Құқықтық сана


Жоспар:

Кіріспе

1.Құқықтық сана ұғымы.
2.Құқықтық сана құрылымы және түрлері.

Пайдаланылған әдебиеттер
1 ҚҰҚЫҚТЫҚ САНА: ҰҒЫМЫ, ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ.
Құқықтық нақтылыкты, кұкықтық және құкык жүйесінің дамуына ыкпал ететін факторларды ерекше түрде тану құқыктық сана болып табылады. Моральмен, дінмен, өнермен, ғылыммен қатар, құкықтық сана қоғамдык сананын нысаны болып саналады, оның өмір шындығын көрсететін өзіне тән ерекше объектісі бар.
Құқықтық сана дегеніміз, адамдардың қолданылып жүрген және тілек ететін құқыққа көзқарасын білдіретін түсініктер мен сезімдердің, бағалар мен мақсаттардың жиынтығы. Мысалы, азаматтардың жаңа заңға мақұлдау немесе жақтырмау, нормативтік құкықтық актінің жобасы жөнінде пайымдау және т.б. түріндегі әсері.
Құқыктық сананың мәні онын бағалаушылық сипатында. Қолданылып жүрген зан нормаларын нақты қоғамдық қатынастармен және әлеуметтік топтардың мүдделерімен арақатынасып белгілей отырып, құкықтық сана құқыктың мүмкіндігінше қандай болуға тиіс екендігін анықтайды. Ол субъектінің қолданылып жүрген құкық нормаларын сақтауға немесе бұзуға деген белгілі бір көзқарасын қалыптастырады. Соның нәтижесінде мұндай баға бұдан әрі мінез-құлық себебіне айналуы мүмкін.
Құкыктық сана әлеуметтік құбылыстарды ерекше бағалай отырып, коғамдық сананың баска нысандарымен өзара әрекет етеді. Мәселен, меншіктің экономикалык санамен қатынастары тұрмыс деңгейі мен тұрмыс салтының алғашкы негіздерінін. бірі ретінде, адамгершілік санамен қатынастары — ізгілік пен зұлымдык тұрғысынан, кұқыктык санамен катынастары олардың заңдылығын тану тұрғысынан қарастырылады.
Құқықтық сана өзінің сабақтастығымен, мәдени-тарихи мазмұнымен күшті. Құкык туралы көзқарастар, түсініктер, идеялар мен теориялар ұрпақтан ұрпакқа сол аркылы беріліп отырады. Өткендегі құқықтық жетістіктердің казіргімен, бір өркениеттің басқалармен қабылдануы соның арқасында болады. Мысалы, рим кұкығының Батыс Еуропа елдерінде қабылдануы, кеңестерден кейінгі көптеген мемлекеттердің құкықтык жүйелерінің батыс конституционализмі мен дәстүрлі нормаларының идеялары мен конструкцияларын кабылдауы. Әртүрлі мәдени-тарихи қоғамдастықтың құқық туралы, реттеу әдістері мен жауапкершілік түрлері туралы түсініктері әртүрлі болады.
Түрлі елдер мен құрлыктардағы құқыктық сананың ерекшеліктері де осыдан.
Жағымды құқықтағы өзгерістердің табиғи ықпалына ұшырай отырып, құкықтык сана құқық жүйесі мен коғамдык қатынастарға күшті кері әсер етеді, дамуға себепші болуы не әлеуметтік процестерді тежеуі мүмкін.
Мысалы, АҚШ-тың бабасы болған негізін калаушылардын, озық кұқықтық санасының Солтүстік Америкадағы қоғамдық процестерді демократияға, бостандық пен гүлденуге калай ілгерілеткені мәлім. Адам мен азамат құқықтарынын, зан үстемдігінің, билікті бөлісудің, тәуелсіз сот әділдігінің идеялары өмірде орнықты, олар осыдан екі жүз жылдан астам уақыт бұрын Тәуелсіздік декларациясы мен АКШ Конституциясында тұжырымдалған болатын және олар дүниежүзілік кұкыктық санаға ықпалын осы кезге дейін жоғалтқан жоқ.
Және басқа бір, неғұрлым жақындағы мысал: көптеген жылдар бойы қалыптасқан әлеуметтік дейтін кұкыктык сана жинақталатын зейнетақы кұкығының дүниежүзілік практикасы негізінде ортақ зейнетакылық құкық қатынастарын толғағы жеткен реформалауға жанталаса «қарсылық көрсетті».
Құқықтык сана — сан қырлы феномен. Онын жеке адам мен қоғамның рухани даму ерекшеліктеріне байланысты өз құрылымы бар. Құкықтық сананы негізгі екі элемент: қашықтық психологы және қашықтық идемология құрайды.
Құқықтық психология болып жатқан окиғалар мен кұбылыстардан кызбалықпен, тіпті есі кете терең өсер алуға кабілетті адамға тән психикамен байланысты. Ол кұкықтык санада көбінесе стихиялы түрде, құыққа және құқықтық шындыққа көзқарас бейнеленетін сезім, көңіл күйі, сүйкімділік пен сүйкімсіздік, реніш түрінде қалыптасады. Мәселен, бұл жасаған қылмыс
Пайдаланылған әдебиеттер:
А. Ибраева, Г. Әлібаева, Қ.Айтхожин «Құқықтану» Алматы 2006 ж.
Баянов «Мемлекеттік құқық негіздері» Алматы 2003ж.
Құнқожаев «Құқық негіздері»

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жоспар:
Кіріспе
1.Құқықтық сана ұғымы.
2.Құқықтық сана құрылымы және түрлері.
Пайдаланылған әдебиеттер

1 ҚҰҚЫҚТЫҚ САНА: ҰҒЫМЫ, ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ.
Құқықтық нақтылыкты, кұкықтық және құкык жүйесінің дамуына ыкпал
ететін факторларды ерекше түрде тану құқыктық сана болып табылады.
Моральмен, дінмен, өнермен, ғылыммен қатар, құкықтық сана қоғамдык сананын
нысаны болып саналады, оның өмір шындығын көрсететін өзіне тән ерекше
объектісі бар.
Құқықтық сана дегеніміз, адамдардың қолданылып жүрген және тілек
ететін құқыққа көзқарасын білдіретін түсініктер мен сезімдердің, бағалар
мен мақсаттардың жиынтығы. Мысалы, азаматтардың жаңа заңға мақұлдау немесе
жақтырмау, нормативтік құкықтық актінің жобасы жөнінде пайымдау және т.б.
түріндегі әсері.
Құқыктық сананың мәні онын бағалаушылық сипатында. Қолданылып жүрген
зан нормаларын нақты қоғамдық қатынастармен және әлеуметтік топтардың
мүдделерімен арақатынасып белгілей отырып, құкықтық сана құқыктың
мүмкіндігінше қандай болуға тиіс екендігін анықтайды. Ол субъектінің
қолданылып жүрген құкық нормаларын сақтауға немесе бұзуға деген белгілі бір
көзқарасын қалыптастырады. Соның нәтижесінде мұндай баға бұдан әрі мінез-
құлық себебіне айналуы мүмкін.
Құкыктық сана әлеуметтік құбылыстарды ерекше бағалай отырып, коғамдық
сананың баска нысандарымен өзара әрекет етеді. Мәселен, меншіктің
экономикалык санамен қатынастары тұрмыс деңгейі мен тұрмыс салтының алғашкы
негіздерінін. бірі ретінде, адамгершілік санамен қатынастары — ізгілік пен
зұлымдык тұрғысынан, кұқыктык санамен катынастары олардың заңдылығын тану
тұрғысынан қарастырылады.
Құқықтық сана өзінің сабақтастығымен, мәдени-тарихи мазмұнымен күшті.
Құкык туралы көзқарастар, түсініктер, идеялар мен теориялар ұрпақтан
ұрпакқа сол аркылы беріліп отырады. Өткендегі құқықтық жетістіктердің
казіргімен, бір өркениеттің басқалармен қабылдануы соның арқасында болады.
Мысалы, рим кұкығының Батыс Еуропа елдерінде қабылдануы, кеңестерден
кейінгі көптеген мемлекеттердің құкықтык жүйелерінің батыс
конституционализмі мен дәстүрлі нормаларының идеялары мен конструкцияларын
кабылдауы. Әртүрлі мәдени-тарихи қоғамдастықтың құқық туралы, реттеу
әдістері мен жауапкершілік түрлері туралы түсініктері әртүрлі болады.
Түрлі елдер мен құрлыктардағы құқыктық сананың ерекшеліктері
де осыдан.
Жағымды құқықтағы өзгерістердің табиғи ықпалына ұшырай отырып,
құкықтык сана құқық жүйесі мен коғамдык қатынастарға күшті кері әсер етеді,
дамуға себепші болуы не әлеуметтік процестерді тежеуі мүмкін.
Мысалы, АҚШ-тың бабасы болған негізін калаушылардын, озық кұқықтық
санасының Солтүстік Америкадағы қоғамдық процестерді демократияға,
бостандық пен гүлденуге калай ілгерілеткені мәлім. Адам мен азамат
құқықтарынын, зан үстемдігінің, билікті бөлісудің, тәуелсіз сот әділдігінің
идеялары өмірде орнықты, олар осыдан екі жүз жылдан астам уақыт бұрын
Тәуелсіздік декларациясы мен АКШ Конституциясында тұжырымдалған болатын
және олар дүниежүзілік кұкыктық санаға ықпалын осы кезге дейін жоғалтқан
жоқ.
Және басқа бір, неғұрлым жақындағы мысал: көптеген жылдар бойы
қалыптасқан әлеуметтік дейтін кұкыктык сана жинақталатын зейнетақы
кұкығының дүниежүзілік практикасы негізінде ортақ зейнетакылық құкық
қатынастарын толғағы жеткен реформалауға жанталаса қарсылық көрсетті.
Құқықтык сана — сан қырлы феномен. Онын жеке адам мен қоғамның рухани
даму ерекшеліктеріне байланысты өз құрылымы бар. Құкықтық сананы негізгі
екі элемент: қашықтық психологы және қашықтық идемология құрайды.
Құқықтық психология болып жатқан окиғалар мен кұбылыстардан
кызбалықпен, тіпті есі кете терең өсер алуға кабілетті адамға тән
психикамен байланысты. Ол кұкықтык санада көбінесе стихиялы түрде, құыққа
және құқықтық шындыққа көзқарас бейнеленетін сезім, көңіл күйі, сүйкімділік
пен сүйкімсіздік, реніш түрінде қалыптасады. Мәселен, бұл жасаған қылмыс
жөнінде ашынушылық және оның құрбанына жаны ашушылық, әділ сот үкіміне
канағаттану сезімі; қылмыстық жазадан қорку немесе Конституцияны құрметтеу
болуы мүмкін.
Құқықтык сезімдер, көңіл-күй кеп жағдайда әлеуметтік ортаның, жеке
адамның тікелей араласатын ортасының ықпалының әсерімен калыптасатынын
ескеру керек. Көптеген социологиялық зерттеулерде адамнын белгілі бір
ортада болғанда, өзі басқа адамдармен байланыс жасамаған кездегіге
қарағанда, көбінесе мүлде өзгеше сезініп, ойлап, әрекет жасайтыны атап
өтілген. Жеке адамның құқықтык санасының деңгейі мен ерекшеліктерін анықтау
үшін оның отбасының, ұжымының, бейресми араласатын топтарының және тиісті
әлеуметтік жіктерінін әлеуметтік-құнды бағдарын білу қажет болатыны
сондықтан.
Құқыктық сананың құбылмалы элементі көніл күйі болып табылады, өйткені
ол өзгеріп отырады, құқықтық идеяларды таратудың кемегімен иландыру мен
көтермелеуге сәйкес келетін саналы әсерге бейім болуы мүмкін.
Адамдардың дағдысына, олардың тұрмыс салтына енетін нәрсе құқықтық
сананың белгілі бір әдет-ғұрыптар мен дөстүрлерді сақтауға байланысты
тұрақты элементтерін айқындайды. Қылмыстык, қылмыстық атқару, әкімшілік,
сондай-ак азаматтық кұқықта сол заңдарға қоғамдық құқықтык сана арқылы және
оның мақүлдауымен адамдардың әдет-ғұрпымен енгізілген кінәден арылу туралы,
зиянды жуып-шаю туралы, моральдык нұксаннын орнын толтыру туралы ережелер
кездесетіні анық.
Құқықтык санадағы дәнекер элемент - жеке адамның өз әрекеттерінің
заңдылығын өзінің бағалауы. Өздерінін ниетін, мотивтері мен қылықтарынсын
көзбен және дер кезінде баға-ай білу оның адам мінез-құлқындағы
реттеуіштік, алдын алушылық, немесе, керісінше, белсендірупіілік релін
айқындайды. Өзін-өзі бағалау өзінін занды өрекетгеріне қанағаттану немесе
істелген ісі үшін ұялу, өкіну сезімінен көрінуі мүмкін. Адам ожданының
көрінісі ретінде ұялу, опыну онын мінез-құлқындағы құқықтык ауыткуды тежей
алады. Жеке адамның құқыктық психологиясында ішкі өзін-өзі бағалау дағдысьш
қалыптастыру - жеке адамды құкықтык тәрбиелеудің және жалпы әлеуметтендіру
процесінің міндеті.
Құқықтық идеологіія дегеніміз құқықтық сананың құқыкты және құқықтык
өмір шындығының кұбылыстарын тұғырнамалық түрде бейнелеп, бағалайтын заңдық
ұғымдарды, принциптерді, теорияны құрайтын жоғарғы қабаты. Адамның
күнделікті тәжірибесіне сыйып кететін құқыктық шындықтарды әдеттегі,
сезімдік қабылдауға ұксас құкықтық психологиядан айырмашылығы-құқықтық
идеология бейне бір құкықтық бағалаудын рационалдық денгейіне сәйкес
келеді, құқық пен мемлекет құбылыстарын ой елегінен неғұрлым терең өткізуді
бейнелейді.
Құқықтық идеологияға құқықты қоғам қажеттеріне сай келетін
идеологиялық жағынан жетілген мәдени-тарихи доктрина етіп көрсету үшін онын
мәнін, әлеуметтік құндылығын ашып беруге ұмтылыс тән. Бұған табиғи құқык
концепциясы, нормативтілдік теория, құкық пен мемлекеттің марксистік
доктринасы мысал бола алады.
XXI ғасырдың табалдырығында Казақстан принципті түрде жаңа әлеуметтік-
тарихи және геосаяси жағдайда отыр. Мемлекеттік құқықтық реформа
бағдарламасын (1993 ж.) негізінен орындағаннан кейін оған да Қазақстанның
мемлекеті мен азаматтары үшін Республика Президентінің Казақстан 2030
стратегиясынан туындайтын және оны мемлекеттік-құқықтық салада нығайтатын
жаңа құқықтык идеология керек болмай қоймайды.
Бұл құкыктық идеологиянын концептуалдық параметрлері:
1.Құкықтық идеология Казақстан Республикасының стратегиялық максаттары
үшін өткендегі жөне казіргі дүниежүзілік юриспруденцияның зан теориясы мен
тәжірибесінен сындарлы жөне пайдалы дегеннін бәрін алуға тиіс.
2.Құқыктық идеология Қазақстан қоғамы дамуының тұрактылығы мен саяси
топтасқандығына жәрдемдесуге тиіс.
3.Құқықтық идеология ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
“Құқықтық сана және құқықтық мәдениет”
Құқықтық сана және құқықтық мәдениет
Құқықтық сана түсінігі
Қоғамдық және құқықтық сана
Құқықтық сана және мәдениет
Құқықтық сана, жалпы түсінігі
Құқықтық сана және құқықтық мәдениет жайында
Құқықтық сана және құқықтық мәдениет туралы
Қазіргі заманымыздағы құқықтық сана
Құқықтық сана мен құқықтық мәдениет құқықтық әрекет етуді қамтамасыз ету
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь