Сыртқы экономикалық қызметті мемлекеттік реттеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ МЕН МАҢЫЗЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.1 Сыртқы экономикалық қатынастардың экономикалық теориясы ... ... ... ...8
1.2 Сыртқы экономикалық қатынастарды жүргізудің негізгі қағидаттары ... .22
1.3 Сыртқы экономикалық саясаттағы экономикалық қоғамдастықтың маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28

2 ҚАЗАҚСТАНДА СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ДАМУ БАРЫСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
2.1Қазақстан Республикасы сыртқы экономикалық қызметін талдау ... ... ... .33
2.2Сыртқы экономикалық қызметті реттеудегі тарифтік және бейтарифтік әдістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
2.3Сыртқы экономикадағы Қазақстандағы кедендік саясаты ... ... ... ... ... ... ..45


3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ...54
3.1 Қазақстан Республикасының сыртқы шеңберінің даму жолдары ... ... ... .54
3.2 Сыртқы саудаға бағытталған өндірістердің инвестициялық тартымдылығын дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .73

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .76
Экономикамыз өтпелі кезеңнен өтіп, халқымыздың әлеуметтік, демографиялық, саяси қорғалған деп санауға болатын уақытта, алдағы тұрған басты мақсаттардың бірі әлемде күшті дамыған мемлекеттерінің қатарына кіру және оған жетудің ең басты шарттарының бірі болып өнеркәсіп, өндірісті ары қарай дамыта отырып, экспортты арттыру. Меркантилистер іліміне сүйенсек, мемлекет баюының басты шарты – экспортты көбейтіп, импортты барынша азайту.
Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан – 2030» стратегиясы Қазақстан дамуының жаңа кезеңі деген «Ішкі және сыртқы саясатымыздағы аса маңызды 30 серпінді бағыт» атты 2011 жылдың 28 ақпанда Қазақстан халқына Жолдауында: «...біздің ауқымды алқаптарымыз, ауыл шаруашылығы жерлеріміз — орасан зор әлеуетіміз. Көптеген өлшемдер бойынша біз Канада мен Австралияға ұқсаспыз, бізге тек бір нәрсе — олардың өнімділігі мен экспорттық әлеуеті жетіспейді», - деп, айтылғанын ескерсек, онда экономикамыздың қазіргі уақыттағы мемлекетіміздің ішкі қажеттілігін қанағаттандыруын және мемлекет мүмкіншілігінің әліде мол екендігін есепке ала отырып, экспортты бар мүмкіншілігінше дамытып, одан көп мөлшерде пайда алуымыздың мүмкіншілігі зор./1/ Осы жағдайды жүзеге асыра отырып, одан алынған пайданың, яғни шетел қаржысының мемлекет қоржынына құйылатынына анық екенін түсіне білсек, экономикалық байлықтың бірден-бір нысаны экспорт екенін түсінуге болады.
«Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» 2010 жылдың 1 наурызда Қазақстан Республикасының Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында: «Қазақстан жақын он жыл ішінде өз азаматтары үшін өмір сүрудің жоғары стандарттарын жасай отырып, әлемнің дамыған 50 елдің қатарына қосылуға тиіс деген стратегиялық мақсатқа ұмтылуға тиіспіз, - деген еді, біздің Президентіміздің алға қойған мақсаттарына жету үшін елімізде кәсіпкерлікті дамыту жолында, олардың экспортқа деген қызығушылығын арттыру қажет.
Экономика ғылымына үлкен үлес қосқан әйгілі қазақтың жазушысы, экономика ғылым докторы, профессор Г.М. Осипова «Экономикалық теория негіздері» атты еңбегінде экспорт туралы былай жазады: «...алдағы кезеңде экспортқа бағытталған өндірісті дамыту, дәстүрлі тауарларды жаңа нарықтарға қарай жылжыту есебінен өнім тарату көлемін ұлғайту, экспорттың экономикалық тиімділігі мол құрлымын жақсартуды арттыру, әлемдік және ішкі нарықта Қазақстандық өнімдердің бәсекелік қабілеттерін көтеру, сыртқы сауданың қаржылық, көліктік және ақпараттық инфрақұрлымдарын дамыту көзделінуде», - деп, экспортқа бағытталған өндірісті дамыту барысында елде бар дәстүрлі тауарларды нарыққа шығарып, шетелдерге тиімді экспорттау керек екендігін айтқан еді[4].
«Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» 2010 жылдың 1 наурызда Қазақстан Республикасының Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында: «Қазақстан жақын он жыл ішінде өз азаматтары үшін өмір сүрудің жоғары стандарттарын жасай отырып, әлемнің дамыған 50 елдің қатарына қосылуға тиіс деген стратегиялық мақсатқа ұмтылуға тиіспіз, - деген еді, біздің Президентіміздің алға қойған мақсаттарына жету үшін елімізде кәсіпкерлікті дамыту жолында, олардың экспортқа деген қызығушылығын арттыру қажет.
Қазақстан Республикасының Үкіметі көтеріңкі құны қосылған өнімдері экспорттауға несие берудің және сақтандырудың тетігін қалыптастыру негіздерін жасайды. Осы бағытта несие беруді дамыту мен Қазақстандық экспорттерлердің әлемдік нарыққа шығуларын оңайлату мақсатында экспорттық-импорттық құрлымын жасау, сонымен бірге кейбір жекелеген елдер мен аймақтарға қатысты іріктемелі сыртқы экономикалық саясатты жүргізу көзделінуде.
1. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан – 2030» стратегиясы Қазақстан дамуының жаңа кезеңі. Ішкі және сыртқы саясатымыздағы аса маңызды 30 серпінді бағыт. (II бөлім) (Астана қ., 2011 жылғы 28 ақпан) көзі:ЮРИСТ құқықтық анықтамалық жүйесі.
2. «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Қазақстан республикасының Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. (2010 жылғы 1 наурыз) көзі:ЮРИСТ құқықтық анықтамалық жүйесі.
3. «Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы» атты «Қазақстан – 2030» стратегиясы. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. (1997 жыл қазан айы) көзі: ЮРИСТ құқықтық анықтамалық жүйесі.
4. Қазақстан Республикасының Конституциясы.- Алматы: Қазақстан, 2000.- 96 бет.
5. "Қазақстан Республикасының кедендік аумағына кіргізілетін тауарлардың кедендік құны туралы" Кедендік бақылау агенттігінің 2003 жылғы 16 наурыздағы № 2009 бұйрығы.
6. "Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу пункттерінде бақылау жүргізу кезінде бақылау органдарының әрекеттесуі мен орналасу тәртібі туралы" нұсқаулық. ҚР КБА Төрағасының 2002 жылғы 10 қазандағы № 47 бұйрығы.
7. "Қазақстан Республикасының кедендік шекарасы арқылы орын ауыстыратын тауарларға кедендік бақылау жүргізу бойынша нұсқаулықты бекіту туралы" ҚР Кедендік бақылау агенттігі Төрағасының 2003 жылғы 7 маусымдағы № 335 бұйрығы.
8. Қазақстан Республикасының кедендік органдарының 2004 жылға арналған пост-кедендік бақылау қызметін дамыту бағдарламасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасының Кедендік бақылау агенттігінің 2003 жылғы 27 желтоқсандағы № 587 бұйрығы.
9. Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2000 жылғы 28 қаңтардағы №137 "Қазақстан Республикасында өндірілетін акцизделетін тауарлар мен Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін тауарларға акциздер мөлшерлемелері және 26.11.02. №1257 өзгерістері мен толықтыруларымен ойын бизнесі туралы " қаулы.
10. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 5 маусымдағы "14.11.2000ж. №1713, 20.03.01ж. №372; 09.01.02 ж. №13; өзгерістері бар тауарлардың жеке түрлеріне әкетілімдік кедендік баж мөлшерлемелері туралы" бұйрығы.
11. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 14 тамыздағы № 765 "Қазақстан Республикасының кедендік тарифі" қаулысы.
12. Қазақстан Республикасының "Сыртқы экономикалық қызметі туралы" Заңы. Алматы, Жеті Жарғы, 1997 ж.
13. С.Әкімбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А.Жанайдаров. Экономикалық теория. Оқу құралы. Жалпы редакция С.Әкімбековтікі.- Астана: 2002. -464 б.
14. Күмісжан Байжанның Егемен Қазақстан газетінде «Экспортты қолдау қайдай дәрежеге әкеледі» атты мақаласы, 2010 ж. 15 қараша.
15. Қазақстан Республикасының «Валютаны реттеу туралы заңы» 2010 жылғы 31 қаңтардағы.
16. С.Б.Байзақов, Ж. Искаков, А.Мамутова. Казакстан: Анализ торговой и инвестиционной политики: Оқулық. – Алматы – Астана: 2002.-478 б.
17. Экономическая энциклопедия / науч. – ред. Совет изд-ва «Экономика»; Ин-т экон. РАН; Гл. Ред. Л.И.Абалкин.- ОАО «Издательство «Экономика», 1999-1055 с.
18. Мельников В.Д. Основы финансов: Учебник.- Алматы: ТОО (Издательство LEM»,2009. – 560 с.
19. Шеденов Ө.К., Сағындықов Е.Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. Жалпы экономикалық теория.- Ақтөбе, «А-Полиграфия», 2004.
20. Аттапханов К.А. Фискальная система государства: роль и вопросы совершенствования. Алматы, 1999.
21. Қазақстан Республикасында шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі жеделдетілген шаралардың 2009-2011 жылдарға арналған бағдарламасы (Қазақстан республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 мамырдағы № 450 қаулысымен бекітілген).
22. Мамыров Н.К., Саханова А.Н. и др. Государство и бизнес. В 4-х т. –Алматы: Экономика, 2002.
23. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық.-Алматы: 2009.-552 бет.
24. Лицензиялау туралы Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 17 сәуірдегі № 2200 Заңы.
25. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы 1 наурыз 2010 жыл.
26. Нурумов Алданыш А. Налоги Республики Казахстан и развитых стран: Учебное пособие.-Алматы: Сөздік-словарь, 2009.-216 с.
27. Егемен Қазақстан - 22 шілде 2010ж., 14 наурыз 2010 ж., 24 желтоқсан 2009 ж.,
28. Заң газеті - № 49 (1079), № 50 (1079).
29. Г.М.Осипова. Экономикалық теория негіздері: Оқулық. – Алматы: 2002.-318 бет.
30. Осипова Г.М. Инвестиции в человеческий капитал: состояние.- Алматы: Гуманитарный университет им. Д.А.Кунаева 1999
31. Т.Р.Ермекова, Н.Т.Ермеков. Қолданбалы экономика: 4-ші қайта басылым.- Алматы: 2009. – 220 бет.
32. А.С.Сарсенбаев, А.А.Аскаров және т.б. Экономика және қаржы. - Қазақша-орысша, орысша-қазақша сөздік.-Алматы:- Рауан. – 2000 ж. – 340 бет.
33. Н.Қ.Мамыров, Д.М.Мадиярова, А.Е.Қалдыбаева. Халықаралық экономикалық қатынастар: Оқулық – Алматы: Экономика. – 1998 ж. – 5- 40 бет.
34. С.С.Сахариев., А.С.Сахариев. Әлем экономикасы: Оқулық – Алматы: Дәнекер. – 2003 ж. 27 б. - 36 бет.
35. Егеменді Қазақстан - 12 наурыз 2011 ж., № 97., 1, 3 б.,
36. Егеменді Қазақстан - 13 наурыз 2011 ж., № 98, 99., 1,5 б.
37. Егеменді Қазақстан - 21 наурыз 2011 ж., № 108, 111., 1, 3 б.
        
        Сыртқы экономикалық қызметті мемлекеттік реттеу
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
050510 - «Мемлекеттік және жергілікті басқару» мамандығы
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
1 СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ МЕН
МАҢЫЗЫ......................................................................
...........................................8
1.1 Сыртқы ... ... ... теориясы...............8
1.2 Сыртқы экономикалық қатынастарды жүргізудің негізгі қағидаттары.....22
1.3 Сыртқы экономикалық саясаттағы экономикалық қоғамдастықтың маңызы
............................................................................
.......................................28
2 ҚАЗАҚСТАНДА СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ДАМУ
БАРЫСЫ......................................................................
.............................33
2.1Қазақстан ... ... ... ... ... қызметті реттеудегі тарифтік және бейтарифтік
әдістер.....................................................................
................................................35
2.3Сыртқы ... ... ... ... ... СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН МЕМЛЕКЕТТІК
РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ...................................54
3.1 Қазақстан Республикасының ... ... даму ... ... саудаға бағытталған өндірістердің инвестициялық
тартымдылығын дамыту
жолдары.....................................................................
.61
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
..................................73
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... ... ... қорғалған деп санауға болатын уақытта, алдағы тұрған
басты мақсаттардың бірі әлемде күшті дамыған мемлекеттерінің қатарына ... оған ... ең ... шарттарының бірі болып өнеркәсіп, өндірісті ... ... ... ... ... ... іліміне сүйенсек,
мемлекет баюының басты шарты – экспортты ... ... ... ... Республикасы Президентінің «Қазақстан – 2030» стратегиясы
Қазақстан ... жаңа ... ... ... және сыртқы саясатымыздағы аса
маңызды 30 серпінді бағыт» атты 2011 жылдың 28 ... ... ... «...біздің ауқымды алқаптарымыз, ауыл шаруашылығы жерлеріміз ... зор ... ... ... бойынша біз Канада мен Австралияға
ұқсаспыз, бізге тек бір нәрсе — олардың өнімділігі мен экспорттық ... - деп, ... ... онда ... ... ... ішкі қажеттілігін қанағаттандыруын және мемлекет
мүмкіншілігінің әліде мол ... ... ала ... ... ... ... одан көп ... пайда алуымыздың мүмкіншілігі
зор./1/ Осы жағдайды жүзеге асыра отырып, одан алынған пайданың, яғни ... ... ... ... анық ... ... білсек,
экономикалық байлықтың бірден-бір нысаны экспорт екенін түсінуге ... ... ... ... ... 50 ... қатарына кіру
стратегиясы» 2010 жылдың 1 наурызда Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жақын он жыл ішінде өз азаматтары
үшін өмір сүрудің жоғары ... ... ... ... ... ... қатарына қосылуға тиіс деген стратегиялық мақсатқа ұмтылуға тиіспіз,
- деген еді, біздің ... алға ... ... жету ... ... дамыту жолында, ... ... ... ... ... ... ... үлес қосқан әйгілі қазақтың жазушысы, экономика
ғылым докторы, профессор Г.М. Осипова «Экономикалық теория ... ... ... ... ... ... ... кезеңде экспортқа
бағытталған өндірісті дамыту, дәстүрлі тауарларды жаңа ... ... ... өнім ... ... ... экспорттың экономикалық
тиімділігі мол құрлымын жақсартуды арттыру, әлемдік және ішкі нарықта
Қазақстандық ... ... ... ... сыртқы сауданың
қаржылық, көліктік және ақпараттық ... ... ... ... экспортқа бағытталған өндірісті дамыту барысында елде бар ... ... ... ... ... ... керек екендігін
айтқан еді[4].
«Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына ... 2010 ... 1 ... ... ... ... халқына Жолдауында: «Қазақстан жақын он жыл ішінде өз азаматтары
үшін өмір сүрудің жоғары стандарттарын жасай отырып, ... ... ... қатарына қосылуға тиіс деген стратегиялық мақсатқа ұмтылуға тиіспіз,
- деген еді, ... ... алға ... ... жету үшін
елімізде кәсіпкерлікті дамыту жолында, олардың ... ... ... ... ... ... ... құны қосылған өнімдері
экспорттауға несие берудің және ... ... ... ... Осы ... несие беруді дамыту мен Қазақстандық
экспорттерлердің әлемдік нарыққа ... ... ... ... ... жасау, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық саясатты жүргізу
көзделінуде.
Сыртқы сауда экспортпен импортты қамтиды. Өндірістің қазіргі қалыптасып
отырған ... ... ... ... ... ... ... түсті металдарға, материалдарға, отынға, астыққа және ... тиіп ... ... ... ... ... ... құрылымына байланысты
Қазақстан экспортының едәуір үлесі минералдық өнімдерге – 50% тиеді, оның
үстіне мұнай мен газ ... үлес ... 50% ... ... өнімі 22,4 %, химия өнеркәсібінің өнімі 5%, азық-түлік
тауарларымен оларды ... ... ... 7% ... ... ... ... мақта талшығы, астық және ... ... ... практикасында экспорттың бюджеттік тиімділігі – валюталық түсім –
ақша мен шығындардың (өнім өндіруге жұмсалған шығындардың, ішкі ... құны және ... ...... ... ауыстырып тиеу, порттарда,
станцияларда сақтау шығындарының) арасалмағы ұғымы ... ... – ақша ... ... ... ... ... саналады.
Экспорттың тиімділігі оның құрылымын жетілдіруді арттыру, яғни машина жасау
өнімін, қызметтің еңбекті және ғылымды көп ... ... ... ... ... таңда экономиканы тұрақты дамыту негізі – экспортқа бағытталған
өндірісті дамыту болып отыр. Ұлттық байлығының ... осы ... ... ... ... ... осындай әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті
елдер қатарына жету үшін ... осы ... ... ... ... ... әділ қызмет ету міндетін, қазақ халқының назарын
аударуымыз керек.
Дипломдық жұмыстың көлемі мен ... ... ... ... Оның ... кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және
қолданылған ... ... ... ... ... ... СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ МЕН МАҢЫЗЫ
1.1. Сыртқы экономикалық қатынастардың экономикалық теориясы
Сыртқы экономикалық ... ... ... бір ... ... ... экономикаға байланысты сыртқы экономикалық қызметтің
негізгі міндеттері мен мақсаттары, даму шеңбері ... ... ... ... әлемдік экономиканың ажырамас ... ... ... ... экономикалық қызметке халықаралық қатынастарға
түсетін барлық елдердің жағдайлары ... ... ... ... экономикалық қатынастар – халықаралық
деңгейдегі тауар, капитал, еңбек бөлінісінің айырбасы ... ... ... ... ... ... қызмет барлық мемелкеттерде бірталай функцияларды
іске асырады:
1. экономикалық дамуды теңестіруге ... ... ... және ... ... ... ... есептеуге
мүмкіндік береді;
3. халықаралық ... ... іске ... ұлттық экономиканың
тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мен кәсіпорындардың
дүниежүзілік шаруашылық жүйесіндегі кешенді экономикалық қарым-қатынастарын
зерттейді.
Сыртқы экономикалық қатынастар ... ... ... ... емес, сол қатынастардың тұрақты түрде қайталанып
отыратын, бәріне ортақ, дәйекті процестерін талдайды. Сыртқы экономикалық
қатынастардың механизіміне өзінің ... ... ... қоса оларды
жүзеге асыратын әдістер мен амалдар жиынтығы жатады. Бұл ... ... ... ... ... келісім-шарттар, партиялар, кодекстер т.б.
Осы қарым-қатынастардың көздеген ... ... ... ... ... ... ... мынадай:
1) Сыртқы еңбек бөлінісі.
2) Тауарлар және қызмет ... ... ... ... мен шетел инвестицияларының қозғалысы.
4) Жұмыс күшінің сыртқы миграциясы.
5) ... ... және ... ... ... ... ... Сыртқы ғылыми- техникалық және өндірістік қарым-қатынастар
Сыртқы экономикалық қатынастардың құрылымына сыртқы меншік қатынастарын
сыртқы ұйымдарды да жатқызуға болады.
Сыртқы экономикалық ... ... ... сыртқы сауда.
Дүнежүзілік шаруашылық кешенінде өзінің күндік ... ... ... ... ... ... берік сақтап отыр. Соңғы он жылдықтарда
ғылыми-техникалық, ... ... ... ... ... ... ... беру, консультациялық қызмет көрсету жүйелеріндегі
мемлекетаралық қатынастар да дамып келеді. Заңды тұлғалар ... ... мен ... ел ... ... да ... ... жатады. Тікелей байланыстар сыртқы өндірістік кооперация, ғылыми
тәжірибемен алмасу, құрылыс саласындағы ... ... ... де ... интернационалдануы өндіргіш күштердің қызметін кеңейтумен
қатар, өндірістік ... да ... ... ... өндірістік қатынастарды ұлттық ... ... ... ... экономикалық қатынастың дамуының мәні, ерекшелігі және
деңгейі мыналардан ... ... ... ... ... ... тереңдеуі;
- дайын өнімдерді саудасы көлемінің, құрылымының, ... ... ... ... ... ... ... көрсетушіге айналуы;
- капиталдар келуінің қарқыны,
- ғылыми-техникалық білімдер айырбасының және қызмет ... ... ... ... ... өсуі;
- жекелеген елдер мен аймақтардың экономикасының үйлесу процесінің
жеделдеуі және ... ... ... сауда, өндіріс және несйе ... ... ... ... ... ... кешенінің
қалыптаса бастағанының белгісі. Еуропалық одаққа (ЕО) ... ... бола тұра ... ... ... ... тәрізді қызмет атқаруда. Сөйтіп, іс жүзінде ... ... ... жүріп жатыр. Жалпы, интернационалдану деген ұғымның
астарында әлемдік шаруашылық байланыстары жүйесінің көп деңгейлігі ... ... ... ... ... дүниежүжілік кешенге біріктіру
мақсақтында пайдаланады.
«Интернационализация» ... ... ... бөлінісі негізінде
жекелеген елдер арасындағы тұрақты өндірістік- экономикалық ... XX ... ... ... ... мен
өндірістің интернационалдануына жалғасты. Өндірістің сыртқы мамандануы мен
кооперациясы жедел дами бастады. Ішкі ұлттық нарықтың шеңбері ірі ... ... ... етті. Сондықтан ол (өндіріс) ұлттық шекарадан
объективті түрде шығады.
Ғылыми- техникалық прогресс әсерімен өндірістің интернационалдануы қай
елде ... тек ғана өз ... ... ... ... ... ұлттық экономикалар дүниежүзілік экономикадан өз ... ... «бір ... болып қалануға» мүдделі болады.
Жұмысшы күшінің қозғалысы, кадрлар даярлау, мамандармен ... ... ... ... ... ... ... байланыстардың қалыптасу заңдылықтарын зерттеп, болашағын болжау
дүниежүзілік шаруашылықтың құрамына бастайтын төте жол. ... ... ... үйлесуі негізінде бүкіл дүниежүзілік капиталдар,
тауарлар және қызмет көрсетулер ... ... ... біртұтас
дүниежүзілік шаруашылық кешенінің құрылу мерзімі жақындайды. Бұл сыртқы
экономиканың ең ... ... ... ... ... ... ... кешенді жүйесі ретінде қарастыру, ... ... ... жолды жеңілдетеді.
Сыртқы экономика қатынасының әлемдік деңгейі екі тұрғыдан талдап
көрсетуге болады.
I- Макроэкономиалық деңгейде оны ... ... мен ... ... ... мен ... шығуға ұмтылыстары
айқындалады. Мұндай ұмтылыстардың көздеген мақсаты экономикалық еркіндік,
сауда мен ... ... ... жою, ... экономикалық
аймақтарды құру т.б.
II- Микроэкономикалық деңгейде мұны фирмалар кәсіпорындардың ішкі
нарықтық шеңберінен шығып, әлемдік нарықтың кеңістіктерге ұмтылыстары
байқатады. ... Сол. ... ... ... ... ... ... бас, бір жеңнен қол шығару» ниеттері сыртқы ... ... ... ... ұмтылыстарының дәлелі.
Біздің заманымыздың бірталай қайшылықтарына қарамастан, оның басты
белгісі мемлекеттердің бір-бірімен ... ... ... ... ... мен ... ... ортақ мүдделерге пайдалану болып отыр.
Біртұтас, өзара ... және ... ... ... ... ... ... құру – дүниежүзілік шауашылықтың негізгі тенденциясы. Әрине,
мұны проблеммасы жоқ, тек ғана ілгерілуші қозғалыс деп айту әлі ... ... ... ілгеріленуіне мыналар әсер етеді:
- индустриялды қоғамнан постиндустриялды ақпаратты қоғамға өту;
- технологиялық ... ... ... және азық- түлік мәселелерін шешу;
- экологиясының әлемдік проблемалардың ... ... ... ... ... ... ... қатерлі күштерге
ұлтшылдық, нәсілшілік, діни фанатизм жатады.
Сонымен, қазіргі уақыттағы сыртқы ... ... мәні ... қарқындылығын арттырып, оларға жаңа келбетпен жаңа мазмұн
беруде болып тұр.
Сыртқы экономикалық қатынас жүйесіндегі халықарылық сауда.
Сыртқы ... ... ... және ең кең дамыған нысанына -
сыртқы сауда жатады. Дүниежүзіндегі елдердің ... үшін ... ... ерекше маңызды.
Американ ғалымы Дис Сакстың пікірінше: «қандай бір ел болмасын, ... ... ... ... ... ... ... ешқандай ел дені сау, жөні түзу экономика жасай
алған жоқ».
Сыртқы сауда – еңбек бөлінісі ... әр ... ... ... ... ... ... байланыстардың нысаны және олардың өзара
экономикалық тәуелділігі.
Ғылыми – техникалық ... ... ... ... жатқан
құрылымдық өзгерістер, өнеркәсіп өндірісінің мамандануы мен кооперациялануы
ұлттық шаруашылықтардың ... ... ... ... өзі сыртқы
сауданың мейлінше ... ... ... ... ... » ... ... ) немесе
«протекционизмді» (өз ... ... ... ... алудағы
ымырасыздық өткен уақыттардың еншісінде қалды. Қазіргі кезде бұл екі бағыт
өзара кірігіп, араласып кетті.
«Фритретерство» ... ең ... А. Смит ... ... ... ... Ол: «айырбас қандай елге болса да
қолайлы; әрбір ел одан абсалютті артықшылықтар табады»-аеп жазған.
X ... ... ... ... сыртқы сауда жоғары қарқынмен жедел
дами бастады. Сыртқы сауданың ... ... ... ... әсер етті:
1. сыртқы еңбек бөлінісі мен өндірісті интернационалдандырудың дамуы;
2. ... жаңа ... ... ... және негізгі капитал
жаңартуға игі әсерін тигізетін ғылыми-техникалық революция;
3. дүниежүзілік нарықтағы трансұлттық корпарациялардың белсенді ... ... мен ... ... Бас ... ... арқылы халық-аралық
сауданың реттелуі;
5. көптеген елдердің импортына кедергілердің жойылып, кеден бағасы
төмендеп, еркін ... ... ... ... ... ... ... дамып, жалпыға бірдей
нарықтық қалыптасуы;
7. сыртқы нарыққа бейімделген, экономикасы бар ... ... » ... болуы т. б.
Соңғы онжылдықтарда сыртқы сауда ... ... ... Бұл ... ... ... ... елдердің өзара сауда
-экономикалық қатынастарына әсерін тигізеді. АҚШ ... ... ... ... 1950 жылы АҚШ ... ... ... 3/1 тиген болса, өз
кезегінде Алманияның экспорты АҚШ деңгейіне жақындады. Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... ... жетістіктерге
жетті. Бұл жылдары машина мен жабдықталды ... ... ... ... шықты. Сол кезде өз тауарларының бәсекелі мүмкіндіктері
бойынша Жапонияға Азияның ... ... ... ... ... ... ... қабілеттіліктің дүниежүзілік классификацияасы төрт жүзге жуық
критерилерден тұрады. ... ... жан ... ... ... ... және ... сауда балансы жатады. Классификацияда,
аталғандарда басқа қазба байлықтар, инфрақұрылым, байланыс құрал-жабдықтар
т. б. факторлар ... ... ... ... ... ... нақты мемлекеттің дүниежүзілік нарыққа салыстырмалы түрде
бәсекелестерінен артық байлық шығаруы деп анықтады.
Мамандардың ... ... XXI ... алғашқы жылдарында бәсекеге
ең қабілетті елдер сипатында АҚШ пен Азиялық мемлекеттер болады. 2030-шы
жылы бәсекеге ең ... үш ... ... АҚШ, ... ... ... соңы ... Сингапур, Оңтүстік Корея, Индия, Тайвань,
Малайзия және ... ... ... ... елдердің өз экспортын диверцификациялауға (шаруашылық қызметіне
жаңа өріс ... ... ... дамыған елдер тарабынан қандай
нысанда ... ... ... ... кейбір дамушы елдер ең
алдымен «жаңа ... ... өз ... ... ... ... ... жетті. Олардың экспорттарында ... ... ... ... ... ... мен жабдықтардың
үлесі артты.
Женевадағы дүниежүзілік сауда ұйымының деректеріне ... 1994 ж ... ... мемлекеттердің қатарына мыналар кіреді:
Кесте
1 - Дүниежүзілік сауда ұйымының ... ... ... ... |
| ... ... орны -% |
|1. АҚШ |512 |12,3 ... |421 |10,1 ... ... |397 |9,5 ... ... |236 |5,7 ... ... |205 |4,9 ... Италия |189 |4,5 ... ... |165 |4,0 |
|1 ... ... ... ... |152 |3,7 ... ... |148 |3,6 ... ... |131 |3,1 ... ... |121 |2,9 ... ... |96 |2,3 ... Оңт Корея |96 |2,3 ... ... |93 |2,2 ... ... |73 |1,7 |
XX ... ... ширегінде сыртқы экономикалық қатынастар жүйесінде
Азия- Тынық мұхит аймағының ролі күшейді. Дүниежүзілік ... ... 2000 ж ... ... көлемінің 40%-і Тынық мұхит бссейнінде
шоғырланады.
Өнеркәсібі дамыған елдер арасындағы ... ... ... олардың өзара қарым-қатынастарын ұлғайтып, дамушы ... ... ... ... тауар тасқыны «үлкен үштік»: АҚШ-Батыс
Еуропа-Жапония шеңберінде ағылып жатыр. [27-36 б.]
Сыртқы экономикалық қатынастар.
Әлемдік экономика ... ... ... дегеніміз – ұлттық
шаруашылықтың жиынтығы. Ол үздіксіз ... және өсу ... ... күрделі байланыстардың нәтижесінде бір-біріне қарама-қайшы, бірақ та
біртұтас әлемдік экономикалық жүйе қалыптастырады.
Дүниежүзілік шаруашылықты оқыту мен ... ... ... және ... ... бар. Әрі қазіргі кезеңнің проблемаларын
ғана түсініп қоймай, оның әр аймағында ... ... ... ... ... біле отырып, жалпы дүниежүзілік шаруашылықтың
даму барсын (бағытын) ойластыруды терең түсінуге ықпал етеді.
Сыртқы экономикалық байланыстарды зерттеу ... ... ... ... ... т.б. ... ... шаруашылық өзара байланысты екі жүйеден – ... ... және ... экономикалық байланыстардан тұрады. Оның
дүнижүзілік шаруашылықты байланыстыратын бірнеше элементтері бар. Мысалы,
егер бұл ... ... ... ... болсақ,
дүниежүзілік шаруашылықтың дамуы және де аймақтық дамуы жалпы ... ... ... ... өндірістің материалдық негізі машина
техникасы, ұлттық шаруашылықтың даму деңгейінің қандайы болсын, ... ... ... ... ... Сондай-ақ,
қоғамдық құрылымының сипаты мен жекелеген елдердің ұлттық ... ... ішкі және ... ... – оның ... елдермен экономикалық
байланыстарының бағытын, дүниежүзілік шаруашылықтың әлеуметтік-экономикалық
сипатын көрсетеді.
Дүниежүзілік шаруашылық дегенде тек бір ғана қарапайым байланысты ... ... ... ... жиынтығынан тұратын: халыарақлық еңбек
бөлінісі мен еңбекті кооперациялау ... ... ... ... да сөз етеміз.
Қазіргі жағдайда кез-келген мемлекеттің экономикасының дамуы
дүниежүзілік ... ... ... ғана ... деңгейде жан-жақты дами
алады.
Әлемнің біртұтас алуан түрлі, 160-тан астам тәуелсіз экономикалық еркін
субъектілерді қамтиды. Әр ел ... ... ... ... ... бойынша, бір-бірінен ерекшеленеді. Ұлттық экономикалық
жүйелердің әлемдік шаруашылыққа бірте-бірте ... ... ... оған ХХ ... ... ... заңдылықтардың бірі деп қарай
қажет. Бұл заңдылықтар көптеген елдерде болып жатқан экономикалық және
саяси ... әр ... ішкі ... ... ... ... экономикасын дүниежүзілік еңбек бөлінісіне итермелейді.Социалистік
елдердің экономикасы жалпы ... ... ... ... ... ... уағыздады, соған байланысты ұзақ жылдар бойы ұлттық шараушылықтың
артта бір орында ... ... ... өзі кәсіпорындардың ғылыми-
техникалық өзгерісті ... ... ... механизімін
төмендетті, ал ол ұсыныс пен сұраныс заңдылықтарының құралы.
Бүгінгі таңда аталған мәселелер уақыт ағымынан ... ... ... ... тағы да бір ... қағида: ұлттық экономиканың ... бір ... деп ... өзі, оны ... ... тереңірек
қарастыруға бағыттайды.
ХХ ғасырдың соңында әлемдік экономиканың негізгі бағыты оның ғаламдық
сипат алуында және бұл шешуші ... ... ... ... ... ... ... әлемдік экономика – экономикадағы жалпы заңдылықтармен бірге,
нақтылы болып жатқан ... да ... Бұл ... дүниежүзілік
шаруашылықтың даму ерекшелігін (ұлттық экономиканы, аймақтық экономикалық
кеңістікті) ... ... ... болуы ұзаққа созылатын процесс. Ал
өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығының дамуы мен транспорттық және ... ... ... ... ... ... жүйесі
болса, дүниежүзілік сауда-экономикалық, қаржылық және ғылыми-техникалық
байланыстарды біртұтас ... ... ... ... ... ... ... бар. Кез-келген мемлекеттің (мейлі, ол ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі ең сезімтал түрі – ... ... яғни ... ... жүйесінде атқарып
отырған қызметінде. Бұдан қоғамның ішкі жағдайы, оның ... және ... ... мәдени байлығы жан-жақты көрінеді.
Қазіргі кезде кез-келген мемлекеттің, сыртқы экономикалық байланысы,
оның көлемі, құрылымы, ол ... ... ...... ... ... ... көрсетеді. Дүниежүзілік
шаруашылықтың әр жүйесінде мемлекет арасында күрделі байланыстар және және
қарама-қайшылықтар ... ... ... ... ... ... өзінің даму
заңдылықтарында ұлттық шекарадан шығып Сыртқы деңгейге жетті. Еңбекті
бөлудің ... ... ... ... пайда болуына
байланысты болды. ХІХ ғасырды 50-60жылдарында дүниежүзілік нарық тез ... ... тез ... ... ... ... 1917 ... шаруашылық екі жүйе ауқамында дамыды. Бұл, ... ... жеке ... аралас түрі болса, екінші жағынан,
мемлекеттік меншік жағдайында олардың өзара байланыс жасауы ... ... ... бұл екі ... ... ... ... социалистік жүйенің ыдырауына байланысты геосаяси
кеңістікте ... ... ... ... пен Оңтүстіктің бұрынғы
байланысы қайта жаңғырды. Ол ... ... ... ... ... бір нәрсе, шаруашылықтың дұрыс деңгейде дамуының екі
бастамасы бар: ... ... ... ... ... екіншіден, даму барысында екі ... да ... ... ... ... ... ... пен
ынтымақтастықтың болуы мүмкін ... ... баға ... ... ... ... ... уақытты үнемдеу және соған байланысты ... ... ... ... ... ... шаруашылықты дүниежүзілік шаруашылыққа, ХЭБ-ге кіруге
итермелейді. Шаруашылық өмірду ... ... ... ... Оның ... күші технологиялық ревалюция еді. Соған байланысты
соңғы 10 жылда ғаламдық проблемалардың көбеюі ... ... ... ... ... ... елдер арасындағы
байланыстар жылдамдайды, әрі күрделене ... ... ... ... ... да жаңа ... ... түрлерімен толықтырылады.
Бұлар автоматты түрде іске ... ... ... ... ... бірте-бірте ұлттық шаруашылықта хаос туындайды.
Әрине, әр ұлттық шаруашылық ... ... ... айырбас түріне ұмытылуы
керек. Бұндай байланыстарды ұйымдастыруда мемлекет өзіне табыс түсетін
жағын ойластырады.Ал бұл тек ... ... ... ғана ... ... ... ... ең алдымен білікті маманның, ғалымның,
инженердің күрделі еңбегін қажет ... Тек ... ғана әр ... сыртқы экономикалық байланыстар жүйесіне деген тең ... ... даму ... ... экономикалық, саяси,
мәдени, әскери т.б. барлық сферада ... ... ... тереңдете
түседі. Бірақ бұл формула түгел емес: бұл байланыстардың сапа жағынан болуы
қажет. ... егер бір жағы ... және ... екінші жағы дайын өнім
айырбастаса, бұл жағдайда екі ел ... дами ... ... ... ... базасы жоқ. Осындай қарама-қайшылықтар бірте-бірте
экономикалық, содан соң ... ... ... Сонымен, сыртқы
экономикалық байланыс «екі функциялық» бірлестікте ... Бұл, ... ... саяси, глобалды, ал екінші жағынан, ұлттық, халықшаруашылығы
аспектіде ... ... ... нарыққа шығуы, сондай-ақ шетелдік корпорациялардың
жаңадан қалыптасып келе жатқан ұлттық нарыққа кіруі көптеген проблемаларды
тудырды. Олар ... ... ... ... еді.
Егемендікке қолы жеткен Қазақстан Республикасы да осындай қиындықтарға тап
болды. Қорыта ... ... ... ТМД ... нарық жағдайында
теориялық және ... ... ... ... деңгейдегі
мамандардың жетіспеуінен деуге болады.
Әлемдік шаруашылық және оның бір бөлігі ... ... ... ... ... 90-жылдары жаңа жағдай дами бастады. Біріншіден,
әлемнің біртұтастығы айқындала ... ... ... ... ... әлемнің бір бөлігі болып саналатындықтан, бүкіл әлемнің біртұтас
заңдылықтары мен қағидаларына бағынады. ... ... ... ... мүмкін емес. Екінші жағынан, дүниежүзілік ... ... ... ... Ал бұл ... ... ... деңгейде
дамыған елдер ғана алға шыға алады.
Қазіргі кездегі ... ... ... тән ... оның сан ... жағынан өсуінің көрінуі:
1) Сыртқы сауда;
2) Капитал қозғалысы;
3) ... күші ... ... ... ... ... ... Валюта-несие айырбасы;
Мына схемадан ХЭҚ-тың формаларын көруге болады:
Сурет- 1 - ... ... ... байланыстардың барлығы қазіргі кезде бұрын-соңды
болып көрмеген көлемде өсуде. Бір ғана ... ... ... қозғалысының
көлемі тек соңғы жылдары 30-40 %-ке өсті. 1995 жылы 315 млрд-тан 1996 жылы
400 млрд-қа өсті. Ал, ... ... ... өсу ... (6,8 %) ... ... (2,25%) ... болды. Қазіргі кезең белгілерінің бірі –
еңбек ресурстары миграациясының кең көлемде тарауы, ... ... ... факторларының бірі – еңбек факторларының халықаралық масштабта
ауысуын көрсетеді. Бұл процеске ондаған миллион ... ... ... ХЭҚ-тық жаңа кезеңге өтуінің бірнеше алғы шарты бар. ... ...... ... да болсын, сыртқы ... ...... ... ... ... шаруашылық көп уақыттар
бойы бір-біріне қарама-қайшы саяси картадағы өзгерістерге байланысты
дүниежүзілік шаруашылық та жаңа ... ... ... құрылымы және сыртқы экономикалық қатынастар
– елдер арасындағы өндірістік ... ... ... ... Әлем ... ... ... бөлінген. Олар
халықаралқы топтарға бірігеді. Сонымен қатар, олар ... ... өз ... ... субъекттер болып табылады. Біртұтас
әлемге ... ... ... даму ... қарай тарихи-географиялық,
ұлттық, діндік және әлеуметтік-саяси жағынан жан-жақты ... ... ... ... ... даму ... ... жағынан бір-біріне
ұқсамайды. Алайда қазіргі кезеңдегі кез-келген ел дүниежүзілік байланыссыз
толық экономикалық ... ... ... ... ... ... классификациялағанда (топтастырғанда)
негізі үш топқа бөлеміз:
1. нарық экономикасы дамыған елдер;
2. экономикасы – нарық жүесіне өту барысындағы елдер;
3. ... ... бөлу 1980 жылы ... ... талдау жасау жеңіл болсын
деген мақсатпен бөлінген. Қазіргі кезде көптеген өзгерістерге байланысты
бұл ... ... ... ... ... ... экономикасы дамыған 24 мемлеект кіреді. Топтарға ... ... бар. Бұл ... даму сатысы жағынан мынандай
топшаларға бөлінеді:
1) «Үлкен жетілік»: АҚШ, ... ... ... ... ... Бұл ... жалпы ішкі өнімнің көрсеткіші жоғары;
2) Еуропалық одаққа кіретін Еуропаның басқа ... ... ... ... ... ... ... Испания, Нидерланды;
3) Еуропалық еркін сауда ассоциациясына кіретін ... ... ... ... ... ... ... басқа дамыған капиталистік елдерге кіретіндер ... ... ... топқа экономикасы өтпелі кезеңдегі елдер кіреді. Шығыс Еуропаның
бұрынғы социалистік жүйедегі елдері: Албаня, ... ... ... ия, Чехия, Словакия және де бұрынғы одаққа кіретін ... ... ... ... ... ... ... Белорусь, Армения, Әзірбайжан, Грузия, Латвия, Литва, Эстония,
сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... топқа дамушы елдер кіреді. Бұл елдерге Азия, Латын ... ... 141 елі ... ... бұле лдер 50-60 ... колониялық
(отаршылдық) жүйенің күйреуіне байланысты пайда болған. Дамушы елдер дүние
жүзі ... 70 %-ін, ал ... ... алып жатыр. Олардың негізігі
белгілері – дүниежүзілік шаруашылық жүйесіне тәуелділігі, көп укладтылығы,
өндірістік күштер ... ... ... ... ауыл ... және ... ... артта қалуы. Бұл елдер саны
жағынан өте көп ... ... ... ... бар. Ол айырмашылықтарының бірі – аймақтық диспропорция
(үйлессіздік) ... ... ... ... экономикалық даму жағынан бірінші
топтағы елдерден әлдеқайда ... ... ... ... - бұл ... ... ... дүние жүзіндегі барлық елдердің сыртқы саудасының жиынтығы
Халықаралық сауданың ... ашу үшін оның ... ... ... сауданың формалары төмендегідей жіктеледі :
1) аукциондар және аукциондық сауда ;
2) биржалық ... ;
3) ... ... мен ... ;
4) ... мен ... ... ;
5) қарама-қарсы сауда ;
6) ... ... ... осы ... ... ... береік :
Аукцион дегеніміз алдын ала ... ... ... ... ... белгіленген орында сату формасы.
Аукцион белгілі бір тауар түрлері бойынша ... ... ... ... жүн, өнер өнер ... ... және ... тауарлар.
Аукционның ерекшелігі сатушының ... ... ... сауда – нарықтық сауданың ... ... ... пайда
табу мақсатында аукционға қатысқан бірнеше немесе ... ... ... ... пайдаланады.
Аукциондық сауда кезінде сатушы тауардың бастапқы ... бұл баға ... ... ... алушылардың төлем
қабілетінің негізінде өзінің ең жоғарғы ... ... ... ...... ... аң ... аукционы ба
Сурет 2 – Тауарлық нарықтың тауарлық- ... ... ... ... ... ... да комиссиаға тауар
қабылдайды. Бағалы аң ... ... ... ірі ... ... социалистік елдердің өте ірі көтерме сауда ... ... ... Дондағы Ростов, Пятигорск сиақты қалаларда
асыл тұқымды ... ... ... ... ... шығындарын қысқарта отырып әлемдік бағаларға
жақын бағалармен сатуды ... ете ... ... ... ... мөлшерін сату және көптеген бәсекелес сатып алушыларды қатыстыру ... мен ... ... өте қолайлы жағдай жасайды.
Тауар өндірісінің дамуы халықаралық айырбасқа көптеген тауар массаларын
қатыстырды, осының нәтижесінде ... ... ... ... тұрақты
нарықтар стихиялы түрде пайда бола бастады.
Сауда процессінің жетілдірілуі бұл нарықтарды халықаралық биржаларға
айналдырды, олардың ең алғашқылары ХVII ... ... ... ... пен нарықтың монополизациялануына байланысты еркін бәсеке
кезінде ... ... ... биржалар өз мәнін жоғалта бастады. Биржалардың
гүлденуі кезінде оларда тауарлардың 200 түрі айналыста жүрді, ал ... 60 түрі ғана ... жүр. ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық тауарларының саудасы жүргізіледі, сонымен бірге
оларда шикізат саудасының 20 %-ке ... іске ... ... ... ... мен ... ... сәйкес түрде бейнеленеді.
Сонымен, биржалық сауда – биржалардың қатысуымен тауарлар мен бағалы
қағаздардығ сатылуы.
Негізінен биржалар ... ... ... табылады, олар
келісімдерге қатыспайды, бірақ олардың бекітілуіне ықпал етеді.
Биржалардың ... түрі ... ... ... қор ... ... ... валюта биржасы;
Тауар биржасы – сапасы жағынан стандартқа толық сай ... ... ... ... алу мен сату үшін ұйымдасқан нарықты қамтамасыз ететін сауда.
Мұнда ... ... ... биржаға әкелінбейді. Бұл тарарлардың
бар екенін олардың саны мен сапасын көрсететін құжаттар куәландырады.
Қор биржасы – таза ... ... ... ... ... ... ... 10-нан астам қор биржасы бар, олардың ең ірісі – Нью-Йорк
биржасы. ... ... ... ... ... қор биржасы
халықаралық қор биржасы болып табылады.
Валюта биржасы – бұл валюта ... ... ... валюта операциясының
72 %-і «доллар-марка» мәмілесінің үлесіне тиеді.
Еңбек ...... ... жалдау кезінде кәсіпкермен қызметкерлер
арасындағы делдалдықты жүзеге асыратын мемлекеттік мекеме.
Халықаралық көрмелер мен ...... ... ... ... ... ... келіссөздер жүргізіліп, контрактыларға қол қойылды.
Жәрмеңке – бір орында, ... бір ... ... өтіп ... ... мен құрал-жабдықтардың арендасы
Аренда – бұл жалгерлік ... ... ... Мұнда жалға
беруші мен жалгер арасында шарт негізінде жалгерге жерді, табиғат қорларын,
кәсіпорындарды, олардың ... ... ... ... ... жүргізуге қажетті басқа да мүліктерді белгілі мерзімге тиісті
ақысын төлетіп, иеленуге және пайдалануға береді.
Жалгерлікке халқы ... ... ... рұсат беріледі және
мүлік жөнінде меншіктің ... ... мен ... қолданылады.
Жалға берушілер – меншік иелрі атынан мүлікті жалға беруге өкілетті
орындар мен ұйымдар болуы ...... ... ... және кәсіпорындар, шетелдік
мемлекеттер, халықаралық ұйымдардың қатысуымен құрылған ұйымдар ... және ... ... ... үш түрі ... ... – ұзақ мерзімдік аренда (1 жылдан көп мерзімге дейін);
2) хайринг-орта мерзімдік аренда (бірнеше айдан бір ... ... ... ... ... ... (бірнеше күннен бірнеше айға дейінгі
мерзімге).
Халықаралық тәжірибеде ұзақ мерзімдік ... яғни ... ... ... ... ... ... құрлыс-монтаждық және
технологиялық құрал-жабдықтар.
Сонымен бірге лизингке бүтіндей өнеркәсіптік кәсіпорындар берілуі
мүмкін.
Лизингтік ... өте ... ... ... ... ... арендалық келісім-шартына қол қояды.Өндіруші дайындайды және
жалгерге аренда құралын береді.
Лизингтік компания банктен несие алады да, ... есеп ... ... ... ... өтейді.
Лизинг кезінде сақтандыру мен техникалық ... ... өзі ... ... ... орта ... арендаға контрактылар көп
бекітіледі.
Хайринг құралдарына транспорттық құралдар, жол құрлыс ... ... ауыл ... ... жатады.
Орта мерзімдік арендалар сұраныс пен ... ... ... ... ... мен техникалық қызмет көрсетуді ... мен ... ... ... халықаралық тәжірибеде сирек бекітіледі.
Рейтинг құралдарына транспорттық құралдар, туристік және қысқа ... ... ... бұл ... ... ... сақтандыру мен техникалық
қызмет көрсетуді жаға беруші жүргізеді.
Транспорттық құралдар (су транспорты, ... ... және ... ... алу ... ... деп ... яғни бұл келісім
кезінде экипаж бен ... ... ... ... жоқ ... ... жалға алу «бербоут» деп аталады.
Қарама-қарсы сауда дегеніміз экспортталған тауарлардың жартылай ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі
қарсы міндеттемесі.
Қарама қарсы сауданың бірнеше түрлері бар:
1) бартерлік келісімдер;
2) қарама-қарсы сатып алу келісімдері;
3) клирингтік ... ... ... ... ... сауданы тереңірек түсіну үшін олардың түрлеріне сипаттама
берейік.
Бартерлік келісім – ... ... ... ... ... ... балансталған тауар айырбасы.
Бағалау үшін мыналар қажет:
▪ айырбастың эквиваленттілігін қамтамасыз ету үшін;
▪ сақтандыру сапасын анықтауға мүмкіндік беру үшін;
▪ жеткізіп ... ... ... ... ... ... ... тауарлардың жеткізілуі кезінде олардың бағасын төмендету
үшін.
Қарама-қарсы сатып алу келісімдері.
Клирингтік келісімдер – саудада пайда ... ... мен ... өтеу ... ... ... ... арасындағы қолма-қол
ақшаның есеп айырысу түрі.
Лицензиялық келісім – бөтен сауда маркасын пайдалану келісімі.
Мысалы, Малазия ... ... «SONY» ... лицензиялық
келісімге отыруы.
Лицензияны сатудың тиімділігі:
▪ біріншіден, белгілі бір технологияны ... ... ... ... мүмкіндік береді;
▪ екіншіден, тауар экспорты үшін жабық нарықтарға енуге мүмкіндік
береді:
... ішкі ... ... ... және шығндарды азайтуға
мүмкіндік береді;
Компенсациялық келісімдер – алынған несиені өтеу үшін ... ... ... ... ... келісімі.
Шекаралық сауда – сауда, төлем және жыл сайынғы қарар туралы келісімнің
негізінде көрші мемлекеттердің шекаралас аудандарының ... ... ... жүзеге асыратын халықаралық тауар алмасу түрі. 34 [27-36 ... ... ... А қосымшасында көрсетілген.
1.2 Сыртқы экономикалық қатынастарды жүргізудің негізгі қағидаттары
Халықаралық сауда ... ... ... концепциясы кең
дамуда, ол халықаралық сауданың ... болу ... және онда ... ... ... ... база болып қалуда.
Мемлекет кез келген тауарда немесе іс-әрекетте салыстырмалы артықшылыққа
ие болады, егер сауданың болмау ... ... ... ... ... сауда серіктестіктерінің мемлекетпен салыстырғанда төмен
болса.
Халықаралық модельдерінің көпшілігі, тауар ... және ... ... артықшылық заңы позициясымен түсіндіреді, яғни
мемлекет авторкии ... ... ең ... шығынымен сипатталатын
тауарды экспорттауға ұмтылады. Әр түрлі модельдер жеке тауарлар сипатына
көңіл аударады ... ... ... ... ... ... үшін ... мемлекеттерге де көңіл аударады. ... ... ... ... және Хекшер-Олиннің өндірістегі өнімділік
айырмашылығы салым факторы моделі. Күмәнсіз, салыстырмалы ... ... ... ... бірі ... саналуы мүмкін. Ол
кең таралған және ... ... ... ... ... ... бірге бұл теорияны тестілеу және есептеу қиын болады. Мысалы:
авторкии кезінде көп ... бойы ... ... ... ... алу мүмкін емес және тіпті олар анық болса да, бұл
заң ... ... пен ... көлемінің арасындағы қарапайым
белгілі бір өзіндік қарым-қатынасты орнатпайды.
Бұл қиындықтарға қарамастан, салыстырмалы артықшылық концепциясы саяси
және экономикалық ... ... ... ... ... қазіргі әлемдік сауда-саттық шартында қолдануға тырысады.
Олардың әрекеттері жанама әдістерді қосады, яғни ... ... ... негізіндегі алынған ақпараттарды, сонымен қатар, айқын ... емес ... ... ... ... ... Бұл ... көбінесе жеке модель шартындағы сауда сызбасын түсіндіруге
бағытталған, яғни ... ... ... ... қатысты
сауданың маңызды факторларының белгілі бір жинағын жинауға болады.
Осы теорияға сәйкес, мемлекет басқа ... ... ... ... ... құны ... төмен бағамен өндіретін болса, онда ... ... ... ... ал ... құны бойынша қымбат бағамен
өндіретін болса, онда сол тауарды импортқа шығаруға тырысады.
Өндірістің салыстырмалы төмен және ... құны ... ... ... ... жағдайда ғана жүзеге асады. Бұл әдетте тауарлардың
әлемдік бағамен сатылуын түсіндіреді, сонымен ... ... ... ... ... және оның ... ... өзіндік құны төмен
болып өндірілуі мүмкіндігін есепке алмайды.
Осы бағыттағы сауда модельдерінің көбісі ерекше сұрақтарға жауап ... Ол: ... ... ... ... және неге? Көбісі осы
сұраққа, салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... сатудың сызбанұсқасының негізгі немесе
ең анықтаушы факторы ... ... ... ... ... ... ... мағлұматтары жоқ, себебі мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... есептей алмайды. Бұл амал салыстырмалы артықшылықтың маңызды
шешімдерді қабылдайтын және жеке ... ... ... ... ... барлық елдердің түбегейлі артықшылығы бола
бермейді. Алайда, ... ... ... де ... ... ... артықшылықтарын пайдаланып қатыса алады. Қайсы бір ... бір ... ... ... артықшылығы бар дейді, егер осы
өнімді өндірудің құны, басқа елдермен салыстырғанда төмен болатын болса.
Салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... қарапайым анық тексеру жүргізуге болады. Кейбір ... ... ... өндіріс факторларын есепке алу бағыты
арқылы анықтауға мүмкіншілік береді және бұл ... ... ... ... ... ... авторкии бағасы салыстырмалы
өндірісі интенсивті ... ... ... тауарларға төмен болады;
мемлекет осы салыстырмалы артықшылығы бар тауарларды экспорттауға ... ... ... ... үшін сауда туралы мәліметтерді,
яғни салыстырмалы артықшылық өлшемін тікелей талап етпейтін ... және ... ... ... ... ... ең ... қиындық, бұл сауда-саттықтың және қатысты авторкии р
бағаларының немесе салыстырмалы артықшылық қарым-қатынастары арасында жәй
төмендеу ... ... сату ... ... р ... деп ... болар еді. Мысалы, Рикардо моделінде, жеке ... ... ... ... ... сату авторкии бағасына тәуелді, ал осы кезде сауда
мөлшері шетел нарығының сұранысымен және осы ... ... ... ... анықталады. Сонымен, ары қарай сауда тосқауылдарын
және транспорт шығындарын қосу салдарынан қиындықтар туындайды, ал ... ... ... ең ... ... ... болады. Қарапайым Хекшер-
Олин моделіндегі тек екі елдің, екі өнімнің және екі өндіріс ... ... ... білудің және салыстырмалы ... ... ... ... ... Бірақ ақиқат Хекшер-
Оленнің оқу моделінен ерекшеленеді және оны ... ... ... Бұл ... ... ... ... жұмысында тез үздіксіз
ыңғайлы қалыппен ұмытылады, салыстырмалы артықшылықты анықтауға қабылданған
кері гипотетикалық ... ... ... ... өзгерістерге
тәуелді қолданылуынан көрі.
Ізашарлық дискуссияда писсимисттік жәнеде тіпті ... ... ... ... ... талдауды қолдану, сауда-саттық арасындағы өзара
байланыстың жүйелік болуына ... ... және оның ... ... ... ... ... бұл өзара байланысты ары қарай зерттеуге
ынталандыру береді. Сондықтан салыстырмалық артықшылыққа және ... ... ... қарым-қатынастағы формасына сүйенуге болады. Онан
әрі салыстырмалы артықшылықтың "анықтау" әдісі сияқты ... ... ... ... ... үшін, төмендету арасалмақ ... ... ... ... ... ... ... өзгешеліктері
және салыстырмалы артықшылықты тікелей өлшеуі түрінде мына ... ... ... ... қорытындысы түрінде анықталған
салыстырмалы артықшылықтың өлшемі қолданылады.
Енді "екінші ең ... ... ... ... әр ... анықталған
салыстырмалы артықшылық "осы күнгі" салыстырмалы артықшылықтың өлшеміне
сәйкес ... ... ... ... қабылданған критизм орын алады.
Анықталған салыстырмалы артықшылықтың құрастырылған ... ... ... ... ... қарастырып, оған осы типтің
методология негізінде бір шама ... ... ... ... ... Осы материалдар төмендегілер негізінде анықталған
салыстырмалы артықшылықтың орнын баса тұруға ... әр ... ... ... және тұтыну өндірісінің статистикасын қолдана;
- тек қана сауданың шын мәліметтер статистикасын қолдана;
- болжанған және қазіргі бар өндіріс және ... ... ... топ өлшемі кейбір "тұрақтандырылған" елдер көлеміне жол береді.
Мысалы, ішкі ... Х/Р ... ара ... ... ... және
"кіші" елдердің арасындағы салыстыруды жақсартуға ... ... ... мен оңт. ... болат құятын өнеркәсібінің арасалмақ мәліметтері
(Кесте 1) көрсетілген.
Кесте 5
Сауданы басқарудағы кейбір ... ... ... |Оңт. ... Р ($US млн) |7144 |4403 ... М ($US млн) |551 |1073 ... Х ($US млн) |834 |1473 ... С ($US млн) |6861 |4003 ... ... (X-M) |283 |400 ... ... (X+M) |1385 |2546 ... пен ... ... Х / Р |0.117 |0.334 ... пен таза ... қатынасы (X-M) /|0.040 |0.091 ... | | ... мен ... қатынасы М / С |0.080 |0.268 ... ... ... (X-M) / |0.204 |0.157 ... | | ... екі ... жеңу ... анықтаудың алдында, тек сауда туралы
құжаттарға концентрияцияланып, анықталған салыстырмалы артықшылықтартың әр
түрлі өлшемдері агрегированиялы бұрмаланған ... ... ... ... байқау қажет. Анықталған салыстырмалы артықшылықтың
агрегированияланған ... ... ... ... және ... өлшеу
шешімдері тәуекелге барады, себебі, белгілі агрегированияланған деңгейді
таңдау салыстырмалы ... шын ... ... ... мемлекет
салыстырмалы артықшылығы бар, жоғарғы сапалы болат өндірісін мамандандыра
алады және ең жоғарғы деңгейдегі өңдеуді шикі затпен ... ету ... және ... ... ... ... Егер жалпы
болат импорты қатысты ... ... онда ... салыстырмалы
артықшылықты кәсіпорын деңгейіндегі көрсеткіштермен өлшеу, бұл нәтижені
қамтып ала ... ... ... ... ... ... ... аудару
керек.
Шындығында тенденция болады, олар мәліметтердің болуына байланысты және
мәліметтер көзіне байланысты, белгілі ... өнім ... ... ... ... бұл ... ... болғандықтан, мәселені күшейтуі
мүмкін, яғни, тарифты және ... емес ... ... ақша өнім ... ... ... ... бойынша анықтай алады. Жеке өнеркәсіп
өнімі артықшылықты және кемшілікті таба ... ... ол ... ... ... ... ... ішінде интенсивті фактордың
көзге көрінерлік өзгеруінен. Анықталған салыстырмалы ... ... ... ... аз ... ... өлшеудегі қателерден болуы мүмкін. ... кез ... ... ... және ... емес ... Осы себепке байланысты, кейбір зерттеушілер (мысалы, Баласс,
1977) ... ... ... ... көрі, импортта
шектелулер көп таралу негізінен, ... ... ... ... Әрине, басқа мемлекеттерде импортқа шектеулердің болуы, экспортқа
әсерін тигізеді. Бірақ импорт ... ... ... ең маңызды
дәлеліне қарсы, өнеркәсіп ішіндегі мамандыққа үйрету нәтижесінде емес, ол
қортындылау нәтижесінде пайда ... ... ... ... өнеркәсіп
ішіндегі тәуекелді жоққа шығару ... ... ... ... ... ... ... индексін таза сауда
айналысынан құрып шығаруды ... ... ... анықталған салыстырмалы артықшылықты есептеуде,
артық үздіксіз ... қашу үшін ... құру ... ... ... ... ... біреуін таңдау пайдаланатын мәліметтерге
байланысты болады. Жекелегенде, өндіріс және сауда туралы ... ... ... және ... келісу процесі зеріттеушілерге
соңғы талдаудағы, ең аз бұйырылған топтастыруды қолдануды мәжбүр етеді.
Жоғарыда айтылғандай, бұл индекс импортты қарастырмағанда өзгеруі ... ол ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Кіші
дамушы мемлекеттердің көп жағдайларында RCA1(3) бөлім мінсіз ... ... оның ... ... санды дәстүрлі
экспортта шоғырланады және ол ... ... ... оның ... ... ... ... RCA1 бірнеше дәстүрлі экспорттайтын
тауарларға салыстырмалы артықшылықтың ең ... ... ... ... ал көп ... ... емес ... төмен деңгейін (салыстырмалы
жеткіліксіз) шығарады. Бұл мұқият сұрыпталған ... j ... ... оны (3) ... ... ∑ формулировка жасау кезінде жинақтайды.
(4) формуласындағы басқа RCA2 ... ... ... тек қана ... ... айналады және өнімнің жеке категориялары
ішінде бір уақытта ... және ... ... ... ... ... қазіргі кездегі өлшеу ... ... ... ... ... ... қалауын берілуін
көрсетеді. (4) формуладағы жай ара қатынас ... ... (Xij=0 ... салыстырмалы жеткіліксіздік) +1-ге дейін (Mj=0 және анықталған
салыстырмалы артықшылық). RCA2 нөлдік мәнінің ... ... ... ... кез ... жеке мәні кез ... ... көлеміне
сәйкес екенін есепке алғанда, бұл нақтылы индекстің шектелуі анық болады.
Сондықтан, зерттеулердің көбісінде салыстырмалы ... жеке ... ... ... ... ... ... салыстырмалы артықшылықтың ... ... ... ... ... ... салыстырмалы артықшылық
тұтынудың, сауданың және өндірістің ағымдағы және күтілетін деңгейлер
арасындағы ... ... ... Бұл ... ... ... нормасын қалыптастыруды қажет етеді. Бұл тәсілді шығару
принципі әрине ... ... ол ... және өндіру арасындағы
салыстырмалы артықшылыққа сәйкес ... ... Бұл ... ... шақырады, себебі әлемде сауданы енгізудің басында альтернативті
формасы гипотетикалық болуы ... Егер ... ... ... бағалау сауданы енгізу басында мемлекеттерде ... ... және ... ... онда ... және күтілетін сауда айналымын
салыстыру жаңылуға әкелуі мүмкін, ал егер ағымдағы уақытта ... ... ... ... ... ... салыстырмалы артықшылық индекстері қатарында салыстырмалы
артықшылықты өлшеуде қолданылған және ... ... ала ... ... ... ... сәйкес келмейтіндігін
анықтауымызға болады. Бұл ... ... ... ... және ... ғалымдары тәжірбиеде дәлелдеген. Олар ең ... ... ... ... ... түрінде түсіндіру кезінде, әдетте
немесе дихотомикалық модельде ... ... ... анықталған
салыстырмалы артықшылық индексін мұқият ... ... ... ... ... ... ... және кіші ... ... ... жетіспеушілігінің ықтималдылығын орташа дифференциалда
қарастыруға болады.
1.3 Сыртқы экономикалық саясаттағы экономикалық қоғамдастықтың маңызы
Бұл мәселені 1982 жылы ООНПР зерттеуі тегіс қамти ... ең ... ... ... ... ... салыстырмалы артықшылықтың бірнеше
индекстері қолданылады және 47 мемлекет пен 129 ... ... ... ... Оның ... дамыған елдердің салыстырмалы
артықшылықтары өнеркәсіп ... ... ... ... қоса
алғанда, ауыл шаруашылығымен немесе басқа примитивті ресурс өнімділіктер
қызметімен жиі байланыстағы жәй өңдеу. Параллельді даму ... ... ... келу ... жүезе асқан кезде, аса дамыған
үшінші әлемдік мемлекеттердің арасында кіші есе ... ... ... тәуелді болғанын тапты; олар бір текті ... және көп ... ... ... ... немесе өңдеу
сатысында салыстырмалы артықшылықты анық ... Бұны ... 6) ... ... әр ... үлгісімен күшті анықталған ... ... ... ... ... ... |ТМД ... дамушы3 |
| ... | ... |
| ... | | ... ... ... | | | ... ... ... ететін|22,3 |34,6 |20,3 ... ... ... |3,1 |0,7 |1,5 ... | | | ... ... емес ... | | | ... ... ... ... |3,2 |2,9 ... капиталды керек |5,2 |1,2 |0,6 ... | | | ... 1988 ... ... ... ... ... индексі тұрақтандырылған 100
деңгейі ең кем
дегенде 50% арттырды;
2Греция, Израиль, Португалия, Испания және ... ... ... ... Мексика, оңт. Корея және Түркия
мемлекеттерін қосқанда;
4Өнімдер даму деңгейімен және бір ... салу ... ... ... ... көп ... керек ететін тауар
стандартына қарағанда, көп еңбек ... ... ... анықталған
салыстырмалы артықшылықтың (1-ші мен 2-ші қатарды салыстырғанда) әлде ... ... және ... емес ... ... стандартты
өнімдерге салыстырмалы артықшылықтың көбірек бейімділігін көрсетті.
Бұл анықталған сауданы жүргізудің өндіріске факторлар салу негізіндегі
көрсеткіші ... ... ... келеді; өнеркәсібі дамыған
мемлекеттермен ... ... ... ... ... күшіне және технологиялық тәжірбиесіне төмен мамандарға ие. Дегенмен,
қортындылар көз қарасы салыстырмалы артықшылыққа даму саты ... ... ТМД ... ... ... ... ... қызмет
ресурстары негізіне аз тәуелді және ... ... ... ... ... ... мол ... қатарына көшу
кірістерінің көп дәлелдерін көрсетеді.
Салыстырмалы артықшылықты, тауардың өнімділік факторын, Хекшер-Олин
модельдеріде, ... ... ... ... ... екендігімізге байланысты, осы қортындыларға сенімнің әр түрлі
дәрежесіне ие боламыз. ТМД ... және ... да жаңа ...... олар әлем нарығында өздерінің өнеркәсіп
тауарларын бәсекеге шығаратын екендігі анық және бұл ... ... ... ... ... оны ... қызығыр-ақ
көрінеді.
Анықталған салыстырмалы артықшылықтың өлшеуі баға негізінде. Сауданы
жүргізу ... ... ... үшін ... оның ... ... нақты ағыны, экономикалық саудамен ынталандырылған
тосқауыл сауда ... ... ... баж ... ... ... ... импорт тауарларына әсерін
сынатып көруі мүмкін. Кең емес ... ... ... ... ... АВ және ... көлемінің айнымалысы v ауысады ВС. Енді аралықта
енгізілген ресурстардың импортына тарифтердің әсерін ... ... ... тиімділік ұсынысының графигі S′wi болып құрылады. Ішкі
өндірушілер әрбір жалпы ... ... ... ... оның ... ... ендігі график ұсынысы SDJ U және SDJ V болып құрылады.
Импорттық тариф түінде "субсидия" шығарылымының ... ... ... ... ... u ... ... ЕВ-ға ұлғаяды, сол кездегі
айнымалы v экспортты көрсетуді тоқтатса, онда қазір ... ... ... ... ... ... ... алынған сауда көлемін
анықталған салыстырмалы артықшылықтың комментариясы үшін ... ... еді. ... бұл ... қарқынды және тұрақты сауда тосқауылы бар
дамушы елдердің біреуінің, ... ... ... ... ... ... болып тұр. Шынында, аралық тауарларға тарифтердің
төмендігі немесе баж ... ... ... ... ... кіші ... деңгейіне ие болатынын білдіреді. Импортпен ... ... ... ... сауданың бұрмалауы көп екенін білдіреді.
Сонымен, Х-М таза саудадан көрі, ... Х ... ... ... ... индексі, кіші бұрмалауға бейімделген. Бірақ-та жоба
нәтижесі қашықтату мүмкіншілігін ескермеуге болмайды.
Алайда, процентті өлшеу бағасын есептеуге болады, яғни, қорғау ставкасын
және ... ... ... ... бұзылуын есептеу кезінде ұсынылған
икемділікті қолдану. Сауда айналымы табылған немесе анық сауда айналымының
бұрмаланбаған ... тең. ... ... ... ... бірақ
мәліметтер кең негізде, ресурстар ... ... ... үлкен
қызмет атқаруын және тауарлардың ірі өлшеумен ... ... ... ... Ұсыныс бағасы ұқсастығы болмай немесе кең
қамтылыуымен ... ... ... ... ... қатыспауы
кезінде саудаға қосылғанын анықтайтын немесе сауданың сызба-нұсқасын
анықтайтын бағаның мәніне концентрация жасауымыз ... ... ... ... ... ... ... ойдағы баға есебі – ... ... ... ... ... ... яғни ... немесе соңғы өнім нарығында
жасанды бұрмалану қатыспаған кезде ... ... ... ... ... ... қызмет қортындысында мынадай мақсаттарға байланысты
өзгеріп отыруы мүмкін:
• Субсидия Sj таза (тура) нәтижесін жою;
• Әлем бағасында саудаға ... ... ... ... ... ... баға, субсидия әсерін дәлелдеуден, кең салықтың
технологиялық ... ... ... үшін ... ... ... ... ақпарат типінен және шығарылған өнімдер мен
енгізілген ресурстардың арасалмақтарынан шығып құрылуы ... ... ... ... ... әсерін, түсіндіріліп
анықталған салыстырмалы артықшылықты өлшеу кезінде зерттелмейді. Осыдан әрі
бұндай ... ... ішкі ... талдау құнының
контекстінде зерттейді. Өзгертілген немесе болжанған бағаны әрбір тауарға,
орташа сауданың болжанған бағасының мәні ... ... баға ... ... Бұл ... ... ... қатыстырмау кезінде
болжанған қатыстық тауар j бағасы немесе есептеуді қамтып ... ... ... ... өлшеуде, ішкі қатастық
бағаны әлемдік ... баға ... ... етіп ... бұл ... автаркийдің анықталмаған бағалар жинағымен және
Дэрфордтың “нақты сауда” концепциясындағы таза экспортқа оң ... ... ... ... ... w көрі, бағасы j
төмен тауарларды өндіру салыстырмалы ... ... ... ... салыстырмалы артықшылық түсіндіріліп анықталған салыстырмалы
артықшылық жерінде өлшемі жағымдысын, ал жетіспеушілік жерінде ... ... ... ... ... ... ... талдау қорғаныс талптарына ұқсас болып келеді – бағалы саясат
нәтижесіне араласу және ... ... ... мен енгізілген ресурстар
туралы ақпарат қажет. Номиналды және ... ... ... ... мен ... ... Бірақ та, сауда
жүргізу салыстырмалы артықшылықтың ... ... ... талаптары біршама жоғары болып келеді. Әрине, көптеген дамып
келе ... ... ... және өнім ... ... ... Еңгізілген ресурстар және өнім кестелері болмауы мүмкін немесе
олар тек ... ... ... ... ... ... жылдарға ғана болуы
мүмкін немесе олар жинақталған жоғары деңгейде құрылуы мүмкін. ... кең ... ... қолдану мақсатымен жүргізу қажет.
Қорытынды ретінде олар туралы айтатын кейбір ... бар. 1991 жылы ... ... ... артықшылық индексін Ұлыбританияда 1997
жылғы жарияланған еңгізілген ресурстар және ... ... ... ... ... ... 80 тауар категорияларына ... ... ... техника кеңінен консультациондық талдауда жеке
мемлекеттерге ауысты, яғни кең масштабты ... ... ... мысалы ретінде Тринидаттағы және Тобагодағы Максвел Стамп ... ... 7) ... ... ... бар,
түсіндіріліп анықталған салыстырмалы артықшылықтың талдауында табылған
салалардың тізімдері көрсетілген.
Кесте 7
Анықталған ... ... бар ... ... және ... ... ... және Тобаго |
|Саз өнімдері ... ... ... ... гипс ... ... |
|Астбест, түрпі материалдары |Транспорттық ... ... ... ... ... ... |
|Синтетикалық резиналар, пластмастар |Баспа өнімдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... жабдық заттары |Сусындар ... ... |Аяқ ... ... құю | ... да металдан жасалған бұйымдар | ... ... ... | ... ... | ... ... | ... ... және ... | ... ... | ... ... | ... ... ... ... | ... да ... ... | ... ... | ... және ... ... | ... ... | ... ... ... ... артықшылықты табатын
сфералар қатысты өндіру ... ... ... ... ... ... қолданатын және химикалық өнеркәсіп, құрал жабдықтар ... ... ... ... та бұл салыстырмалы жетіспеушілікті ... ... ... ... ... азық-түлік өнімдерін,
тері бұйымдарын, текстиль, киім және аяқ киімдерді ... ... ... ... болды.
Егер сауда және баға туралы алынған мәліметтерді негізге ала отырып,
анықталған салыстырмалы артықшылық индекаторлары тұрақты ... ... ол, ... ... ... ... ... еді: экспорт саудасының
сұзба нұсқасы және ... ... ... тура ... 3) ... ... ... іс-әрекеті осыны дәлелдейді.
Ресурстарға тнегізделген өндіріс (мұнай, ағаштан ... ... ... ... көп ... ... ... және олар
Ұлыбританиядағы текстиль және аяқ киім ... ... ... ... ... Тринидат тізіміне еңген кейбір құралдар ... ... ... ... ... ... ... болмас еді. Кейбір өндірістер, мысалға, киімдер және химикат
өндірістері, бір қарағанда сауда ... ... тез ... ие
болатын сияқты, бірақ түсіндіріп анықталған салыстырмалы ... ... ... ... ... ... экономикалық
саясат әсер ететіндігі анықталады. Ұлыбританиядағы тәжірибе көрсеткендей
химикаттар әлі күнге дейін Тринидатта қолы ... қиын ... ... ... ... ... белгілеу кезінде кейбір елдерден қиын
бәсекелестер болатындығын алдын ала болжау қиын, ... ... ... ... Азия және Оңтүстік-шығыс Азия елдері кіреді.
Бұл ол ... ... ... ... ... Салыстырмалы
артықшылықтың бір ғана индекаторының түсіндермесіне аса ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАНДА СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ДАМУ БАРЫСЫ
2.1 Қазақстан Республикасы сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... даму ... ... жағдайындағы әлеуметтік, экономикалық өсуге, сыртқы
сауданы жетілдіруге бағыттылған. Бұндай мақсаттарға жету үшін ... өз ... ... ... ... ... ... экспорт потенциалын көтеру, импортты рационалдандыру
шаралары қолданылып жатыр.
Қазақстан екіжақты да, ... да ... ... ... ... ҚР ... арқылы өтетін ... мен ... ... әсер ... ... ... ... реттеу үш негізгі бағытқа ие
болады: кеден баждарын өндіріп алу үшін тауардың кедендік бағасын ... ... мен ... ... номенклатурасын бip ізге салу;
сыртқа сауда бойынша серіктестердің қолданылатын тауар номенклатурасын
салыстыру қамтамасыз ... ... ... сипаттамасы мен кодын көрсетудің үйлесімділік
жүйесі бар, соның негізінде көптеген мемлекеттер кеден тарифтерінің жүйесін
құрастырады. Бұл ... ... ... деп ... ... мен ... жіктеудің негізгі ережелерін айтады.
Кеден органдары Қазақстанда "Сыртқы ... ... ... сәйкесті тауарлар жіктеудің Ережелерін" (№22 22.01.01.)
жасап шығарады. Бұл ... ... ... ... арқылы тауарларды
өткізуді жеңілдетеді және тездетеді.
Бүкіләлемдік сауда ... (БСҰ) ... ... ... бipi ... ... ... соған кipyгe мүдделі.
БСҰ-ға қатысушы мемлекеттер сауда қатысында ... ... мен ... ... Оның ... ережелерінің бipi - БСҰ-ға
қатысушы мемлекеттердің бip-бipiнe аса ... ... ... ... ... ... бip-бipiнe толық көлемде салық, баж және ... ... ... және ... ... ... орта мерзімді перспективада:
1)Қазақстан Республикасын Дүниежүзілік сауда ұйымына дайындауға;
2)кедендік әкімшілдендірудің нысандары мен ... ... ... шешу ... ... Кедендік бақылау агенттігі халықаралық кедендік ... ... ... және ... ... жүргізіп отыр. Агенттіктің
халықаралық ынтымақтастық ... ... ... шартты түрде
мынадай үлгімен бөлуге болады:
-Аймақтық бірлестіктердің (ЕурАзЭС, ТМД, ОАЫ және т.б.) ... және ... ... елдерінің кеден қызметтерімен, алыс
шетелдердің кеден қызметтерімен екі жақты ... ... ісі ... қатысы бар халықаралық ұйымдардың шеңберінде ... КЕС, ... ... институттары (ХВҚ, ДБ, АДБ).
Қызметтің маңызды бағыттарының бірі кеден мәселелерінің тұтастай кешенін
реттеуге құрылатын ЕурАзЭС, ТМД ... ... ... ... ... ... ... және кеден қызметтерінің өзара іс-
қимылымен байланысты ... тобы ... ... ... ... ... ... «баратын елі бойынша» қосымша ... ... ... ... ету ... ақпараттармен алмасу
тетігі әзірленді.
Қазіргі кезде мемлекетіміздің сыртқы экономикалық қызметінде ... ... ... егер де ... ... ... мен ... сала ретінде болса, қазіргі кезде Қазақстан Республикасы
сыртқы саудасы ашық, ... ... ... ... шығуына жол
ашылды. Сыртқы саудадағы жүйесі, кедендік төлемдер мен ... ... өте ... дайындалған.
Шекті мөлшерлемелер Қазақстанға жақсы әсер ету режимі қолданылатын ... ... ... Ал мұндай режим жоқ немесе шығарылған елі
белгісіз тауарларға қойылатын енгізу мөлшерлемелері заңды негізде екі ... ... баж ... ... мен олар ... ... және ... экономикалық реттеудің тарифтік емес құралдары
Қазақстан Республикасының Үкіметімен анықталады, әрі Қазақстан аумағында
сыртқы ... ... ... ... болып келеді.
Мемелекет басқару механизмін біртұтас іс-әрекет жүргізуші субъекті
ретінде алып қарасақ, мемелекеттің ... ... ... үйлесімді жұмыс
істеуі үшін оның әрқилы салаларының біртұтас құқық платформасында әрекет
етуі қажеттігі ... Яғни ... ... ... ... муниципалдық, кедендік, т.б. құқық институттарын қалыптастыруда
негізгі үйлестіруші, басқарушы методологиялық рөл ... ... ... ... басқарудың, атқарушылық-билеушілік іс-
әрекетінің шеңберінде жүргізіледі. Ал мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... бір ... нәрсе - әкімшілік
құқықтың күші тек сол ... ... жеке ... ... ... сол мемлекеттің ғана ішкі ... ... ... ... қатынасын, құқықтың мәртебесін анықтайды. Халықаралық
кеңістікте немесе өзге мемлекеттерге әкімшілік құқықтың күші ... ... ... ... ... ... болған, оның
құқықтың мәртебесін анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... құқықтың жеке кешенді саласына айналады деп
есептеуге болады. Кеден құқығын ... жеке ... деп ... ... ... ... құқығы әдетте бір мемлекеттің ішіндегі басқаруға байланысты
қоғамдық қатынастарды ғана реттейді, ... ... ... күші ... Ал ... қарым-қатынастары тек мемлекеттің ішкі
әкімшілік құқығымен ғана реттелмейді, бұл қатынастардың біраз мәнді ... ... ... ішінде халықаралық кеден құқығының тікелей әсер
етуімен реттеледі. Себебі, халықаралық кеден құқығының көптеген ... ... ... ... әлемдік сауда, кеден қатынастарына
кірігуі (интеграциялануы) үшін сол ... ... ... ... ... тура келеді. Сол себепті кеден құқығының біраз ... ... ... реттеушілік аумағынан тыс, халықаралық құқықтың
реттелуі аумағында жатыр. Қазақстан Республикасы Конституциясының ... ... ... ... ... ... басымдыңы болады және халықаралық шарт бойынша оны, қолдану ... ... ... ... ... ... ... тікелей қолданылды» деп
көрсетілген.
2.2. Сыртқы экономикалық қызметті реттеудегі тарифтік және ... ... ... ... ... ... ... олардың тауарларын халықаралық нарықта көбірек бәсекелесті
қылдыру және ішікі нарықта шетел тауарларын аз ... ... ... шектеп неғұрлым көп өз өнімдерін шығаруға көмектесу.
Сыртқы сауданы реттеу құралдары тауар құнына тікелей ... ... ... акциздік және өзге жинаулар және т.б.), сондай-ақ
құндық көлемі немесе ... ... ... ... шектеулер, лицензиялар,
экспортты ерікті шектеу және т.б.) қосатын әр түрлі ... ... ... ... қатынасты дамыту талаптарында ... ... ... ... ... ... ие болады.
Сыртқы сауда бұрынғыдай халықаралық байланыстарды анықтайтын нысан болып
қалады, мемлекеттің сыртқы ... ... ... ... ... көбінесе
қазіргі заманғы әлемдік экономикадағы оның орнына байланысты.
Негізгі және ең көп ... ... ... ... ... ... және импорт) және тарифтік емес кедергілер табылады.
Импорт тарифы және импорт бажы – бұл ... ... ... ... ... биік көтерілген жағдайдағы және әлемдік құнына импорт
тарифының шамасы ... ... ... ... ... ... ... бағаға тең шама пайда болады.
Импорт тарифы импорттың орнын басатын салалардағы, олармен бәсекелесетін
отандық өндірушілерді қорғайды, бірақ импорт тарифін төлейтіндіктен ... ... Бұл факт ... ... мен ... ... және әлемдік құндарды салыстырғанда айқын ... ... ... ... бағалар әлемдік нарықтағы тепе-теңдік құнына жақындайтын
болады. Нақты тауар тобына қатысты дефицит импортпен жабылады. Импортқа
тарифті ... ... ... ... және ... ... қысқартады.
Протекционизм шарттарында отандық өндірушілер тариф төлемейтіндіктен
олардың өндірісті кеңейту мүмкіндігі бар, ... ... ... болатын
өндірістің үлкен көлемі кезінде отандық ... ... ... пен ... ... теңдігіне» жетеді. Отандық тұтынушылардың бағаларының
өсуіне ... ... және ... тауарларды пайдалануды қысқартудан
басқа жол жоқ.
Жалпы алғанда отандық өндірушілердегі ... ... ... ... ... ... ... тұтынушы жеткен теріс нәтиже ... ... Бұл ... ... ... ... ... инфляциялық тенденциялар жағдайларында қатты ... ... ... ... ... ... қатар технологиялық
тізбекпен және оған шткізат пен материалдар жеткізетін нақты ... ... ... талап етеді. Осыған байланысты импорт тарифының
номиналдық және нақты деңгейін ажыратады.
Саладағы ... ... ... дңгейі барлық тарифтік жүйенің жұмыс
істеуі жағдайларында саладағы өнім бірлігінің ... ... өсу ... ... ... ... ... қашан оның аралық өніміне қарағанда ең
жоғарғы кеден тарифінен қорғанатын ... ... ... ... ... деңгейінен, дәлірек айтқанда кедендік тарифте көрсетілген
деңгейден ... ... ... импорт тарифі механизмінің айнасы болып
табылады. Бұл жағдайда отандық құны әлемдіктен төмен болады, ішкі нарықтағы
тұтыну өседі, ал ... ... ... ... ... ... Отандық өндірушілер қабылдайтын теріс әсерінің биіктігі сонша,
тіпті отандық тұтынушыларға ... ... ... Экспортты тарифтендіру
экспортер елді әлемдік нарықта монополиялық ... ... ... ... сатып алынған тауарлары үшін қайтадан ... ... ... ... ... ... бірнеше
елдермен бір уақытта жүзеге асырылған жағдайда монопольдік түсім ерекше
мәнді. ... ... ... ... ... ... ... жалпы сыртқы кеден тарифы бола алады.
Кедендік тарифтер кеден баждары мөлшерлемесінің жиынтығымен нақтыланады.
Кеден баждары – тауарлар мен қызметтердің импорты мен ... ... ... ... ... ... Есептеудің ерекшелігіне сәйкес
мынадай баждар бар:
1. Ерекше кеден баждары: ... ... ... салынады).
2. Адвалорлық кеден баждары: (салық ... ... ... ... есептеледі).
3. Құрама кеден баждары: (салық салу әдістері ... ... ... ... салу ... болып стандарттық тауарлар табылады.
Олардың маңыздылығы бағаның конъюнктурасы мен экономикалық циклдің ... ... ... баждар көп жағдайларда ... ... ... ... ... өсу ... ... кезеңінде ерекше баждардың мәні жоғалады, протекционистік қорғау
деңгейінің төмендеуі байқалады.
Адволарлық баж бір ... топ ... әр ... ... бар ... ... ... қорғау деңгейі бағаның
конъюнктурасына байланысты емес және тұрақты күй сақтайды адволарлық баж
бағаға тәуелсіз импорт ... ... ... Бірақ адволарлық баждарды
алып тастаған кезде тауар құнын кедендік бағалау ... ... ... ... және ... қатынастар тәжірибесінде қатарына мыналар
жататын ерекше конъюнктуралық кеден баждары шығады:
Демпингке қарсы ... ... ... құны ... ... ... ... - ішкі нарықта тауар сатылатын құндардан
айрықша төмен ... ... ... Демпинг отандық сұраныстың
қысқаруына байланысты ішкі нарықта өндірілген өнімнің іске асуы мүмкін емес
циклдік бәсеңсу кезеңдерінде ... ... ... ... бәсекелес салалардың дамуын қиындататындықтан теріс нәтиже алады.
Өтемдік кеден баждары. Осындай баждар экспорттаушы ... ... ... демеуқаржыларын бейтараптандырады.
Демпинг және оның қолданысын ұзартатын мерзімдер. Экспорттық
демеуқаржылар отандық өндірушілерге импортталатын елдердің ұлттық
экономикаларындағы экономикалық процесстің ағымына тұрақсыз ықпал ... ... және ... ... ... саясатын жүргізу импортты
бәсекелесетін салалардың өндірушілерін ... ... ... ... ... осы тауар тобының өндірісін ұлғайтуды
қажет етеді.
Әлемдік сауда тәжірибесінде демпингтік саясат және ... ... ... және қызмет көрсетулері «жосасыз ... ... және ... ... Бас келісім аясында
импорттаушы елдерге демпингке қарсы баж ... ... ... ... ... ... ... қарсы заңнама әзірленген.
Маусымдық кеден баждары. Оларға маусымдық ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық өніміне. Олардың қолдану ... ... ... мерзімімен шектелген. Рәсімдеу сипаттамасы
бойынша автономды, конвециялық және ... ... ... болып
ажыратылады.
Автономды баждарды енгізу мемлекеттік биліктің заңнамалық органының бір
жақты шешімдерінің нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... қаржы, сауда
министрліктерімен) Үкіметте келесі бекітулермен жүзеге асырылады.
Конвенциялық баждарды енгізу – екі ... ... көп ... ... ... мен сауда туралы бас келісім классикалық үлгі ретінде
танылады. (ТСБК)
Кеден баждары қатарындағы ерекшесі болып преференциялық ... ... ... және сапалық сипаттарымен ажыратылады.
Преференциялық баждар бірдей тарифтік жүйе шеңберінде әрқашан ең төмен
мөлшерлемеге ие болады.
Осындай баждар ... ... ... ... мен ... салынады. Мысалы, преференциялардың жалпы жүйесіне (1971ж)
сәйкес Еуропа ... ... бір ... ... ... ... арнап преференциялар берген.
Лома (астанасы Того) бірінші конвенцияның шеңберінде Еуропа елдері және
Африка, ... ... мен ... ... (АКТ) 46 дамыған елдері 1975 жылы
қол қойған, ... ... және ... ... бажсыз экспорт мүмкіндігі берілген. Еуропа қауымдастығы мен АКТ 58
елдері 1979 жылы қол ... ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылығын дамыту және минералдық ... ... ... тұрақтандыру салаларында дамыған елдерге
жаңа мүмкіндіктер береді. 1985 жылғы ... ... ... ... ... екінші конвенцияның Ережесін ұлғайтты. Оған кеме қатынасы, балық
аулау және ... ... ... ... ... ... төртінші конвенция 1989 жылы қол қойылды. ... ... ... ... ... АКТ – нің 69 елдері қол қойды.
20 ғасырдың екінші жарты жылдығы жалпы ... ... ... ... ... ... сандық көрсеткіштері куә болады,
егер 40 жылдың соңында өндірістері ... ... ... ... орташа деңгейі – 40-50 % құраса, ал 90 жылдары бұл сан 4-5 ... ... ... ... ... ... ... протекционистік
беталысты бейтараптандыру жөнінде куәләндіруі мүмкін. Бірақ Халықаралық
экономикалық ... ... ... жағдайларын талдау керісінше,
егер протекционистік механизмнің классикалық дәстүрлі әдістері аз мөлшерде
пайдаланылса, онда ... ... бәрі бір ... ... ... емес ... ... Протекционистік нысандар мен
әдістерін ұлғайту тарифтік емес шектеулерді қолдану нәтижесінде жүзеге
асырылады, олардың ... саны ... ... 50-ге ... ... демонстративті жақтаушылары болса дағы индустриалды ... ... ... ... ... ... ... барлық тауарлардың 14 % Еуропалық Одақтың, ЮТА және Жапонияның
импортталатын елдерімен тарифтік емес шектеулеріне тап болады.
Тарифтік емес ... ... ... түрі ... демпингке қарсы
шаралар, экспортты-импортты үлестер, ерікті экспортты шектеулер (ЕЭШ).
Демпингке қарсы баждарды енгізу демпингтік фактіні орнату және ... ... ... ... ... ... арнайы комиссия
хаттамасымен негізделген болу керек. ... ... ... өнімнің
отандық өндірушілері импортты тауарлардың төмен құны шетел бәсекелестерінің
шығындарының демпинг саясаты емес ең төмен ... ... ... ... ... ... ... – импортты үлестер (контингент)- ... емес ... көп ... ... ... – елге ... ... елден шығаруға
рұқсат етілген өнім көлемінің сандық немесе құндық ... ... ... ... мен ... ... болады.
Тарифтік шектеулер жағдайларында әкелінетін және шығарылатын тауарлардың
саны реттелмейді, ... ... құны ... олардың үйлесуі бойынша тариф
үлесін төлеу талап етіледі.
Үлестендіру сыртқы сауда көлемін белгілі тонналар, сандар, ... ... ... өнім ... ... мен ... ... және лицензияланбаған саудаға тыйым салады.
Сонымен қатар үлестірулер ... ... ... ішкі ... ... ... Және сонымен импортты квоталар ... ... ... жаңа және ... ... ішкі ... оқшаулайды. Нәтижесінде үлестендіру протекционистік саясаттың нағыз
және мықты әдісі болып ... ... ... ... айырмашылығы бар: тарифтердің
өзгеруі халықаралық келісімдер шеңберінде ұлттық заңнамамен реттеледі,
сондықтан үкімет өз ... ... ... ... ... жағдайларда ол импортталған квоталарды қаталдандырады, ... ... ... ... әдісімен сыртқы сауда саясатын
талғамалы қылдырады.
Мемлекеттік ... ... ... ... әдістері
болып мыналар табылады:
1. Орналастырудың шығындық әдісі. Лицензиялар өндірістің қуаттары мен
басқа ресурстарының ... ... бар ... ... ... ... көп ... лицензияларды алу мақсатында
пайдаланылмаған ... ... ... ... ... ... ... әдісі. Мемлекет лицензияларды қатысқан
кәсіпорындардың ұсынған ең жоғары құнында сатады.
3. Бар ... ... ... ... ... дейіңгі кезенде импорттың соммалық шамасына сәйкес көлемде
беделді фирмаларға беріледі.
70-жылдарда ... ... ... ... нысаны – еркін түрдегі
экспорттық шектеулері таратыла басталды. ... ... ... ... – экспорттық үлестеудің түрлерінің бірі.
Еркін түрдегі экспортты шектеулер шеңберінде ... ... ... ... ... жөнінде өздеріне міндеттеме алады. Еркінділіктің көрінуі
қатты ... ... ... қатарынан құтылуға
ұмтылуды жабады. Маңыздылығына қарай ЕЭШ шарасыз іс болады.
Экспортер-елмен енгізілетін Еркін ... ... (ЕЭШ) ... импорттық үлесінің қолданысы шарттарына қарағанда ... әсер ... ... бұл жағдайда тарифтік шектеулер немесе
импортты үлестеу жағдайларына қарағанда әкелінетін тауарлар құны тым артық
болуы ... ... ... оның ... өсуі ... экспорт көлемінің
төмендеуі өтеледі. Еркін экспорттық шектеулерге халықаралық ұйымдардың
қатынасы қелеңсіз сипатта ... оған ... 2000 ... Тарифтер
мен сауда туралы бас келісім шеңберінде ЕЭШ жою міндеті табылады.
Негізгі ... ... ... емес шектеулерге ... ... ... алды ... яғни ... импорт
және экспортта қатысу мүмкіндігі бақыланатын бүрмелі протекционизмнің ... ... ... ... ... ... ... шектеулер жатады:
- Ұлттық стандарттарды міндетті сақтау;
- Импортты өнім сапасының сертификаты;
- Ерекше таңбалау мен тауарлардың бумасына қойылатын ... ... ... және ... ... тауарлардың
экологиялық сипаттамасына қойылатын талаптар
Санитарлы-техникалық стандарттар мемлекеттердің кедендік шектеулерді
жеңу аясында ... ... ... мен әл-аухатына қатер ... ... ... ... ретінде табылады. 1993 жылдардан бастап
Еуропалық қоғамдастыққа мүше мемлекеттерде тұтынушыларды қорғау ... ... оған ... ... ... ... мемлекет
азаматтарының өмірі мен денсаулығына қатер тудыратын тауарларды ғана
жеткізуге ... ... ... ... ... ... ... деңгейін ұсыну және ұстау үшін ұлттық экономикада
осындай стандартардың реттелген және икемді жүйесінің ... болу ... және ... ... ... ... ... қабілеттілік
деңгейін көтеру үшін, жабдықтардың сыйымдылығын қамтамасыз ету, ұлттық
экономиканың барлық құрылымдарын бір ... ... ... ... ... шешудегі басты рольді мемлекет ұстанымы атқарады. Мысалы,
Жапонияның Халықаралық ... және ... ... жаңа ... ... ... фирмалардан оларды мүлтіксіз ұстауды талап
етеді, бұл иннауациялық үрдістерді ... ... ... ... ішкі ... ... бәсекелестікті қамтамасыз етеді, Жапон
фирмаларының әлемдік ... ... ... ... Жаңа ... жаңа модельдерді тез игеруге және ... жаңа ... ... ... ... заманғы жағдайларда жаңа реттелген халықаралық валюта жүйесінің
және валюталық дағдарысты жалғастыру болмаған жағдайда тауардың импортына
валюталық ... ... ... ... сауданың нысаны ... ... ... әкеп соғады. Өтемдік сауда әр түрлі
нысандарда болады, дәлірек айтқанда:
• Экспортер – ел ... ... ... елде сату ... ... тауарға үйлесімді сатып алғанда,
ыңғайласпа сатып алу.;
• осы жабдықты қолдана отырып өңдірілген өнім ... ... ... ... ... елде ... қару-жарақтарды іске асырғанда) өңдірілетін
экспортталатын элементтердің материалын қосу арқылы ... өтем ... ... ... ... ... ... - 3 жақты коммерциялық қатынасты ұсынатын, оларды
орындағанда үшінші елге сатып алу және сату ... ... ... екі ... ... ... свитч.
Классикалық протекционизм халықаралық сауданың үдерісіне әсер ету
әдістерінің тарифтік емес ... ... ... өз жетістігін сақтаудың қымбат әдістері болып ... ... ... банк ... ... бойынша американдық тұтынушы
үшін протекционистік шаралар құны: автомобильдер бойынша – ... ... ... 8,5-12 ... долл. дейін, Еуропа қоғамдастығының елдері үшін –
киім бойынша жылына 1,4-6,6 млрд, долл.-ға ... Бұл ... ... ... да ... ... қатысуға және протеционистік шектеулер
орнатуға кедергі болған жоқ, мысалы, Ресейден құрыш импортына. 90 ... тек ... мен ... ... ... айырбастаудың 20 %
ғана ГАТТ талаптарына сай болды, яғни еркін сауда қағидасы ... ... ... ... ¼ ... ... қолданысы
жағдайында жүзеге асырылды, 1/4 трансұлттық корпорациялар үлесіне, ¼-і
өтемдік сауда үлесін құрады.
Әлемдік ... ... ... түзу ... ... ... ... келуі жойылмайды.
Сыртқы сауданы мемлекеттік бақылау себептері
Мемлекет тарапынан сыртқы сауданы ... ең ... ... ... әр ... ... орынға ұлт мүддесін қоюы табылады. Сыртқы сауданы шектеу
барлық әлемдік шаруашылық үшін ... ... ... ... алынған елдің
азаматтары шектеу шараларын еңгізуден жеңуі мүмкін. Сыртқы сауданы қорғау
жалпы ... ... ... ... ... мүдделер қорғауға және
кейбір басымдылықтарды қазір алу ықыласына бағытталған. ... ... ... ... дәләлдерін Д.Харвей 3 топқа бөлген.
Біріншісіне ол ... ... ... және ... ... себептерді жатқызды.Стртегиялық игілікті
көтермелеу елімізде төтенше жағдайда қажет болатын ... ... ... және ... білімдерді сақтауды ... ... Бір ... тарифін қолдану елдерді жақындатуы ... ... ... енгізу елге басудың құралы болуы мүмкін.
Екінші топқа экономикалық дәлелдер жатады. Мысалы, баж төлеу ауыртпалығы
салықтікіне ұқсас және сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... ... ... бағытталған импорт тауарына шара ретінде
пайдаланылатын импорт тауарының салығын пайдалануы мүмкін. Егер бұл тауарға
сұраныс оның ұсынысына ... ... ... ... өсуі негізінен
өндірушіге әсер етеді, ал одан ... алым ... ... толтырады.
Осы шаралардың тиімділігі үшін:
А) экспортер - ел өз тауарының бірде бір игерілмеген нарқы өткізімін;
Б) ... оның ... ... игілігін шығару үшін
пайдаланылмауы мүмкін;
В) экспортер - елдердегі ... ... ... ... ... ... экспортер - елдегі тауарларға сұранысына әсер етпеді.
Кейде шетелдегі тауарлар ішкі нарықпен салыстарғанда арзан ... ... ... а) ... ... демеуқаржы алса; б)
монополия ішкі нарықта құндық кемсітпеушілік ... в) ... ... ... ... есебінен өндіруші экономия алғанда болуы
мүмкін. Бастапқыда шетел сатып ... ... ... ... есебінен
жақсы жағдайда болады. Бірақ фирма-экспортер ішкі бәсекелестерді ығыстыра
отырып нарықты монополиялауға ұмтылса, ... - ... ... ... ... ... ойлану және шектеу шараларын қабылдау
керек. Тарифті тиімді енгізудің экономикалық дәлелдеріне сатып ... өсуі ... ... ... ... ... ... қатар оның уақытша нашарлағаны жағдайында төлем теңгерімін түзетуді
жатқызады.
Дәлелдердің үшінші тобына жағымсыз салдар тудыратындар жатады. Отандық
өндірісте ... ... ... үшін ... жиі шетел игіліктерінің
импортын шектейді. ... ... ... ... - ел ... ... тудыруы мүмкін, бұл әлемдік сауданың қысқаруына әсер етуі мүмкін.
Осы топтың тағы бір ... ... ... ... орындарын арзан және
біліксіз шетел жұмыс күштерінен ... ... ... ... Бұл дәлел
экономикалық теорияның бірнеше қағидаттарына қайшы келеді. Арзан жұмыс күші
елдің халықаралық мамандандыру аясындағы бар ... ... ... ... еңбекті пайдаланудың төмен шығындарының ғана емес, оның ... ... ... мүмкін. Кеден баждарын енгізу жұмыс күшін
арзан ... ... ... ... ... ... ішкі ... өсімін тудыратын
оның өнімі сұранысының өсуіне әкелуі мүмкін.
Дәлелдердің төртінші тобына ақырында ... ... ... ... кедергі жатады.
Елдің экспорты мен импортының ... ... ... ... Экспорт және импорттың құндық көлемдерінің соммасы сауда
айналымын құрайды, ал ... және ... ... ... оң және
теріс айырмасы сауда сальдосында бейнеленеді. Қабылданған ... ... ... сауданы халықаралық, тауар сатуды –
экспорт, ал сатып алуларды – импорт ретінде ... ... ... ... ... ... ... болып танылады. Бұл ретте тауар
меншігі ауысу ... ... жоқ. ... ... ... ... өту фактісі маңызды емес.
Икемді валюта бағамы жағдайындағы ең қарапайым әдіс болып импорттық
тарифтер мен ... ... ... ... ішкі сауданы
бақылау табылады. Сыртқы сауданы реттеу үшін халықаралық деңгей ... осы ... ... өз ... бар. ... сауда
саласындағы ұлттық саясат халықаралық шаруашылық шеңберіндегі бағытқа қайшы
болмауы тиіс.
Бүкіләлемдік ... ... (БСҰ) ... ... ... ... ... экономикалық қатынастарға елеулі ықпал көрсетті ... Оның ... ... – сыртқы сауданың ырықтандыру үрдісін
жеделдету. Бұл алықаралық ұйымға 96 ... ... ... әлсіреуі көпжақты келіссөздер
шеңберінде біртіндеп жүзеге асырылады.
БСҰ қағидаттарында мемлекеттер арасындағы либерализм мен ынтымақтастықта
негізделген алықаралық экономикалық ... ... ... бірі – ... ... Ең ... жағдай
жасау тәртіптемесі туралы Ереже әр ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер таратуға міндеттейді.Бұл
ретте екі шегінулер мүмкін: Егер ... ... ... ... ... ... деңгейі оның орташа ерекшелігінен аспаса дамыған ... ... ... тарту және кедендік одақ құру мүмкіндігі.
Кейбір қағидалар өндірушілер арасында олардың шыққан жеріне қарамастан
бәсекелестіктің әділ шарттарын ... ... Бұл ... ... ... ... үшін ... қазыналық ереже; бұл тыйым салуды
орындамаған жағдайда демпингтік тыйым салу және ... ... ... ... ... сыйақылар немесе демеу қаржылар және басқаларды
бейтараптандыру.
БСҰ сандық шектеулерді, яғни ... шек ... ... ... ... ... ... ұсталынуы мүмкін ... ... ... ... ... тапшылығын сезінетіндерге
қатысты немесе жекеше жағдайларда дамушы елдерге қатысты қолданылуы мүмкін.
Бірақ бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... БСҰ ... арқылы протекционизм элементтерін енгізу мүмкін. Осы
жалпы қағидаларды өмірде іске ... үшін ірі ... ... ... ... еді.
Кеннедидің келіссөздерінің раунды нәтижесінде (1963 жылдың басы)
индустриалды дамыған елдерде 5 ай ... ... ... үшін ... ... ... 3 ... алатын салықтық баждар 36 % төмендеген
болатын.
Келесі, Токиялық раунд тарифтер мәселесін ғана емес бірақ ауылшаруашылық
және тарифтік емес ... әсер ... ... дамыған елдер
өздерінің кеден баждарын 25-30 % жалпы ... ... ... ... әсер ... оның ... шамалы болды. Сыртқы еуропалық
тариф 9,8 - ден 7,5 % - ға, ... 7,9 – дан 5,5 %- ға және ... 5,6 %- ға ... емес кедергілерді жою мақсатында кеден ... ... ... ... лицензиялар бойынша, үлгілерді үндестіру
бойынша, мемлекеттік тапсырыстар мен субсидиялар ... ... ... - ... үшін ... ... белгілі
субсидияларға рұқсат берілді: қолайсыз жағдайларға қойылған ... ... ... еңбекпен қамтамасыз етілу бойынша қолдау, ғылыми
зерттеулерді ынталандыру рұқсат етілді.
2.3. Сыртқы ... ... ... ... ... ... тауарларды кеден баждарына салық салудан босату
берілгенге байланысты өзге мақсаттарда қолдану кезінде кеден баждарын төлеу
мерзімі болып тұлға тауарларды ... және ... ... шектеулерді
бұзған күн саналады.
Егер бұзу күнін анықтау мүмкін болмаса, кеден ... ... ... ... ... тіркеу күні саналады.
Кедендік рәсімдеу үшін кедендік алымдар:
1) ... ... ... күніне дейін немесе тіркеу ... егер ... ... ... Республикасының Кедендік
кодексімен анықталған мерзімде берілмеген болса, төлем мерзімі ... ... ... ... өткеннен кейін өтеді
Шартты түрде шығарылған тауарларды кеден баждарына салық салудан босату
берілгенге байланысты өзге мақсаттарда ... ... ... ... төлеу
мерзімі болып тұлға тауарды пайдалану және иелену жөніндегі шектеулерді
бұзған күн ... Егер бұзу ... ... ... ... ... ... мерзімі болып кеден декларациясын тіркеу күні саналады.
Кедендік қамтамасыз ету үшін кедендік алымдар кедендік орган кедендік
қамтамасыз ету ... ... ... кейін, бірақ кедендік қамтамасыз
етуді ұйымдастырудың басынан кешіктірмей төленеді.
Кеден органдарымен ұйымдастырылған кеден қоймалары мен уақытша ... (УСҚ) ... ... үшін ... алым тауар қоймасынан
тауарды шығару күнінде төленеді.
Кедендік рәсімдеу жөніндегі лицензия және маманның біліктілік аттестатын
беруге арналған алымдар, сонымен қатар ... ... үшін ... ... ... лицензияларды рәсімдеу және ... ... ... ... ... ... ... қабылдау үшін ҚР Кедендік
кодексімен белгіленген кедендік органдар құжаттар мен ... ... күні ... ... ... және ... ... төленеді.
Кедендік төлемдерді төлеуші немесе сол үшін кедендік ... ... ... ... үшінші тұлға төлейді.
Кедендік төлемдер Қазақстан Республикасының ұлттық валютасында төленеді.
Шетелдік валютаны теңгеде қайта есептеу :
- кедендік декларацияны қабылдау күнінде;
- Төлемі ... ... ... және ... ... кеден
органына (мысалы, кедендік орган бажсыз сауда дүкенін ашуға ... беру үшін ... ... ... емес ... төлемдеріне
арналған төлем күнінде қолданыстағы ҚР Ұлттық бағамы бойынша жүргізіледі.
Шетелдік ... ... ... кезінде теңгенің бағамы шетелдік
валютаның бір бірлігі үшін ұсынылса мына ... ... ТНГ – ... ... ... соммасы
В – кедендік төлемдердің шетелдік валютадағы соммасы
Б – ҚР ... ... ... бағамы
Мысалы, төлеуге жататын кедендік төлемдердің соммасын ұлттық валютада
қайта есептеу, егер:
Кеден төлемдерінің соммасы – 200 АҚШ ... ... ... ... – 151,7 ... 1 АҚШ ... валютаны қайта есептеу кезінде теңгенің бағамы шетелдік
валютаның стандартты бірлігі үшін (10, 100, 1000) ... мына ... ТНГ – ... ... ... соммасы
В – кедендік төлемдердің шетелдік валютадағы соммасы
Б – валютаның стандарттық бірлігі
Б – ҚР ... ... ... ... ... ... ... төлемдерінің соммасын ұлттық валютада
қайта есептеу, егер:
Кеден төлемдерінің соммасы – 20000 түрік лиры
ҚР Ұлттық банкінің бағамы – 10 ... – 100 ... лиры ... ... ... құны ... Республикасының Ұлттық банкі
ресми бағамды белгілеуді жүргізбейтін шетелдік валютада ... ... ... оған ... ... банктің экспортеріне/импортеріне
хабарланатын осы валютаның АҚШ долларына ағымды нарықтық бағамы бойынша
жүзеге асырылады. Бұдан кейін ... ... ... ... ... ... теңгенің АҚШ долларына ресми ... ... ... ... ... ... Республикасы Қаржы министрлігінің
Салық комитетімен келісу арқылы Қазақстан Республикасы Кедендік ... ... ... аударылады.
Төлеушілердің кедендік төлемдер мен салықтардың артық ... ... және ... алу ... талаптары бойынша талап- арыз
мерзімі 5 ... ... алуы ... ... ... ... ... мен
салықтарды дұрыс есептеу мен бюджетке ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Кеден төлемдері мен салықтардың бюджетке түсуін есепке алу тәртібі
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің ... ... ... халықаралық сауда саласындағы негізгі міндеті –
экспортшыларға өз ... ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттті етіп мейлінше көп шығаруға көмектесу және шетел тауарларын ішік
нарықта ең аз бәсекеге ... етіп ... ... сауданы реттеу құралдары тауар бағасына (тарифтер, ... және өзге де ... және т.б.) ... ... ететіндерді қоса
алғанда, сондай-ақ құндық көлемдерін немесе келіп түсетін ... ... ... ... ... және т.б.) ... шектейтін сияқты әртүрлі нысандарда болуы мүмкін.
Халықаралық экономикалық қарым-қатынастарды дамыту ... ... ... ... ... ... үлкен мәнге ие болып келеді. Сыртқы
сауда бұрынғыдай халықаралық байланыстардың айқындауыш нысаны ... ... және ... оның ... ... әлемдік экономикадағы алатын
орны мемлекеттің сыртқы сауда ... ... ... ... ... ... ... негізгілері және неғұрлым
таратылғандарды тарифтік (экспорт пен импортқа тарифтер) және тарифтік емес
тосқауылдары болып ... ... ... ... баж – ... ... ... әлемдік бағадан жоғары болатын, және әлемдік бағаға импортқа тариф
мөлшері қосылу ... ... ... ... тариф
ставкасына көбейтілген әлемдік бағаға тең мөлшер шығады.
Импортқа тарифтер импортты алмастыратын салаларда қызмет ететін ... ... ... ... қорғайды, алайда отандық
тұтынушылар жеңіледі, ... олар ... ... төлейді. Бұл факті
отандық және ... ... ... ... ... және
қолдампаздықта айқын болады. Еркін сауда жағдайларындағы отандық ... ... ... ... ... Нақты тауар тобының
салыстырмалы тапшылығы импортпен жабылады. Импортқа тарифті ... ... ... және ... көлемін қысқартады. Қолдампаздық
жағдайларындағы ... ... ... ... мүмкіндіктері
бар, өткені олар тарифті төлемейді, және солай болғандықтан отандық
фирмалар олар үшін ... ... ... өндірістің көп көлемі кезінде
ақырғы шығындар мен ақырғы кірістердің «алтын теңдігіне» жетеді. Бағалар
өсімі кезінде ... ... ... және ... ... ... өзге ... жоқ.
Тұтастай алғанда отандық өндірушілерде байқалатын импортқа ... оң ... ... ... ... ... әсер мен ... болмайды. Бұл қосымша кедендік ... ... ... ... ... ... ... сезіледі. Қорғаудың
қолдампаздық шараларын енгізу үкіметтен технологиялық тізбектің нақты
саласымен байланысты және оған ... пен ... ... ... талап етеді. Осыған байланысты импортқа тарифтердің номиналды
және нақты деңгейлері ажыратылады.
Саладағы ... ... ... ...... ... барлығы
жұмыс істеу жағдайларындағы саладағы өнім бірлігінің қосымша құнының өсу
деңгейін көрсететін мөлшері. ... ... ... оның, аралық өніміне
қарағанда, импортқа неғұрлым ... ... ... ... тарифтің
нақты деңгейі оның номиналды деңгейіне асады, яғни ... ... ... ... ... ... есепке алмағанда кедендік статистиканың
деректері бойынша Қазақстан Республикасының сыртқы ... ... ... ... 21206,5 АҚШ ... ... және былтырғы жылмен
салыстырғанда 49, 2 % артты, соның ішінде экспорт-13077,9 млн. АҚШ ... % ... ... ... тасымалдау және сақтандыру шығыстарын есепке
ала отырып) – 8128,6 млн. АҚШ ... 4 % ... ... ... сатып алушылары Швейцария (17,6%), Италия
(14,0 %), Ресей Федерациясы (12,4% ), Франция (10,0 %), ... (9,7 ... (3,2 %), ... (2,6% ), Иран (2,4%), Польша, Вингир аралдары
және АҚШ (2,0 ... Кипр және ... (1,7 ... ... ... (1,4%), ... (1,2% ). [24,347]
Экспортқа тарифтердің механизмі импортқа ... ... ... табылады. Бұл жағдайда отандық баға әлемдіктен төмен болады, ... ... ... ал ... ... ... экспорт
мөлшері төмендейді. Отадық өндірушілер сезетін кері әсер ... ... ... оған ... болмайды. Экспортты
тарификациялау экспорттаушы - елді әлемдік нарықта монопольдік ... және ... ... ... алатындар үшін қайта ... ... ... біріккен бірнеше елдермен ... ... ... ... ... белгілеу жағдайында
ғана монопольдік түсім аса маңызды болады. Қолдампаздық ... ... ... ... ... ... Жалпы сыртқы кедендік тариф
қызмет етуі мүмкін.
Кедендік тарифтер кедендік баждар ... ... ... баж – бұл ... немесе құнынан есептелетін тауарлар
мен қызметтер импорты мен экспортына салынатын салық. Есептеу ... ... ... ... Спецификалық кедендік баждар: (салық салынатын бірлікке есептелетін
салық).
2. Адвалорлық кедендік баждар: (салық салу ... ... ... ... салық).
3. Құрама кендендік баждар: (салық салу ... ... ... ... ... ... ... стандартталған тауарлар
табылады. Олардың мәні баға конъюктурасы мен экономикалық циклдің фазасына
байланысты өзгереді. Спецификалық баждар көп ... ... ... бар ... ... ... Бағлардың өсу жағдайында
экономикалық жоғарлау кезеңінде спецификалық ... мәні ... ... ... ... байқалады.
Адвалорлық баждар бір тауар тобындағы шеңберіндегі әртүрлі сапалы
сипаттамасы бар тауарларға салынады. ... ... ... бағалар
конъюктурасына тәуелді болмайды және ... ... ... ... ... ... баж импорттық тауар бағасын арттырады. ... ... ... алу кезінде тауар құнын кедендік ... ... ... туындайды.
Әлемдік сауда және халықаралық қатынастар тәжірибесінде ерекше
конъюктурлық ... ... ... ... ... ... қарсы кедендік баждар. Олармен демпингтік бағамен әкелінетін
тауарлар салынады. (демпинг- тауардың ішкі нарықта сатылатын бағасынан
едәуір ... ... ... тауар экспортының тәжірибесі. Демпинг циклдік
төмендеу кезеңдерінде, ... ... ... байланысты өндірілген
өнімді ішкі нарықта сатуды іске асыру мүмкін емес ... ... кері ... ... ... ... ол ... бәсекелесетін салалардың дамуын қиындатады.
Өтемдік кеден баждары. Мұндай баждар отандық ... ... ... ... ... субсидияларды
залалсыздандырады.
Демпинг және оның қолдану мерзімін ... ... ... субсидиялар импортаушы елдердің ұлттық ... ... ... ... әсер ... ... және ... субсидиялар» саясатын жүргізу импорттық
бәсекелестік ... ... ... ... Тиісті саясатты
тоқтату керісінше осы тауар тобының өндірісін өсіруді қажет етеді.
Тауарлар мен қызметтермен әлемдік ... ... ... және ... ... саясаты «жосықсыз бәсекелестік» қатарына
жатқызылады. Тарифтер мен сауда туралы бас ... ... ... демпингке қарсы баждар түрінде қарсы шараларды
қабылдауға мүмкіндік беретін арнайы демпингке қарсы ... ... ... ... ... ... ... өнімге, ең бастысы
ауыл шаруашылық өніміне салынатын баждар. ... ... ... ... қозғалысының мерзімдерімен шектелген. Ресімдеу сипатына қарай олар
автономдық, конвенциялық, және ... ... ... ... баждарды енгізу мемлекеттік ... ... бір ... ... нәтижесі болып табылады. Олардың
ставкаларын нақтылау оларды ... ... ... қоса ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Конвенциялық баждарды енгізу - екі жақты немесе көп ... ... ... мен сауда туралы бас келісім (ТСБК)
классикалық мысал болады.
Кедендік баждар ... ... тән ... ... ... ... ... сандық та , және ... та ... ... ... ... тарифтік жүйе шеңберіндегі
неғұрлым төмен ставкаларға ие ... ... ... елдерден экспортталатын тауарлар мен қызметтерге
салынады. Мысалы, Преференциялардың ортақ ... ... (1971 ... Одақ ... бір ... ... ... елдерден келген тауарлар
үшін преференциялар берілген. Еуропалық қоғамдастықтың және ... ... ... және Тынық мұхитің (АКТ) 46 елімен 1975 жылы
қол қойылған Лома Бірінші конвенциясы ... ... ... ... ауыл ... ... ... экспортына мүмкіндік
берілді. Еуропалық қоғамдастықтың және АКТ елдерімен 1979 жылы қол қойылған
Ломе Екінші конвенциясы ... ... ... ... ... шаруашылығын дамыту және минералдық ресурстарды өндірушілердің
экспорттық ... ... ... ... ... ... ұсынды. 1985 жылы ... ... ... Ломе ... ... ... ережелерін кеңейтті. Оған су ... және ... ... ... ... ... ... төртінші конвенциясы 1989 жылы қол қойылды. Оған қазіргі кезде
преференциялық баждар қолданылатын ... 69 елі қол ... 20 ... ... ... ... ... тосқауылдардың төмендеуімен
сипатталады, мұны олардың серпінінің сандық көрсеткіштері көрсетеді: егер
40 жылдардың ... ... ... ... импорттық кедендік
тарифтерінің орташа безбенделген деңгейі 40-50 % ... ... ... ... бұл сан 4-5 % ... ... бойынша тарифтік шектеулерді төмендету қолдампаздық
үрдістерді ... ... ... ... ... ... ... жағдайын талдау керісінше, қолдампаздық тетіктердің
классикалық, дәстүрлі әдістері аз шамада пайдаланылса, онда олардың ... ... ... ... дәстүрлі емес әдістері қолданыла
бастайтынын көрсетеді. Қолдампаздық нысандар мен әдістердің кеңеюі қазіргі
кезде сандық ... ... ... ... емес ... ... нәтижесінде жүзеге асырылады. Әсіресе осындай шектеулерді
индустриялық дамыған ... ... ... ... ... ... наразылық демонстративті жақтаушылары болып табылады. 90 ... ... ... ... ОҰА және Жапонияның елдерімен
импортталатын барлық тауарлардың 14 % ... емес ... ... емес ... ... ... түрлері демпингке қарсы шаралар,
экспорттық-импорттық квоталар, ерікті экспорттық шектеулер болып табылады.
Сыртқы экономикалық қызметің ... ...... ... субпозицияларды, цифрлік белгідегі немесе цифрлік белгілер
топтарының (кодтар) түріндегі ... ... ... ... ... ... қызметтің тауарлар номенклатурасының
ажырамас бөлігі ... ... кез ... деңгейіндегі
ескертпелері, сондай-ақ Сыртқы сауда қызметінің тауар ... ... ... Сыртқы экономикалық қызметтің тауар
номенклатурасы ... және ... емес ... ... ... статистикасын жүргізу ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкіметімен бекітіледі.
Қазақстан Республикасында қолданылатын ... ... ... Бүкіл әлемдік кедендік ұйымның және Тәуелсіз Мемлекеттер
Достастығының сыртық экономикалық ... ... ... ... және ... ... ... сәйкес
болады.
Кеден ісі мәселелері жөніндегі уәкілетті орган Сыртқы ... ... ... ... ... ... ісі ... жөніндегі уәкілетті орган:
1) халықаралық негізді әзірлеу, өлшеу, толықтыру, ... және ... ... ұйымдарда қазақстандық тарапты білдіреді;
2) Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасының халықаралық
негізін ... ... мен ол ... ... ... ... және толықтыруды бақылауды қамтамасыз етеді;
3) Қазақстан Республикасының Үкіметіне Сыртқы экономикалық қызметтің
тауар номенклатурасын оның халықаралық ... ... ... ... ... Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасын әзірлеу, өзгерту
және толықтыру туралы ... ... ... ұсыныстарды
дайындауды қамтамасыз етеді;
5) Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасын эталондық
нұсқасын ... ... ... және ... ... экономикалық қызметтің тауар номенклатурасын, халықаралық
түсіндірмелердің және ... ... ... ... ... ... етеді;
7) жекелеген тауарлардың сыныптамасы жөніндегі шешімдерді орындауға
міндетті жариялауды әзірлейді, бекітеді және ... ... ... ... ... тауар номенклатурасын жүргізу үшін
қажетті өзге де ... ... ... ... мағлұмдау кезінде сыныпталуға жатады, яғни ... ... ... ... ... ... ... код
(кодтар) анықталады. Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы
бойынша тауардың коды дұрыс емес көрсетілген ... ... ... ... ... ... осындай тауарларды дербес сыныптауына
болады.
Тауарларды сыныптау бойынша кедендік ... ... ... ... ... ... ісі ... жөніндегі уәкілетті органмен анықталады.
Кедендік ... ... ... ... шешімдері міндетті
болып табылады. Кедендік органдардың шешімдері осы ... ... ... ... ... ... ... кезінде кедендік
органдар ... ... ... ... қызметтің тауар
номенклатурасына сәйкес пайдаланады. Тауарды сүйемелдеуші ... ... ... ... ... ... ... сараптама актілері көмекші (ақпараттық) сипатқа
ие болады және ... ... ... ... алынады. Тұлғаның сұрау
салуы бойынша кедендік орган тауарларды сыныптау бойынша осы ... ... ала ... ... ... ... әкелінетін кеден баждарының ставкалары
туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 5 маусымдағы № 841
қаулысында мүйізді ірі қара ... ... ... ... және ... баждар мөлшері анықталған қаулыда адвалорлық ставкалар бекітілді.
Мысалы, мүйізді ірі қара ... 1000 кг ... үшін ... ... ... мөлшерде баж төлеу қажет немесе 1000 кг тері үшін 90 евро төлеу
қажет.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... Республикасының аумағында іске асырылатын
акцизделген тауарларға және ойын ... ... ... туралы
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 28 қаңтардағы № 137 қаулысында
Қазақстан Республикасының кедендік аумағынан ... ... ... ... ... жеке тұлғалар спирттің барлық
түрлерінің тасымалдануы кезінде 1 литрге/ 300 теңге немесе 1 литр үшін ... ... ... ... ... ... ... Республикасы
Үкіметінің 2010 жылғы 14 тамыздағы № 765 ... ... ... ... ... ... ... баждар
бекітілген.
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Кедендік бақылау комитетінің
деректері бойынша 2011 жылғы бағалық ақпаратпен салыстырғанда 158029 ... ... ... ... және салықтардың жоғалуы анықталды.
Егер бағалық ... ... үй құсы ... тауардың бірлігі үшін 0,5 АҚШ
долл. ... ... ... ... ... үшін 0,21 АҚШ долл.
құрады, үй ... ... құны ... ... ... 0,5 АҚШ ... Ақтөбе облысында ол үшін 0,42 АҚШ долл. төленді, Батыс-Қазақстан
облысында -0,39 АҚШ долл. , ... ... -0,27 АҚШ ... ... ... 2010 жыл ... ... кірісіне 28,9 млрд.
теңге сомасында кеден төлемдері мен салықтар енгізілген, болжанғаны 20,0
млрд. теңге, алдыңғы жылдың ... ... ... 6,4 ... ... аударылған және өсімі 28,5 % құрайды.
2010 жылғы қаңтар-желтоқсан бойынша ... ... ... 327,5 ... ... 2004 ... ... бойынша 83,9 млрд. теңгеге немесе
34,5 % артық өндіріп алынған. Кедендік ... ... ... ... қаңтар-қараша бойынша тауар импорты мен көлік құралдарының
көлемі 15 819 млн АҚШ долларын ... бұл ... ... ұқсас кезеңінің
импорты көлемінен 4269,4 млн. АҚШ долларына немесе 37,0 % артық. 2010 жылғы
қаңтар-желтоқсан бойынша берілген жеңілдіктер ... 351,7 ... ... бұл ... ... ... кезеңінен 118,4 млрд. теңгеге немесе 1,5
есе артық. Сондай-ақ есептеу ... және ... 9,5 ... ... 21,3 % ... ұзарта отырып төленген қосылған құн салығының
соммасы көбейді. 2009 жылғы ... ... ... ... жалпы соммасында кеден төлемдері мен салықтардың түсімі 15,6 %
құрайды, республикалық бюджет кірісіндегі осы ... 20,1 % ... ... қаңтар-қараша бойынша есептеу және төлемді өндіріп алу әдісімен
төленген босату, қосылған құн салығы ... ... ... төлемдері бойынша алу коэффициенті 13,5 % құрайды, бұл былтырғы
жылғы (24.355) ... ... 0,1 ... ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН МЕМЛЕКЕТТІК
РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ
1. Қазақстан Республикасының сыртқы шеңберінің даму жолдары
Еуразиялық Экономикалық қауымдастыққа мүше ... ... ... ... ... ... және атап ... сыртқы сауда
қызметiне қатысушыларды кемсiтпеушілік ... ... ... жeкe ... бола алмайды деп белгiледi. ... ... ... мүше ... ... ... ... Тауарлар мен көлiк құралдарының бiрыңғай тiзбесi негiзiнде
ЕурАзЭҚ-қа мүше ... ... ... осы ... байланысты мақсаттарда пайдаланылатын тауарлар мен ... ... және ... ... ... ... ...       Оларға қатысты ЕурАзЭҚ-қа мүше ... ... ... ... мен ... ... бiрыңғай тiзбесiне
енгізiлген тауарларды әкелу және ... ... ... ... ... ... және ... жеңiлдiктердi қолдану тәртiбi
ЕурАзЭҚ-қа мүше мемлекеттердiң заңнамасымен айқындалады. ... ... ... ... ... ... ставкасын төмендету не неғұрлым нашар
дамыған немесе дамушы мемлекеттерден шығатын ... ... ... квотаны бекiтуден босату түрiндегi тарифтiк жеңiлдiктердi
жекелеген ... ... ... «Еуразия экономикалық
қоғамдастығына мүше мемлекеттер үшiншi елдермен саудада қолданатын тарифтiк
жеңiлдiктер туралы хаттама» ... ... ... басқа халықаралық
шарттардан туындайтын Тараптардың құқықтары мен міндеттемелерін қозғамайды.
Еуразия экономикалық қоғамдастығына мүше мемлекеттер
тарифтiк жеңілдiктердi ... ... мен ... бiрыңғай тiзбесi: Жүктердi, ... және ... ... ... ... ... ... құралдары, сондай-ақ
материалдық-техникалық жабдықтау заттары және жабдық, отын, азық-түлік және
олардың қалыпты пайдаланылуы үшiн жол жүру ... ... ... ... осы көлiк құралдарының авариясын (сынуын) жоюмен
байланысты ... ... ... ... ... ... мүше мемлекеттердiң жеке немесе заңды тұлғаларының теңiз
кәсiпшілігін жүргiзетiн кемелердiң, сондай-ақ ЕуАзЭҚ-қа мүше ... ... ... ... ... ұлттық және жалға алған
(фрахталған) қызметiн ... ету үшiн ... мүше ... аумағынан тыс әкетілетін материалдық-техникалық жабдықтау заттары
және жабдық, отын, ... және ... ... Шет ... ... ЕурАзЭҚ-қа мүше мемлекеттердiң
халықаралық шарттары немесе олардың заңнамасы негiзінде осындай заттарды
бажсыз ... ... бар жеке ... ... ... жеке ... ... мүше мемлекеттердiң кедендік аумақтарына әкелiнетiн немесе осы
аумақтардан әкетілетін тауарлар.
     ЕурАзЭҚ-қа мүше мемлекеттердiң ұлттық ... ... ... ... үшін ... ... ... ЕурАзЭҚ-қа
мүше мемлекеттердiң заңнаманың және өзге де ... ... ... ... ... дүлей апаттар мен зұлматтардың, тiлсiз ... жою ... ... ... ... ... мүше
мемлекеттердiң кедендік аумағына әкелiнетiн және осы аумақтардан әкетілетін
тауарлар; тегiн оқу, мектепке дейiнгi және ... ... ... ... ... көмек (жәрдем ету) ретiнде ЕурАзЭҚ-қа ... ... ... ... ... мемлекеттердiң,
халықаралық ұйымдардың, үкіметтердiң, оның ішінде, техникалық көмек көрсету
(жәрдем ету) желiсi бойынша қайырымдылық ... осы ... ... осы ... әкетілетін тауарлар. Жарғылық (жинақтамалы) капиталды
қалыптастыру үшін құрылтай құжаттарымен белгіленген мерзiм шегінде шетелдiк
инвестициялармен коммерциялық ұйымдардың ... ... ... ... ... ... әкелінетiн негiзгi өндiрiстiк қорларға
жататын акциздiк емес тауарлар.
     Кеден баждары салудан босатуды көздейтiн ... ... ... ... ... мүше ... заңнамаларымен
белгіленген шарттар мен нормаларды сақтау кезiнде, ... ... ... ... ... ЕурАзЭҚ-қа мүше мемлекеттердiң кеден
аумағына ... не ... мүше ... ... ... ... ЕурАзЭҚ-қа мүше мемлекеттердiң заңнамаларымен тыйым
салынбағанды қоспағанда, жеке тұлғалар тасымалдайтын ... ... ... ЕурАзЭҚ-қа мүше мемлекеттер қатысушылар болып табылатын
үшіншi елдердегi инвестициялық ынтымақтастық ... ... ... ... құрамында әкетілетiн тауарлар. Олардың заңнамасымен
көзделген жағдайларда ЕурАзЭҚ-қа мүше ... ... ... ... ... ... ... қаражаты есебiнен
немесе ЕурАзЭҚ-қа мүше мемлекеттер үкiметтерінің ... ... ... ... ... ... ... ЕурАзЭҚ-қа мүше мемлекеттерде шығарылмайтын жабдық,
оның iшiнде жинақтаушылар және оған қосалқы ... Осы ... ... мен ... ... мүше ... ұлттық
заңнамасымен белгiленедi.
Тауар өндірген ел тарифтік және тарифтік емес ... ... ... ... ... кедендік аумағына тауарды кіргізу және
осы аумақтан шығару бойынша антидемпингтік, компенсациялық, және ... ... ... ... ... ... ел болып тауар
толығымен өндірілген немесе Кеден кодексінің 35-бабымен ... ... ... ... ... ... ... өндіруден өткен
ел саналады.
Тауар өндірген ел болып тарифтік және тарифтік емес ... ... ... үшін елдер тобы мен елдердің кедендік одақтары саналуы
мүмкін. (1.14)
Бұл елде ... ... ... ... елдің жер қойнауынан, аумақтық
сулары (теңіз) немесе жер бедерінен табылған ... ... осы ... ... ... ... ... өнімдер; осы елде төлдеген ... тірі ... бұл елде ... ... ... ... ... аңшылық және балық аулау кәсібі нәтижесінде алынған өнімдер;
теңіздік балық аулау кәсібі мен осы ел ... ... ... ... ... ... ... кәсіп өнімдері; бұл елдің өңдейтін кемесінен
алынған осы баптың тармағында ... ... ... бұл ел ... мен ... ... өңдеуге ерекше құқығы болған жағдайда осы ... ... тыс ... түбі мен ... қойнауынан алынған өнімдер;
өндірістік немесе басқа ... ... ... операциялар нәтижесінде
табылған қалдық пен сынық (екінші шикізат), сонымен ... ... ... және тек ... ... ғана ... ... қолданылған
өнімдер; ашық космоста алынған осы елге тиісті ғарыш кемелерімен ... ... ... ... ... өнімдер; тек осы ел
өнімдерінен жасалған тауарлар, берілген ел аумағында ... ... ... өнім ... екі ... ... ел қатысса, осы баптың ережелеріне
сәйкес жеткілікті қайта өңдеу критерийлеріне жауап беретін тауарды өндіру
немесе қайта өңдеудің соңғы ... ... ел ... ... ... табылады. Осы елдегі тауарды жеткілікті қайта өңдеу белгілері
болып ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болған алғашқы төрт белгінің
кез келгенінің деңгейінде ... ... ... номенклатура бойынша
тауар кодының өзгеруі;
2) Осы амалдардың орны бар ел тауардың өндіруші елі болып саналу үшін
өндірістік және ... ... ... ... ... ... бағасында құнның пайыздық үлесі тұрақты деңгейге
жеткенде тауар құнының өзгерісі (адволарлық үлес ... ... ... ... 39 - бабы 2- тармағының 2)
және 3) тармақшаларында көрсетілген жеткілікті қайта өңдеу ... ... ... ... ... ... белгіленеді.
Адволарлық үлес ережесі қолданылатын жағдайда құндық көрсеткіштер мынадай
есептеледі: импортталған тауарлар үшін - ... ... ... ... тауарлардың кедендік құны бойынша немесе импортталған тауарларды
өндірген ел белгісіз болған жағдайда өнімнің соңғы өндірісі жүргізілетін ... ... ... ... ... ... бойынша; соңғы өнім үшін
- тиеу, кедендік ... ... ... тауарды шығару шығындарын
қоспайтын сатушы зауыттың (қойма) ... ... ... ... ... елде ... жеткілікті қайта өңдеу критерийлеріне жауап
бермейді: тауарларды ... ... ... ... ... ... ... операциялар; тауарларды сату мен
тасымалдауға ... ... ... ... жіберілімдерді дайындау,
сұрыптау, қайта орау); ұстау материалдары (бұранда, гайка, болт ... ... ... ... дәнекерлеу жолымен тауар бөліктерін
жинау сияқты қарапайым жинау ... егер ... өнім ... ... ... көп ... ... әр
елдерден келген тауарларды (бөліктерін) араластыру; жоғарыда көрсетілген
операциялардың екі немесе одан көп санының комбинациясы.
Егер ... жеке ... ... ... Республикасы тарифтік
преференциялар ұсынған қайсы бір ел қатысында Қазақстан ... ... ... ... ... елді анықтау ерекшеліктері
туралы көп айтылмайды, ... ... ... егер тауарды қайта ... ... ... ... орындау нәтижесінде кез-келген алғашқы
төрт белгі деңгейінде сыртқы экономикалық әрекеттің Тауарлық ... код ... орын ... ... ... елде ... болып
табылады.
Өндірген елді анықтаған кезде бірнеше партиямен әкелінген бөліктенген
немесе жиналмаған ... егер ... ... ... жағдайлар
бойынша оларды бір партиямен тасымалдау мүмкін емес болса, сонымен қатар
тауарлар партиясы қателік нәтижесінде ... ... ... ... бір ... ... ... кодекстің 36 бабы 1 тармағының
ережелері келесі шарттарды сақтаған ... ... ... ... ... жиналмаған күйіндегі тауарлар туралы кедендік
органға алдын-ала хабарлау, мұндай жеткізілім себептерін айқындау мен әр
партияда ... ... ... ... ... ... кодының, құнының және әр партияға енетін тауарларды өндірген елдің
көрсетілуімен әр партияның айрықшылығын көрсету. Қателік ... ... ... нәтижесінде тауарлардың бірнеше партияға ... ... ... ... ... ... растауы беріледі ; бір
келісім-шарт
шегінде бір жеткізушімен бір елден әкелінетін тауарлардың ... ... бір ... ... ... барлық партияларын
мағлұмдау; Қазақстан Республикасының ... ... ... партиясы қатысында кедендік органмен жүктік кедендік мағлұмдама
қабылдау күнінен алты айдан аспайтын ... ... ... партияларын
кіргізу; Мағлұмдаушының ынталандырылған өтініші бойынша тауарлар алушыдан
тәуелсіз себептер бойынша тауарларды жеткізу мүмкін емес ... ... ... ... ... ... кедендік органмен ұзартылуы
мүмкін. Алайда берілген ұзарту тауарлардың алғашқы ... ... бір ... ... ... ... елді анықтаған кезде оларды өндіру немесе қайта
өңдеу үшін қолданған энергия, ... ... пен ... ... алынбайды.
Машина, жабдық, аппараттар мен көліктік құралдармен ... ... ... ... ... мен ... ... жабдық,
аппараттар мен көліктік құралдар әкелінген елде өндірілген болып ... ... ... ... ... мен ... ... машина, жабдық, аппараттар немесе көліктік құралдармен бірге
кіргізіліп, сатылса және жөнелтпе техникалық құжат, техникалық ... ... ... құжатта көрсетілген мөлшерде болса. ... ... ... ... ... орамы сыртқы
экономикалық Тауарлық номенклатураға сәйкес тауардан ... ... ... ... ... өзі шығарылған елде өндірілген болып
табылады. Бұл жағдайларда орамды өндірген ел ... ... ... бөлек
анықталады. Тауарды өндірген елді анықтау мақсатында, ... ... үлес ... қолданған кезде, егер Қазақстан Республикасының
кедендік аумағына тауар енгізілетін орам тауар өндірілген елден ... ... ... жеке ... ... ... орам ғана солай
саналады. Тауарды өндірген елді растау болып тауардың пайда ... ... ... тауардың пайда болуы туралы мағлұмдама табылады.
Тауардың пайда болуы туралы сертификат - тауарды ... ... және ... мемлекеттің уәкілетті органымен немесе егер
сертификат тауарды өндірген елден алынған мағлұматтар ... ... ... мемлекетінің уәкілетті органымен берілген құжат. ... ... ... сонымен қатар Қазақстан Республикасының
кедендік аумағының қалған бөлігіне еркін қойма аумағынан тауарды шығару
кезінде ... ... ... туралы сертификат егер бұл сертификат келісім-
шарттың шарттары бойынша, тауарды енгізу елінің ұлттық ... ... ... бұл ... ... Қазақстан Республикасының халықаралық
келісімдерімен қарастырылған болса, ... ... ... ... ... ... ... тиісті уәкілетті
мемлекеттік орган беру күнінен бастап үш жыл бойында тауарлардың шығу ... оның ... мен ... құжаттарын сақтауға міндетті. Егер
тауардың шығу тегі туралы сертификатта тауарды ... ел ... ... ... ... ... қайта өңдеу
критерийлерінен басқаларға негізделсе, тауар өндірген ел ... ... ... ... ... ... ... шығу тегі туралы мағлұмат тауарға қатысы бар тауарлық жөнелтпе
құжаттарда шығарушы немесе сатушымен жасалған тауарды өндірген ел ... ... ... Тауардың шығу тегі туралы мағлұмдамада тауарды
өндірген ел туралы мәліметтер ... ... ... ... ... ... өзгеше болса,тауарды өндірген ел
Кедендік Кодекстің 35 бабында ... ... ... ... ... ... ... кезде тауардың шығу тегі туралы
сертификат мынадай жағдайларда ұсынылады:
Егер Қазақстан Республикасы қатысушы ... ... ... ... ... тауар өндірушіге тарифтік
преференциялар берілсе; егер кедендік органда тауарды енгізу тарифтік
емес реттеу шараларымен реттелетін елде тауар ... ... ... ... ... Республикасы қатысушы болып ... ... ... ... ... 39 - бабы 1 - тармағында көрсетілген жағдайларда
тауардың шығу тегі туралы сертификат Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... Кедендік Кодекстің 37 - бабы 1 - ... 1 ... ... ... шығу тегі ... ... ... мынадай
жағдайларда талап етілмейді: Қазақстан ... ... ... ... ... алынған кедендік тәртіп шарттарына сәйкес
кедендік баж бен ... ... ... ... партияларының
кедендік құны бір келісім шегінде көп ретті ... ... ... ... бір алушыға әр түрлі келісімдер арқылы қайталанатын
жеткізілімдерден басқа сәйкес ... ... ... ... ... ... ... жүз айлық есептік көрсеткішке эквивалентті сомадан
артық болмайды; Қазақстан Республикасының кедендік шекарасы арқылы жеке
тұлғалармен орын ... ... ... ... ... ... мен шарттар орындалады; бұл Қазақстан
Республикасының ... ... ... шығу тегі ... ... ... тауардың кедендік
ресімделуі алдын-ала және уақытша мағлұмдау барысы ... ... ... ... ... ... мен кедендік ресімдеуді
жүзеге асыру үшін қажет басқа құжаттармен бірге ұсынылуы тиіс.
Сертификатты жоғалту кезінде ресми расталған оның телқұжаты ... шығу тегі ... ... сертификатта көрсетілген
мәліметтерді тауардың ... ... ... кейін орнатылады. Тауардың нақты
әкелінген және сертификатта көрсетілген саны ... ... ... ... ... басқа бес пайыздан көп болмауы
тиіс. Бұл ретте тауардың жоғалуы немесе жетіспеушілігі дерегін дәлелдейтін
құжаттар болып тәуелсіз сараптама мен ... ... ... ... ... ... шығу тегі ... сертификат дұрыс
рәсімделген болып табылады. Сертификаттың немесе ... ... ... ... ... ... жағдайда кедендік орган
сертификатты куәландырған тауарды ... ... ... ... сертификаттарға таңдаулы тексеріс жүргізуді қосқанда қосымша
немесе нақтылайтын ... ... ... өтінішімен
жүгінуіне болады. Бұл ретте тауар берілген елде шығарылған болып оның шығу
тегін дәлелдейтін құжаттар ұсынылмағанша ... ... шығу ... ... ... органдармен қабылдау шарттары болып кедендік
іс сұрақтары бойынша уәкілетті орган арқылы ресми берілген тауарлардың шығу
тегі туралы ... ... және ... ... органдардың
бланктері, мөр үлгілері, тұлғалар қолдары, ... ... ... ... Егер тауардың шығу тегі туралы сертификатты ұсыну талап
етілмесе, тауарды өндірген ел ... шығу тегі ... ... ... ... ... шығаруға тек егер Қазақстан
Республикасының заңнамасына немесе Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасына кіргізілуіне рұқсат етілмейтін ел тауар өндірген ... ғана ... бас ... ... бас ... ... кедендік
органмен жазбаша түрде ұсынылады.
Кедендік Кодекстің 42 - бабы 1 - тармағында қарастырылған ... ... шығу тегі ... ... немесе тауардың шығу тегі туралы
мағлұмдаманың дұрыс емес ресімделуі немесе оларды ұсынбау ... ... ... ... ... Егер тауарды өндірген ел расталмаған болса,
мұндай ... ... екі ... ... баж ... ... 42 - ... 2 және 3 - тармақтарында көрсетілген
тауарларға ... ... ... қолданылады (қалпына келтіріледі)
немесе кедендік мағлұмдаманы тіркеу күнінен бастап бір жыл ... ... ... ... елді ... ... растаған жағдайда
анағұрлым қолайлы тәртіп қолданылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... сақтау шартымен ұсынылады. Қазақстан республикасы қатысушы болып
келетін халықаралық келісімдермен белгіленген жағдайларда қатысушы ... ... ... ... шарты ретінде "тікелей ... ... ... ... ... ережесі ретінде тауарлар бір немесе бірнеше елдер аумағы
арқылы экономикалық, географиялық, ... ... ... ... бұл ... ... ... уақытша қоймалау немесе осы
елдердің аумағының кедендік қоймасында кедендік бақылау ... ... ... ... ... ... ... мемлекет аумағы арқылы
тасымалдаусыз бірден өндіру елінен ... ... ... "Түзу тиелім" ережесіне сонымен ... ... ... сатып алынған тауарлар келесі шарттарды орындау кезінде
жатады:
1) ... ... елі ... көрме немесе жәрмеңке болатын ел
аумағына әкелініп,оларды жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... ... ... немесе жәрмеңкеге апару кезінен бастап
демонстрациялық ... ... ... мақсаттарда қолданылмайды;
3)Тауарлардың сыртқы келбеті тасымалдау мен сақтаудың ... ... тозу ... ... кему ... болған
өзгерістерді есепке ала отырып,Қазақстан Республикасының көрме немесе
жәрмеңкеге сол қалпында кіргізіледі.
"Тікелей ... алу" ... ... Республикасы қатысушы
болып келетін халықаралық келісімдердің ... ел ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
кедендік шекарасы арқылы тауарларды өткізу жатқызылады.
3.2 Сыртқы саудаға бағытталған өндірістердің инвестициялық тартымдылығын
дамыту жолдары
Қазақстан Республикасы - тура ... ... ... ТМД
негізгі елдерінің бірі, 2011 жылы 1 ... ... ... ... тура шетел
инвестицияларын көлемі бойынша екінші орын алады. ... ... ТМД ... ... тура ... ... ... бойынша
деректер келтірілген (Кесте 9).
Кесте 9
ТМД елдеріне тура ... ... ... (млн. долл.)
|Елдер |2001 |2002 |2003 |2004 |2009 |2010 ... |7* |8 |25 |18 |52 |232 |130 ... |- |22 |330 |327 |1115 |1023 |691 ... |н/п |8 |5 |45 |111 |265 |96 ... |686** |660 |964 |1137 |1321 |1152 ... |10** |38 |96 |47 |83 |109 |35 ... ... |956** |640 |2016 |2479 |6638 |2761 ... |- |10 |15 |16 |4 |30 |29 ... |- |100 |100 |108 |108 |130 |80 ... |200** |159 |267 |521 |624 |743 |496 ... |43** |50 |120 |55 |285 |200 |113 ... таңда шетел инвесторлары Қазақстан экономикасының кейбір
секторларында маңызды роль атқарады. Тура ... ... ... ... ресурстарға ие секторларына бағытталады, оның үстіне тура
шетел ... 50% -дан ... ... ... ... ... Қазақстанда тура шетел инвестициялары мұнай-газ өнеркәсібінің үлесі
70% -ға ... ... ... ... өндірісі және ТМД-да өндірістік қуаттар
экспортына бағдарланған факторлардың төмен құны ... ... ... ... сауда теңдігі бұл елді тура шетел инвестициялары үшін
тартымды ... ... ... саясаты - бұл артықшылықты
айырбас курсының тиімді саясатының көмегмен күшейтті. Инфляцияны ... ... ... ... ... ... ... қажетті іскерлік
белсенділік потенциалын көбейтуге мүмкіндік берді.
Шетел инвестициялары және ... ... ... ... Қазақстан
Республикасына өтелі кезеңді жеңілдетуі мүмкін. Бұл әсіресе жаңа нарықтарға
және шетел ноу-хауларына, техногиялар мен менеджментерге қол жеткізуді қос
алғанда олар ... ішкі ... ... және ... ... ... себебі бойынша маңызды ... ... ... ... Қазақстан экономикасы модернизациясының негізгі
шарты болып табылады.
Қазақстан Республикасының инвестициялық қызметінің жалпы сипаттамасы.
Мемлекеттік инвестиция саясатында ортаңғы ... ... ... көбеюі алады, соның ішінде ол ... ... ... ... болып қалыптасты. Үкіметтің әрекет етуінің
ағымдық бағдарламалары жоғары технологиялық өндірістерге тура ... үшін ... ... климатты, сондай-ақ өндірістік қызметтің
қайта ... ... ... ... және ... ... қайта реформалауын қарастырады.
Табиғи ресурстарымен бай Қазақстан, әлі консервация ... ... ... ... ... ... Бұл саясатты жүзеге асыру
экономиканың қуат ресурсын, ... ... ... ... ... ... береді, ол еңбек күшін аз қажет ететін, жоғарғы
дамыған технологиясының және қайта өндіру ... ... ... ... көрсеткіштерінің өзгеруі макроэкономика жағдайының
анық жақсарғанын, іскерлік белсенділігінің өскенін, сонымен қатар, отандық
және шетел инвесторлар жағынан ... ... ... ... ... ... Комитет Мекемесі іскерлік
инвестицияның ... ... ... бір ... ... тура ... ... Қазақстанға ең үлкен сыртқы
қаржыландыру көзі болып табылады. Соңғы жылдары, әсіресе ... ... ... тура ... ... ... ... беруден
және портфельдік инвестициядан тұрақты екендігі анықталды. Оның негізгі
себебтері, мемлекетті ... ... ... ... тура шетел
инвестициялар қызметіне жанама әсерін тигізуде: шетел ... ... ... тура ... инвестицияларын тартудың негізгі
талапы, өндіріс факторлары және ... ... ... Жеке ... түрлердегі айырмашылығына кіруге инвестициялық рейтингтер ... ... ... ... ... және тура ... негізгі экономикалық принциптердің өзгеруімен ... ... ... ... тура ... ... басқа инвестициялар түрлеріне қарағанда ең маңызды рөлін
атқарады. ... және ... ... ... ... жеке
ағымдары көрсетілген.
Кесте 10
Дамушы және өтпелі экономиканың ... ... жеке ... |Мемлекет |ТШИ |Портфельді|Облигация ... займ ... | ... ... | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
|1 ... |25,7 |10,8 |4,4 |1,3 |
|2 ... |7,6 |9,6 |5,9 |39,3 |
|3 ... |6,5 |10,9 |10,8 |13,0 |
|4 ... |3,8 |3,9 |18,5 |6,4 |
|5 ... |3,7 |5,3 |1,6 |6,6 |
|6 ... |2,6 |2,9 |1,9 |1,4 |
|7 ... |2,4 |1,0 |1,7 |7,4 |
|8 ... |2,2 |5,9 |2,2 |-3,7 |
|9 ... |2,1 |6,6 |2,5 |1,3 ... ... Фед. |1,8 |3,0 |15,2 |6,8 ... ... |1,7 |0,4 |3,4 |0,8 ... ... |1,6 |1,9 |2,1 |2,1 ... ... |1,6 |1,1 |1,8 |1,5 ... |Корей |1,6 |14,1 |12,1 |-3,1 ... ... |1,4 |3,0 |-0,2 |1,2 ... ... |1,4 |0,3 |0,0 |-0,3 ... ... |1,4 |6,1 |5,6 |-0,2 ... ... |1,1 |0,4 |1,2 |1,8 ... ... |1,0 |3,2 |2,1 |0,3 ... |Негерия |1,0 |0,0 |0,0 |-0,5 ... ... |0,7 |0,0 |0,3 |1,3 ... ... |0,6 |2,1 |0,0 |-0,7 ... ... |0,5 |3,0 |1,4 |4,9 ... ... |0,5 |0,1 |0,4 |0,2 ... ... |0,4 |0,1 |0,4 |00 ... ... |0,4 |1,2 |0,2 |1,0 ... |Эквадор |0,4 |0,0 |-0,0 |-0,1 ... ... |0,4 |0,0 |0,0 |-0,1 |
| ... | | | | ... |Марокко |0,4 |0,6 |0,1 |0,6 ... ... |0,4 |0,0 |0,0 |0,1 ... ... |77,0 |97,5 |95,6 |90,6 ... ... ... бойынша Құрама Штаттар тура шетел инвестициясының
(ТШИ) инвесторлартобын ... ... ... 900 млн. дол., ... ... ... 36%), екінші орынды Ұлыбритания (464,2 млн. дол.,
немесе шамамен 16,9%) алады, ал үшінші ... ... (351 млн. дол., ... 12,8%) ... Мемлекеттердің тура шетел инвестициялар мәліметтерін
бөліп берілген.
Кесте 11
Қазақстан Республикасындағы тура шетел инвестициялары
2009 – 2011 жылдар аралығы
|Мемлекет |2009 жылы |2011 дылы |
| ... |% ... |% ... |0,0 |0,0 |1,2 |0,0 ... |-0,2 |0,0 |0,4 |0,0 ... ... |1,3 |0,1 |1,5 |0,1 ... |10,5 |0,6 |7,6 |0,3 ... ... ... |33,1 |1,8 |15,9 |0,6 ... ... |0,0 |0,0 |3,5 |0,1 ... |60,0 |8,6 |464,2 |16,9 ... |0,0 |0,0 |3,2 |0,1 ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,0 ... |15,6 |0,8 |68,8 |2,5 ... |250,3 |13,5 |109,9 |4,0 ... |0,9 |0,0 |0,0 |0,0 ... |0,0 |0,0 |0,0 |0,0 ... |0,9 |0,0 |2,7 |0,1 ... |0,0 |0,0 |68,1 |2,5 ... |0,6 |0,0 |0,8 |0,0 ... |0,5 |0,0 |0,5 |0,0 ... |126,2 |6,8 |351,0 |12,8 ... |2,6 |0,1 |3,3 |0,1 ... |9,4 |0,5 |344,9 |5,3 ... ... |-8,4 |-0,5 |34,1 |1,2 ... |6,9 |0,4 |5,9 |0,2 ... |49,6 |2,7 |87,0 |3,2 ... |3,4 |0,2 |3,1 |0,1 ... |0,0 |0,0 |9,5 |0,3 ... ... | | | | ... |0,0 |0,0 |2,4 |0,1 ... ... |0,3 |0,0 |0,8 |0,0 ... Республикасы |5,7 |0,3 |2,7 |0,1 ... |6,1 |0,3 |1,2 |0,0 ... |905,8 |48,9 |993,5 |36,1 ... |30,9 |1,7 |29,8 |1,1 ... |8,0 |0,4 |34,1 |1,2 ... |0,2 |0,0 |4,5 |0,2 ... |23,2 |1,3 |18,2 |0,7 ... |1,1 |0,1 |1,0 |0,0 ... ... |28,7 |1,6 |56,8 |2,1 ... |4,3 |0,2 |18,1 |0,7 ... ... ... |55,0 |3,0 |174,9 |6,4 ... |119,0 |6,4 |26,5 |1,0 ... ... |1852,1 |100,0 |2751,5 |100,0 ... ... |-380,4 | |-1415,3 | ... |1471,7 | |1336,2 | ... жылы тура ... 70% ... ... табиғи газ және шикі мұнай
табысына салынды, 10% артығырағы кәсіпорындарға жылжымайтын мүлікті аренда
және қызмет көрсету ... 8% ... ... 4% ... және транспортқа, 3% металлургияға және металл өндіруші
өнеркәсібіне салынды. 2000 ... 2011 ... ... ... ... 2 ... ... және оның соммасы 2,75 млрд. дол.
құрайды. Қазақстандағы тура шетел инвестициялары ... ... ... ... берілген аса толық мәліметтері көрсетілген.
Инветициялардың үлкен ағымын энергетикалық ... тура ... ... олардың 2000-2011 жылдардағы орташа жылдық
көлемі 894 млн. долл. бағаланады. Мұнай және ... ... ... ... жеке ... ең маңызды көзі болып қалады деп
болжанады.
Шетел ... ... ... ережелер мен нормалардың
анықталмағандығына қарамастан, ... ... ... ... ... ... ... шетелдіктердің
фирмаларды жекешелендіріп ... ... тура ... ... ... ... қалды. Қазақстанда қол қойылған осындай екі келісім,
шетел фирмалары қатысқан, 50 ең ірі ... ... ... 33-шы және 44-шы ... ие ... «Мобил» корпорациясы,
«Теңгіз-шевройл» компаниясын 1,1 млрд. доллорға және ... ... ... 1,4 ... ... ... ... Бірінші жоба
көбінесе, шетел валютасында ... алу ... ... экспорттың
мүмкіндіктеріне байланысты болады. Дегенмен Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... үшін, сәйкесінше мұнай-газ кен орындарын өндіру мен қайта ... ... үшін ... ... ... ... ... жоба
телекоммуникациялар мен коммуналдық ... кең ... ... ... ... ... ... азық-түлік және темекі өнеркәсібтері негізінен жергілікті
нарықтарға жеткізуге бағытталған негізгі инвестициялық жобалардың объектісі
болып табылады. Екі ... жоба ... ... ... ... ... (тәтті тағам өнімдері) бұл өнеркәсіптің әдеттегі ... ... ... ... жету үшін ... инвестиция
бағдарламасы мынандай приоритет секторларын анықтады: ауыл шаруашылығы,
жеңіл өнеркәсіп, машина ... ... ... ... ... ... және құрылыс. Парламент мақұлдаған «Инвестициялар
туралы» заң, мелекеттік қолдаудың заңдық базасы және тура ... ... ... ... ынталандырудың нақты шаралары –
жеңілдіктер және преференциялар инвестициялық ... ... ... қол ... келісім-шарт инвестициялық Комитетке беріледі.
1999 жылы Қазақстан бәсекелестік туралы заң ... ... ... ... ... ... ... шектеулерден
айырмашылығы тура шетел ... ... ... ... ... ... жобалар жекеленіп көрсетіледі, жәнеде ең негізгі
көрсеткіш ретінде бәсекелестік ... ... ... инвестициялық
бақылаудан бәсеке бақылауына көшу қадамы Қазақстанда ... ... ... даму ... ... ... ... қайта өңдеуінің қажет екендігін білу керек. Бұл жергілік
қосымша құнды арттырып және ... ... әрі ... ... ... қамтамасыз етеді. Сондықтан, ең негізгі мәселелердің бірі ... ... ... ие және ... ... ... түрі
секторлары арасындағы байланысты құру болып табылады. Табиғи ресурстардың
қайта ... ... ғана ... сонымен қатар, тура шетел
инвестициялар салымын кеңейту қажет.
Қазақстанға тартылған тура шетел ... ... ... ... ... үшін жеткіліксіз. Бұны жақын болашақтан да күтуге
болмайды, өйткені шетел инвесторлары ... ... ... және институционалды базалардың әлсіздігіне байланысты. ... ... ... ... зор ... ие. ... Қазақстан
Республикасы шетел инвесторларының болуынан максималды пайда алу үшін,
оларды жергілікті экономикаға интеграциялауға ұмтылу керек.
Инветициялық ... ... ... ... инвестициялары мен сауда
бәсекеге қабілеттілігі арасында тура байланыс бар. ... ... ... ... ... ... Республикасының
кәсіпорындары, бір жағынан импортпен бәсекеге түсетіндей, ал екінші жағынан
одан әрі экспортық ... ... үшін ... ... ... ... ұтымды ету мен жетілдіру болып тұруы ... ... өз ... ... ... ... келсе, онда тиімді
көлеммен және технологиялармен жобаларға жаңа ... ... ... көбінесе, Қазақстанның инвестициялық саясаты мен
шетел инвестициялары жүйесі ТАСИС нақты жобасының ... ... ... шетел инвестициялары ағымдарына әсер ететін факторлардың
көптеген зерттелулері болды. Зерттеулер авторлары инвестициялар ... ... әсер ... ... ... келді. Олар сонымен қатар,
факторлардың маңыздылығы инвесторлардың: тәжірбиелігіне, ... ... ... мен ... ... етуіне және инвестиция
түрлеріне тәуелділігінен тұратынын қортты. Бұл факторларды ... ... ... кешенді түсініген жету үшін жиынтығында
қарастыру қажет.
1. Саяси тұрақтылық: Қазақстан ... ... ... ету ... ... ... және экономикалық
тұрақтылық тұрақты болып қалыптасып өсуде. Саяси ... ... ... инвестицияларына мүмкіндік
туғызды. Қазақстанда бейбіт экономикалық көшу ... ... ... ең ... мәніне әкеліп, 1990
жылдардың ортасында ... өсу ... бір ... ... ... ... ... кадрлық өзгерістер
шетел инвесторлары арасындағы сенімділікті төмендетеді, жекелеп
айтқанда, қамдану шетел ... ... ... ... ... етеді.
2. Коррупция: Коррупция барлық елдерде қандай да бір ... ... ... ... ... басқа бәсеке елдермен
салыстырғанда ... ... ... мен ... ... ... байланысты. Президентіміз Назарбаев үкіметтегі
сыбайластық деңгейін төмендетуге уәде ... ... ... ... ... ... ал қазір кезде коррупция сақталса, онда ол елге инвестицияны
тартуда бөгет жасайды.
Коррупциямен күрес ... ... ... шешу ... бірі – оның
инвестициялау үшін кеңею көлемін азайтып, ... ... ... ... ... ... ... керек және оның ашық түрде
жүргізілуін қамтамасыз ету, рұқсат алу кретийлері шеновниктерден аз тәуелді
болуы, ал оны ... алу ... ... ... жүру ... ... ... коррупциямен үкіметте барлық деңгейде күрес
жүргізу туралы бастамасымен қатаң ... ... ... ... тек ... ... ғана емес, сонымен қатар ұзақ мерзімді
болашақтарға инвестициялар көлемін ... ... ... ... мемлекеттегі ұзақ мерзімді жоба инвестицияның жоғарлап өсуіне
өте маңызды және оның өмірде тізбектеп жүргізу керек.
3. Құқықтық жүйе: ... ... әсер ... ... ... екі
аспектісі бар: «заң билігіне қарсы адамның билік етуі» және ... ... ... секілді құқықтық жүйелердегі реформаларға
уақыт керек және ... ... ... ... ... жүйе
жағдайы инвестициялар ағымына кедергі жасайтын болады.
Инвестициялық ағымға соттық істің қорытындылары және заңды тұлғалардың
сұрақтарын жедел шешу ... ... ... ең ... әсер ететін
факторлары болып табылады. Жүйенің ... ... ... ... инвестициялық ағымына әсер етеді.
4. Инвестициялар туралы заңдар мен келісім ... ... заң ... ... ... шетел инвестициясын және екі
жақты келісім-шарт инвесторларға өте маңызды. ... ... ... ... ... заң мен ережелердің ашық
және либеральді ... ... ... ... ... ... әлде ... жетілген болса да, ол кейде күрделелінлі
және оның әртүрлі аспектілеріне ... ... ... ... Бұл
инвестициялық ортаның мемлекет тарапынан тура бақылайтын және концептуалды
жедел өлшеуге болатын бір факторы.
5. ... ... ... ... ... ... әсіресе, ішкі нарыққа
бағдарланғандар үшін маңызды болып ... ... ... саны
басқа мемлекеттер аймағымен салыстырғанда азырақ және сондықтан, ол ішкі
нарыққа бағытталған ... онша ... ... ... құны ... ... тудырып, ішкі нарықтың тиімді мөлшерін
төмендетеді. Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ... ... ... ... ... үшін потенциалды тартымды факторы тиімді. Сондықтан,
үкіметке интегриалдық аймақтық ішкі нарықты ТМД ішінде Кеден одағы ... Әлем ... ... ... ... ... ... керек.
6. Сауданы қорғау: Инвестициялар саласындағы сарапшылардың пікірлері,
сауданы ... ... ... әдетте, инвестицияның өсу ... ... ... Егер ... қорғау инвесторлардың ішкі нарыққа
бағытталған ынталандыру рөлін алатын болса, онда негізінен ... ... ... ... бағытталады. Мемлекеттегі
инвестицияны қорғау ... ... ... ... ... ... нарыққа жеткізуді ынталандырады, бірақ экспортты ынталандыруды
төмендетеді. Сондықтан, ол инвестицияға ішкі ... ... ... ... ... инвестицияны экспорттық платформаны дайындауда кедергі
жағдай ... ... ... ... ... ... жағдайдың
бөлігін ғана құрайды. Қорғаныс шығындарын статистикалық (ресурстарды бөлу)
және динамикалық (инвестицияның өнімділігі және ... өсу) деп ... ... ... ... ... импортталатын тауарлар тарапынан бәсекені азайту арқылы өндірістік
тиімділіктің төмендеуін;
- отандық фирмалардың ... ... ... ... ... төмендеуін;
- тауарларды өндіретін, импортпен бәсекелесетін және экспорт
секторларымен ... ... ... ... арасында
ресурстардың тиімді бөлінбеу қортындысында инвестиция көлемінің төмендеуі;
- көлемінен экспортық нарықтарға үнемді қолдануды ... ... ... ... ... ... бағалаудың
төмендеуі, ішкі нарыққа бағытталған, яғни басқа экспортқа ... ... ... ... ынталандыру жүйесінің
құрылымын қайтадан меңгеру пайдалы болады.
7. Табиғи ресурстар: Бай ресурстар базасы шетел инвестицияларын, ... ... ... ... ... ... ... минералды және табиғи ресурстарға бай мемлекет. ... ... ... ... меншігіне
жататын компанияларға Қазақстанның жеріне ие болуы ... ... ... бұл ... ... ... үшін кедергі болып
келеді.
8. Жұмыс күшіне ... ... мен оның ... ... заңды
секторында кіріс деңгейімен салыстырғанда минималды жалақы (және осы
минимуммен құрылған жалақы) өте ... ... ... ... ... ... инвестициялық шешімдерде үлкен роль атқарып және ... ... ... ... Осы ... қарағанда Қазақстан әлі де
салыстырмалы артықшылыққа ие болады. ... күші тек ғана ... ... ... жылдам үйренетін болып саналады. Бірақ, Қазақстанның
жұмыс күшінің сапасының болашағына ... ... тұр, ... мемлекетте
халықаралық стандарттар мектебі өте аз. Жұмыс күшінің сапасының құнын
есепке алу, инвестициялық шешімдерде ... роль ... Егер ... сапасының бәсеке қабілеттілігін сақтап қалғысы келсе, үкімет білім
беру жүйесін жетілдіруді жалғастыруы керек.
9. Инфрақұрылым: ... ... ... ... әсер ... ... инфрақұрылымның болуы мен құны инвестицичларға
кедергі жасайды деген пікір бар. ... ... ... ... ... ... ... дамыған кезде
альтернативті шығындар осы тәсілмен адекватты емес бағамен жобаның
құнымен есептеп алу ... Олар ... ... кепілдік беретін
инвесторлар мен контракшылар үшін монопольді пайда береді.
10. Тура шетел инвестициялары үшін салықтық ... ... ... үшін ... ... бұл ... ... кезде Қазақстанда бірқатар салықтық ынталандырулар бар. Сондай-ақ,
Астана ... ... ... кең ... аясы бар. Мемлекеттік саясат
ынталандыру бюджетке салықтық ... мен ... ... әсері
ретінде, жұмыс күшін жұмысқа орналастыру, экспортты ... ... ... ... ретінде теңдестіру қажет.
Үкімет жергілікті халықты жұмыс орындарымен қаматамысыз ету үшін,
халықтың санын ... және ... ... ... мен ... ... ... көлемінің өсуін, тұтастай және шетел
инвестициларының жекелей ... ... ... ... ... ... ... соңғы онжыл ішінде біршама
жетілдірілді. Экономикада ... ... ... мемлекет саясаты
орталығында инвестициялау үшін маңызды ынталандыру ретінде бәсеке ортасын
белсендіру мен ... ... ... ... болу ... ... қатар мемлекет салық ... ... ... ... ... ... ... несиелер бойынша
мемлекеттік кепілдік жүйесін бекіту үшін көп күш ... ... ... ... ... Одан арғы ... 2000 ... бәсеке қабілеттілігінің есептерінде ... ... Бұл есеп ... бәсеке қабілеттіліктің негізгі көрсеткіштерін
келтіреді және бәсеке қабілеттіліктің артықшылықтары мен ... Бұл жыл үшін ... ... 59 елде шамамен бір елге 68 фирма
орналасқан 4022 ... ... ... орай, бұл есепте Қазақстан
бойынша ... жоқ. ... бұл ... ... ... ... ... бойына деректердің талдауы ... ... Бұл ... екі ... ... ... көптеген ұқсастық сесебі бойынша
де өзекті.
Ресей Федерациясы бәсекеқабілеттілік рейтингі 55-ке тең, ал бұл ... ... Ол жан ... ... ЖІӨ ... ... қарқындарына
әсер ететін факторларды бағалайды. Бұл ... ... ... ... ... экономикалық шығармашылық рейтингі - 52, ... - ... ... - 59, жаға ... ашу - 52) бұл елде ... мен инновациялардың жетіспеушілігін ... ... ... ... ... бірнеше маңызды
аспектілерінің инновациялардың ... ... ... ... ... ... жасалған. Бұл көрсеткіш, ... ... ... ... ... ... елде жаңа
фирма құрудың қаншалықты жеңіл екендігін көрсетеді. Ресей технологияларды
тасымалдауды ынталандыру үшін тура шетел ... мен ... өте ... ... ие, бірақ жаңалықтар көрсеткіші бойынша орта
тұсында орналасқан. Ресей экономикасының ашықтық деңгейі 46 рейтингісне ... ол ... ... ... да ... үшін ... ... индексі 52-ге тең, бұл оны ең
төмен бәсекеқабілетті ... ... ... Бұл ... ... тұрақты деңгейін анықтайтын шарттар бағасына бағытталған.
Ағымдық ... екі ... ... бөлінеді: бұл сол елдегі
фирманың бәсекелесу деңгейі және ... ... ... ... компаниялардың операциялары мен бағдарламаларының күрделену
деңгейі-33 тең, ал ... орта ... - 53. ... ... ... ... іскер орта сапасынан қалыс қалған ел, ... ... ... ... ... ... 59-дан 57. Экономикалық
шығармашылық ... - 55, бұл елде жаңа ... мен ... жаңа ... құру рейтингі - 48, 55, 53 тең. ... ... ... - 44, бұл ... ... едәуір төмен.
Ағымдық бәсекеқабілеттілік индексі - 56, іскерлік орта сапасы да 56-ға
тең. Деректерге қарағанда ... мен ... ... ... ... едәуір төмен екенін айтуға болады. Бұл елдердің
бәсекелік артықшылықтары арасында көптеген ... ... ... көрсетті (Ресей-1, Украина-7). Ресей мен ... ... жылы ... үшн екі ... болды: айырбас курсының белгісіздігі
инвестицияларға теріс әсерін ... ... ... ... пен ішкі ... ... ... тартымды етті. Сондықтан
инвестициялар болашақта айырбас курсының тұрақтандырылу шарасы бойынша
көбеюі керек ... ... ... ... де бәсекелі компаниялардың бағдарламалары мен
операцияларының ... ... ... Федерациясы үшін-18 және 15,
Украина үшін-29 және 31 рейтингімен өнімді ... және ... ... ... ... мен ғылыми-зерттеу институттары іскерлік ортаның
сапасын бағалау бөлігі ретінде Ресей Федерациясы үшін 37 және 18, ... 36 және 28 ... ... артықшылықтары болып табылады.
Ресей мен Украинадағы маңызды артықшылқтардың бірі ... ... 22 және 13. ... жол – ... мен ... ғана ... бұл
елдердің алып аумағын ескере отырып, Қазақстанда да көлік қатынасының ең
маңызды түрі. Сондықтан мұндай артықшылық бұл ... ... ... ... ... екі ел үшін де ... мен жаратылыс ғылымдарына
және жоғары білімге оқыту да салыстырмалы ... ... ... 14, ... 20, 23, бұл ... ... дәуірлер жүйесімен түсіндіріледі.
Бүгінгі таңда сауда саясатының талдауы моделі мен ... үшін ... ... ... ... көрмеген ретте өзекті болып табылады. Бұл
қатынаста Қазақстан жағдайларына ... ... ... әдістері мен модельдерінің Қазақстанда қалған қолданылып жүрген
ұқсас талдауға ... ... ... ... бар. ... ... бір ... нәтижелерін математикалық әдістердің
көмегімен шешуге ... яғни ... оң ... ... ... жеткізу үшін нәтижені «ұстап көруге болады».
Егер сыртқы сауда қатынастары дамуының нақты ... ... ... ... бұл жерде соңына дейін шешілмеген мәселелер толы жатыр. ... ... ... ... ... ... дәстүрлі туындаған
сұрақтарға жауап беруге тырысады:
- Халықаралық сауда елдің ... ... ... мен сипатына қалайша әсер етеді?
- Сыртқы сауда ... ... ... бөлу ... ... Ел ... сыртық сауда көлемдерін дербес бақылай ала ма?
Дамушы елдер үшін бұл ... ... ... болуы мүмкін емес
екені сөзсіз, сондықтан бағдарлама таңдауы мен зерттеу процестерін әрбір ел
өзі дербес анықтауы керек. Бұл ... ... бір ... ... тез ... ... тиімді экономикалық тұтқа болуы мүмкін.
Бұл кейбір елдердің, мысалы ... ... ... ... ... ойдағыдай табысты тәжірибесін көрсетеді. Шетел валютасындағы
кірістердің көбеюі экономикадағы материалдық және ... ... ... ... басқа елдердің тәжірибесі сауданың экономикаға кішігірім оң әсер
тигізетінін ... ... ... ... ... ... ... көп бөлігіне шетел немесе трансұлттық
компаниялардың ие болуына әкелуі мүмкін. ... ... ... ... ... қате бағытқа әсер етуі мүмкін. Сондықтан
сауданың экспорттық пайданы көбейту қабілеті қалған экономикамен ... ... және ... ... ... болуы керек.
Қазақстанның ұмтылыстарын жүзеге асыруға көмектесетін саудаға байланысты
жағдайға дамыған елдерден ... ... жою ... сауда
құқытарына қол жеткізу қабілетіне байланысты болады. Бұл жерде әрбір ... ... ... ... ... ... ... қажет. Сондай-
ақ Қазақстанда жеңіл инвестициялық климатты ... ету ... ... ... жасау тиімділігі де маңызды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмыс басында қойылған мақсаттарға сәйкес біз сыртқы экономикалық қызмет
саласысында бірқатар зерттеулер жүргіздік.
Жұмыстың теориялық-әдістемелік негізі ... ... ... мәселелері және баға қалыптастыруды реттеу механизмін құрастыру
мәселелері жөніндегі қазақстандық, ... ... ... ... базасы негізіне Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің
Кедендік бақылау комитетінің, Бүкіләлемдік кедендік ... ... ... және ... ... ... ... - құқықтық құжаттары алынды.
Қазақстан Республикасының сыртқы экономикалық ортасында жүргізілетін
реформалардың мәнін баға беру өте ... ... ... ... ... бақылаудың пәрменді механизмін жасау үшін әлемдік ... ... ... та, ... экономика бойынша арнайы әдістемелік
әдебиеттер де қажет.
Анализ қорытындылары ... ... көп ... бойынша потенциалды
салыстырмалы артықшылыққа ие екенін көрсетеді, бірақ олардың көп бөлігі
шикізат өнімдеріне келеді. Ең басты ... ... бірі ... ... ... тауарлардың көбісі мемлекет артықшылығы мол деп
белгілеген сала ... ... ... ... бұл, ... сала тауарлары мөлшерлемелері салыстырмалы артықшылықты табу
барысында шын мәліметтер ретінде ... ... ... бұл ... анализ жергілікті өндірушілердің ұсынысы және сыртқы
ортаның нарықтық шарттарын тереңірек зерттеуге бастамалайтын ... ... ... ... ... ... ... тауарлардан басқа да
потенциалды артықшылығы бар жаңа тауарларды тізімге кіргізуге мүмкіндік
береді. Олардың барлығы ... ... ... ... ... ... ... кейбір тауарларды болашақта салыстырмалы
артықшылығы мол ... ... ... ... ... ... химиялық және мұнайлы ... ... ... ... емес ... ... ... мұнай өнімдері,
жағылған ... ... ... ... өнімдер (көміртектес
темірден жасалынған жалпақ прокат); ауылшаруашылық тауарлары ... ... ... ... қолдауын қажет ететін салаларды анықтауы
мүмкін.
Мысалға, анализ жүргізу ... ... ... артықшылығының артуы
байқалуда, бірақ солай бола тұра осы бидай ... ... ... ... ... Бұл ... ... салыстырмалы артықшылығының
мүлде жоғалуына алып келуі мүмкін.
Бұдан тек дайын өнімнің салыстырмалы артықшылығын ғана емес, ең алдымен,
олардың шикізаттарының салыстырмалы ... ... ... екендігін
көреміз.
Анализ қорытындысын негізге ала отырып, Қазақстанның бәсекелестерін
анықтап, салыстырмалы артықшылықты қай ... ... ... ... ... ... халықты жұмыс орындарымен қаматамысыз ету үшін,
халықтың санын жоғарлату және жұмысшылардың нақты жалақысы мен ... ... ... ... өсуін, тұтастай және шетел
инвестициларының жекелей өнімінің қажеттілігін ... ... ... ... ... ... ... ішінде біршама
жетілдірілді. Экономикада қалыптасқан жағдайлар анализі мемлекет ... ... үшін ... ... ... бәсеке ортасын
белсендіру мен қалыптастыруға бағытталған шаралар кешені болу ... ... ... ... ... ... өзгерту арқылы
инвестициялық ресурстардың салықтық құрамын жетілдіру, ... ... ... ... ... үшін көп күш жұмсауы керек.
Инвесторлардың пікірі: елдің сипаттамасы. Одан арғы талдау 2000 ... ... ... ... ... деректерге
негізделген. Бұл есеп жалпы бәсеке қабілеттіліктің негізгі көрсеткіштерін
келтіреді және ... ... ... мен ... Бұл жыл үшін ... ... 59 елде ... бір елге 68 фирма
орналасқан 4022 ... ... ... ... бұл есепте Қазақстан
бойынша деректер жоқ. Алайда, бұл есепте келтірілген ... ... ... ... ... ... ... тулырады. Бұл талдау
нәтижелері екі елмен Қазақстан арасындағы көптеген ұқсастық ... ... ... елдер үшін бұл сұрақтарға жауаптардың әртүрлі болуы мүмкін емес
екені сөзсіз, сондықтан бағдарлама таңдауы мен зерттеу процестерін әрбір ... ... ... керек. Бұл жағынан белгілі бір қорытндылар жасауға
болады.
Сауда тез дамуды ... ... ... ... ... мүмкін.
Бұл кейбір елдердің, мысалы ... ... ... Таиланд және
басқаларының ойдағыдай табысты тәжірибесін көрсетеді. Шетел ... ... ... ... және ... ... мүмкіндік береді.
Алайда басқа елдердің тәжірибесі сауданың экономикаға кішігірім оң әсер
тигізетінін көрсетеді. Экспортқа ... ... ... ... түсімінің көп бөлігіне шетел немесе трансұлттық
компаниялардың ие болуына әкелуі мүмкін. ... ... ... ... ... қате ... әсер етуі ... Сондықтан
сауданың экспорттық пайданы көбейту қабілеті қалған экономикамен экспорттық
сектор табиғатына және кооперациялық байланыстарға ... ... ... ... ... ... ... саудаға байланысты
жағдайға дамыған елдерден экспортқа кедергілерді жою ... ... қол ... ... ... ... Бұл ... әрбір тауар
позициясы бойынша сауда саясатының тиімділігі толықтай талдау ... ... ... ... ... климатты қамтамасыз ету жолымен ... ... ... тиімділігі де маңызды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан ... ... – 2030» ... Қазақстан дамуының жаңа кезеңі. Ішкі
және сыртқы саясатымыздағы аса маңызды 30 серпінді бағыт. (II ... қ., 2011 ... 28 ... ... құқықтық анықтамалық
жүйесі.
2. «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 ... ... ... ... ... ... Қазақстан
халқына Жолдауы. (2010 жылғы 1 наурыз) көзі:ЮРИСТ ... ... ... қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-
ауқатының артуы» атты «Қазақстан – 2030» стратегиясы. Ел ... ... ... (1997 жыл ... айы) ... ... құқықтық
анықтамалық жүйесі.
4. Қазақстан Республикасының Конституциясы.- Алматы: Қазақстан, 2000.- 96
бет.
5. ... ... ... ... ... ... құны туралы" Кедендік бақылау агенттігінің 2003 жылғы 16
наурыздағы № 2009 бұйрығы.
6. ... ... ... ... ... өткізу
пункттерінде бақылау жүргізу кезінде бақылау органдарының әрекеттесуі
мен орналасу тәртібі туралы" нұсқаулық. ҚР КБА ... 2002 ... ... № 47 ... "Қазақстан Республикасының кедендік шекарасы арқылы орын ауыстыратын
тауарларға кедендік бақылау жүргізу бойынша нұсқаулықты бекіту ... ... ... ... ... 2003 жылғы ... № 335 ... ... Республикасының кедендік органдарының 2004 жылға ... ... ... дамыту бағдарламасын бекіту туралы"
Қазақстан Республикасының Кедендік бақылау агенттігінің 2003 ... ... № 587 ... ... ... ... 2000 ... 28 қаңтардағы №137
"Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... өткізілетін тауарларға акциздер
мөлшерлемелері және 26.11.02. №1257 өзгерістері мен толықтыруларымен
ойын бизнесі ... " ... ... ... ... 2000 ... 5 маусымдағы "14.11.2000ж.
№1713, 20.03.01ж. №372; 09.01.02 ж. №13; өзгерістері бар ... ... ... кедендік баж мөлшерлемелері туралы" бұйрығы.
11. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 14 тамыздағы № ... ... ... ... ... ... ... "Сыртқы экономикалық қызметі туралы" Заңы.
Алматы, Жеті Жарғы, 1997 ж.
13. С.Әкімбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А.Жанайдаров. Экономикалық ... ... ... ... ... Астана: 2002. -464 б.
14. Күмісжан Байжанның Егемен Қазақстан газетінде «Экспортты қолдау ... ... атты ... 2010 ж. 15 ... ... ... ... реттеу туралы заңы» 2010 жылғы 31
қаңтардағы.
16. С.Б.Байзақов, Ж. Искаков, А.Мамутова. ... ... ... ... ... ... – Алматы – Астана: 2002.-478 б.
17. Экономическая энциклопедия / науч. – ред. Совет изд-ва «Экономика»; Ин-
т экон. РАН; Гл. Ред. ... ОАО ... ... ... ... ... В.Д. ... финансов: Учебник.- Алматы: ТОО (Издательство
LEM»,2009. – 560 с.
19. Шеденов Ө.К., Сағындықов Е.Н., Жүнісов Б.А., ... Ү.С., ... ... ... ... ... ... 2004.
20. Аттапханов К.А. Фискальная система государства: роль и ... ... ... ... Республикасында шағын және орта ... ... ... шаралардың 2009-2011 жылдарға арналған
бағдарламасы (Қазақстан республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 мамырдағы
№ 450 ... ... ... Н.К., ... А.Н. и др. ... и бизнес. В 4-х т.
–Алматы: Экономика, 2002.
23. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. ... ... ... ... Лицензиялау туралы Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 17 ... ... ... ... Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан
халқына Жолдауы 1 наурыз 2010 жыл.
26. Нурумов Алданыш А. Налоги Республики ... и ... ... ... ... 2009.-216 с.
27. Егемен Қазақстан - 22 шілде 2010ж., 14 наурыз 2010 ж., 24 ... ... Заң ... - № 49 (1079), № 50 ... ... ... теория негіздері: Оқулық. – Алматы: 2002.-318
бет.
30. Осипова Г.М. Инвестиции в человеческий ... ... ... ... им. ... ... Т.Р.Ермекова, Н.Т.Ермеков. Қолданбалы экономика: 4-ші қайта ... 2009. – 220 ... ... А.А.Аскаров және т.б. Экономика және қаржы. - Қазақша-
орысша, орысша-қазақша сөздік.-Алматы:- Рауан. – 2000 ж. – 340 ... ... ... ... ... экономикалық
қатынастар: Оқулық – Алматы: Экономика. – 1998 ж. – 5- 40 бет.
34. С.С.Сахариев., ... Әлем ... ...... – 2003 ж. 27 б. - 36 ... ... Қазақстан - 12 наурыз 2011 ж., № 97., 1, 3 ... ... ... - 13 наурыз 2011 ж., № 98, 99., 1,5 ... ... ... - 21 ... 2011 ж., № 108, 111., 1, 3 ... ... ... несие айырбасы
Жұмысшы күшінің миграциясы
Капитал
қозғалысы
Халық-аралық
сауда
Халықарлық өндірісті кооперациялау
Халықаралық экономикалық қатынастар
Басқа қазметтердің нарығы
Ауыл шаруашылығы және орман тауар- ларының ... ... ... ... тық ... нарығы
Ғылыми өнер табыс
тың нарығы
Өнер
кәсіптік шикізат нарығы
Отын нарық ... ... ... ... мен ... ... ... бұйымдар нарығы
Шикізаттар мен дайын бұйымдар нарығы
Қызметтер нарығы
Тауар нарығы

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 91 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сыртқы экономикалық қызметті салықтық реттеу46 бет
Қазақстан Республикасының кеден саясаты және сыртқы экономикалық қызметті мемлекеттік реттеу шаралары50 бет
Кедендік-тарифтік саясат40 бет
Менің озық мемлекетім5 бет
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
Сұрыптау есептері. қою арқылы сұраптау8 бет
Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясаты36 бет
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2008 жылғы 1 тоқсандағы қорытындылары94 бет
ҚР-да валюта-қаржы механизмі26 бет
ҚР-ның экономикалық өсіміне экспортты-импорттық операциялардың әсері104 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь