Ақшаның теориялары

І. Кіріспе

ІІ. Ақшаның металдық және номиналдық
теориялары

ІІІ. Ақшаның қажеттілігі мен экономикалық мәні

ІV. Қорытынды.

Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Ақша ежелгі заманда пайда болды. олар тауар өндірісінің дамуындағы бірден-бір шарт және өнім болып табылады.Тауар – бұл сату немесе айырбастау үшін жасалынған еңбек өнімі.Адам еңбегінің өнімі (зат), оны өндірушілердің белгілі қоғамдық қатнастарын тудыра отырып, тауар формасын қабылдайды.Заттардың тауарға айналуы ақшаның пайда болуындағы объективті алғышарттарды құрайды.Бірақ кез-келген зат тауар бола алмайды.Егео (нақты еңбекпен белгіленген) тұтыну құны өз сатып алушысын таппаса немесе қоғам тарапынан мойындалмаса, онда оны дайындауға кеткен уақыттың рәсуә болғаны; мұндай бұйым тауарлық формаға ие емес, өйткені оныңқоғамға қажетті шамалы. Сондықтан да әрбір тауар қажетті тұтыну құнын алу құралыбола отырып, өзінің өндірушісіне қатынасы бойынша айырбас құны ретінде көрінеді. «айырбас құн тауарлардың өзінен бөлініп шыққан және олармен бірге өз бетінше өмір сүретін тауар,ол ақша».
Әрбір ерекше тауар міндетті түрде тұтыну құны ретінде көрінеді. Оның құны жасырын түрде болады және тек қана ақшаға теңестіру жолымен табылады. Тауарлар және ақшалар бір және осы тауар формасының нақты қарама – қарсы жақтары бола отырып, айырбас процесінде бір – бірін табады және өзара бір – біріне ауысады.
Алғашқы қауымдық құрылыс кезінде бір тауардың басқа бір тауарға кездейсоқ айырбасталуы барысында, айырбас құнының жай немесе кездейсоқ формалары қолданылады (1балта =5 құмыра, 1 қой =қап бидай және т.б.).
Тауар өндірісінің дамуы барысында кездейсоқ айырбас жиіленді. Жалпы тауар массасының ішінен барынша жиі айырбасталатын тауырдың бөлініп шығуымен құнның жай формасы толық формаға өте бастады. Мысалы, бидайды етке, майға, жүнге және т.б. айырбастауға мүмкін болады.
Тауар өндірісінің өсуіне байланысты неғұрлым жиі айырбасталған тауар – барлық басқа тауарлардың бір- бірімен өзара айырбасталу құралы бола бастады. Осыдан, келіп құнның толық немесе кең көлемді формасынан жалпы құндық формасына жасырын түрде өту басталады. Бірақ оның ролі бір тауарға нық бекітілмеген еді. Біртіндеп жалпы құндық эквивалент ролін белгілі бір тауарлар көптен атқара бастады және осы тауарлар ақша деп аталады. Құнның жалпы құндық формасы ақша формасына айналады.
1. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. Оқулық. Алматы «Экономика», 2005. 64-69 б.
2. Ғабжалелов Хайролла. Теңге. Алматы,2003. 212 б.
3. Әубәкіров Я., Нәрібаев К., Есқалиев М., Жатқанбаев Е., Байжумаев Е., Досқалиев С. Экономикалық теория негіздері. Оқулық. Алматы «Санат», 1998. 479 б.
4. Байназаров Ғ. Теңге маған тарихи жауапкершілікті тарту етті.// Егемен Қазақстан. 14 қараша 2003. 2-3 б
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
Тұрар Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық Униветситеті
Реферат
Тақырыбы:Ақшаның теориялары
Орындаған: Жолмырзаев.С.С
Тексерген: Гумар.Н.А
Қаржы.гр-133
Жоспар:
І. Кіріспе
ІІ. Ақшаның металдық және номиналдық теориялары
ІІІ. Ақшаның ... мен ... ... ... Кіріспе.
Ақша ежелгі заманда пайда болды. олар тауар өндірісінің дамуындағы бірден-бір шарт және өнім болып табылады.Тауар - бұл сату ... ... үшін ... ... ... ... ... (зат), оны өндірушілердің белгілі қоғамдық қатнастарын тудыра отырып, тауар формасын қабылдайды.Заттардың тауарға айналуы ... ... ... ... ... ... ... зат тауар бола алмайды.Егео (нақты еңбекпен белгіленген) тұтыну құны өз сатып алушысын таппаса немесе қоғам тарапынан мойындалмаса, онда оны ... ... ... рәсуә болғаны; мұндай бұйым тауарлық формаға ие емес, өйткені оныңқоғамға қажетті шамалы. Сондықтан да әрбір ... ... ... ... алу ... ... ... өндірушісіне қатынасы бойынша айырбас құны ретінде көрінеді. .
Әрбір ерекше тауар міндетті түрде тұтыну құны ретінде көрінеді. Оның құны ... ... ... және тек қана ... теңестіру жолымен табылады. Тауарлар және ақшалар бір және осы тауар ... ... ... - ... ... бола ... ... процесінде бір - бірін табады және өзара бір - ... ... ... ... ... бір тауардың басқа бір тауарға кездейсоқ айырбасталуы барысында, ... ... жай ... ... формалары қолданылады (1балта =5 құмыра, 1 қой =қап бидай және т.б.).
Тауар өндірісінің дамуы барысында кездейсоқ айырбас жиіленді. ... ... ... ... ... жиі ... тауырдың бөлініп шығуымен құнның жай формасы толық формаға өте бастады. Мысалы, бидайды етке, майға, жүнге және т.б. ... ... ... ... ... ... неғұрлым жиі айырбасталған тауар - барлық басқа ... бір- ... ... ... құралы бола бастады. Осыдан, келіп құнның толық ... кең ... ... жалпы құндық формасына жасырын түрде өту басталады. Бірақ оның ролі бір тауарға нық бекітілмеген еді. ... ... ... эквивалент ролін белгілі бір тауарлар көптен атқара бастады және осы тауарлар ақша деп аталады. ... ... ... ... ақша ... айналады.
Жылы теңіздердің жағасын мекендеген тайпалар айналыс құралы ретінде бақалшық (раковинді)ақшаларды пайдаланды. ... ... ... ... атаулары сақталынды, бұлар: чангос, цимбис, бонгез, хайква және т.б. ... ... ... - ... ... Кари ... ... Безендірулер түрінде жіпке тізілгендерді Ежелгі Үнді елінде, Қытацда, Үндіқытайда, Африканың шығыс жағалауларында, Цейлонда және Филиппин аралдарында ... ... ... ... ... ... белдікткрінде бақалшақ ақшала құстардың, жыртқыш аңдардың келбет - кесінін көсете өрнектеліп, былғары ... ... ... ... ... ... ... мұхит жағалауларында. Полинезияда, Каролин және соломон аралдарында айырбас құралы ретінде пайдаланылады.
Бақалшақ ақшалар тауар ақшалардың ең бір ... ... ... ... Біздің бүгінгі күндерімізге дейін өмір сүре отырып, олар ешқандай өзгеріске ұшыраған жоқ.. XX ... 70 - ... ... ... ... ... ... тұрғындарының ақша айналысы ретінде бақалшақтардың үш түрі: ең арзан - қара түсті (курила), ақ түсті (галиа), аса қымбат - ... ... ... ... әр ... ... болған. Каролин аралдары тобына кіретін Яв аралында осы күнге дейін феи ақша айналысында қызмет етеді. Олардың ... ... тас ... келк ... ... тасын еске түсіреді. Мұндай диаметрі бірнеше метрге, ал массасы тоннаға дейін ... ... ... орындалғаннан кейін сатушы феяға бұрынғы иесінің белгісін өшіріп, өзінің белгісін соғады.
Юлий Цезарь патшалығының тұсында ақша ретінде құлдарды пайдаланған. ... бір ... құны үш ... алты ... он екі ... теңестірілді.
Өнер мен жер игерушілердің бөлінуімен эквиваленттің жетілуі жалғасты. Бөлінушілік, бірігушілік, біркелкілік мінездемелері бар эквиваленттер пайда болды. Бұл аз ... ... ... - зәйтүн майы, күріш, кофе, какао, құйма түріндегі ... ... келе ... ... ... роль ... мен күміске өте бастады, өйткені олар жалпы эквмвалент үшін аса қажетті сапаға ие.
Әрине, металдар бұған ... ақша ... ... ... шығарып тастаған жоқ.Ұзақ уақыт бойы металл ақшалар тауар формасын сақтап келді. Темір ақшалар күрек, таға, шеге, шынжыр және т.б. формаларда ұзақ ... ... ... Грек ... ... ... ... білдіреді . Мыс ақшалар қазангдық, құмыра, қалқан түрлерінде айналыста болады. Күміс және алтын ақшалар жүзік, сырға, білезік түрінде пайдаланылды. ... б.э. XIII ... ... ... ... ... бола ... Осындай себепке байланысты көпдеген ақша бірліктері фунт стерлинг, ливр (жарты фунт), марка (жарты фунт) салмақ бірліктері атауымен аталады. Алғашқыдағы ... ... бар ... ... ақшаларды кейін келе әр түрлі массадағы біркелкі формасы бар металл ... ... ... Монеталардың пайда болуы - ақшаның құрылуындағы соңғы кезең болып табылды.
Ақшаның шығу тарихы.
Тері
Еңбек ... ... ... ... ақша ... ... қасиеттері. Тауар мен ақша арасындағы бірлік те, қарама-қарсы қайшылық та тұтыну құны арқылы көрінеді.
Ақшаның қолданылуына байланысты ... ... ... ... ... ... 1993 жылы 15 қарашада Қазақстанда ұлттық валюта - теңге енгізілді. Қазіргі ... ... ... теңге, тиындар айналыста жүр: 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10000 теңге, тиыннан 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 ... 1/100 ... ... айырбас купюралары мен тиындар бүгінде айналымнан шығарылған.
Елдер
Валюта аты
Қазақстан
Юань
Англия
Франк
Түркия
теңге
Франция
лат
Қытай
Сом
Өзбекстан
лир
Латвия
евро
ІІ. Ақшаның металдық және номиналдық теориялары
Ақшаның металл теориясы 15-17 ғғ. Ерте ... яғни ... ... ... ... ... Оның аса танымал өкілдері Англияда-У.Стенфорд, Т.Мэн, Д.Норе, Францияда-А.Монкретьен болды. Олар ақшаны қоғам байлығымен, яғни асыл ... ... және ... теңестіріп, олардың бүлінуіне қарсы шықты.Сонымен қатар, олар нағыз байлық- табиғатынын шын мәнісінде ақша ... ... ... мен күміс деп есептеді.
Аталған теорияны ұстанушылар қоғам байлығының қайнар көзі сыртқы сауда болып табылады- дейді және белсенді сальдо ... ... мен ... ... ... ... деп пайымдайды.Қазіргі авторлар ерте металлизм теориясының қателігі- біріншіден, байлықтың көзі ретінде қоғамда еңбек етудің нәтижесінде өндірілген материалдық құндылықтардың жиынтығы ... асыл ... ... ... ... ақшалардың айналымында олардың орнын басатын, яғни қағаз ақшаларға ауысудың мақсатқа лайықтылығы мен қажеттілігі теріске шығарылып ... деп ... ... ... 3-ші ... ... ... соғыстан кейін болды.Оның өкілдері (Ж. Рюэфф, М.Дебре,Р.Харрод) халықаралық айналымғаалтын стандартты енгізуге қажеттілік идеясын ұсынды.
Бреттон-Вуд валюта ... ... 20 ... 70 ... ... ... ... қалпына келтіру қажеттілігін негіздеу қайта байқалды.АҚШ-та 1981 жылы осы ... ... ... ... ... ... ол алтын стандартты енгізуге пайдасыз болады деп есептеді. 17-18 ғғ. Ақшаның номиналистік теориясы өкілдері ағылшын ғалымдары Дж. ... мен Дж. ... А. Смит ... табылады.Бұл тоерия ақша айналымында құнсыз монеталар қаптап кеткен кезде қалыптасқан.Бұл ғалымдар ақшаны мемлекет жасайды деп және оның ... ... ... (номинал) және ақша болып табылатын баға масштабымен анықталады дап есептеген.Олар ақщаны тек техникалық ауыстырудың таза ... деп ... оның ... ... толық теріске шығарады.
Ақшаның номиналистік теориясының негізгі идеялары:
-ақша тамаша есептеу бірлігі, оның көмегімен ақшаның салыстырмалы құны анықталады;
-бірдей бөліктері бар ... ... ... ... аталған бірлікте ешқандай ішкі құн болмайды.
Номинализм үстемдік жағдайға 19 ғ. Аяғы мен 20 ... ... ... ... оның ерте ... номинализмнен айырмашылығы - оның қорғау объектісі болып құнсыз ақша емес, ол қағаз ақша болды.
Неміс ғалымы ... ақша ... () ... ... анық ... - ... ... тәртібінің өнімі, мемлекет билігінің туындысы;
-ақша - бақылау төлем құралы, яғни мемлекеттік мұратты төлем күшімен ... ... ... ... ... Ол ақшаның мәні белгілердің материалында емес, олардың қолдануын реттейтін құқықтық нормаларда, деп ... жж. ... ... ... ... алтын стандарттан кетуді ақтау үшін теориялық база ретінде ары ... ... бет ... ... тәжірибиелік мақсаты-алтын стандартты жойып, қазаз ақшаның айналымғаеркін енуін және экономиканы инфляциялық процесті басқару арқылы реттеуін тәжірибиелік негіздеуінде болды.
Қазіргі таңда номинализм- ақша ... ... ... ... теориялардың бірі. Осылайша, әйгілі американдық экономист П. Самуэльсон ақша шартты белгілер болып табылады деп есептейді. > ... ол: > деп ... ... ... ... ақша ... ғана ... болмайды, олардың көп қызметтерінен бас тарту, ақшаны құн масштабымен теңдестіру, өте оңды сан ... ... ... ... ... ... мен экономикалық мәні
Ақша өндіру мен бөлу процестерінде адамдар арасындағы белгілі бір экономикалық қарым-қатынастарды көрсететін, тарихи даму ... ... ... ... ... ... категория ретінде ақшаның мәні оның үш қасиетінің бірігуімен ... ...
* ... ... ...
* айырбас кұнының дербес формасы;
* оның ... ... ...
Жалпыға тікелей айырбасталу формасында ақшаны пайдалану, кез келген ... ... ... ... мүмкіншілігінің бар екенін көрсетеді. Социализм жағдайында бұл мүмкіндік елеулі кысқарды және тек коғамдық жиынтық өнімді пайдалану және ... ғана ... ... жер, орман, жер асты байлықтары сатылмады және сатып алынбады. Қазіргі кезде жекешелендіру процестерінің ... ... ... ... ... ... ... тікелей пайдаланудың көлемі едәуір кеңейді.
Акшанын айырбас құнынын дербес формасы ретінде пайдалану тауарларды тікелей өткізумен байланысты ... ... бұл ... ... ... олар ... ... бюджеттің кірістерін қалыптастыру, өндірістік және өндірістік емес шығындарды қаржыландыру, Ұлттық банктің несиелік ресурстарды баска банктерге сатуы және тағы баска. ... ... ... ... ... өндіруге жұмсалған еңбектің, олардың ақша көмегімен өлшенуі мүмкін құнын ... ... ... ... ... ... ... тауар ретіндегі рөлі туралы әр түрлі көзқарас бар. Біреулер ... ... ... ол ... ... эквивалент және ақша кызметтерін атқару рөлін орындауды тоқтатты дейді.
ІV. Қорытынды.
Революцияға дейінгі Қазақстанда жүргізілген 1895-1897 жылдардағы ақша реформалары нәтижесінде алтын ... ... бар ... ... ... ... Айналыста алтын, күміс жәнс мыс монеталары жүрді. Негізгі ақша белгілеріне 92% алтынмен қамтамасыз етілген Мемлекеттік банктің несиелік билеттері жатты. Ақша ... ... ... ... ... ауыстырылатын айналыс құралдары құрады, сондықтан да оларға деген халықтың сенімі болды.
1917 жылы жазда ... ... 20 және 40 ... ақша ... ... олар шынының бетіне жабыстырылған этикеткаларға ұқсас, бұны халық арасында "керенки" деп атады. Несиелік ақшалар мен "керенкилерден" ... ... ... ... суррогаттың әр түрін енгізді: мемлекеттік қазынаның қысқа мерзімді ... займ ... ... жабу ... ... ірі купюрада қағаз ақшаларды шығарды. Ұсақ ақшалар рөлін чектер, ... ... және ... да ... ... атқарды. Ресейде ақша жүйесінің жалпы құлдырауы басталып, оның Қазақстанға да өзіндік ықпалы болды. Қазан революциясынан ... ақша ... ... ... ... ... Үш жыл ... (1913-1920) айналыстағы қағаз акшаларының массасы 48 есеге дейін өсіп кетті. Ақша 10 мың есеге құнсызданды. 1919 жылы ... рет ... ... ... ... РСФСР-дің есеп айырысу белгілері айналысқа шығарылды. Түркістанда, Солтүсіік Кавказда, Кавказда, Қиыр Шығыста жэне басқа жерлерде ... ақша ... ... ... ... Ақша массасы сан алуан түрлі болды. Жергілікті ақша белгілері Жетісуда, Верный қаласында (қазіргі ... ... ... ... ... ... банкте апиынмен сақталған жэне Жетісу облысының барлық байлығымен қамтамасыз етілді. Бұл туралы несиелік билеттердің бет жағында көрсетілген жазу куәландырады. ... ... ... ... болған емес. Жергілікті билік органдарының иелігінде мұндай бағалы дәрілік шикізаттың 275 пуды ... олар ... ... ... ... Бірақ бұлар қаржылық жағдайды нығайта алмады. "Верненск рублі" күн сайын құнсыздана бастады. [1.64 ... ... мен ... ... ... интервенттер, шетелдіктер және ақ гвардия "үкіметі" өздерінің ақшаларын басып шығарды. Олардың ... ... ... және олар ... құнсызданды.
Ақшаның қатты құнсыздануының нәтижесі: шаруашылык қатынастардың натуралдануы мен ақщаның ... ... ... ... 1920 ... ... бастап "еңбек паегін " ақысыз беру басталды. Келесі жылдары пәтерақы және коммуналдық ... үшін ... ... ... ... ... ... киім берді. Базарлардың өзінде азық-түліктермен алмасу ақшасыз,яғни кездейсоқ айырбас эквивалент ... етік жұбы 30 фунт ұнға ... 1 пұт қара ұнға ... 3 фунт ... және т.б.) ... жүзеге асырылды.
1921 жылдың наурызында болған РКП(б)-ның Х-съезінде жаңа экономикалық ... (ЖЭС) ... ... өнім ... ... төлегеннен кейін, артық өнімдерін базарга сатуга мүмкіндік туды. Қала мен ауыл арасында нарықтық қатынас дами ... Жеке ... ... ... және ұқсас өнеркәсіпке араласуына жол берілді.
Біртіндеп еңбекақыны ақшамен төлеу қалпына келтірілді. Егер, 1921 жылдың көктемінде ақшалай еңбекақыны ... тек 10% ... онда 1923 жылы ... ... ол - ... ... ... Бұл ақша реформасының арқасында ғана мүмкін болды.
1921 жылы қазанда Ресей Кеңестік Федеративтік ... ... ... ... ол ... басты эмиссиялық орталығы болып саналды. Мемлекеттік банктің басты міндегіақша реформасын жүргізуге дайындық жасау болды.
Ақша ... ... ... ... ЖЭС жүргізудің нәтижесіндегі шаруашылық жағдайдың біршама жақсаруы: әртүрлі өнеркәсіп салаларындағы өнімдер көлемінің өсуі, еңбек өнімділігінің артуы, ауыл шаруашылығының ... ... өсуі ... ... тауар айналымының артуы жатады.
Тауар шаруашылығындағы ақша айналысының бірқалыпты болуының екінші бір алғышарты - бүл ақшаның алтынмен камтамасьп ... 1922 ... ... мен 1923 жылдың қаңтары аралығында Мемлекеттік банктің алтын ... ... 6,7 ... 31 млн. ... ... ... 1922 жылы сәуірде бағалы металдарды жэне тастарды еркін түрде иеленуге рұқсат берілді, оған дейін халық оларды мемлекетке, ... ... ... ... ... ... мен шстел валюталарын сатып алу мен сатуды Мемлекеттік ... өзі ғана ... ... қүқығы болды.
Ақша айналысын қалыпқа келтірудің басты бір қадамына 1922 жылдың ... ақша ... ... ... ... 1 ... ... шығарылған 10 мың рубльге теңесті. Ақшаларды қайта есетеу ... төрт ... ... тастау (деноминациялау әдісі) арқылы жүргізілді.
1922 жылдың 1 ... ... ... ... ... жүзеге асты. Айналыстағы ескі ақша белгілерін 1923 жылдың
1 қаңтарына дейін кассаларда қабылдады.
Екінші рет деноминациялау барысында 1923 ... ... 1 ... жылы 100 рубльге немесе бұрынғы кеңестік акша белгілерінің бір
миллионына теңесті.
Деноминациялар ақшаны есепке алуды оңайлатты, акша айналысын бір ... ... ... ... ... ... де, ... тұрақтандыру мүмкін болмады. Мемлекеттік ... ... ... жаңа ақшалар үсті-үстіне шығарыла бергендіктен де, олар тезірек құнсыздануға ұшырады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
* Сейтқасымов Ғ.С. ... ... ... ... ... , 2005. 64-69 ... ... Хайролла. Теңге. Алматы,2003. 212 б.
* Әубәкіров Я., Нәрібаев К., Есқалиев М., Жатқанбаев Е., Байжумаев Е., Досқалиев С. ... ... ... ... ... , 1998. 479 ... ... Ғ. Теңге маған тарихи жауапкершілікті тарту етті.// Егемен ... 14 ... 2003. 2-3 б

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1993 ж акша реформасы35 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Ақша айналысының сипаттамасы және оны арттыру жолы24 бет
Ақша жүйесі туралы36 бет
Ақша жүүесінің мәні, түрлері және даму тенденциялары29 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Ақша теориялары мен заңдар жүйесінің негізгі қызметтері37 бет
Ақша теориясы31 бет
Ақша – жалпыға бiрдей эквивалент29 бет
Ақша – тауар қатынастарының дамыған формасы. Қазіргі экономикадағы ақшаның рөлі24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь