Сағаты

Күн сағаты
Су сағат
Құм сағат
Календарь
Күн сағаты
Ең біріші уақытты өлшеу приборлары, олар күн сағат, су сағат және құм сағат. Күн сағаттың жұмыс істеу принципі өте ерте кезден-ақ байқалды. Б. з. э. дейінгі өмір сүрген архитектор Марк Витрувий Поллион бізге күн сағаттың құрылуы мен оның қалаушылардың мынадай конструциясын берді: «Күн сағатты тас күйінде қалаған Бераз. Ал кесе түрінде істеп көрсеткен – Аристарк Самосский және ол осы сағатты горизонталь диск күйінде, ал паутина сеткасына ұқсатып істеген Евдот, кейде оны Аполоний істеді» деп айтады.
Күн сағат мынадай құрылғылардан тұрады: Ұзын таяқшадан, циферблаттан. Бұл циферблатта сан бөлшектері бөлінген. Бұл сағаттың жұмыс істеу принципі күн бойы күннің сәулесі бұл сағатқа түсіріледі. Күн сағатта пайда болған көлеңке әрқашан өзгеріп отырады. Таңертеңт көлеңке өте ұзын. Түске дейін бұл көлеңке кішірейтеді. Ал түстен кейін қайта ұзарады. Таңертең көлеңке батысқа қарайды. Түске қарай көлеңке солтүстікке қарайды, ал кешке көлеңке шығысқа қарайды.
Бұрын күн сағат, жерге шығылған сағаттан және циферблаттың орнына тастар қойылған. Әрине бұл әдіс ыңғайсыз. Әр түрлі ғалымдар, сол жылғы оны жақсартуға көп жұмыс істеген. Ол үшін олар күн сағатты күн мен айға істеген. Ол үшін циферблатты көптеген бөліктерге бөлген, бұл бөліктердің сызықтары айды көрсете алған. Бұндай күн сағаты бұрынғы грек астрономы Аристарх жасаған. Бұл сағаттың түрі кесеге ұқсаған. Оның іші әр түрлі сызықтардан тұрды. Ал бұндай күн сағат, бірақ басқа астрономдікі. Ол Эвдокс – оның сағаты «арахна» - өрмекші, яғни оның циферблатты паутинаға ұқсады. Осындай типке біздің күнімізге дейін сақталған Андронин күн сағаты.
Циферблаттың сызықтары тура сағатты көрсету үшін күн сағаты жасау өте қиын. Бұрынғы астрономдар күн сағаттың тура көрсетуін жер шарының параллель осімен дәлелдеген. Күн сағаттың вертикаль ағашы жер шарының осімен параллель орналасқанда, оның ұшы жер шарының полюсіне, яғни жердің қозғалып тұрғанда, ол бізге қозғалмайтын боп көрінеді. Егер циферблаттың беті перпендикуляр таяқшаға орналасса, онда оның ұшының көлеңкесі доғаның бетін суреттейді, ал көлеңкенің жылдамдығы барлық жағдайда бір қалыпты. Егер жылдамдық бір қалыпты болса, көлеңке циферблаттың бетін тең бөліктерге бөледі.
Бұл күн сағаттың циферблаттың беті тұрған жеріміздің ендігіне байланысты орналсады. Өскеменнің ендігі 470. Күн сағаттың көрсеткіші, яғни таяғы стержин түрінде болады. Ол циферблаттың ортасынан тесіліп өткізіледі. Бұл сағаттың пайдасы, оның циферблаты әрбір жылдың күнін көрсетеді және оның арасындағы бөліктер тура бөлінген.
Жалпы күн сағаттарды ХVI – XVII ғасырларда істеп қолданған. Кейде оларды одан да кеш істеген, бірақ әсемдік үшін. Ғалымдар күн сағаттың үлкен және кіші түрлерін істесе де, олар ыңғайсыз. Себебі, күн сағаттар түнде бізге уақытты көрсетпейді және жаңбырлы күндері де көрсетпейді. Оларды бірге алып жүру ыңғайсыз. Сондықтан ғалымдар құм сағатты қолданды.
        
        Күн сағаты
Ең біріші уақытты өлшеу приборлары, олар күн сағат, су сағат және
құм сағат. Күн сағаттың жұмыс істеу принципі өте ерте ... ... з. э. ... өмір ... ... Марк Витрувий Поллион бізге күн
сағаттың құрылуы мен оның ... ... ... ... ... тас күйінде қалаған Бераз. Ал кесе түрінде істеп ... ... ... және ол осы сағатты горизонталь диск күйінде, ал паутина
сеткасына ұқсатып істеген Евдот, кейде оны ... ... деп ... сағат мынадай құрылғылардан ... Ұзын ... Бұл ... сан ... ... Бұл ... ... принципі күн бойы күннің сәулесі бұл сағатқа түсіріледі. Күн ... ... ... ... ... ... Таңертеңт көлеңке өте ұзын.
Түске дейін бұл көлеңке кішірейтеді. Ал ... ... ... ... көлеңке батысқа қарайды. Түске қарай көлеңке солтүстікке қарайды,
ал ... ... ... қарайды.
Бұрын күн сағат, жерге шығылған сағаттан және циферблаттың ... ... ... бұл әдіс ... Әр түрлі ғалымдар, сол жылғы оны
жақсартуға көп жұмыс істеген. Ол үшін олар күн ... күн мен ... Ол үшін ... ... ... ... бұл ... айды көрсете алған. Бұндай күн сағаты ... грек ... ... Бұл ... түрі ... ұқсаған. Оның іші әр түрлі
сызықтардан тұрды. Ал бұндай күн ... ... ... ... Ол Эвдокс
– оның сағаты «арахна» - өрмекші, яғни оның ... ... ... ... ... ... ... сақталған Андронин күн сағаты.
Циферблаттың сызықтары тура сағатты көрсету үшін күн сағаты жасау
өте қиын. ... ... күн ... тура ... жер ... ... дәлелдеген. Күн сағаттың вертикаль ағашы жер ... ... ... оның ұшы жер шарының полюсіне, яғни жердің
қозғалып тұрғанда, ол бізге қозғалмайтын боп ... Егер ... ... ... ... онда оның ... көлеңкесі доғаның
бетін суреттейді, ал көлеңкенің ... ... ... бір ... ... бір ... болса, көлеңке циферблаттың бетін тең бөліктерге
бөледі.
Бұл күн сағаттың циферблаттың беті ... ... ... ... ... ендігі 470. Күн сағаттың көрсеткіші, яғни
таяғы стержин түрінде болады. Ол циферблаттың ортасынан ... ... ... ... оның ... ... жылдың күнін көрсетеді және
оның арасындағы бөліктер тура бөлінген.
Жалпы күн ... ХVI – XVII ... ... ... ... одан да кеш істеген, бірақ әсемдік үшін. ... күн ... ... кіші түрлерін істесе де, олар ыңғайсыз. Себебі, күн сағаттар ... ... ... және ... ... де көрсетпейді. Оларды
бірге алып жүру ыңғайсыз. Сондықтан ғалымдар құм сағатты қолданды.
Су ... ... ... ... ... ... Грецияда, Қытайда
белгілі болған. Гректер су сағатты плексидр деп ... яғни ... деп ... ... бұл ... судың тамшысымен анықтығын.
Бір ыдыстан екінші ыдысқа су тамшылап тұрған. Екінші ыдыс ... Осы ... су ... белгімен уақытты анықтаған. Сағаттың
уақыттың көбірек істеу үшін ыдыс үлкенірек алынған. Осы плексидр сағатымен
әртүрлі жерлерде ... ... ... сөз ... немесе сотта
қолданған. Әскери жерлерде плексидр күзет үшін қолданған. ... ... ... көп ... оның уақыты тура көрсетпесе де.
Сағат тура көрсету үшін ғылымдар плексидрдің мынадай ... ... ... ... ... ағып тұрған су бірқалыпты болу керек.
Ол қысымға карағанда тезірек болу ... яғни ... ... биік ... ... ғылымдар өздерінің су сағаттарының көрсеткіші тек ғана
сағатты ... ... ... әр ... астрономиялық өзгерістер немесе әр
түрлі фигураларды басқару.
Плепсидрдің тарихы бізге әр түрлі оқиғалар қалдырды. Философ ... ... ... ... ІХ ғасырдың басында Гарди-аль-Рашид Ұлы Париға
плексидр сыйлық ... ол ... ... ... және қу ... ол қозғалып келе жатқан фигураларды басқара ... ... ... деген асторном плексидр су сағатын жасаған. От тек ... емес ... ... ... Ұлы дат ғалымы Тихо ... ... ... денелерін көру үшін қолданған.
Құм сағат
Құм сағаттардың жасалуы, олар екі шыны воронкадан. Бұл воронкалар
бір-біріне қарама-қарсы орналасқан. Бұл құм ... ... ... ... ... көрсеткен. Құм біткен соң сағатты аудару керек болған. Бұндай
құм сағаттар әр түрлі уақытқа істелген. Мысалы: 1 ... 10 ... ... 1 ... ... ... кезде кемелерде қолданған. Оларға құм сағат дем
алу, түзету уақытын білу үшін керек болған.
Құм сағаттың дәл көрсетуі ... ... ... Ол үшін құмның
таза жұмсақ және үлкен тастардың тұрып қалуына көп қарау ... Құм ... үшін ХІІІ ... ... құм мен ... ... шарап пен
лимон шырынымен, одан кейін ... ... ... рет ... Бірақ
осыған қарамастан құм сағат тура көрсете алған жоқ. Құм сағатты көп ... кіші ... ... бұл ... тура ... ... болды. Және бұл сағаттарға үнемі қарау керек болатын. ... ... су ... ... ... ... Ұзақ уақыт аралықтарын есептеуде адам баласы ерте
кезден бері не тура ... не күн ... ... яғни ... ... ... пайдаланды. Жыл маусымдық өзгерістердің
периодтылығын анықтап береді. Күн жылы 365 күн ... 5 ... 48 ... ... ... Ол іс жүзінде туар ... ... ... ... ... ай ... ... периодымен) және тәуліктермен
өлшемсіз. Оңай және ... ... ... ... ... осы. Талай
ғасырларға созылған адамзат тарихында алуан түрлі календарьлар жүйесі
жасалып, пайдаланылды. ... ... ... үш ... ... болады: күн
бойынша, ай бойынша және ай-күн бойынша жасалғандар. Ежелгі ... ... күн ... ... әрі ыңғайлылау еді.
Календарь жасаған кезде календарьлық жылдың ... ... ... ... ... жақынырақ болуын және әрбір
календарьлық жылға күн тәуліктерінің бүтін саны сәйкес келуін ... ... ... ... әр ... ... бастау ыңғайсыз болар еді.
Александрия астрономы Созиген жасаған және біздің эрамызға дейінгі 46-
жылы ... Юлий ... ... ... осы ... ... ... география курсынан белгілі, ол
кейінірек юлиан ... ... ескі ... ... деп ... ... ... жылдар үш жыл қатарынан 365 тәуліктен тұрады және ... ... ... ал ... кейінгі жыл 366 ... ... ... ... жыл деп аталады. Юлиан календарында саны қалдықсыз 4-ке
бөлінетін жылдар високос жылдар ... ... ... бір жыл орта ... 365 ... 6 сағат деп
алынған, яғни шын жылдан 11 мин ұзағырақ. Осы себепті ескі стиль шынындағы
уақыт ағымынан 400 жыл ... 3 ... ... ... ... ... дүниежүзіндегі көптеген елдерде григориан календары
деп аталатын күн календары қабылданған.
ССРО-да 1918 ж., ал ... ... ... одан ... ... календарында (жақа стиль) екі нөлмен аяқталатын жылдар, мұның
ішінде 1600, 2000, 2400 т. с. с. ... ... саны 4-ке ... ... ... жыл деп есептелінбейді. Осымен 400 ... ... 3 ... ... ... Сонымен, жаңа стильде жылдың
орташа ұзақтығы Күннің эклиптикамен айналып ... ... өте ... ... XX ... ... жана және ескі ... стильдерінің
айырмасы 13 тәулікке жетті.
Ескі және жаңа стильдердің 13 тәуліктік айырмасы XXI ... ... ал XXII ... 14 тәулікке дейін артады.
Жаңа стильді де соншалықты дәл деп айтуға болмайды, бірақ онда ... жыл ... қате 1 ... ...

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Зиянды әдеттерден аулақ бол!». Тәрбие сағаты7 бет
Сағатына 55000 кг өндіре алатын түйіршікті жылутасымалдағыш қозғалмалы қабатындағы кокстеу қондырғының құбырлы пешінің жобасы25 бет
Сынып жетекшісінің тәрбие жұмысын және тәрбие сағатын ұйымдастыруы.7 бет
Сынып сағатын ұйымдастыру20 бет
Табиғат тағдыры – адамзат тағдыры. Тәрбие сағаты4 бет
Тәрбие сағаты «елбасы еңселеткен елорда»8 бет
Тәрбие сағаты мәдениеттілік8 бет
Халықтық педагогиканың тәрбиелік мәні. Халықтық педагогиканың мазмұнын ашу. Халықтық педагогиканы (жаңылтпаш, мақал-мәтелдер, жұмбақ, ырымдыр, нақылдар) қолданып тәрбие сағатын өткізуге материалдар жинастыру. Тәрбие сағатының үлгісі15 бет
«Батыс-2» шағын ауданындағы бу қазандығының автоматтандыру жүйесін жобалау24 бет
Ауыз судың нормалық стандарты4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь