Тұрғындардың жұмысбастылық теориясы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І.Тұрғындардың жұмысбастылық теориясы және экономикалық мазмұны
1.1 Тұрғындар жұмысбастылығы теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Еңбек нарығы және жұмысбастылықтың маңызы мен экономикалық мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

ІІ. Жұмысбастылықты реттеудің теориялық негіздері
2.1 Жұмысбастылықты реттеудің негізгі принциптері мен механизмдері ... ..15
2.2 Еңбек нарығының дамуына талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
2.3 Аймақтағы еңбек нарығы және жұмысбастылық саясаты ... ... ... ... ... ... ..23

ІІІ. Жұмысбастылықты басқаруды жетілдіру жолдары
3.1 Жұмысбастылықтың мемлекеттік саясаты және оның негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
3.2 Жұмысбастылықты реттеу аясындағы мәселелерді шешу жолдары ... ... .28
3.3. Жұмыспен қамту бойынша 2020 жылға болжам ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Адам капиталын дамыту үшiн лайықты еңбекке қол жетiмдiлiктi ұлғайтудың ерекше маңызы бар.
Мемлекет басшысы бiрнеше рет атап көрсеткенiндей, жұмыспен қамту саясаты кедейлiктi еңсеру мен адамдардың әл-ауқатын арттыруда ең негізгі құрал болып отыр.
Елбасының тапсырмасымен еліміздің еңбек нарығындағы қалыптасқан жағдайды оң шешуге, индустриялық саясатты жүзеге асыру үшін еңбек әлеуетін тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін бұрын - соңды болмаған «Жұмыспен қамту - 2020» бағдарламасы әзірленді. Жалпы бұл бағдарлама халық арасында жақсы қабылданып, экономиканың өрлеуіне, оң жетістіктерге жетуіне әсерін тигізуде.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 27 қаңтар 2012 жылғы Қазақстан халқына арнаған «Әлеуметтік –экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Жолдауында бірінші басымдық – Қазақстандықтардың жұмысқа тартылуы болып белгіленді.
Жұмыспен қамтудың белсенді саясатын жүргізу Қазақстан Республикасының Үкіметі қызметінің негізгі әлеуметтік басымдықтарының бірі болып табылады. Жұмыспен лайықты қамтуды қамтамасыз ету – халықты әлеуметтік қорғаудың негізі, адам ресурстары әлеуетін дамыту және іске асырудың маңызды шарты, қоғамдық байлықтың артуы мен өмір сүру сапасын жақсартудың басты құралы.
Тұрғындар жұмысбастылығы азаматтардың ҚР конституциясына, заңдары мен өзге де нормативтік құқықтық актілерге қайшы келмейтін жеке қажеттіліктерін қанағаттандыруға байланысты және оларға табыс немесе кіріс әкелетін қызметі.
Қоғамның дамуы тұрғысынан алғанда қоғамдақ өндірістегі жұмысбастылық негізгі болып табылады. Ол қоғамның экономикалық потенциалымен қатар, тұтастай тұрғындардың өмір сапасы мен денгейін және жеке азаматтардың жақсы тұрмысын сипаттайды.
Еңбек нарығындағы бұл түсініктердің қандай мәні бар?
Біріншіден, олар ұлттық табысты құруға қатысатын қоғамдық еңбек потенциалын неғұрлым дәл анықтауға мүмкіндік береді;
Екіншіден, олар еңбек потенциалының көлемін және оның елдің және оның аймақтардағы қолданылуын неғұрлым дәл болжауға мүмкіндік береді;
Үшіншіден, әлеуметтік саясатты жасауға, басымдықтарды анықтауға, әлеуметтік бағдарламаны қалыптастыруға, оны қаржыландыру көздерін анықтауға және жүзеге асыру шарттарын жасауға жағдай жасалады.
Жұмысбастылық саясатының сұрақтарын анықтап алу үшін жұмысбастылықтың әлеуметтік және экономикалық тұрғыдағы мәнін анықтап алу керек.
Экономикалық тұрғыдан жұмысбастылық – тұрғындардың қоғамдық немесе өнімді ұлттық табысты өндірудегі қызметі, ал қоғамдық өндірісте жұмыс істеуге жарамды немесе ынталы адамдарға жұмыс тауып беру жаппай жұмысбастылыққа алып келеді.
Әлеуметтік тұрғыдан жұмысбастылық жалпы білім беретін арнайы оқу орындарында оқу, әскер қатарындағы қызметі, үй шаруашылығы, балаларды тәрбиелеу, қарттар мен ауруларды бағып-қағу, қоғамдық ұйымдардың жұмысына қатысу арқылы көрініс табады.
1. Хамбар Б. Ауыл жастарын жұмыспен қамтуды реттеу ерекшеліктері - Вестник КазНУ. Серия экономическая, Алматы, №5(57), 2006. – 0,3 б.т.
2. Еңбек нарығының қалыптасуының теориялық-әдістемелік негіздері. // Поиск-Ізденіс.- 2012 ,- №2, - 66-70 б.
3. ҚР-ның Президенті Н.Ә. Назарбаевтың халыққа Жолдауы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты», 2012 ж. 28 қаңтар.
4. Доғалов А.Н., Досмағанбетов Н.С. «Макроэкономика» пәнінен курстық жұмысты орындау бойынша әдістемелік нұсқау (экономикалық мамандықтар үшін) – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2011. 20 б.
5. Баймуратов У.Б. Национальная экономическая система – Алматы: Гылым, 2000.
6. Казахстанская модель социально-экономического развития: научные основы построения и реализации / под ред. М.Б. Кенжегузина – Алматы, ИЭ МОН РК, 2005.
7. Шеденов Ө.Қ, Сағындықов Е. Н, Жүнісов Б.А және т.б. Жалпы экономикалық теория. Ақтөбе «А - Полиграфия» 2004 - 453 бет
        
        Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық- техникалық университеті
Экономика және бизнес
факультеті
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Тұрғындардың жұмысбастылық теориясы
Орындаған:
Тексерген:
Орал, 2015 жыл
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
І.Тұрғындардың жұмысбастылық теориясы және ... ... ... ... ... ... нарығы және ... ... мен ... ... реттеудің теориялық негіздері
2.1 Жұмысбастылықты реттеудің негізгі принциптері мен ... ... ... ... ... ... ... және жұмысбастылық
саясаты..........................23
ІІІ. Жұмысбастылықты басқаруды жетілдіру жолдары
3.1 ... ... ... және оның негізгі
бағыттары……………………………………………………………………...…26
3.2 Жұмысбастылықты реттеу ... ... шешу ... ... ... ... 2020 ... ... ... ... ... ... үшiн ... қол ... ұлғайтудың ерекше маңызы бар.
Мемлекет басшысы бiрнеше рет атап ... ... ... ... еңсеру мен адамдардың әл-ауқатын арттыруда ең негізгі
құрал болып отыр.
Елбасының тапсырмасымен ... ... ... ... оң ... ... саясатты жүзеге асыру үшін еңбек әлеуетін
тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін бұрын - ... ... ... ... 2020» ... әзірленді. Жалпы бұл бағдарлама халық арасында жақсы
қабылданып, экономиканың өрлеуіне, оң ... ... ... ... ... ... 27 ... 2012
жылғы Қазақстан халқына арнаған «Әлеуметтік –экономикалық жаңғырту ... ... ... ... атты ... ... басымдық –
Қазақстандықтардың жұмысқа тартылуы болып белгіленді.
Жұмыспен қамтудың белсенді саясатын жүргізу Қазақстан ... ... ... ... ... бірі ... табылады.
Жұмыспен лайықты қамтуды қамтамасыз ету – халықты әлеуметтік ... адам ... ... дамыту және іске асырудың маңызды шарты,
қоғамдық байлықтың артуы мен өмір сүру ... ... ... ... ... азаматтардың ҚР конституциясына, заңдары мен
өзге де нормативтік құқықтық актілерге қайшы келмейтін жеке ... ... және ... ... ... ... ... дамуы тұрғысынан алғанда қоғамдақ өндірістегі жұмысбастылық
негізгі болып табылады. Ол ... ... ... ... ... өмір ... мен ... және жеке азаматтардың жақсы
тұрмысын сипаттайды.
Еңбек нарығындағы бұл түсініктердің қандай мәні бар?
Біріншіден, олар ... ... ... ... ... еңбек
потенциалын неғұрлым дәл анықтауға мүмкіндік береді;
Екіншіден, олар еңбек потенциалының көлемін және оның елдің және ... ... ... дәл ... ... ... ... саясатты жасауға, басымдықтарды анықтауға,
әлеуметтік ... ... оны ... ... анықтауға
және жүзеге асыру шарттарын жасауға жағдай жасалады.
Жұмысбастылық саясатының сұрақтарын анықтап алу үшін жұмысбастылықтың
әлеуметтік және экономикалық тұрғыдағы мәнін анықтап алу ... ... ... – тұрғындардың қоғамдық немесе
өнімді ... ... ... ... ал ... өндірісте жұмыс
істеуге жарамды немесе ынталы ... ... ... беру ... алып келеді.
Әлеуметтік тұрғыдан жұмысбастылық жалпы білім беретін ... ... оқу, ... қатарындағы қызметі, үй шаруашылығы, балаларды
тәрбиелеу, қарттар мен ауруларды бағып-қағу, ... ... ... ... көрініс табады.
Еңбек нарығын реттеу тек жұмыспен қамту ... ғана ... ... қоғамның экономикалық жүйесінің барлық элементтерін қамтитын
шаралардың күрделі жүйесін ... ... ... басты мәселелердің
бірі болып саналатын жұмыспен қамту және жұмыссыздықты азайту жөнінде түрлі
көзқарастардың болуы бірқатар бағыттар мен ... ... ... ... ... кезеңдерінде барлық посткеңестік мемлекеттерде
«таза капитализмді» орнату тұжырымдамасы үстемдік етсе, ... ... ... атап айтқанда, жұмыссыздық пен жұмыспен қамту
мәселелеріне мемлекеттік ... ... ... тұжырымдар
орнығуда.
Зерттеу жұмысының мақсаты: экономикалық әдебиеттерді қолдана отырып
теориялық тұрғыда жұмысбастылықты ... ... ... ... ... ... ... қатар еңбек нарығын жетілдіруге
ұсыныстар енгізу.
Зерттеу мақсатына сай келесі міндеттер анықталды:
- Еңбек нарығы және жұмысбастылық терминінің ... ... ... ... нарығының даму ерекшеліктеріне, ағымдық жағдайға
талдау жасау;
- Аталған міндетке сай барлық мәліметтерді сараптай отырып, ... ... ... ... ... теориясы
Зерттеу әдістері: зерттеу мәселесі бойынша экономикалық, авторлық және
оқу бағдарламаларына, әдістемелерге талдау жасау, тиiстi ... ... ... ... ... жиналған материалдарды саралау,
модельдеу.
Зерттеу болжамы: тұрғындардың жұмысбастылық теориясын зерттей отырып
жұмыссыздықты жою нәтижелілігіне ... ... ... ... және ... ... ... және басқалар
Курстық жұмыстың құрылымы: Курстық жұмыстың құрылымы ... ... ... және ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
І.Тұрғындардың жұмысбастылық теориясы және экономикалық мазмұны
1.1.Тұрғындар жұмысбастылығы теориясы
Тұрғындар жұмысбастылығы дегеніміз – ... ҚР ... мен өзге де ... ... актілерге қайшы келмейтін жеке
қажеттіліктерін қанағаттандыруға байланысты және оларға ... ... ... ... деп, ҚР ... ... ... заңында атап көрсетілген.
Жұмысбастылық саясатының сұрақтарын анықтап алу үшін ... және ... ... ... анықтап алу керек.
Экономикалық тұрғыдан жұмысбастылық – тұрғындардың қоғамдық немесе
өнімді ұлттық табысты ... ... ал ... ... ... ... немесе ынталы адамдарға жұмыс тауып беру ... алып ... ... ... ... ... бар: жалры білім
беретін арнайы оқу орындарында оқу, әскер ... ... ... ... ... ... мен ... бағып-қағу,
қоғамдық ұйымдардың жұмысына қатысу.
Қоғамның дамуы тұрғысынан ... ... ... ... ... ... Ол қоғамның экономикалық потенциалымен қатар,
тұтастай тұрғындардың өмір ... мен ... және жеке ... ... ... ... бұл түсініктердің қандай мәні бар?
Біріншіден, олар ұлттық табысты құруға қатысатын ... ... ... дәл ... мүмкінлік береді;
Екіншіден, олар еңбек потенциалының көлемін және оның елдің және оның
аймақтардағы қолданылуын неғұрлым дәл болжауға ... ... ... ... ... басымдықтарды анықтауға,
әлеуметтік бағдарламаны қалыптастыруға, оны қаржыландыру көздерін анықтауға
және жүзеге асыру шарттарын жасауға жағдай жасалады.
Экономикалық ... және ... емес ... ... ... ... ... ұйымының анықтамасына сәйкес, экономикалық белсенді
тұрғындарға товар өндіру мен қызмет ... ... ... мен ... үшін ... ... товар өндіретін барлық тұлғалар жатады.
Категория боиынша экономикалық активті тұрғындарға: жалдамалы еңбек
адамдары – ... мен ... өз ... ... істеушілер;
жанұяның ақы төленбейтін мүшелері; мерзімді және кездейсоқ ... ... ... (денсаулығына, кезекті демалысына, т.б.)
уақытша жұмыс істемейтіндер; толық емес ... ... ... ... оқушылар, өндірісте кәсіптік дайындықтан өтіп жатқан және
стипендия немесе жалақы алатын оқушылар мен тұлғалар ... елде ... ... ... ... ... бар, ... белсенді еңбек өміріне өту жасына байланысты,
көптеген басқа елдер сияқты АҚШ-та жас-15 жас, ... – 16 жас, ... -16 ... ... тұрғындар қазіргі кезде дамыған елдерде «жұмыс
күші» есебінде анықталады.
Халықаралық статистикада экономикалық белсенді емес тұрғындар жоғарыда
аталған экономикалық тұрғындарға ... ... ... ... актиті емес тұрғындардың құрамынан бірнеше топтарды атап
айтуға болады. Ең үлкен ... ... оқу ... ... ... жасына немесе мүгедектігіне байланысты ... ... мен жеке ... ... ... ... ... емес тұрғындарға сонымен қатар жалақы төленбейтін
қоғамдық жұмыс ... ... ... ... ... ... ... бөлігіне жатқызылатындар да кіреді.
Еңбекке жарамды тұрғындардың жұмысбастылығын ... ...... жеке және ... ... мен ... ... қайшы келмейтін және белгілі бір
көлемде пайда алып ... ... ... тұрғындардың
жұмысорындары мен қамтамасыз етуін көрсетеді.
Жұмысбасты тұрғындар болып ... ... ... ... ... яғни ... ... толық емес жұмыс күшімен
еңбек атқаратын және осы ... үшін ... ... ... ... ... жеке еңбекпен қамтитын тұрғындар ( кәсіпкерлік,жеке еңбек,
фермерлік,және т.б.);
-қарулы күштер ... ... ... ... тұрғындар;
-түрлі оқу орындарында оқитын еңбекке қабілетті тұрғындар.
Жұмысбастыларға содай-ақ азаматтық құқықтың келісімдер ... ... ... төленетін қызмет орнына сайланғандар және ... ... ... ... ... болады;
- Тұрғындардың белсенді бөлігінің қоғамдық өндіріске ... яғни ... ... орны мен ... ... экономика салалары бойынша жіктелуі жоғарыда ғысхемадан
көруге болады.
Жұмысбастылықтың түрлері және формалары.
Жұмысбастылықтың ... ... - ... ... ... ... ... бойынша тарату.
Еңбек нарығын сегменттеу кезінде жұмысбастылықтың келесі түрлері
болады; ... ... ... жастық, мамандық. Сонымен қатар "толық
жұмыс уақыты жұмысбастылығы"және " ... емес ... ... түсініктерді айырады.
Толық жұмыс уақыты жұмысбастылығы жұмыс істеушілердің сол не ... ... ... ... ... ... ... жұмысы.
Толық емес жұмыс уақыты режимінде дамығын ... ... ... ... ... Оның қалыптан тыс формалары мына түрде
тараған:
-уақытша,жұмысшы ... ... ... ... ... ... толық жұмыс уақыты шартында бірнеше уақытша келісім-шарттар
түрінде;
-периодты, жыл сайын қабылданатын келісім ... ... ... ... ... өз бетінше жұмысының ұзақтығы орташа жұмыс
уақытының ұзақтығынан аз болғанда;
- Келісім шарт ... бір ... ... ... ... ... ... белгілеусіз жұмыс.
Еңбекке қабылетті тұрғындарды ... ... ... ... түрлерін атап көрсетуге болады:
- толық
- рациональді
- тиімді
Толық жұмысбастылық - бұл еңбектің ... ... ... жұмысбастылық ұғымына еңбек ресурстарына деген сұраныс
ұсынысқа тең болған жағдай сай ... ... ... ... ... ... ... өнімді өндіруге жұмсау және адамның білім
құрылымы мен жасына ... ... ... дегеніміз-жұмысшылардың мүмкіндіктерін ескере
отырып ... ... ... ... ... ... ... яғни
тұрғындардың жұмысбастылығының әлеуметтік экономикалық жағдайын қамтамасыз
ететін қоғамдық жүйенің қабілеті.
Сонымен қатар ... ... және ... түрі ... негізгі түріне еңбек заң орындарымен және ішкі ... ... ... ... ... түрі арнайы
құқын реттеуді өңдеуге қажет.
1. ... емес ... ... қызмет ету;
2. Толық емес жұмыс аптасымен қызмет көрсету;
3. Үй шаруашылығы мен және т.б. қызмет көрсету.
Жұмысбастылықтың ... ... ... ... әдістері. Жұмысбастылықтың формасы бойынша жұмысбастылық
толық жұмыс күні және толық емес ... күні ... ... ету ... ... ... ... сәйкес қолайлы еңбек ... ... ... ... ... 40 ... құрайды.
Жұмыскерлердің кейбір категориялары үшін заңмен ... ... ... ... 15-16 ... ... үшін аптасына 24 сағат,16-
18 жасар жұмыскерлер үшін 36 ... ... ... ... және ... ... мен ... экономиканың және экономикалық саясаттың басты
назардағы теориялық және ... ... бірі ... ... болып табылады.  Біздің елдегі және де ... ... ... бар ... қалыптасқан жағдайлардың
ерекшелігі бұл мәселенің ... бір ... ... ... және ол ... блып қалатындығын айқын көрсетіп отыр. Көптеген
адамдар үшін еңбектегі іс-әрекеті барлық ... ... бір ... ... ... ... ... материалдық жағдайы, оның
қоғамдағы орны, өзінің еңбектік потенциалын ашу ... және ... ... ... Бұл өз ... еңбектегі іс-әрекетінің
әлеуметтік-психологиялық аспектісі болып табылады.
Бірақ оның экономикалық аспектісі маңызды екенін ұмытпау керек. ... ... ... ... ... деңгейге жеткен
жұмыс күшінің бірлігі ретінде және жиынтық жұмысшы күшінің құрамында әрекет
ете ... ... жеке ... ... ... Алайда, қазіргі
экономикалық ғылым адам факторын тек ... ... ... ... теориядан алшақтауы қажет. Өйткені адам - ... ... бар ... ... ... табылады. Осы мүдделерді жүзеге
асыра отырып үй шаруашылығы экономикалық өмірдің барлық көрсеткіштерінің
динамикасына әсер ... ... ... күшінің ұдайы
өндірісі экономикалық ... ... ... ...... мемлекетті және жұмысшы күшінің иегерінің өзі.
Әлеуметтік маңыздылығы жағынан жұмысбастылықты ең жоғары құндылыққа
жатқызуға болады. Оның ... және ... ... ... ... өте ... орынды алады. Көп жағдайда оны өндірістік көзқарас
тұрғысынан қарастырады. Бұл ... ... ... ... ... өте орынды болып келеді, яғни «жұмыс
орындарын қамтамасыз ету бойынша және шаруашылық іс-әрекетте ... ... ... ... ... ... ... процесі, бір мезгілде жұмысшы күші және жұмыс
орындары сатылатын және сатылып алынатын ... ... ... ... жұмыс орындарын ұсынады, ал жұмысшы күшінің ... ... ... ұсынады). Яғни жұмысшы күшінің және жұмыс орындарының
нарықтары халықтың жұмысбастылық формасында ... ... ... ... ... ... ... еңбектік іс-
әрекетке тартылу шаралары, олардың ... ... ... ... ... ... етілулері» деп
білеміз.
Жұмысбастылықты анықтаудың екі негізгі белгісі бар. Бір ... ... ... ... ... жағынан – ол одан түсетін табыс (ақшалай
немесе натуралдық ... ... ... бар ... ереже бойынша жұмысбастылық түрлерінің жіктемесінің негізіне
табыс түрлері енгізілген (ХЕҰ әдіснамасы бойынша, ... ... ... -  1919 жылы ... ... ... ... сәйкес Ұлттар
лигасында автономды ұйым ретінде құрылған. 1946 ... БҰҰ ... ... ... ... 160 ... ... Мысалы, жалақы немесе
төлем ақы алу үшін жұмыс ... ... ... пайда алу үшін
(дивиденд, пайыз, рента және т.б.) іс-әрекеттерді бөліп көрсетеді. Соңғысы
азаматтардың өзін-өзі жұмыспен қамту ... ... ... ... ... еңбекке қабілетті
халықтың жаппай жұмысбасты болуының идеологиясы басым болды. Онда ... ... ... ... ... ... ал ... жағынан –
қоғамның барлық еңбекке қабілетті мүшелерін әр түрлі ... ... ... салу және ... ... ... ... жатып-ішер арамтамақ деп кіна тағумен қорқыта отырып еңбектік іс-
әрекетке мәжбүрлеу жүрді. «Жаппай» ... ... ... ... паш ... ... ... оны социалистік қоғамға жат,
капитализмнің серігі және ... ... деп ... Ал шын ... болсақ, жаппай жұмысбастылық принципін ... ... ... ... (тиімсіз) пайдалануға, жасырын жұмыссыздықтың (ресми
түрде жұмысбасты, бірақ табыс ... ... ... ... жүйесінің болуы, яғни экономикалық ... және ... ... ... ... ... тиімді нәтижелері
үшін жауапкершіліктің болмауы, жалпы ... ... ... ... ... ... ... шығарды және де экономиканы тұтастай
тиімсіздікке әкелді.
Еңбек нарығы - бұл ерекше тауар – ... ... сату және ... ... экономикалық қатынастар жиынтығы; еңбекті жалақыға айырбастау
механизмі орындалатын нарық. Еңбек нарығында ... ... және ... ... пен ... және оған ... баға ... Еңбек
нарығының негізгі субъектілері ретінде кәсіпкерлер-ірі монополистер, шағын
және орта бизнесмендер, мемлекет, жекелеген ... және ... ... ... Еңбек нарығында қалыптасатын
бағалар жұмыс күшінің ақшалай ... құны ... ... ... ... сипатталады. Еңбек нарығының динамикасы оның негізгі
екі элементінің арақатынасына, яғни: жұмыс ... ... ... ... жұмыс күшінің нарықтық ұсынысына тәуелді болып табылады.
Еңбек нарығының экономикалық және әлеуметтік ... екі ... ... ... ... ... қабілетті халықтың ұдайы ... ... ... ... ... ал ... ... және олардың отбасыларының өмір сүру сапасының жоғары
деңгейін қамтамасыз етумен сипатталады.
Жұмыс күші – бұл ... ... ... ... ... ... үрдісіндегі физикалық және ой қабілеттіліктерінің жиынты-
ғы; елдегі жұмыскерлердің ... ... ... ... мен ... ... ... бір бөлігі.
Жұмыссыздық – бұл еңбек ұсынысының ... ... ... ... еңбекке жарамды халықтың жұмыс таба алмауы ... ... ... ... ... орын ... ... толық
жұмысбастылық қалыптасады. Бірақ ақпараттың ... ... ... ... бір бөлігі жұмыс таппай қалады.
Макроэкономикада 16 жастан бастап және одан ... ... ... екі ... ... ... экономикалық белсенді халық (бұл топқа жұмыс күші ... ол ... ... ... және ... ... ... экономикалық белсенді емес халық (бұлар ... күші ... ... зейнеткерлер, т.б.).
Жұмыссыздықтың негізгі көрсеткіші болып жұмыссыздық деңгейі табылады,
ол жұмыссыздар санының жұмыс күшінің ... ... ... істейтіндер мен
жұмыс істемейтіндер санының сомасына) қатынасы арқылы анықталады ... ... ие ... ... u – ... ... U - ... саны, L – жұмыс
күші, E – жұмыспен ... ... ... ... мынадай негізгі үш түрі орын алады:
1) фрикциондық жұмыссыздық – адамдардың әртүрлі өмір кезеңдерін-де бір
жұмыс ... ... бір ... ... тұрақты түрде ауысып отыруына
байланысты туындайтын қысқа мерзімдегі ... ... ... түрі ... ... және оны ... байланысты. Азаматтардың кәсіби
біліктілігі мен жеке талғамдарына сәйкес келетін ... ... ... бір ... ... ... ... жағдайда, бос жұмыс орындары және
оған лайық азаматтар туралы ақпараттар жетілмеген ... ... ... ... орын ауыстыруы да белгілі уақытты
талап етеді. Жұмыс күшінің бір ... ... ... ... ... ... және ... да себептердің болуы-мен байланысты өз
қалауы бойынша жұмыстан шығып кетіп отырады. Сондай-ақ, жұмыс ... ... ... ... ... да ... осы категориясына кіреді.
Мысалы, оқу бітіріп диплом алған жас ... иесі өз ... іске ... аса ... ... орнын іздеуі мүмкін. Фрикциондық жұмыссыздыққа ... ... ... ... ... еш ... оны кез-
келген уақытта еңбек нарығында іске асыра алады. Еңбек нарығының ... ... орай және ... ... қамтылғандар категориясынан
жұмыссыздар категориясына үнемі ағылуынан және ... ... бұл ... құтылуға болмайды.
2) құрылымдық жұмыссыздық – еңбек ұсынысы мен еңбекке деген сұраныстың
сәйкес келмеуінен ... ... ... ұзақ мерзімді жұмыс-сыздық.
Жұмыссыздықтың бұл түрі өндірістегі ... алға ... және ... сәйкес жұмыс күшіне деген сұраныстың құрылымы
өзгереді. Бұл жұмыссыздық мамандықтары «ескірген» ... ... ... ... ... қажеті шамалы болып табылатын
азаматтардың арасынан көрініс табады. Құрылымдық жұмыссыздыққа тап ... өз ... ... ... ... ... нарығына ұсына алмайды
және жаңа жұмыс орындарына орналасу үшін кәсіби қайта даярлаудан ... ... ... өту үшін аса көп ... ... және көбінесе
мемлекет тарапынан қосымша шығындар жұмсауды талап етеді.
3) циклдік ...... ... ... ... ... жалпы төмендеуіне байланысты кез-келген мамандық бойынша
жұмыс таба алмаудан орын ... ... ... аса ауыр ... бұл түрі жұмыссыздықтың нақты деңгейінің табиғи деңгейінен
ауытқуымен байланысты. ... ... ... ... ... ... пен құрылымдық жұмыссыздықты толықтырады, ал
экономикалық өсу ... ... ... ... жоғалады.
Бірақ, еңбек нарығы тепе-теңдік жағдайында болғанда да фрикциондық
және құрылымдық жұмыссыздықтың деңгейі орын алады. Ал ... ... ... ... орын алады да, соның салдарынан жұмысбастылық
жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсыныстың ... ... ... орын алуы ... ... ... айналады,
макроэкономикалық тұрақсыздықты туындатады, ресурстардың толық қамтылмауын
болдырады. .[4]
ХХ ғасырдың 60-шы ... ... ... Нобель сыйлығының
лауреаттары Милтон Фридмен мен ... ... ... ... ... ... ... деген ұғымдарды енгізді.
Толық жұмысбастылық – бұл жұмыс күшінің жалпы санында 5,5% және 6,5%
мөлшерінде жұмыспен қамтылмағандардың ... ... ... яғни бұл ... циклдік жұмыссыздық болмағанда ғана орын алады. Бұл көрсеткіштер әр
елде әртүрлі болуы мүмкін, ... ... ... жұмыс күшінің 100%
жұмыс істеуі деп айтуға болмайды.
Жұмыссыздықтың табиғи деңгейі – бұл ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейі. Жұмыссыздықтың ... ... ... және ... ... деңгейлерінің
қосындысына тең. Шетелдік тәжірибеде жұмыссыздықтың табиғи деңгейін басқаша
«NAIRU» деп атайды.
«NAIRU» (Non-Accelerations-Infliacion Rate of Unemployment) ... ... ... қарқынын үдетпейтін жұмыссыздықтың деңгейі немесе инфляцияны
тұрақтандыратын ... ... ... ... ... ресми бағалау алғаш рет АҚШ-та 1960-жылдары жүргізілді және оның
шамасы 4%-ды құрады. ... ... ... және ... орын ... ... нәтижесінде оның шамасы 6,5%-ға
дейін өзгерді. Дегенмен, ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың табиғи деңгейі-нің шамасы тәжірибе
жүзінде 7%-дан 20%-ға ... ... ... ... пен өнім ... ... ... байланыс Оукен заңы деп
аталады. Оукен заңына сәйкес жұмыссыздықтың нақты деңгейі өзінің табиғи
деңгейінен 1%-ға ... онда ... ЖІӨ ... ... ... қарағанда
2,5%-ға қысқарады. Ал 2,5% Оукен коэффициенті деп аталады. Оукен заңы
игіліктер ... мен ... ... ... өзара байланысты сипаттайды.
Оукен заңы мынадай формуламен жазылады:
Y* – Y / Y* = γ (u – ... Y* - ... ... ... өндірістің әлеуетті
көлемі; Y – ұлттық өндірістің нақты көлемі; u – ... ... u* - ... ... ... γ – Оукен коэффициенті. Осы-
ның нәтижесінде өндіріс көлемінің ... ... ... ... ... ... табиғи деңгейіне бірқатар факторлар әсер етеді:
а) демографиялық факторлар;
ә) елде бекітілген жалақының төменгі деңгейі;
б) кәсіподақтардың ықпалы және ... ... ... ... ... деңгейінің өзгеруімен
тығыз байланысты болғандықтан бұл мемлекет саясатының басты ... ... ... және экономикалық емес салдарлары бар,
олар жеке және қоғамдық деңгейде көрініс табады.
Жұмыссыздықтың экономикалық емес ... – бұл ... ... әлеуметтік және саяси салдарлары.
Жұмыссыздықтың экономикалық салдарлары табысты немесе табыстың белгілі
бір бөлігін (яғни, ағымдық ... ... ... ... ... ... ... жаңа мамандық иелері үшін)
көрінеді және сондықтанда болашақта жалақысы ... ... ... ... ... төмендеуі мүмкін.
Жұмыссыздықтың осындай экономикалық және ... ... ... ... нарығына мемлекеттің араласуын әрдайым талап
етеді. Мемлекет еңбек нарығын ... ... ... саналы түрдегі
экономикалық саясатты жүргізеді. Ол ұлттық деңгейде еңбек қатынастарын
(жұмыс ... ... ... жалдау және жұмыстан босату тәртібі,
еңбек қауіпсіздігі, ең ... ... ... ... ... және ... ұйымдастыру, т.б.) реттейтін заңдылық жүйесін әзірлейді.
Еңбек нарығын реттеудің негізгі мақсаттарын мыналар жатады:
– толық жұмысбастылықты қамтамасыз ету, бұл ... ... ... ... ... ... жұмыссыздықты бол-дырмау;
– экономикалық дамудың ішкі және сыртқы өзгерістеріне тез бейімделе
алатын «икемді еңбек нарығын» ... бұл ... ... ... ... ... ... қабілетіне қарай жұмыс орнын таба алуы
тиіс.
Еңбек нарығын мемлекеттік реттеудің мынадай бағыттарын атауға болады:
1. Еңбек ресурстарын жұмыспен қамтудың ... ... ... ... ... ... орындарының санын ... ... ... ... және ... ... ... бағдарламалар.
3. Жұмыскерлерді жалдауға қолдау көрсету бойынша бағдарламалар.
4. Жұмыссыздықты әлеуметтік сақтандыру бойынша бағдарламалар ... ... ... ... реттеудің алғашқы үш бағытында мемлекеттің
саясаты белсенді, ал соңғы ... ... ... ... ... ... [3]
Белсенді саясат әрқашанда толық ... қол ... және ... ... еңбек нарығының басым бағыттарына жатады.
Белсенді саясат кезінде атқарылатын іс-шаралар:
– экономикаға инвестициялардың құйылуын мемлекеттік ... ... жаңа ... орындарының ашылуына көмектеседі;
– құрылымдық жұмыссыздыққа тап болғандарды қайта оқыту және олардың
өз біліктілігін арттыруына ... ... ... ... ... ... ... ашу және оларды
дамыту, бұл шара фрикциондық және ... ... ... бос ... ... ... ақпараттармен
қамтамасыз етуге жағдай жасайды;
– жеке немесе отбасылық бизнесті қолдау, бұл шара ... ... ... қамтудың аса маңызды әдісі болып саналады;
– жастар мен мүгедектер сияқты ... ... ... ... ... ... тауып беруі үшін мемлекеттің салықтық және
заңдық шаралар арқылы ынталандыруы;
– қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру;
– жұмыс табу үшін ... ... ... ... ... халықаралық еңбек миграциясымен байланысты жұмысбастылық мәселесін
шешуде ... ... ... ... ... ... медицина, коммуналдық шаруашылық, қоғамдық ғимараттарды
тұрғызу сияқты мемлекеттік сектор салаларында жұмыс орындарын ұйымдастыру.
Енжар саясат кезінде мемлекет ... ... ... қалғандарды
мемлекеттік қолдау және оларды әлеуметтік қорғау шараларын жасайды. Мұндай
жағдайда ... ... ... кепілдемелер беріледі:
– материалдық көмек, жәрдемақылар және басқа да әлеуметтік ... ... ... іске ... тегін медициналық қызмет көрсету.
Дамыған едерде жұмыссыздарға қаржылай көмек беру жұмыссыздық бойынша
сақтандыру жүйесі негізінде жүзеге асырылады және сол ... ... ең ... ... ... ... ... өткендей, еңбек нарығын реттеуде маңызды орынды еңбек
биржалары алады. Осыған да жеке ... ... ... ... – бұл ... ... сату және ... алуды жүзеге асыратын
жұмыскерлер мен кәсіпкерлер арасында делдалдық қызметтер көрсететін ұйымдар
болып табылады. ... ... ... жоя ... да, ... және жұмыскерлерді жалдау үрдісінің дұрыс ұйымдастырылуына және
тиімді жүзеге асуына мүмкіндік береді.
ІІ. Жұмысбастылықты реттеудің теориялық негіздері
2.1 Жұмысбастылықты реттеудің негізгі принциптері мен ... ... ... ... әрбір еңбек етем деген адамға
мүмкіндіктер кепілдене отырып жұмысбастылықтың түрін және формасын еркін
таңдауға ... ... ... басым екендігін ...... ... ... ... экономикалық
жүйенің ауысуы бір мезгілде жүретін елдерде күрделі, әрі айқын емес ... ... ... ... ... ... қызмет
ретіндегі жұмыспен қамту түсінігіне деген көзқарас ең алдымен ... ... ... ... туралы" Заңында берілген: "Жұмыспен
қамту - азаматтардың, Қазақстан Республикасы ... ... ... де ... ... қайшы келмейтін жеке қажеттерін
қанағаттандыруға байланысты және оларға табыс ... ... ... Ал «Ресей Федерациясының халқын жұмыспен қамту туралы» ... деп ... ... ...... ... қайшы
келмейтін және де оларға жалақы, еңбек табысын әкелетін, жеке және қоғамдық
қажеттіліктерін қанағаттандырумен байланысты қызметі».
Негізінен жұмыспен қамтылған ... ... ... ... ... ... қатар өзін-өзі жұмыспен қамтушы және
кәсіпкерлікпен айналысушы ... да ... ... ... ... ... түрі ... жұмысбастылықтың табыс көзі екендігін
көрсетеді. Жұмысбастылық түсінігіне экономикалық ... ... ... ... де ... ... ... сол
себепті де бұл экономикалық категорияның ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің,
сауда, ақша айналысы, оның ... ... ... ... және өндіріске түгелдей енуімен тығыз байланысты. Экономикалық
теорияның атасы ... ... ... ең ... ... экономистері У.Петти, А.Смит және Д.Рикардо. Олардың барлығы да өз
дәрежесінде және де жекелей ... ... ... бірі - еңбек құн
теориясының негізін қалаушылар болып табылады.
А.Смит «Көрінбейтін қол» теориясының ... ... ... ... ... А.Смит, шаруашылық іс–әрекетке араласатын әрбір адам
өз мүддесін басшылыққа ... және жеке ... ... ... ... мәні ... экономика автоматты түрде өзін–өзі реттейді дейді
(нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың ауытқуы, бәсеке, ... ... ... және т.б.). ... өзінің бас пайдасын ойлай ... ... олар ... өнімнің ұлғаюына, жалпы игіліктердің өсуіне
ықпал етеді. Бұл ... ... ... қолы» арқылы жүзеге
асырылады, сонда адам өз ... ... ... ... мүддесіне сай қызмет
етеді екен. Нарықтық экономикадағы ... ... ... ... Еркін
бәсеке жағдайында өндірістің реттеушісі баға ... Ол ... ... ... ... ... реттейді.
Классиктер  нарықтағы өзгерістерге тез үйрену – бұл ... ... ... ... ... ... сол ... жоюға болады деп есептеген. Классиктер жұмыс ... ... ... оны басқа да өндіріс факторларымен (мысалы, жер мен
капитал) қатар қюға ... деп ... ... ... осы классикалық
мектеп өкілдері болатын, әйтсе де өндіріс факторларының экономикалық және
әлеуметтік ... ... ... ... ... еңбекке қарағанда – қызмет емес, бұл адамдар
арасындағы ... ... ең ... ... ... бір ... ... бір еңбек кооперациясына енгізумен байланысты экономикалық
және құқықтық қатынастар.
Жұмыскер шаруашылық ... ... да бір ... ... жүрген
кезінде бұл қатынастар үзілмейді. Сөйтіп, ... ... деп ... оған қандай да бір жұмыс орнымен байланыс орнатуы ғана ... ... ұжым ... ... жеке ... ... ... тәртібімен жұмыс  істеу және т.б. жағдайлар. Жұмысбастылық
мәртебесі, адам дәл сол ... ... ... ме, әлде ... ма, оған ... емес. Сондықтан «жұмысбастылық» түсінігін «қызмет» ... еш ... ... қоғамдық ұдайы өндіріс жүйесінің
құрамдас бөлігі ... ... және де ... ... ... ол,
қоғамдық ұдайы өндірістің негізі ретінде жүреді – халықтың игілігінің
өсуінің көзі. Жұмыспен ... және ... ...... игілік, таңдап
алынған бағыттағы бетбұрыстардың тиімділігі және ... ... ... жөнінде айтуға болатын маңызды ... ... да ... ... ... қамту көптеген елдердің мемлекеттік
саясатының маңызды аспектісі болып табылады.
ХХ ғасырдың 70-ші жылдары қазіргі неоклассикалық теорияға кері ... Ол ... ... ... болды, дәлірек
айтқанда, инфляция мен жұмыссыздық туралы кейнсиандық ... ... ... ... өзі ... соққы берді.  70-ші жылдары АҚШ-та
және басқа да елдерде стагфляция құбылысы байқалды – ... ... ... яғни жұмыссыздық пен бағалардың бір уақытта өсуі
жүрді. Бұл ... ... ... ... ... ... Осы ... неоклассикалық теорияның жаңа варианты – ... өріс ... ... бағыттың басты өкілдерінің бірі
М.Фридмен екені мәлім. Бұл бағыттағы  кейбір көзқарастарға ... ... ... ... ... толық жұмыспен
қамтуды анықтаудың монетарлық жолын білдіреді. Мұнда ... ... ... ... ... ... ... қамтылуы мүмкін бе? Тіпті
ең жақсы ... ... ... де ... бір ... қайта көтеру қажеттілігі туындайды, өйткені жекелеген кәсіптер
жарамсыз болып қалады, сондай-ақ адамдар әр түрлі ... ... ... және ... ... 4-5 % ... ... экономикалық
қолайлы деп есептеуге болады және оны ... ... ... ... ... ... бұл орынды, өйткені олар жұмыссыздықтың ... деп бұл ... ... қамту деңгейіне сай келетін норманы айтып
отыр. Бұл деген табиғи жұмыссыздық, жұмыс күшіне ... ... ... ... ... ... уақытта нақты жалақы
ставкасының құрылымындағы тепе-теңдікпен сай келетін ... ... бір ... ... ... Бұл ... ... деңгейіне нақты жалақы
ставкасы белгілі бір «формальды» қарқынмен өсу тенденциясында болады, ... ... ... жаңалықтардың енуі және басқа да процесстер
өздерінің ұзақ мерзімді траекторияларында қалатын кезге дейін ... ... ... өседі. Егер  де саясаткер, жұмысбастылықтың
табиғи деңгейін сол кездегі шегінен ары қарай асырғысы келетін болса, ... ... ... өсуі ... ... ... ... кемшілігі – оның еңбек нарығында да, тауар ... ... ... ... ал егер ақшалай жалақының динамикасы ... және де ... ... онда бұл ... күтілетін баға өсуі мен
қазіргі бағаның сәйкес келуі бір ғана емес, әр түрлі жұмыссыздық нормасында
орын алмақ ... ... ол ... ... ... белгісі
болып келеді), яғни еңбек нарығы тепе-теңдік жағдайда болуы міндетті емес.
Неоклассиктер ... ... ... ... ... және ... күресу бағдарламасын қабылдамайды. Олардың ойынша жұмыссыздық,
көбінде ерікті сипатта болады және де ... ... ... пайда
болады: жұмыстан шығып қалған адамдар кәсібін, ... ... ... ... еңбек ақыға келіспейді. Кейде бұл бағыттың
өкілдері төменгі ... ... ... және ... ... ... ... қолдайды, сол арқылы жұмыспен қамтуды ... ... жаңа ... ... жаңа ... ... оны ішкі біртекті емес және өте динамикалық,
қозғалмалы жүйе деп көрсетеді. Динамикалық көзқарас ең алдымен ... ... ... зерттеулерімен байланысты. Бұл авторлар
жұмыссыздықтан көп жағдайда ... ... емес ... мен ... ... көрсетеді. Ғылыми айналымға жаңа көрсеткіш енгізілді –
аяқталған жұмыссыздықтың орташа мерзімі, яғни ... ... ... ... Бұл ... әдетте бір – бір жарым айды
құрайды деп белгіленген. Динамикалық ... ... ... ... талдауда еңбек нарығындағы жұмысшы күшінің ағымын алды.
Бұл авторлар, жалпы жұмыссыздықты ... ... ... ... ... ... жекелеген категориялар үшін жұмыспен қамтылмаудың ерекше
себептері мен көздерін іздеу керек дейді. ... ... ... олар
жұмыс орындарының жетіспеуінен емес, көптеген ... ... ... ұзақ бола ... ... Экономикаға әсер ету
шарасының бірі ретінде бұл ... ... ... ... ... мөлшерін қысқартуды, жалақының заңды түрде бекітілген
төменгі деңгейін азайтуды ... алып ... ... ... ... ... ұсынады. .[6]
Жұмысбастылықтың жаңа макроэкономикалық теориясына теңсіздік моделі
мен тазартылмайтын нарықтар ... ... Бұл ... ұзақ мерзімді тұрақты теңсіздік феномені ... ... ... Онда ... ... жекелеген нарықтарының жалпы
дәйексіздігімен түсіндіріледі. Бағалардың қатаңдығы және өзгермейтіндігі –
теңсіздік моделінің ... алғы ... ... Екі ... да бағалар қандай
деңгейде белгіленгеніне ... ... мына ... ... ... ... режимі, басылған инфляция режимі (жалпы
сұраныстың артуы), ... ... ... ... екі ...... нарығында және тауарлар нарығында сұраныстың артуымен),
толық ... ... ... ... ... жетіспеуі, еңбек
нарығында ұсыныстың жетіспеуі), вальрасиандық тепе-теңдік (барлық төрт
режимнің ... ... ... ... бір ... ... сұраныс, артық
ұсыныс жоқ, келісімдер тепе-теңдік бағамен жүргізіледі). Жұмыспен қамтудың
келісім-шарттық ... ... 70-ші ... ... пайда
болды. Ол Д.Гордонмен, М.Бейлимен және ... ... ... ... ... басты идеясы – еңбек нарығында субъектілердің
циклдық іс-әрекетін іргелі аксиомамен сәйкестендіру, яғни бұл ... жеке ... үшін ... ... Бұл ... авторларының айтуы
бойынша, қатынастардың ... ... ... ... олар ... ... ... жасаспаса да байланыстырады.
Бұл кезде келісім-шарт «имплициттік» болып шығады, яғни анық ... ... ... ал оның шарттарын екі жақ та бәрібір ... ... ол ... ... ... ... фирмалар дағдарыс кезінде жалақыны төмендетпей білікті
мамандарды ұстап тұруға тырысады, өйткені жұмысшылар ... ... ... ... олар одан да көп зиян ... ... экономикалық көтерілу
болғанда олар жалақыны көтермеуіне болады. Жұмысшылар да ... ... ... қалу ықтималдығы қашан да бар, сондықтан да олар үлкен
тұрақты ... ... ... қамту мәселесіндегі тағы бір бағыт
– ол институционалды бағыт. Бұл ... ... ... ... және ... ... жағдайға және еңбектің ... заңы мен оның ... ... шешуші факторлар ретінде
қарастырады. Бұл ... ... ... ... қарайды,
еңбек нарығының сипатын олар жекелеген салалардың, ... ... ... ... ... ... ... кейбірі
мысалы, Адам Шредер, Лейн неоклассиктердің көзқарасын ... ... ... ... ... ... жетістігі және де ол ... ... бір ... болатын деп есептейді. Толық
жұмысбастылықты институционалистер, әрбір еңбекке құмар адам ... ... оның ... ... жұмыс күнінде жұмыс істеуге мүмкіндігі бар ... ... ... ... ... тыс ... ... жұмыссыздықтан» болатын ... ... ... отырып, «шектен тыс жұмысбастылық» - оңды шектерде қалатын болса,
ол өзін ... ... ... келеді. Жұмыссыздық, моральдық және
психологиялық тұрғыда ауыр ... ... ... ... ... ... түседі, толық жұмыспен қамтуды қалпына келтіру және оны
ұстап тұрудан да қымбат ... ... ... және компьютерлендірумен байланысты болған технологиядағы,
техникадағы, өндірістегі түбегейлі өзгерістер кезеңінде басқару инновациясы
ретінде пайда болған. Бұл ... ... ... ... жұмыс уақытының икемді кестелерінің және ... ... ... ... ... ауыстыру, қызметтерді қосымша атқаруды)
білдіреді. Икемді жұмысбастылық ... ... оның ... ... ... күшін тартуға басты назар аударатынымен немесе тұрақты ядро – еңбек
ұжымының кәсіби икемділігін дамытуға ... ... ... ... ... ... туралы сөз болып
отыр (яғни сандық икемділік), екіншісінде, интернализациялау туралы (яғни
қызмет ... ... ... Қазақстан Республикасы
жағдайында еңбек нарығында мемлекеттің ұзақ мерзімді стратегиясының және
айқын нақты жасалынған ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтудың ... ... ... ... ... ... қалыптасуы жүруде.
Алайда, аталған себептерге орай бұл ... ... ... ... және
де жұмыссыздықтың және қоғамдағы ... ... өсуі ... ... ... жүруде. Жоғарыда келтірілген ... ... ... қысқаша шолуы батыс ... ... ... ... ... және де ... ... мен Қазақстан Республикасы тәжірибесінде қолдану
мүкіншілігінің бар екендігі туралы көрініс ... ... ... ... ... талдау
Еңбек ресурсын есептеуде ең бірінші жас ерекшелігіне көңіл бөлінеді.
Еңбек ресурсы дегеніміз - ... ... ... ... ... ... Олар үш ... тұрады.
Бірінші компонент- жасы 15-ке жеткен жасөспірімдер. (Еңбек ... ... ... ... ... ... ... істеуіне рұқсат
етіледі. Сонымен бірге олар еңбекке кабілетті жас кезеңінің ... ... ... - ... ... жас кезеңіндегі еңбекке қабілетті
адамдар. Еңбек ресурсының ең саны көбі де осы Қазақстандағы еңбекке жарамды
жас, оның ... ... 16 жас, ал ... деңгейі, жасына қарай
зейнетке шығу (ерлер үшін 63 жас, әйелдер үшін 58 жас) ... Олай ... ... жас ... арасында 16-63, әйелдер арасында 16-57. ... ... ... ... жарамсыз (ауруына байланысты және
мүгедектер). Олар еңбек ... ... ... ... - ... ... жүрген зейнеткерлер. Еңбек ресурсы -
ұдайы қозғалыста ... оның ... ... жас ... ... ... зейнеткерлерге байланысты. Еңбек ресурсының көптеген бөлігі
мемлекетіміздің экономикасына жұмыс істесе (жұмысшылар), біраз бөлігі жұмыс
іздеуде (жұмыссыздар).
Жұмысшылар мен ... ... ... ... ... деп
аталады (ЭБХ). Экономикалық еңбекке қабілетсіз халық саны ... өте аз. ... - ... ... ... ... ... ҚАМТЫЛУЫ |2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл |
|Экономикалық тұрғыдан белсенді халық ... адам |8610,7 |8774,6 |8981,9 ... ... ... |101,8 |101,9 |102,4 ... ... халық ... адам |8114,2 |8301,6 |8507,1 ... ... ... |102,7 |102,3 |102,5 ... ... ... адам |5409,4 |5581,4 |5813,7 ... ... ... |103,3 |103,2 |104,2 ... ... ... ... ... адам |2704,8 |2720,2 |2693,4 ... ... пайызбен |101,5 |100,6 |99,0 ... ... ... адам |496,5 |473,0 |474,8 ... ... ... |89,5 |95,3 |100,4 ... ... белсенді |0,4 |0,44) |0,48) |
|халықтың ішіндегі жұмыссыз | | | ... ... ... | | | ... пайызбен | | | ... ... ... |35,4 |36,64) |34,68) ... мың адам | | | ... ... ... |5,8 |5,4 |5,3 ... ... ... |4,6 |3,9 |
|% (15-24 ... | | | ... ... ... |6,1 |5,4 |
|% (15-28 ... | | | ... мерзімді жұмыссыздық |2,2 |2,1 |2,5 ... % | | | ... ... саны 2010 жылы ... 2011 жылы ... дейін
қысқарды. Ал жұмыспен қамтылғандар саны керісінше 8144мың адамнан ... ... ... 2011 жылы ... ... ... ... 235 мың
қазақстандықтар жұмысқа орналасқан. Өткен жылы 274,8 мың жаңа ... ... 128,2 мың ... ... ... жерлерден ашылған.
Мемлекет заң негізінде жұмыс берушілер мен жұмысшының қатысуымен жыл ... даму ... ... ... негізінде жұмыспен қамту
бағдарламасын жасап отырады. Осы бағдарламада қарастылады:
-жұмыскерлер санынның азаюына ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылуын қамтамасыз
ететін ұйымдарды құру;
-қосымша жұмыс орындарын ... ... ... және ... қолдау көрсету;
-нарық жағдайына сай мамандарды даярлау және жұмыссыздарды қайта
даярлаудың ... ... ... ... орындарын құруды жандандыру;
-аймақтарда жұмыспен қамтуда ... ... ... ... ... рөлін арттыру;
-Жұмыс беруші тұлғалардың жұмыспен қамту сұрақтарын шешуде ... ... ... ... ... туралы ақпараттардың толық әрі дұрыс болуын қадағалау;
-инвестициялық бағдарламалар аясында қосымша жұмыстарын құру секілді
бірнеше маңызды мәселелерді ... Осы ... ... ... іске ... қадағалайтын негізгі көзі Қазақстан Республикасының
экономикалық және әлеуметтік дамуы жөніндегі көрсеткіштер болып табылады.
2011 жылы ... ... ... ... ... заңының
іске асырылуына және ұжымдық ... ... ... ... ... іске ... 2012 жылы 1-ші ... ұжымдық
келісімшарттар жүйесі 53,8мың кәсіпорындарды қамтыды.
Сонымен қатар, еліміздегі тұрғындардың әл-ауқатын көтеруге байланысты
шаралар қабылданды. 2011 жылы 1-ші маусымнан ... ... ... ... ... 1 млн ... мамандардың жалақылары 30 %-ға
көтерілді. Осы саладағы мамандардың ... ... ... ... ... ... ... дейін өсті.
2011 жылды1-ші қаңтарынан бастап зейнетақы мөлшері 30%-ға көтерілді.
Осының арқасында зейнетақының орташа ... 35829 ... ... 2011 ... ... ... 9%-ға ... нарығының бастапқы шартына сай жұмыс күшін жедел оқыту ... ... және жеке ... ... ... жұмыспен қамту мен жұмыс орындарын таңдаудағы тұрғындардың
бағытын ... ... ... ... шартына сай келеді. Қазақстанда
еңбек ... ... ... ... ... ... өндіріс
элементтерін бөлудегі ойланған және нақтыланған саясатқа алып ... ... ... барлық секторындағы шаруашылық ... ... ... әрі ... ... қадағалауда мемлекеттік бақылау
жүйесі қажет.
Еңбек нарығының тағы бір маңызды функциясын атап ... жөн, ... ... және ... секторды жұмыспен қамтуды
қамтамасыз ... ... ... ішкі өндірістік резервтерін дайындауда
әсер етеді.Соңғы ... ... ... ... және ... маңызды бетбұрыстар болуда. Өткізілген реформалар ... ... жылы ... тапсырмасына сай “Жұмыспен қамту-2020”
бағдарламасы іске асырыла бастады. Бұл ... ... ... ... ... ... шешуге бағытталған.
2012 жылы 1-ші қаңтарда бағдарламаға қатысу үшін 58 мың тілек білдіуші
адамдар әлеуметтік ... ... ... 1-ші ... ... адамды оқып білімдерін жетілдірген. Бос ... ... ... адам ... ... ... 3,4мың жұмыс беруші
ұйымдар және кәсіпорындармен келісімшарт арқылы 16,2мың адам әлеуметтік
жұмыс ... ... ... орташа жалақы мөлшері айына 45,7мың
теңгені құрады.
Бағдарламаның 2-ші бағыты ... ... ... адам ... ... ... негіздері бойынша білім алып, оның ... ... ... ... берілген. Берілген микрокредиттің
орташа мөлшері 1682мың теңгені құрап ... 3-ші ... ... ... 212 жекеменшік тұрғын үйлер
және 13 көпқабатты пәтерлер салынып, пайдалануға берілді.
2012 жылы ... ... ... 100мыңнан астам
қазақстандықтар қатысты.
Бағдарламаның қоғамға әсер ететін негізгі ... ... көп ... ... түрде салықтарды төлей алмау қабілетсіздігі;
-мемлекеттік күрделі қаржы салымдарының күрт қысқаруы және жеке және
заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... тоқтауы;
- миграциялық процесстердің көбеюі және т.б.
Аймақтық еңбек нарығында сұраныс пен ұсынысты төмендететің өзіндік
себептері бар. Олар:
-еңбекке қабілетті тұрғындардың миграциясы;
-аймақтардағы ... ... ... банкроттарға ұшырауы;
-табиғи және антитабиғи факторла;
-аймақтардағы салалық шаруашылық құрылымы.
2.3 Еліміздегі еңбек нарығы және жұмысбастылық саясаты
Облыстарда еңбекті ... ... ... ... ... ... қамту уәкілетті және атқарушы органдар арқылы іске асырылады.
Еңбек нарығын реттеудің әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық-
инфрақұрылымдық қызмет ету тетіктерін жетілдіру, ... ... ... ... ... белсенді формасы ретінде жұмыссыздарды кәсіби
даярлау және қайта даярлау, қоғамдық бағдарлама жасау ... ... бірі ... отыр, ол өз кезегінде ғылыми тұрғыдан ... ... ... қарыштап дамып, биік арман ... ... қол ... ... Алайда, жұмыссыз адамдардың санының көбеюі
- басты проблема күйінде қалып отыр.
Нарықтық қатынастардың дамуы жұмыс ... ... ... пен ... ... ... ... реформалау мен жұмыс орындарының сапалық
сипаттамаларының артуы, кәсіби ... беру ... жаңа ... ... ... ... нарығында туындайтын мәселелерді
зерттеуді көздейді. Жедел деректерге сәйкес ағымдағы ... ... ... орта ... және ... 82,3 мың адам ... ... – 78,4 мың адам жұмыстан кетті. Жұмыстан кеткен қызметкерлердiң
арасында тұрақтамау себептері бойынша жұмыстан ... ... ... ... немесе кәсіпорынның таратылуына
байланысты – 3,1%, басқа ... ... – 11,4% ... қамтамасыз ету адам әлеуетін сақтау мен дамытудың негізгі
факторлары болып табылады. ... ... ... қамту саласындағы
саясатын өңдеу мен жүзеге асыру-әсіресе нарықтық экономикада өте маңызды
әрі күрделі мәселе.
Сурет-1. 2013 ... ... ... ... ... ... ... жылғы қазанда қабылдау бойынша айналым коэффициенті 2,5%,
жұмыстан босату бойынша айналым – 2,4%, ... ... ... – 2,1% ... Осы ... жұмыс күшін ауыстыру коэффициенті
105,1% құрады.
2013 жылғы қазанда бір қызметкердің орташа айлық атаулы ... ... ... ... ... ... 2012 жылғы қазанға 107,2%, ал
нақты жалақы индексі 102,2% ... ... ең ... ... ... ғылыми және техникалық
қызметте– 215,2 мың теңге (орташа республикалық деңгейден 2,0 есеге асады),
кен өндіру өнеркәсібі мен ... ... – 195,0 мың ... және ... ... қызметінде – 187,2 мың теңге (1,8 есе) ... ... ... ... орман және балық шаруашылығы қызметкерлерінде
белгіленді – 67,5 мың ... бұл ел ... орта ... 36,3%-ға
төмен.
Өңірлік бөліністе ең жоғарғы жалақы Атырау облысында белгіленді ... мың ... бұл ... ... ... 1,8 есеге асады.
Жабыл облысында мұның шамасы 74,2 мың теңгені құрады, бұл ел бойынша орташа
деңгейден ... ... ... ... ... бар еңбек потенциалын сақтауды,
көбейтуді және ... ... ... ... ... ... ... отыр. Онсыз Қазақстанның нарықтық реформалау жолымен ары қарай
жылжуы және оны елдің бәсекеге ... ... ... ... ... ... және тұрақты жұмыспен қамтылған, жоғары
білікті икемді жұмыс күші табылатын, халықаралық ... ... ... ... ... емес.
Жұмыспен қамтудың мемлекеттік қызметі халықты жұмыспен ... ... ... жұмыс күшіне ұсыныс пен сұранысты реттеуді
қаматамасыз етуге бағтталған, ... ... ... ... ... ... даярлығын ұйымдастыру және жұмыссыздарға
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... болып табылады.Жұмыспен қамту қызметі заңмен тікелей ... ... ... ... ... ... ... іздеушілерге
мемлекеттік қызметтің әмбебап жеткізушісі ретінде қарастырылады.
Сурет-2. 2013 жылғы қазандағы орташа айлық жалақы
Қазақстан Республикасының өңірлері бойынша
Ескерту. Халықаралық стандарттарға ... бір ... ... ... ... ... ақыларды, үстемақыларды, сыйақыларды, сондай-
ақ салықтар мен басқа да ұсталымдарды ... ... ... зейнетақы
жарналарын) есепке ала отырып қалыптастырылады.
ІІІ. Жұмысбастылықты басқаруды ... ... ... ... саясаты және оның негізгі бағыттары
Өкіметтің экономикалық саясатын Өкімет жариялайды, ал ... мен ... ... ... ... ... ... Осы сияқты жұмысбастылық саясатында үкімет
жариялап, экономика, қаржы министірліктері, салық ... ... ... асырады.
Жұмысбастылық саясатты жаңа жұмыс орындарын құруға, тиімді жұмыс істеп
жатқан жұмыс орындарын сақтауға бағытталған. Ол жұмысбастылық-тың құрылысы
мен көлеміне мынандай ... ... ... ... ... ақша саясаты (проц-
енттік ставклар, валюта айырбастау курсы, ақша массасының көлемі);
-экспортты қолдау;
-шаған және орта ... ... ... ... мен олар ... ... пен оқыту);
-бизнес инкубаторлар құру;
-жалақы саясаты (ең ... ... ... ... ... ... саясаты жаңа жұмыс орындарын ашпайды, бірақ ондағы жұмыс
күшіне деген сұраныс пен ұсынысты реттеуге жағдай жасайды. Жұ-
мысыз ... ... ... ... жүргізу мен қатар, ол
жаңа жұмыс орындарының құрылуына жағдай жасайды. Еңбек ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау министірлігі ... ... ... жауап береді.
Жұмысбастылықты қолдаудың белсенді шараларына мын,алр жатады:
- Жұмыссыздарды жұмысқа орналастыру;
- Еңбек ... бос ... мен оның ... ... ... ... ... жұмыстарды ұйымдастыру ;
- Кәсіптік бағыттау;
- ... ... ... және ... дайындау.
Жұмысбастылықты қолдаудың белсенді шараларынан ... ... ... ... жөніндегі белсенді емес шаралар қолданылады.
Еңбек нарығының белсенді емес саясаты жұмыссыздықтың әсерінен болатын
табыстардың жоғалуын азайтуға ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу кезеңдерінде жұмыссызға
басқалай қаржылық көмек көрсету)
Қазақстанда ... ... аз ... ... ... көрсеткіштен аз емес көлемде ... ... ... ... не банкрот болуы себебінен жұмыстан босатыл-ғандарға бір
айлық жалақы көлемінде жәрдемақы төленеді.
Жұмысбастылық саясаты,еңбек нарығы және ... ... ... ... және ... ... ... бөлігі болып саналады.
Тұрғындардың жұмысбастылығы саласында біртекті мемлекеттік саясат
жүргізу,аймақ көлемінде жұмысбастылық ... ... ... ... ... ... Қазақстан республикасында біртекті
иерархиялық жұмысбастылық қызметін құру ... ... ... ... мына екі ... ... ... жұмысқа орналасуына,кәсіптік дайындау мен ... ... ... ... ... қалыптасуын реттеу.
Бірінші бағыт негізінде жұмысбастылықтың мемлекеттік қызметі жұмыс
істейді, ол жұмыссыздар мен бірінші рет және ... ... ... ... көмектеседі.
Жұмысбастылық жөніндегі мемлекеттің белсенді саясаты жұмысбасты-лықты
қолдау бағдарламасын жасауды қарстырады. Бұл ... ... ... ... ( ... ... әйелдер, мүгедектер)
экономикалық немесе басқа себептерге (демеграфиялық,саяси,төтенше
оқиғалар т.б. себептер) ... ... ... қаупі
жағдайларында да қамтиды.
Дамыған елдерде жұмысбастылықтың көптеген бағдарламалары тұрғын-дардың
қолдауды немесе ... ... ... ... ... ... ... мына түрлерге бөлуге болады:
1 Қоғамдық жұмыстар
2 Кәсіптік дайындау
3 ... деп ... ... пен өз ... ... Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау
5 Жаңа ... ... құру мен ... ... инвестицияның мәні.
1) Қоғамдық жұмыстар. Қоғамдық жұмыстарды ұйымдастырудың
тарихы 30-шы жылдардан басталады. Ол ... ... ... ... ... ... алуында еді. Ең алғашқы мндай
бағдарлама АҚШ-та жасалынып қолданыла ... ... ... ... ... ... сиымдылығы жоғарғы жұмыстар еді.
Қазіргі кезде ҚР-да қоғамдық жұмыстарды ... 1998 ж. 4 ... ... « ... жұмыстарды ұйымдастыру туралы» Ере-жемен
реттеледі.
Бұл Ереже бойынша «қоғамдық жұмыстар дегеніміз-жалпыға бірдей арнайы
кәсіптік дайындықты қажет ... ... ... ... ... ... ... уақытта еңбек қызметінің
түрлері».
1 ... ... мына ... бар:
2 Қартар мен ауруларға ... ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық өнімдерін
өндіруге көмектесу;
4 Тұрмыстық-коммуналдық ... ... ауыл ... ... ... ... жұмыстар жүргізу, т.б.
6 Жолушылар тасымалына қызмет ... және ... ... көмектесу, т.с.с.
Енді осы қоғамдық жұмыстарды ұйымдастырудың шетелдік тәжірибесіне
тоқталып ... ... ... ... 1984 жылы ... ... ... 16-
21 жастағы жұмыссыз жастарға арналған қоғамдық жұмыстардың бағдарламасы
енгізілді. Бұлар-ға әлеуметтік пайдалы ... ... ... ... т.б. ... дейінгі ұйымдарда аптасына 20 сағат көлемінде
жұмыс беріледі. Жұмыстың ұзақтығы 3-12 ай. ... ... ... ... ... басқарылады.
Мұндай жұмысқа қатысушылар кәсіптік дайындықтан өтеді және айына 1200
франк ... ... ... ... ... жұмыс іздеуге уақыты
болатындай етіп ұйымдастырылған.
Қоғамдық жұмыстар ... ... және ... ... екі ... ... ... сиымдылығы жоғарғы қоғамдық жұмыстар, даму бағдарламасының
негізгі құрушысы болып табылады.
2. Қоғамдық жұмыстардың бұл түріәлеуметтік сипатта болады,
яғни бұл ... мен ... ... ... ... ... ... Жұмысбастылықты реттеу аясындағы мәселелерді шешу жолдары
Еңбек нарығын реттеу еңбекке орналастыру жүйесі арқылы іске асады. Бұл
жүйеге жұмыспен қамту қызмет ... кең ... ... орны туралы
мәліметтер банкісі, кәсіби білім алу мен еңбекке ... ... ... ... өз ... ... ... қарастыратын мақсатты бағдарламалары т.б. кіреді.
Тұрғындарды тиімді жұмыспен қамту мемлекеттің қайта бөлу, оқыту,
әлеуметтік қолдау мен ... ... ... ... ... ... ... емес. Дегенмен, бұл әрекет нарықтық ... ... ... ... ... ... ... талаптарға
сай болуын қадағалайды.
Еңбек нарығын мемлекеттік ... ... ... ... атап ... болады:
- еңбекке деген ... ... ... шаралар: қоғамдық
жұмыстар бағдарламасы, жұмыспен қамтуды субсидиялау, ... ... ... ету, ... жұмыспен қамтуды қолдау, босаған жұмыс
күшін тарта отырып, шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға ықпал жасау;
- ... ... ... ... ... ... ... сай
жұмыс күшін даярлау мен қайта даярлау, біліктілікті көтеру, жұмыскерлердің
аумақтық шоғырлануын ұйымдастыруда көмек көрсету, ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы теңсіздікті жою;
- жұмыспен қамтудың әлеуметтік кепілдіктерін беру ... ... ... жәрдем ақы төлеу, әлеуметтік материалдық көмек көрсету.
Еңбек нарығын реттеудің негізгі тетіктері: экономикалық, әлеуметтік,
ұйымдастырушылық – институтционалдық (инфрақұрылымдық), құқықтық, ... ... ... ... ... ... өзара байланыста
болады.
Салалық немесе аймақтық еңбек ... ... ... ... ... тұрған міндеттер мен мақсаттар ерекшелігінде. Республиканың
батыс аймағындағы еңбек нарығында шешілетін ... ... ... ... ... нарығында тұрған міндеттерден ерекшеленеді, ал
ауыл шаруашылығындағы мәселелер ... ... ... жол ... ... ... ... таңдағы ең маңызды мәселелер - ... ... ауыл ... жұмыспен қамту және жұмыссыздықты азайту. Осы
мәселелерді шешу ... ең ... ... ... жүйелі түрде талдап,
ондағы болып жатқан өзгерістерді бағалап, әрбір ... ... ... ... ... ... ... бойынша ауыл тұрғындары жалпы халықтың 45,0 пайыздайын
құрады. Ауыл ... ... ... ... орындарының
тапшылығынан, жұмысқа орналасудағы қиыншылықтан аудандардың көпшілігінде
жұмыссыздық төмендеді, ал ... өзі ... ... ... ... ... ... жерлердегі еңбекке жарамды жастағы ... ... және оны ... ... соның ішінде ауыл
шаруашылығында пайдалану бүгінгі ... ... ... ... дәл ... ... жағдайына байланысты
пайда болған еңбек мәселелерін шешу үшін еңбек нарығының ... ... үшін ... барлық құралдарды іске қосу керек. Олар:
- ауылдық жерлердегі еңбек ресурстарының ұдайы өсу ... құру ... ... ... ... санын, жұмыспен
қамтылғандарды, жұмыссыздарды есепке алу жүйесін жетілдіру;
- ауыл ... ... ... ... жасырын
жұмыссыздықты, өзіндік жұмыспен қамтылғандарды ... ... ... ... мәліметтерді анықтай отырып, салық жүйесін жетілдіру;
- ауыл шаруашылығында ... және орта ... ... ... ... ... құру;
- жұмыссыздардың бәсеке қабілеттілігін жоғарылату, яғни ауыл
шаруашылығы саласы ... ... ... және ... ... ... беру ... жетілдіру;
- жұмыссыздарды жұмыспен қамтудың жаңа икемді түрлеріне ынталандыру
қажет.
Қазіргі әлемдік қаржылық жағдайында ... ... ... ... ... ... ... жекеленген ауылдық жерлерде ауыртпалықты
жеңілдетуге бағытталған төмендегідей шаралар қолданған ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың
қаржылық жағдайына сараптама жүргізу;
- жұмыспен қамтуға ықпал ету ... ... ... ... ... ... процесін тоқтату немесе
оны сатылап жүргізу;
- кәсіпорын басшылары мен жұмыс берушілерге бос жұмыс орындарын
қысқартқаны үшін белгіленетін санкцияны ... ... ... ... ... ... беретін
мақсатты республикалық ... ... ... ... ... ... қызметтері жастармен әлдеқайда
белсенді жұмыс жүргізуі керек. Осы мақсатта еңбек нарығының сұраныстары мен
экономикалық дамудың перспективаларын ... ... ... ... оқыту мен қайта оқыту жөніндегі ... ... ... ... Жұмыспен қамту бойынша 2020 жылға болжам
Жұмыссыздық деңгейін қысқарту мақсатында «Жұмыспен қамту ... ... ... іске ... ... жұмыспен
қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларымен 2020 жылға дейін бір жарым
миллион адамға ... оның ... ... 800 мың ауыл ... қамту
жоспарланып отыр.
Жұмыспен тиiмсiз қамтудың үлес салмағы төмендейдi, жұмыссыздық азаяды,
еңбек өнiмдiлiгi, сондай-ақ халықтың табысы артады.
2-кесте. 2020 жылға ... 5 % ... ... ... ету ... қамтуды қамтамасыз ету жоспары.
                                              
                   адам
Өңірлер |2013 ж. |2014 ж. |2015 ж. |2016 ж. |2017 ж. |2018 ж. |2019 ... ж. | ... ... |4172 |2613 |2560 |2569 |2695 |3046 |3523 |3860 ... ... |4105 |2571 |2519 |2527 |2652 |2997 |3466 |3798 | ... |9701 |6077 |5954 |5973 |6267 |7083 |8191 |8976 | |Атырау облысы
|2767 |1733 |1698 |1704 |1788 |2020 |2337 |2560 | |Батыс ... ... |1972 |1932 |1938 |2034 |2299 |2658 |2913 | ... облысы |5557
|3481 |3410 |3422 |3590 |4057 |4692 |5141 | |Қарағанды облысы |7012 |4393
|4304 |4318 |4530 |5120 |5921 |6488 | ... ... |5075 |3179 ... |3278 |3705 |4285 |4695 | ... облысы |3278 |2053 |2012 |2018
|2118 |2393 |2768 |3033 | |Маңғыстау облысы |2550 |1597 |1565 |1570 |1647
|1861 |2153 |2359 | ... ... ... |11709 |7336 |7187 ... |8550 |9888 |10834 | ... ... |4136 |2591 |2539 |2547 ... |3493 |3827 | |Солтүстік Қазақстан облысы |3268 |2047 |2006 ... |2386 |2759 |3024 | ... ... облысы |7102 |4450 |4359 |4373
|4589 |5186 |5997 |6571 | |Алматы қ. |3942 |2470 |2420 |2427 |2547 ... |3648 | ... қ. |7304 |4576 |4483 |4498 |4719 |5333 |6168 |6758 ... ... |84826 |53139 |52063 |52231 |54802 |61934 ... | |
Бағдарламаны іске асыру екі кезеңде жүзеге ... ... ... ... ... ... Бiрiншi кезеңде пилоттық режимде үшiншi ... ... ... және ... даму әлеуетi жоғары елдi
мекендерге көшу) ... ... ... ... алу, ... бітіру және
қоныстандыру жұмыс берушінің қатысуымен жүзеге асырылады.
      Халықты жұмыспен ... және ... ... ... ету ... ... және ... елді мекендерде
инфрақұрылымдық жобаларды іске ... ... ... орындарын жедел құру
шаралары пысықталады.
Тірек елді мекендерді кешенді дамыту ... ... ... және ... ... гранттар беру шарттары
бойынша субсидиялау тетіктері енгізіледі.
Сонымен қатар Бағдарламаны іске ... ... ... ... ... және ... ... бар жергілікті атқарушы органдар:
      1) Бағдарлама шеңберінде іске асырылатын ... ... ... ... ... ... шаралары мен
тәсілдерін (Бағдарлама операторымен келісім бойынша) айқындайды;
      2) қызметтік тұрғын үй құрылысына және ... оны ... ... бюджет қаражатынан қоса қаржыландыру үлесін ескере отырып,
Бағдарламаны іске асыруға бюджеттік өтінім ... ... 2016 – 2020 ...... өңірлік құрамдас
бөліктері әзірленіп, келісілетін болады және орындалуға қабылданады, еңбек
нарығында ... ... ... және жұмыспен нәтижелі қамтуға
жәрдемдесу Бағдарламада ұсынылған тетіктер мен құралдар ... ... ... іске ... ... ... 2013 ... – 104,9 млрд. теңге;
2) 2014 жылға – 100,6 млрд. теңге;
3) 2015 жылға – 98,7 млрд. теңге көзделген.
Келесі ... ... ... ... ... ... ... тиісті бюджеттерді қалыптастыру кезінде
нақтыланатын ... ... ... әлеуметтік - экономикалық, ұйымдастырушылық -
инфрақұрылымдық қызмет ету тетіктерін ... ... ... ... ... ... ... формасы ретінде жұмыссыздарды кәсіби
даярлау және ... ... ... ... ... ... өзекті
мәселелердің бірі болып отыр, ол өз кезегінде ғылыми тұрғыдан зерттеуді
талап ... ... ... дамып, биік арман мақсаттар мен
мұраттарға қол жеткізіп ... ... ... ... ... ... ... проблема күйінде қалып отыр.
Нарықтық қатынастардың дамуы жұмыс күшіне деген сұраныс пен ұсынысты
реттеу, ... ... ... реформалау мен жұмыс орындарының сапалық
сипаттамаларының артуы, кәсіби ... беру ... жаңа ... ... ... еңбек нарығында туындайтын мәселелерді
зерттеуді көздейді.
Еңбек нарығы аясында жинақталған ... ... ... ... ... Жұмыспен қамтудың мемлекеттік қызметі халықты жұмыспен қамту
мәселелерін ... ... ... ... ... пен сұранысты реттеуді
қаматамасыз етуге бағтталған, жұмыссыз азаматтарды жұмысқа орналастыруға
ықпал етуге, олардың ... ... ... және ... ... көрсетуге бағытталған ерекше мемлекеттік ... ... ... Еңбек нарығы - нарықтық экономиканың аса күрделi элементтерiнiң
бiрi. Мұнда ... ... және оның ... ету ... ... ... мен жұмыс берушiнiң мүдделерi айқындалып қана қоймайды, сонымен
бiрге, қоғамда болып ... ... ... - ... ... ... жұмыспен қамту саласында түрлі шешімдер қабылдау және әр
түрлі ... ... ... ... және ... жүргізе отырып, тиімді түрде халықты жұмыспен қамтуды басқаруға
тырысуда. Халықты жұмыспен қамтуды басқару, бір ... ... ... ... жүзеге асыруда мақсатты бағытталған болса, екінші жағынан,
әлеуметтік-еңбек қатынастары жүйесін қамтамасыз ... ... ... ... қалыптасқан жастардың жұмыспен қамтылу мәселелерін талдау
жасай отырып, келесідей тұжырым жасауға болады: Қызылорда облысы жастарының
жұмысқа ... ... ... ... ... ... мен ... аздығы, жұмыс берушілердің парақорлығын,
тұрып жатқан ауданда жұмыс орындарының жоқтығын, ... ... мен ... ... ... ... ... нарығында жас мамандардың
бәсекеге қабілеттілігінің төмен болуын және басқа себептерді атауға болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. . ... Б. Ауыл ... ... қамтуды реттеу ерекшеліктері -
Вестник КазНУ. Серия экономическая, Алматы, №5(57), 2006. – ... ... ... ... ... негіздері. //
Поиск-Ізденіс.- 2012 ,- №2, - 66-70 б.
3. ... ... Н.Ә. ... халыққа Жолдауы «Әлеуметтік-
экономикалық жаңғырту – Қазақстан ... ... ... 2012 ж. 28
қаңтар.
4. Доғалов А.Н., Досмағанбетов Н.С. «Макроэкономика» пәнінен курстық
жұмысты орындау бойынша әдістемелік ... ... ... ... ... Л.Н. ... ... ЕҰУ, 2011. 20 б.
5. Баймуратов У.Б. Национальная экономическая система – Алматы: Гылым,
2000.
6. Казахстанская модель социально-экономического ... ... ... и ... / под ред. М.Б. ... – Алматы, ИЭ МОН
РК, 2005.
7. Шеденов Ө.Қ, Сағындықов Е. Н, ... Б.А және т.б. ... ... ... «А - ... 2004 - 453 бет

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дарынды және педагогикалық тұрғыдан қараусыз қалған балалармен тәрбие жұмысы6 бет
Дарынды және педагогикалық тұрғыдан қараусыз қалған балалармен тәрбие жұмысы туралы ақпарат14 бет
Еңбек нарығы және тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты20 бет
Еңбек рыногы және тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты32 бет
Информатика пәнін оқытуда оқушылардың өзіндік жұмыстарын ұйымдастыруда сын тұрғысынан ойлау стратегияларын қолдану53 бет
Отандық еңбек нарығындағы тұрғындардың жұмысбастылық мәселесі90 бет
Тұрғындарды жұмыспен қамту31 бет
ҚР – да тұрғындарды жұмыспен қамту5 бет
"абайдың ақындық мектебінің қалыптасуы."17 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь