат, 2008 ж, №4, 66-71 б
23. Смагулова М.Қ., Нарық жағдайында өнімнің бәсекеге қабілеттілігі мен сапасын қамтамасыз етудің өзекті мәселелері, автореферат, 2011 ж.
24. Японские методы – Управление качеством, 1988 г.
25. Ахметов К.Ғ. Менеджмент негіздері, Алматы – 2005.
26. Нысанбаев С.Н., Урузбаев Н.А., Садыханова Г.А Управление качеством: Учебн. пособие. – Алматы, 2000.
27. «Нәтиже сүт фабрикасы»//Ғаламтор ресуры: http://natige.kz/
28. Сактаева А.А., Сүт және сүт өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін жоғарылату, автореферат, 2010 ж.
29. Көлдіғұлұлы Қ. , Халықаралық стандарттардың берер артықшылықтары аз емес, Заң газеті, 2010, 6-қазан
30. О.Сәбден, А.Тұғынбаева, Шағын бизнес негіздері, Астана, 2008 ж
31. Сәбден О., Тоқсанова А. «Шағын кәсіпкерлікті басқару», Алматы –2002.
32. Ертаев К.Е., Стамбеков Е.Е., Теңізбаева Д.С. Өнеркәсіп экономикасы:
Оқу құралы, Тараз - 2010.
33. Тургинбаева А.Н., Өнім сапасын арттыру жолдары//ҚҰУ Хабаршысы, № 6, 2009 ж.
34. Ценовая политика и ценовая стратегия фирмы//Ғаламтор ресурсы: http://stud24.ru/enterprising
35. Модели менеджмента//Ғаламтор ресурсы: http://www.grandars.ru
36. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстанхалқына Жолдауы. 2007 жылғы 28 ақпан, Жаңа Әлемдегі Жаңа Қазақстан.
37. Асанова Т.А., Кәсіпорынның жекелеген процестерін басқаруда маркетингтік әдістерді пайдалану//Қаржы қаражат, № 4, 2008 ж.
38. «Егемен Қазақстан», 18 қыркүйек, 2012, Самат МҰСА
39. Менеджмент качества № 2(32), 2010 г., Премия Президента Республики Казахстан Алтын сапа, Л.Я.Алексеева.
40. Менеджмент ғылым ретінде //Ғаламтор ресурсы: http://portal.vkgu.kz:1010/1944/unita 1/1.1.htm
41. Менеджмент качества 2010, № 1, В.А.Лапидус
42. А.И.Барбусинова Кәсіпорынның бәсекеге қабілетті басқару жүйесін құру қажеттігі// Профессионал казахстана №6, 2009.
43. Сапа саласындағы саясат//Ғаламтор ресурсы: http://www.tek-kaz.kz.
44. Рысжан Менеджмент жүйесі және бәсекеге қабілеттілік//Егемен Қазақстан. - 2010. - 14 мамыр.
45. О.Сәбден, А.Тоқсанова, 127 б. Шағын кәсіпкерлікті басқару, Алматы, 2002 ж.
46. Мұхамеджанова А. ДСҰ-ның талабына саймыз ба. //Айқын 2000.
47. Сактаева А.А., Бәсекеге қабілеттілікті жоғарлатудың негізгі тәсілдері мен механизмдері, Саясат, № 4, 2009 ж.
48. Сапа менеджмент жүйесі//Ғаламтор ресурсы: http://kazntu.kz/kk/node/357
49. Қ.Келдіғұлұлы, Халықаралақ стандарттардың берер артықшылықтары аз емес. Заң газеті 2010, 6 қазан.
50. Королев В.А. ИСО и ТРИЗ/Менеджмент качества, 2010, № 2 (32)
51. Стандарттау, сертификаттау және метрология негіздері, Ж.Ж,Махамбетова, Алматы, 2008 ж.
52. Сатиева К.Қазақстан ДСҰ-ға 2012 жылы кіруі мүмкін// Алаш айнасы. - 2011. - 15 ақпан.
53. Габбасова Ж.Ж., Әр түрлі сфералардағы стандарттау/Саясат Policy, № 1, 2011 ж.
54. Свиткин М.З. Процессный подзод при внедрении системы менеджмента качества в организации// Стандарты и качество. 2002 г.
55. Бейбіт Ж. С. Отандық стандарттарды халықаралық стандарттармен
үйлестіру — бәсекелестікті арттырудың алғышарты//Егемен Қазақстан
№90, 2010.
56. Мейірбеков А.Қ. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы – 2003.
57. Сертификат HACCP (сертификация ХАССП)// Ғаламтор ресурсы: http:// www.iso-sercons.ru/glavnaya/services/sds/sertifikaciya-haccp-iso-22001/
58. Сертификаттау негіздері//Ғаламтор ресурстраы: http://portal.vkgu.kz:1010/2272/3.1.htm
59. Бишимбаев У.К., Ниязбекова Р.К., Ермаханова Ф.Р. Актуальность внедрения экологического менеджмента в Казахстане: налитический обрзор, Астана, 2007 ж.
60. Л.Н.Гумилев атындағы Еуразиялық Ұлтық Университеті Хабаршысы, №4(77), 2010 ж., Р.Қ.Ниязбекова, Ф.Р.Ермаханова, А.У.Ахмедьянов, Халықаралық стандарттар талаптарына жауап беретін менеджмент жүйелерін енгізу ерекшеліктері
61. Бишимбаев У.К., Ниязбекова Р.К., Ермаханова Ф.Р., менелджмент жүйелерін әзірлеу және енгізу, Астана, Гумилев атындағы ЕҰУ, 2009
62. Байжақсынова Г.Қ., Бәсекелестік артықшылықтарға қол жеткізу жолдары, Саясат № 4, 2009 ж.
63. Менеджмент качества №6(30) 2009, 20-22 б., Лисовский А.П. – СМЖ кәсіпорынның табысын арттыру әдісі ретінде: Халықаралық стандарттар
64. Бейбіт Ж. С. Отандық стандарттарды халықаралық стандарттармен
үйлестіру — бәсекелестікті арттырудың алғышарты//Егемен Қазақстан
№90, 2010.
65. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің дамуы//Ғаламтор ресурсы: http://www.nex.kz.
66. Ғылым мен инновация қатар жүруі тиіс//Ғаламтор ресурсы: http://www.aikyn.kz.
67. Бекболатова Ә. Қазақстан Республикасы кәсіпорындарының бәсекеге қабілеттілігі, Қоғам және Дәуір, № 2, 2011 ж.
68. Коптаева Г.П., Кәсіпорын қызметін тиімді басқарудың алғышарттары//Қазақстан ғылыми әлемі, № 2, 2011 ж.
69. Әмірбекұлы Е. Өнімнің бәсекелік қабілеттілігін арттыру механизмін қалыптасытру: автореферат – Алматы - 2004.
70. Особенности управления развитием производства в фирмах США и Японии//Ғаламтор ресурсы: http://infomanagement.ru.
71. Сапа менеджмент жүйесі және АЖ-сервистерді басқару жүйесі//Ғаламтор ресурсы: http://www.nitec.kz/.
72. Нұртөре Жүсіп//Егемен Қазақстан, 2010 ж,. 12 наурыз.

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 102 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге


БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІ КӘСІПОРЫННЫҢ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУ
МАЗМҰНЫ
Нормативтік сілтемелер...........................................................................
3
Анықтамалар.................................................................................................
4
Қысқартулар мен белгілеулер................................................................
5
КІРІСПЕ..............................................................................................................
6
1
ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ..................
10
1.1
Сапа түсінігі. Сапа көрсеткіштерінің мәні мен қызметі.............................
10
1.2
Өнім сапасын арттыру - кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігінің кепілі....
16
1.3
Сапаны басқару жүйесінің қажеттілігі және оның даму кезеңдері............
22
2
ЖШС СҮТ ФАБРИКАСЫ ӨНІМДЕРІНІҢ САПАСЫН БАСҚАРУ ДЕҢГЕЙІ МЕН БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІН БАҒАЛАУ...................................................................................................
29
2.1
ЖШС сүт фабрикасының өндірістік, қаржылық-шаруашылық қызметі .........................................................................................................
29
2.2
Компания өнімінің бәсекеге қабілеттілік деңгейін бағалау.........................
40
2.3
Өнім сапасына әсер ететін факторлар..........................................................
48
3
ЖШС ӨНІМДЕРІНІҢ САПАСЫН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ МЕН КӘСІПОРЫННЫҢ БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІН АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ................................................................................
53
3.1
ЖШС сүт фабрикасының өнімдерінің сапасын басқаруды жетілдіру......................................................................................................
53
3.2
Сапаны басқаруда қолданылатын шетелдік тәжірибелер..............................
55
3.3
Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттыру жолдары.............................
59
Қорытынды...........................................................................................................
82
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.........................................................
85
Қосымшалар........................................................................................................
89












Нормативтік сілтемелер

Осы диссертациялық жұмыста келесі стандарттар мен нормативті сілтемелер пайдаланылды:
1. ҚР-ның Заңы. ҚР-ның 2004 жылғы 9 қарашадағы N 603 Заңы.
2. ҚР Заңы. ҚР-ның 1998 жылғы 24 - наурыздағы Заңы. ҚР Парламентiнiң Жаршысы, 1998 ж., N 2-3, 25-құжат. (2012 ж,. 10 шілдедегі өзгерістер мен толықтырулармен).
3. ҚР Үкіметінің қаулысы № 1208, 14.09.2001 ж.
4. ҚР-ның Заңы. 1999 ж, 16 - шілде. ҚР Парламентінің Жаршысы, 1999 ж., N 20, 725-құжат
5. Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы Заңы. ҚР, 2000 жылғы 7 маусымдағы N 53 Заңы.
6. 62-2001ИСО/МЭК ҚР СТ.
7. 65-2002ИСО/МЭК ҚР СТ;
8. 66-2002 ИСО/МЭК ҚР СТ.
9. СТ РК 7.2-2000 сүт фабрикасының негізгі шикізат жабдықтаушылары - ЖШС, , , ауылшаруашылық серіктестік-тері және фермерлік шаруашылықтары және де Шет ауданының экологиялық таза аймақтарында орналасқан фермасы сапалы сүт өндіруде.
Компания серіктестері мыңдаған сүт тапсырушылар болып табылады.
Қабылдау барысында қабылданушы шикізаттың сапасына ерекше назар аударылады. Компанияның куәландырылған зертханаларында жекелеген сараптамалар жүргізіледі. Әрбір өткізуші үшін компьютерде өзіндік электронды ақпарат болады, оның көмегімен бақылау жүргізіледі. Қабылданғаннан кейін сүт комбинатқа жеткізіледі.
Компанияның басты серіктестері:


компаниясы - сұйық және тұтқыр азық-түлік өнімдерін қайта өңдеу, орау және жеткізіп салу саласындағы әлемдік көшбасшы. Компания 1951 жылы Швецияда ірге көтерген. Өзінің жартығасырлық тарихында сүт өнімдері, йогурт пен ірімшік, соустар мен десерттер, шырын мен шірне және тағы да басқа тағам түрлерін өндіруге арналған құрал-сайманмен жабдықтаушылардың бірі болды. концернінің құрамындағы ең ірі, әрі тәуелсіз өнеркәсіптік қауым болып табылады. басқа концерніне және компаниялары кіреді.
- атты сүт өндірісіндегі түгел жерлік технологиялық желісінің бірден-бір жабдықтаушысы саналатын компания. Ол шаруашылықтар үшін құрал-саймандар өндіріп қана қоймай (оның ішінде фермаларға арналған сауушы аппаратттар да бар), қайта өңдеу, бөліп құю және сүт дистрибуциясына арналған техника мен ораушы материалдарды жеткізіп тұрады.
- азық-түлік өнімдерін орау және технология саласындағы ең ұтымды жолдарды ұсына отырып, өзінің тапсырыс берушісінің игілігі үшін қызмет жасайды. Кез келген уақытта және кез келген жерде осындай шешімдермен қамтамасыз етіп отыру мақсатында компания іс жүзінде жаңашылдық, тұтынушы сұранысын дұрыс түсіну мен жабдықтаушылар ынтымақтастығын жақтайды.
Қарағанды сүт комбинаты цехтерінде орнатылған құрал-жабдықтары сапасыз шикізатпен жұмыс істеуге рұқсат бермейді. Бұл ерекше қасиет, себебі жоғары температура әсерінен сапасыз сүт бүрісіп қалады. Сіз дәмі дұрыс, бірақ аздап қышқылданған сүтті шай немесе кофеге қосып көрген шығарсыз? Сүт көз алдыңда іріп кетеді. Осыған ұқсас үрдіс, егер сүт сапасыз болса, зауытта да байқалады. Сол себепті сүтті және қышқыл сүтті өнім өндіру үшін фабрикасында тек қана таңдаулы шикізат - жоғарғы сортты сүт қолданылады.

Жарамды, экологиялық таза және жоғарғы сапалы өнім - міне осы қасиеттер нарықтағылардың басқаларынан ерекше етеді. Бұл сүт фабрикасының атты фермамен өте үлкен келісім- шартқа отыруына негіз болды. Сол жақтан күн сайын Қарағанды сүт комбинатына таңдаулы 15 тонна сүт жеркізіледі.
Орман мен көлдің бастауы болған бұл жерде касиетті Бурабай таулары кең етек жайған жерде сүт-тауарлы шаруашылығы орналасқан. Бурабай кешені - бұл сақтау мен сауудың мінсіз және алдыңғы қатарлы технологиялары, бұл жоғарғы сортты өнім беретін голштин-фриз тектесасыл тұқымды табыны. Сонымен қатар ферманы жыл бойы жем мөлшерімен қамтамасыз ететін45 гектар жерге жайылған берік азықтандырушы базасы бар. Әр ірі қараға бақылау автоматты түрде жүргізіледі. электрондық жүйесі мал басын санап, әр ірі қарадан келген сүт мөлшерін бақылайды, сауу уақыты мен малдардың жай-күйін қадағалайды. Компьютердің көмегімен ірі қаралардың өнім беру қабілеті бойынша топтар құрылып, соған орай азықтандыру рационы құрылады. Сүттің сапасы малдардың дұрыс азықтануына байланысты екені барлығымызға мәлім. Осылайша, сүт фабрикасы кепілді сапалы шикізат қабылдап отырады.

ЖШС - әлемдік стандарттар мен өнімнің техникалық қажеттіліктеріне сәйкес 2, 3 және 5 қабатты гофрленген катты қағаздан жасалатын ыдыс ораушы материалдар өндірісіндегі ең iрi мамандандырылған Қазақстан кәсiпорындарының бiрi.
ЖШС-де кез келген дәрежелі орама дайындайтын білікті мамандар жұмыс жасайды. Ораманы дайындау үшін қолданылатын жоғарғы сапалы материалдарды Ресей мен басқа да шет елдерінің алдыңғы қатарлы өндірушілері дайындайды, азық-түлік өнімдерін қаптауға рұқсат беретін гигиеналық сертификаттары бар. сүт фабрикасы өз әріптесі ретінде неліктен ЖШС-ін таңдады? Себебі біздің өнімді фин шыршасының шикізатынан италья техникасы көмегімен дайындалған фин қатты қағазында, яғни экологиялық таза қаптамада сақтау кепілдігі болып табылады.

Isuzu Motors Limited - жеңіл, орташа және өте ауыр санатты автомобильдерді өндіру саласындағы ғаламдық лидер, қазақстандық нарықта алғаш рет ресми түрде коммерциялық автотехниканың беті болып отыр.
Isuzu - қол жетерлік бағаның өзінде көрінетін кепілдік пен төзімділік. Isuzu автомобильдері - иелері қойған талаптарға шыдай алатын автомобильдер.
компаниясы көптеген өндірушілердің ішінде тек осы Isuzu маркалы жүк көліктерін таңдады, себебі олар ең қатал жапон стандарттарына сәйкес және жапон өндірісінің негізінде жасалған авторлы өнім екені белгілі. Бұл - Астана, Қарағанды қалаларын сүт фабрикасының сапалы және табиғи өнімімен толассыз қамтамасыз етіп отыру деген сөз. Сонымен қатар, көліктегі арнайы термоорындар өнім температурасының бірнеше сағат бойы бір қалыпта сақталуына мүмкіндік береді.
Компанияның баға саясаты. өнімдері баға саясаты бойынша тұтынушылардың орта табысты табына арналған. өнімдерінің бағасы өзге отандық өндірушілердің аналог өнімдермен салыстырғанда орташа шамамен алғанда 15-20%-ға арзан болып келеді.
Компанияның кадр саясаты. Қазіргі таңда кәсіпорында 150 жұмысшы қызмет істейді. Кәсіпорынның кадр саясаты жоғары квалификациялы мамандарды жұмысқа алу және болашақта квалификациясын жоғарылату мақсатына сүйенеді. Кәсіпорын екіжақты еңбек келісіміне тұру барысында өз жағынан, сондай-ақ әрбір жұмысшы жағынан да шарттардың толық қамтылуын қадағалайды. Оның ішіне: формалық киіммен қамтамасыз ету, тегін тамақтану, біліктілікті жоғарылату оқыту-курстары және т.б. қамтылады.
ЖШС қауіпсіздікті қамтамасыз ететін, денсаулықты сақтауға және әрбір жұмысшының бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге бағытталған бірыңғай жоспарлау, дайындық, ұйымдық-техникалық, санитарлық-гигиеналық іс-шаралар қабылдау, жүргізу жұмыстары атқарылады.
сүт фабрикасында қызметкерлерді оқыту мен біліктіліктерін көтеруге көп назар бөлінеді. 2010 жылы сүт фабрикасының қызметкерлері Павлодар мемлекеттік технологиялық колледжінде техник-технолог мамандығына оқытылды.
Технологиялық процесстер.
Сүт өнеркәсiбiнде қышқыл сүт сусындардың 2 өндiру тәсiлi бар - сұйыққоймалы сақтауыш және термостат. Негiзiнде тәжiрибеде сұйыққоймалы сақтауыш әдiстердi қолданады. Кәсiпорын бұрын қолданған термостат әдісінен бас тартып , сақтауышқа өткен, себебі бұл әдiстің артықшылықтары көп. Атап айтқанда ол термостат камераларының мен тоңазытқыш камераларының аудандарын қысқарта отырып, өндірістік аудандарды қысқартуға мүмкiндiк бередi. Осының арқасындаөнiмнiң орымы 1 м2 өндiрiстiк ауданғаүлкеедi және суық пен жылудың шығыны төмендейдi. Қышқыл сүт сусындарынсұйыққойма сақтауыш арқылы өндiру тәсiлi механикаландыруды және өндiрiстiк процесстердi автоматтандыруды толығырақ iске асыруға мүмкiндiк бередi, еңбек шығынын 25%ке азайтып, өнiмдiлiкті 35-37%ке жоғарылатуға мүмкіндік береді.
Қазiргi таңда зауыттың қабылдау бөлiмшесiнде екi 10-тонналы және екi 6-тонналы резервуарлар орналасқан. Ауысымға шикiзаттың 25 тонналарын iс жүзiнде қайта өңдейдi, бұдан әрi ауысымға 37 тонналлы болуды жоспарлап отыр.
Негiзгi технологиялық және кәсiпорындағы қолданылатын жабдықтар төменде көрсетілген
Пастерленген-суытқыш қондырғы;
Сүт тазартушы сепаратор;
Қаймақ алушы сепаратор;
Май өңдеу қонжырғысы;
Сүт автоматы- АО-111;
Автомат Я-1 ОРП;
Сүт өнімдерін қораптауға арналған автомат;
Компрессорлық қондырғы;
Жылу алмастырғыш;
Суды тоңазытқыш қондырғы;
Агрегат тоңазытқышы;
Компрессор, т.б.
ЖШС-те өндіріс орнына келетін шикізат пен шығарылатын өнімнің сапасын аттестациядан өткен, барлық керекті жабдықтармен жабдықталған зертхана қамтамасыз етеді. Барлық өндірістік үдеріске және кәсіпорыннан дайын өнім шығарда қатаң бақылау жүргізіледі. Өнімнің сапасы барлық технологиялық үрдіс кезеңдерінде қадағаланып отырады, қадағалау жүйесі жақсы қызмет атқарады. Басты назар сенімділікті арттыру мақсатына, яғни жабдықтарды сапалы құрама бөлшектермен қамтамасыз ету, жоспарлы-тескерту жөндеу жұмыстарын жүргізіп тұруға аударылады.
Ұйымның қаржы-шаруашылық көрсеткіштері.
Шаруашылық қызметінің экономикалық жағдайын талдауға 2008-2011ж. аралығы қарастырылған. 1 - кестеде компанияның 4 жылға қаржылық-экономикалық талдау көрсеткіштері көрсетілген:
Кесте 1- Компанияның қаржылық-экономикалық жағдайы

Көрсеткіштер
ө.б.
Жылдар



2008
2009
2010
2011
1
2
3
4
5
6
7
1
Өнім өткізу мен сатудан түскен пайда
мың тг
614360
554870
670117
696578
2
Өнім мен көрсетілген қызметтің өзіндік құны
мың тг
479113
421669
514587
536365
3
Жалпы пайда
мың тг
135247
133201
155530
160213
4
Қаржыландыру табыстары
мың тг
395
1140
468
328
5
Басқа да табыстар
мың тг
5878
32905
8342
21660
6
Өнімді өткізу мен қызмет көрсету шығындары
мың тг
9539
11137
21897
19068
7
Әкімшілік шығындар
мың тг
61055
61028
70558
59143
8
Қаржыландыру шығыны
мың тг
7493
8343
11569
6987
9
Қалған шығындар
мың тг
9824
11736
8342
21660
10
Жалпы табыс салық салуға дейін
%
53609
75002
91876
109354
11
Корпоративтік табыс салығы бойынша шығындар
%
20326
25813
25491
25491
12
Жалпы пайда
%
33283
49189
66385
83863
Ескерту: ақпарат сүт фабрикасының шаруашылық -қызмет деректерінен алынған

Кестедегі мәліметтерге сүйене отырып, кәсіпорынның өндірген өнімінің өзіндік құны жылдан-жылға өсіп келе жатқанын байқаймыз.
Сондай-ақ, төменде сүт фабрикасының 2009-2012 ж.ж.аралығындағы өндіріс көлемі көрсетілген (сурет-6).
я
Сурет 6 - сүт фабрикасының 2009-2012 ж. өндіріс көлемі
Ескерту: ақпарат көзі: кәсіпорынның шаруашылық - қызмет ақпаратынан.

Маркетингтік жұмыстарды жүргізіп, тұтынушылардың талаптары мен сұраныстарын ескере отырып, сүт комбинаты 2016 жылға дейін шығарылатын сүт өнімдерінің көлемін 50-60 %-ға көбейту, өнімнің 10 жаңа түрін өндіру көзделіп отыр.
Сапаны басқару менеджменті.
Компания өзінің қызметінде мүлтіксіз Қазақстан республикасының заңды талаптарын орындап, МС ISO 9001,14001,22000 менеджмент талаптарын сақтайды.
2006 жылы ISO 9001 - 2001, ИСО 14001 - 2001 халықаралық стандарттарына сәйкес келетін сапа менеджменті мен экологиялық менеджмент жүйелері енгізілді. 2007 жылы тағам өнімінің СТ РК 22000 - 2006 (НАССР) қауіпсіздік менеджменті жүйесі енгізілді және сертификатталды. Бұл жүйелер біздің өнімдеріміздің жоғары тұтыну қасиеттерін сенімді қамтамасыз етеді.

2.2 Компания өнімінің бәсекеге қабілеттілік деңгейін бағалау

Кез - келген кәсіпорынның бәсекелілігі өзінің ұсынылып отырған тауарларымен тұтынушылардың қажеттілігін қанағаттандыру дәрежесі арқылы айқындалатыны сөзсіз. кәсіпорынның өнімдерін басқа бәсекелестердің өнімдерімен салыстырып, өнімнің бәсекеге қабілеттілік деңгейі қандай дәрежеде екендігін айқындау тек бағалау, саралау жүргізу арқылы ғана қол жеткізу мүмкін болды.
Алайда, ЖШС сүт өнімдерін қарастырмастан бұрын Қазақстанның сүт өнімдері нарығына қысқаша шолу жасап кетейік.
Сүт өнімдері адам ағзасына аса қажетті пайдалы заттармен, дәрумендермен қамтамасыз ететін тамақ өнімдерінің бірі болып табылады. Ғасырлар бойы халықтың шөлін басып, ауруға ем, сауға қуат болған сүт тағамдарын ауыстыратын өнім жоқ.Қазақстанда сүт өнімдерін өндіретін компаниялар көптеп кездеседі. Алайда, диссертациялық жұмыста тек Астана, Қарағанды қалалар нарығындағы сүт өнімдерін ұсынатын кәсіпорындар қарастырылады.
Сүт Одағының мәліметтері бойынша, бүгінде отандық сүт өнімдері халықты сапалы өнімдермен толық түрде қамтамасыз ете алмай отыр. Өндірілген шикізаттың үштен бір бөлігі қайта өңдеуден өткізіледі. Сондай -ақ, ақпараттық сараптама орталығының мәліметтеріне сүйенсек, Қазақстанда сүт өнімдерін тұтыну жан басына шаққанда жылына 260 кг болса, Ресейде 305 кг, Қырғызстанда 184,8 кг болып отыр [28]. Отандық сүт өнімдері халық сұранысын толық қанағаттандыра алмағандықтан импорттың үлесі жылдан жылға өсіп отыр.
Статистикалық мәліметтер бойынша сүт өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігіне кері әсер етіп отырған мәселелер анықталды. Олар: жем шөп базасының әлсіз болуы, орта және ірі шаруашылықтың дамымағандығы, сүт өнімдерінің сапасының төмендігі, өндіріс жүйесінің қуатының жеткіліксіздігі және т.б. себептер болып отыр.
Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында талаптарды белгілеу үшін агроөнеркәсіптік кешенінің өнімдеріне техникалық регламенттер әзірленіп және бекітіліп жатыр. Қолданыстағы заңнамаға және халықаралық талаптарға сәйкес келтіру мақсатында 2009 жылы және техникалық регламенттеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Бұл өзгерістер мен толықтырулар өнімнің өміршеңдік циклының процесінде пайда болатын қауіпті факторларды (тәуекелдерді) және тамақ өнімінің сәйкестігін анықтауға бағытталған. Өнімдердің сапасын және бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында нормативтік базаны және мемлекет аумағында қолданыстағы стандарттарды қайта қарау бойынша шаралар жүзеге асырылып жатыр. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы аумағында ауыл шаруашылығы саласында тамақ өнімдеріне және шикізатқа 2083 стандарттар, оның ішінде 1771- ГОСТ, 312 - ҚР СТ қолданыста бар [29]. Одан басқа, АӨК-де ұйымдардың ISO 9000 және ISO НАССР 22000 сериялы стандарттарға сәйкес халықаралық сапа менеджменті жүйесіне жедел өту бойынша процесстер белсендіріліп жатыр.
Тұтынушылардың көбінесе қандай сүт өнімдерін пайданалатындығын айқындау мақсатында Астана, Қарағанды қала тұрғындары бойынша маркетингтік зерттеу жүргізілді. Төмендегі кестеден көріп отырғанымыздай, қазіргі таңда сүт, қаймақ және айранның алар орны ерекше болып отыр, яғни, ең көп сұранысқа ие өнім - сүт (84,7%),одан кейінгі орында қаймақ (75%) және айран (72%) өнімдері болып шықты. Демек, аталған қала тұрғындары күнделікті сүт, айран өнімдерін үзбей қолданылып келеді. Сонымен қатар, йогурттың үлесі - 66%, ірімшік - 58%, сары май - 69%, қатық- 47%, кілегей - 12% болып отыр.

Сурет 7 - Сүт өнімдері түрлерінің сұраныс үлесі

Ескерту: Сауалнама нәтижелері бойынша автормен жасалған

Қарағанды және Астана қалаларындағы нарықта сүт өнімдерін өндіретін компаниялар арасындағы бәсекелестік күрес өте жоғары десек те болады. Өнімнің жоғары сапасы, тартымды бағасы ЖШС сүт фабрикасының алдыңғы қатарда орын алуына мүмкіндік беріп отыр.
ЖШС компаниясы 30-ға жуық сүт өнім түрлерін шығарады. Сүт өнiмдерiнiң өндiрiсiнде негiзгi шикiзат табиғи сүт болып табылады. Төмендегі суреттерденкомпанияныңөндіретін сүт, айран және қаймақ өнімдерінің Астана және Қарағанды қалалары нарығындағы үлестерін көруге болады.

Сурет 8 - ЖШС компаниясының Қарағанды, Астана қалалары нарығындағы сүт үлесі

Ескерту: ақпарат көзі: кәсіпорынның шаруашылық-қызмет ақпаратынан

Сурет 9 - ЖШС компаниясың Қарағанды, Астана қалалары нарығындағы айран үлесі
Ескерту: ақпарат көзі кәсіпорынының шаруашылық - қызмет ақпаратынан

Сурет 10 - ЖШС компаниясының Қарағанды, Астана қалалары нарығындағы қаймақ үлесі
Ескерту: ақпарат көзі кәсіпорнының шаруашылық қызмет ақпаратынан
Әр түрлі компаниялардың қаймақ өнімдерін салыстыра отырып жасалған зерттеу негізінде сатып алушылардан деген сауалдамасына тұтынушылардың берген бағалары мынандай болып шықты. Ең жоғарғы балл 5 деп есептей отырып, алдыңғы орында ЖШС - 4,7 балл, - 4,2, ФудМастер- 3,9 екендігі айқын болды.

Сурет 11 - Компаниялардың Астана, Қарағанды қалалары нарығында бағалануы (балл)
Ескерту: Сауалнама нәтижелері бйынша автормен жасалған
Өнімнің бәсекеге қабілетті болуына бірнеше факторлар әсер ететіндігін атап өткен болатынбыз. Автордың пайымдауынша, өнімнің бәсекеге қабілеттілігі үш фактормен сипатталады: сапа, баға және тауардың тартымдылығы. Өнім сапасына тауардың халықаралық сапа стандартына сәйкес келуі, экологиялық жағынан таза, адам ағзасына пайдалы болу қасиеттерін жатқызсақ, баға саясатына маркетингтік зерттеу бойынша анықталған, белгіленген өнім бағасы, яғни, нарықта баға стратегиясын анықтауды жатқзуға болады. Ал өнімнің тартымдылығын жарнамалау, сауда белгісін айқындау және оны нығайту, өнімнің сыртқы келбетін тартымды қылдыру және т.б. қасиеттері сипаттайды.
Маркетингтік зерттеу арқылы тұтынушылардың аталған үш фактордың қайсысы басты көрсеткіш болып табылатындығы және олардың әрқайсысының өнімнің бәсекеге қабілетті болуында алатын үлесі қандай екендігі анықтады.

Сурет 12 - Тұтынушылардың өнім таңдауына әсер ететін факторлар
Ескерту: Сауалнама нәтижелері бойынша автормен жасалған
Көріп отырғанымыздай, тұтынушылардың 56% өнімді таңдар алдында тауардың сапасына назар аударады. Бұл дегеніміз бүгінде тұтынушылар үшін өнімнің сапасы жоғары болуы аса маңызды. Сол себепті, өнімнің сапасы барлық технологиялық үрдіс кезеңдерінде қадағаланып отырылуы қажет, қадағалау жүйесі жақсы жүзеге асырылуы тиіс. Басты назар сенімділікті арттыру мақсатына, яғни жабдықтарды сапалы құрама бөлшектермен қамтамасыз ету, жоспарлы-тексеру жөндеу жұмыстарын жүргізіліп тұрылуы қажет.
Тұтынушылар арасында сауалнамалар жүргізу арқылысонымен қатар, ішкі нарықтағы сүт өнімдерінің сапалық және бәсекеге қабілеттілік деңгейі анықталды. Келесі кестеден сүт өнімдеріне қатысты әрбір көрсеткіштің тұтынушылар үшін маңыздылығын көре аламыз.
Кесте 2 - сүт фабрикасы өнімдерінің сапа көрсеткіштерінің салыстырмалы маңыздылық коэффициенттерін анықтау
Сапа көрсеткішінің атауы
Эксперттің балдық бағасы
Орташа балл
Маңыздылық коэффициенті
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Дәмі
8
7
10
8
9
8
8
7
7
8
8,0
0,139
Сіңімділігі
9
8
6
10
8
8
7
8
9
8
8,1
0,141
Өңделу деңгейі
9
8
9
9
8
10
8
10
9
8
8,8
0,153
Иісі
7
8
8
6
9
8
7
9
8
7
7,7
0,134
Түсі
7
6
9
6
7
9
9
8
9
6
7,6
0,132
Құнарлылығы
10
8
9
10
9
10
9
7
8
9
8,9
0,155
Табиғилығы
9
7
9
8
8
9
8
10
9
7
8,4
0,146
Ескерту: Сауалнама нәтижелері бойынша 11 - ақпарат көзіне сүйене отырып автормен жасалынған
Жүргізілген сараптама қорытындысы бойынша, ЖШС сүт өнімдерін қолданудағы тұтынушылардың басты назар аударатын көрсеткіштері: ең бірінші орында - өнімнің құнарлылығы (0,155), екінші орында - өңделу деңгейі (0,153), үшінші орында - өнімнің табиғилығы (0,146) болып отыр. Аталған қасиеттер маңыздылығы жағынан негізгі мәнге ие болып отырғандығы байқалды.
Келесі кестелерде ішкі нарыққа ұсынылатын сүт өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігінің деңгейлерін бағалау үшін тұтынушыларға кеңінен танымал болған отандық өндірушілердің қарамағында өндірілетін өнімдері қарастырылады.
Кесте 3 - Нарықтағы сүт өнімдерін шығаратын компаниялардың қаймақ өнімдерінің сапалық қасиеттерін бағалау.
Сауда белгісінің атауы
Дәмі
Сіңімділігі
Өңделу деңгейі
Иісі
Түсі
Құнарлылығы
Табиғилылығы
Өнімнің сапалық деңгейі
Сапалық тұғыры

8,5
8,6
9,3
8,2
7,4
8,3
8,0
8,50
1

8,1
8,2
8,4
7,9
7,5
8,2
7,8
8,01
3

7,2
6,9
7,0
6,7
6,4
7,3
6,9
6,91
6

8,0
8,1
8,8
7,7
7,6
8,9
8,4
8,21
2

8,2
8,0
8,0
7,3
7,5
8,4
8,1
7,93
4

7,4
8,0
7,8
6,8
6,2
7,7
7,9
7,40
5
Маңыздылық коэффициенті
0,145
0,146
0,150
0,136
0,130
0,149
0,144


Ескерту: Сауалнама нәтижелері бойынша автормен жасалынған

Көрсетілген өнімдердің арасынан компаниясы өндіретін қаймақ өнімдері сапалық көрсеткіштерінің деңгейі бойынша ең жоғарғы көрсеткішке ие болды - 8,50. Одан кейінгі орындарда - 8,21 және - 8,01 болып отыр. Көпшілікке бұрыннан таныс болып қалған бұл өнімдер Астана, Қарағанды қалаларында өздерінің сапалық қасиеттері жағынан тұтынушылар тарапынан үлкен сұранысқа ие.
Кесте 4 - Компания сүт өнімдерінің тартымдылық қасиеттерін бағалау


Сауда белгісінің атауы
Өнімнің тартымдылық көрсеткіштері, орташа балмен
Тартым
дылық деңгейі
Тартым
дылық тұғыры
Сауда белгісінің танымал
дығы
Компания
ның өніміне деген
сенімділік
Тұтынушы-
лардың таңдау еркіндігі

Орам дизайні

9,7
9,3
9,0
9,1
9,28
1

8,9
8,5
8,4
8,0
8,40
3

7,0
6,7
6,8
6,6
6,78
5

9,0
9,1
8,9
9,2
9,05
2
>
7,3
7,0
6,9
7,2
7,10
4

6,3
6,0
6,1
6,3
6,18
6
Маңыздылық коэффициенті
0,258
0,249
0,247
0,248


Ескерту: Сауалнама нәтижелері бойынша 11 - ақпарат көзіне сүйене отырып автормен жасалынған

Өнімдердің тартымдылық қасиеттер деңгейін анықтау үшін өнімнің танымалдығы, таңдау еркіндігі, сауда белгісінің беделі және сыртқы қорабының пішіні деген параметрлерін ескере отырып анықтадық. Осы көрсеткіштер ішінен өнімнің танымалдығы (0,258) мен компания өнімдеріне тұтынушылардың сенімділігі (0,249) тұтынушылар тарапынан жоғары мәнге ие болды. Тұтынушыларды тауарды сатып алуға итермелейтін әдіс тұтынушыларды тарту, қызықтыру, ең сенімді, ең пайдалы, сапал өнім ретінде көрсете білу, яғни, жарнамалау. Бұл әдіс арқылы тауардың танымалдығын арттырып, тұтынушыны барынша жаулап алуға мүмкіндік береді.
Өнімнің тартымдылық қасиеттері бойынша және өнімдері тұтынушылар тарапынан жоғары бағаға ие болды. Өнімдерінің танымалдылығы мен тұтынушылардың талғамдарынан шығуы бәсекелес өнімдерден ерекшеленуіне алып келді.
Келесі кезекте, сүт өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігінің деңгейлерін бағалау болып отыр. Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалау мына формула арқылы есептеледі:
БҚ=С/Б*Т [11].
Мұндағы, БҚ - өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің деңгейі, С - өнімнің сапалық сапалық қасиеттернің деңгейі, Т - өнімнің тартымдылық қасиеттері, Б - өнімнің нарықтық бағасы.


Кесте 5 - Сүт өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігінің деңгейлерін бағалау
Сауда белгісінің атауы
Бәсекеге қабілеттілігінің көрсеткіштері
Бәсекеге қабілеттілігінің деңгейі, БҚ
Бәсекелік тұғыры

Сапа деңгейі
Тартымдылық деңгейі
Нарықтық бағасы, тг



8,50
9,28
180
0,438
1

8,01
8,40
161
0,418
3

6,91
6,78
149
0,314
5

8,21
9,05
170
0,437
2

7,93
7,10
158
0,356
4

7,40
6,18
153
0,298
6
Ескерту: Сауалнама нәтижелері бойынша 11 - ақпарат көзіне сүйене отырып автормен жасалынған

Бәсекеге қабілеттілікті анықтау негізінде бірінші орынға ие болған сауда белгісінің өнімі, екінші орында - , ал үшінші орында- болып отыр. Алайда, уақыт келе бұл көрсеткіштер нарық жағдайына байланысты жиі өзгеріске ұшырап отырады.
Аталған зерттеулер нәтижесінде өткізілетін өнімдердің тұтынушылар көңілінен шығып, бәсекеге қабілетті болуы жолында жоғары сапалы болуы ең басты шарт екендігі дәлелденіп отыр. Кәсіпорынның бәсекеге қабілетті болу негізінде басты назар аударатыны біріншіден сапа, одан кейін баға мен тартымдылығы. Алайда, қалған екі факторларға да үлкен мән берген жөн. Себебі, кәсіпорын ұсынып отырған өнім орта тап халқына бағытталуы тиіс болғандықтан, өнім бағасы мен тартымдылығы да тұтынушы үшін келісімді болуы қажет.
Жоғарыдағы мәліметтерге сүйене отырып, ЖШС Қарағанды, Астанада қалалары нарығындағы сүт өндіретін көшбасшы өнеркәсіп ретінде танымал болып, жергілікті нарықты қанағаттандырып отыр. ЖШС-і халықты тек жоғары сапалы, экологиялық таза өнімдермен қамтамасыз етіп отыр. Өнім сапасын қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасының заңды талаптарын орындап, МС ИСО 9001, 14001,22000 менеджмент талаптарын үнемі сақтайды және сол арқылы өнімдердің жоғары тұтыну қасиеттерін қамтамасыз етіп отырады. Алайда, ЖШС компаниясының бүкіл Қазақстан нарығында орын алуы үшін әлі де бірталай жұмыстарды атқару қажет екендігін атап өткен жөн.
Сүт өнімдерінің бәсекеге қабілеттілік деңгейі оның тұтынушылық қасиеттерімен сипатталады. Яғни, сүт өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігіне өнімнің табиғылығы, дәмі, бағасы, сақталу мерзімі, санитарлық гигиеналық жайы, орамасының тартымдылығы және тағы да басқа да факторлар әсер етеді.
2.3 Өнім сапасына әсер ететін факторлар
Өнім сапасына көптеген факторлар әсер етеді. Біріншіден, бұл факторларды сыртқы және ішкі деп бөлуге болады. Сыртқы факторлар өндірістің қызметіне байланысты болып келеді. Оларға: экономикалық, техникалық, әлеуметтік психологиялық, саяси және т.б. жатады. Ал ішкі факторларға өнім сапасын қалыптастыруға әсер ететін көрсеткіштер: бәсекелестік, нормативтік құжат, тұтынушылар арасындағы өндірістің имиджі жатады. Өнім сапасының қалыптасуына жататын факторлар шикізаттың сапасы, материалдар, өнімнің конструкциясы және технлогиялық процестің сапасы бойынша жіктеледі.
Негізінен, өнім сапасына ықпал ететін факторларды объективті және субъективті деп бөліп қарастыруға болады. Объективті факторларға: ғылыми техникалық прогресстің енгізілуі, нормативтік техникалық құжаттамалар, стандарт деңгейі, дизайны, т.б. жатады. Ал субъективті факторларға жататындар: қызметшілердің тәжірибесі, кәсіпкерлігі, еңбек мәдениеті, материалды және моральдық рухты көтеру, психо физиологиялық еңбек шарты.
Сондай - ақ, кәсіпорынның экономикалық жағдайына сыртқы және ішкі факторлар әсер етеді. Кәсіпорынның сыртқы ортасына экономикалық, әлеуметтік, саяси факторлар және ғылыми техникалық прогресстер ықпал етеді.
Кәсіпорынның сыртқы ортасы
Кәсіпорынның сыртқы ортасы
Кәсіпорынның ішкі ортасы
Экономикалық
Тұтынушылар
Әлеуметтік
Қызметкерлер
Саяси
Бәсекелестер
Жеткізушілер
Ғылыми техникалық прогресс
Сурет 13 - Кәсіпорынның ішкі және сыртқы орта факторлары
Ескерту: автормен дайындалған.
Аталған сыртқы факторлардың ішінде кәсіпорынға көбірек ықпал ететін экономикалық және саяси факторлар. Экономикалық факторларға инфляция деңгейі, экономиканың жалпы жағдайды, жұмыссыздық деңгей жатады. Ал саяси факторларды атап өтетін болсақ, олар үкіметтің тұрақтылығын, салық саясатын, мемлекеттік заңдылықтарды қамтиды.
Жоғарыда атап өткен көрсеткіштер ЖШС сияқты кәсіпорындар үшін маңызды әсер ету күштерінің бірі болып табылады. Ұсынылатын өнімнің көлемі, көбінесе, әлеуетті тұтынушылардың төлем қабілеттілігіне және өндіріс аймағының экономикалық даму деңгейіне байланысты.
Ал кәсіпорынға әсер тигізетін факторларға тоқтала кетсек, кәсіпорынға ең басты кедергіні бәсекелестер туғызады. Басты бәсекелестерге төмен бағамен ұсынатын ұсақ компаниялар немесе қиын жұмыстарды атқара алатын ірі өндіруші кәсіпорындар жатуы мүмкін.
Кәсіпорынға тікелей әсер ететін ортаны талдау мақсаты, нарық жағдайын және дамуын бағалау, кәсіпорынның бәсекелестер арасында алатын орнын анықтау.
Диссертациялық жұмыстың теориялық бөлімінде өнімнің бәсекеге қабілеттілігіне өнімнің сапасы және бағасы факторлырыың әсері өте зор. Сапаны қамтамасыз ету жолында экономикалық өлшенген сұрақтарды шешу кәсіпорынның ұзақ өмір сүруіне максималды пайда әкеліп, экономикалық өркендеуіне негіз болады.
Жоғарыда көрсетілген факторлардың барлығы да бір - бірімен өте тығыз байланысты. Осы көрсеткіштерді ескере отырып, кез - келген компанияны ұзақ мерзімге негіздейтін жоспар, яғни стратегия құру арқылы пайданы барынша максималдауға болады. Әрбір стратегия кәсіпорынды дамыту болжамының нәтижесі болып табылады. Стратегия өнім сапасы ерекшеліктерін ескере отырып қажетті бәсекелестік артықшылықтарды әзірлеуге мүмкіндік береді. Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін жоғарылату стратегиясының жүйесін атап көрсетуге болады:
Кәсіпорынның сыртқы ортада жүзеге асыратын шаралары. Оған жататындар: тауар бағасын белгілеу, жабдықтаушылармен қарым-қатынас орнату, ақша және бағалы қағаздар нарығындағы іс-әрекет, транзакциялық шығындарды төмендету және т.б.
Кәсіпорынның ішкі ортада жүзеге асырылатын шаралары: өндіріс шығындарын төмендету, инвестициялыққызметті жүзеге асыру, қызметкерлерді ынталандыру, ақпаратпен қамтамасыз ету стратегиялары.
Кәсіпорынның стратегиялық шешімдерін қабылдау үшін сол кәсіпорынның нарықта алатын орнын, оның бәсекелестің позициясын үнемі бақылап отыру қажет. Кәсіпорынның қазіргі жағдайын нарық жағдайымен және оның әлеуетімен салыстыруды SWOT талдау деп атайды. SWOT дегеніміз - бұл төрт ағылшынның қысқарған сөзі: S - күшті жақтары, W - әлсіз жақтары, O - мүмкіндіктері, T - қауіп-қатерлер.
Мүмкіндіктер жағымды тенденциялар, пайда мен сату көлемінің ұлғаюына әкелетін сыртқы ортаның құбылыстарымен түсіндіріледі. Кәсіпорынның мүмкіндіктеріне кәсіпорын мен халықтың табысының өсуі, бәсекелестердің жайғасымдарының әлсіреуі және т.б. жатады.
Ал қауіп-қатердеп, қажетті әсердің жоқтығынан кәсіпорынның бәсекелестік дәрежесін әлсірететін кері тенденциялар мен құбылыстарды айтамыз. Қауіп-қатер қатарына халықтың сатып алушылық қабілетінің төмендеуін, жағымсыз демографиялық өзгерістерді, мемлекеттік реттеудің қатаюын жатқызуға болады.

Кесте 6 - сүт фабрикасының қазіргі жағдайын SWOT - талдау
Күшті жақтары
Әлсіз жақтары
1. Компанияның тұрақты қаржылық жағдайы;
2. Компания өнім түрлерінің кеңдігі;
3. Компанияның сүт өнімдеріне тұтынушылар тарапынан сұраныстың артуы;
4. Икемді баға саясаты;
5. Маркетингтік салаға ерекше көңіл бөлінуі;
6. Сатып алушылар арасында сауда белгісінің танымалдығы;
7. Жоғары білімді және білікті басшылық;
8. Сүт өнімдердің табиғилығы;
9. Құжаттардың тек қазақ тілінде рәсімделуі;
10. Кәсіпорында инновациялық белсенділіктің жоғарлылығы
1. Шикізат қоймасының алыста орналасуына байланысты қосымша көлік шығындары;
2. Кейбір мамандықтар бойынша білікті манмадардың жетіспеуі;
3. Кейбір өндірістік қуаттардың толық іске қосылмауы;
4. Сүт саласы кәсіпорындарында халықаралық сапа стандарттарына толығымен өтпеуі;
5. Бәсекеге қабілетті өнім өндіруге мүмкіндік беретін алдыңғы қатарлы технологиялармен жабдықталу деңгейінің төмен болуы.
Мүмкіндіктер мен перспективалар
Қауіп - қатерлер
1. Сүт өнімдеріне сұраныстың жылдан жылға артуы;
2. Қазақстанның ірі қалалары нарығындағы өз үлесін кеңейту;
3. Өнімнің түрлерін кеңейту;
4. Жаңа өнім түрлерін шығаруда жаңалықтар енгізу жолында пайдалану;
5. Компанияның қаржы жағдайының жақсаруы;
6. Ұсынылатын өнімдерінің тек жоғары сапалы болуы.
1. Қазақстандағы тұрақсыз экономикалық ахуал;
2. Инфляция деңгейі;
3. Әлем бойынша қаржы дағдарысы;
4. Халықтың әл - ауқатының өзгеруі;
5. Жаңа бәсекелестердің пайда болуы;
6. Тұтынушылардың тауарға деген талаптарының күрт өзгеруі;
7. Шикізаттың терең өңделмеуі;
8. Негізгі құрал-жабдықтардың тозуы;
9. Ірі қара мал басының жұқпалы аурулары;
10. Сапаны бақылау жүйесінің әлсіздігі;
11. Мамандандырылған жұмыс күшінің жетіспеушілігі.
Ескерту - Зерттеулер негізінде автормен дайындалған.

SWOT-талдау әдісі компаниясының күшті және әлсіз жақтарын, мүмкіндіктері мен кедергілерін анықтауға мүмкіндік берді. Компания ұзақ мерзімді мақсаттарына қол жеткізу жолында аталған қауіп- қатерлерді ескере кеткен жөн. Бұл әдістемелік тәсіл кәсіпорынның бәсекеге қабілетттілігін дамытуға мүмкіндік береді, яғни, кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілікті айқындау негізінде сыртқы және ішкі факторларын анықтап, талдауға бағыт береді.
Талдау нәтижесі көрсеткендей, аталған компанияның күшті жақтары мен мүмкіндіктерінен гөрі оның дамуына кедергі келтіретін факторлар,яғни, қауіп- қатерлердің көп екендігі байқалынды. Сол себепті, болашақта болуы мүмкін қауіп - қатерлерді анықтап, кәсіпорынның әрі қарай дамуы үшін дұрыс басқара білу және дұрыс стратегияны құру әрбір кәсіпорын үшін аса маңызды болып табылады. Сонымен, бұл анализді жүргізудің басты мақсаты кәсіпорынның күшті жақтарын одан әрі дамыту, әртүрлі кедергілерді ескере отырып, барлық мүмкіндіктерді пайдаланып, әлсіз жерлерді күшейту болып табылады.




















3. ЖШС ӨНІМДЕРІНІҢ САПАСЫН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ЖӘНЕ БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІН АРТТЫРУ

3.1 ЖШС сүт фабрикасының өнімдерінің сапасын
басқаруды жетілдіру

Кез - келген кәсіпорынды басқару өте күрделі, ол арнайы білім мен тәжірибені қажет ететін интеллектуалды қызмет атқару болып табылады. Қазіргі таңдағы сапаны басқару нарық тұтынушыларының сұранысын қанағаттандыру, тұтынушылардың болашақтағы қажеттілігі мен сұраныстарын қанағаттандыратын жаңа өнімді, қызметті жетілдіру, соған байланысты амал-тәсілдер мен іс-шаралар ұйымластырылуы қажет. Сапаны басқару саясаты міндетті түрде маркетингтік зерттеулер нәтижесімен байланысты болуы тиіс.
Автордың пайымдауынша, өнім сапасын сапалы түрде басқару үшін қызметкерлердің теорияны білуі, жұмысқа деген құштарлықтың болуы, білімді өнім сапасын жоғарылатуда қолдана білуі және өз қызметіне деген оң көзқарас пен адалдық болуы қажет. Ал қызметкерлердің аталған шарттарды орындау мақсатында басшының компанияны сапалы түрле басқара білуінің маңызы өте зор.
Негізінен, әр жылдағы кіші фирмалардың банкрот ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономика және кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттыру78 бет
Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты31 бет
Өнімнің бәсекеқабілетін және оның кәсіпорын қызметінің қаржы нәтижесіне тигізетін әсерін талдау56 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Қоғамдық өндіріс факторлары мен фазалары28 бет
Еліміздегі жоғарғы әскери оқу орындарындағы қазақ бөлімінде оқитын болашақ офицер мамандардың кәсіби маңызды сапалық қасиеттерін эксперименттік тұрғыдан зерттеу60 бет
Мұнайгаз өндіретін комплексті дамыту30 бет
Отбасы және мектептің жағдайсыз отбасылармен бірлескен жұмысын ұйымдастыру30 бет
Қүқық қорғау органдары қызметкерлерінің түлғалық психологиялық ерекшеліктерінің кэсіби іс-эрекет табыстылығына әсерін зерттеу58 бет
«Фудмастер» өнімінің бәсекеге қабілеттілігін талдау47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь