Қылмыс субъектісінің түсінігі және белгілері

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. Қылмыс субъектісінің түсінігі және белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1. Есі дұрыстық және есі дұрыс еместіктің түсінігі.
Есі дұрыстық . қылмыстық жауаптылықтың негізгі шарты ... ... ... .6
1.2. Жасқа толу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

ІІ. Қылмыстың арнаулы субъектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11

ІІІ.Мас күйінде жасалған қылмыстар үшін жауаптылық ... ... ... ... ... ... .13

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
Кіріспе

Қылмыс жасаған кезде қылмыстық заңда көзделген белгілі бір жасқа толған және есі дұрыс жеке адам қылмыстық заң бойынша қылмыс субъектісі бола алады.
Қылмыс субъектісінің белгілері жайлы Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 14-бабының бірінші бөлігінде былай делінген: “Есі дұрыс, осы кодексте белгіленген жасқа толған жеке адам ғана қылмыстық жауапқа тартылуға тиіс”.
Қылмыс субъектісі – ол қылмыс жасаған есі дұрыс және 16 жасқа толған адам. Кейбір ауыр қылмыстар үшін (кісі өлтіру, зорлау, адам ұрлау, кісі тонау, қорқытып алу т.б.) қылмыстық жауапқа адам 14 жастан тартылады. Қылмыстық жауапкершілікке тарту көзделген қауіпті әрекет жасаған кезде есі дұрыс емес күйде болған, яғни созылмалы психикалық ауру, психикасының уақытша бұзылуы, кемақылдылығы салдарынан өзінің іс әрекетінің іс жүзіндегі сипаты мен қоғамдық қауіптілігін ұғына алмаған немесе оған ие бола алмаған адам қылмыстық жауапқа тартылмайды. Бұларға медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шаралары қолданылуы мүмкін. Алкогольді ішімдікті, есірткі заттарды немесе басқа да есеңгурететін заттарды пайдалану салдарынан мас күйінде жасаған қылмыс үшін адам қылмыстық жауаптылықтан босатылмайды.
ҚК-тің 14-бабының екінші бөлігінде қылмыстық заңның аса маңызды қағидаларының бірі – азаматтардың заң алдында тең екендігі заң жүзінде бекімін тапқан: “Қылмыс жасаған адамдар шығу тегіне, әлеуметтік лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге көзқарасына, сеніміне, қоғамдық бірлестіктерге қатыстылығына, тұрғылықты жеріне немесе өзге де кез-келген мән-жайларға қарамастан заң алдында бірдей”. Бұл қағида сонымен қатар, конституциялық та болып табылады, себебі, ол Қазақстан Республикасының Конституциясының 14-бабына негізделген.
Тек жеке адам ғана қылмыс субъектісі бола алады. ҚК-тің 14-бабының бірінші бөлігінде айтылған жеке адамдар – Қазақстан Республикасының азаматтары, азаматтығы жоқ адамдар және шетел азаматтары. Бұл ҚК-тің 6 және 7-баптарының мазмұнынан туындайды.
Қылмыс субъектісі ретінде тек жеке тұлғаларды тану – заңды тұлғалар, яғни мекемелер, кәсіпорындар, ұйымдар, партиялар, қоғамдық бірлестіктер қылмыс субъектісі бола алмайды дегенді білдіреді. Осыларды айта келе, Қылмыс субъектісі дегеніміз қылмыс жасаған және бойында қылмыстық заңда көзделген белгілері бар жеке тұлға.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1.Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 ж. 30 тамыз.
2.Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. 1997 ж.
3.ҚР-ның қылмыстық кодексіне түсінік.
4.Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы. “Жеті жарғы”. 2001 ж.
5.Әбілезов Е.Т. Қазақстан Респуликасының Қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім. Алматы. “Жеті жарғы”. 2001.
6.Бапанов Т.Ә. Әбілезов Е.Т. Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім. (Альбом үлгі). Алматы. “Жеті жарғы”. 2002 ж.
7.Құлжақбаева Р.Б. Қылмыстың құрамы. Қарағанды. “Болашақ -баспа”. 2000ж.
8.Молдыбаев С.С. Рахметов С.П. Субъект преступления по уголовному праву Республики Казахстан. Алматы. “Жеті жарғы”. 2001.
9.Наумов В.Н. Қылмыстық құқық. Астана. 2001 ж.
10.Орымбаев Специальный субъект преступления. Алма-ата. 1972.
11. Сарыбаев «Қылмыстық құқық»
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І. Қылмыс субъектісінің түсінігі және
белгілері..............................................4
1. Есі дұрыстық және есі дұрыс еместіктің түсінігі.
Есі ...... ... ... ... ... толу
...............................................................
......................................9
ІІ. Қылмыстың арнаулы
субъектісі.................................................................1
1
ІІІ.Мас күйінде жасалған қылмыстар үшін жауаптылық
.........................13
Қорытынды...................................................................
.......................................14
Қолданылған ... ... ... ... заңда көзделген белгілі бір жасқа толған
және есі дұрыс жеке адам қылмыстық заң бойынша ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
Қылмыстық кодексінің 14-бабының бірінші бөлігінде былай делінген: “Есі
дұрыс, осы кодексте белгіленген ... ... жеке адам ғана ... ... ... ... – ол ... жасаған есі дұрыс және 16 жасқа ... ... ауыр ... үшін ... өлтіру, зорлау, адам ұрлау, ... ... алу т.б.) ... ... адам 14 ... ... жауапкершілікке тарту көзделген қауіпті әрекет жасаған кезде есі
дұрыс емес күйде болған, яғни ... ... ... ... ... ... ... өзінің іс әрекетінің іс
жүзіндегі сипаты мен қоғамдық қауіптілігін ұғына ... ... оған ... ... адам ... жауапқа тартылмайды. Бұларға медициналық
сипаттағы мәжбүрлеу ... ... ... ... ішімдікті,
есірткі заттарды немесе басқа да есеңгурететін ... ... мас ... ... қылмыс үшін адам қылмыстық жауаптылықтан
босатылмайды.
ҚК-тің 14-бабының екінші бөлігінде қылмыстық заңның аса ... бірі – ... заң ... тең ... заң ... тапқан: “Қылмыс жасаған адамдар шығу тегіне, әлеуметтік лауазымдық
және мүліктік жағдайына, жынысына, ... ... ... ... ... қоғамдық бірлестіктерге қатыстылығына, тұрғылықты
жеріне немесе өзге де ... ... ... заң ... Бұл қағида сонымен қатар, конституциялық та ... ... ол ... Республикасының Конституциясының 14-бабына
негізделген.
Тек жеке адам ғана ... ... бола ... ҚК-тің 14-бабының
бірінші бөлігінде айтылған жеке адамдар – Қазақстан Республикасының
азаматтары, ... жоқ ... және ... азаматтары. Бұл ҚК-тің 6 және
7-баптарының мазмұнынан туындайды.
Қылмыс субъектісі ретінде тек жеке тұлғаларды тану – заңды тұлғалар,
яғни ... ... ... ... ... бірлестіктер
қылмыс субъектісі бола алмайды дегенді ... ... айта ... ... ... қылмыс жасаған және бойында қылмыстық заңда
көзделген белгілері бар жеке тұлға.
І. Қылмыс субъектісінің түсінігі және белгілері
Қылмыс ...... ... бір ... ... қылмыстық
жауаптылық болмайды және болуы мүмкін емес.
Қылмыстың субъектісі болып қоғамға қауіпті ... ... және ... сол үшін ... ... ... ... адам танылады.
Қылмыстық кодекстің 4,6,7 – баптарының талаптарына сай ... ... ... күші Қазақстан Республикасының
азаматтарына, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Бұдан туатын қорытынды,
қоғамға қауіпті іс-әрекет үшін қылмыстық жауаптылыққа тек қана тірі адам ... ... Ал ... жануарлар дүниесі, табиғат күштері келтірілген
зиян үшін олар қылмыстық жауапқа тартылмайды, яғни бұл ... ... ... ... Егер адам ... ... ... күштерді
пайдалану арқылы қасақана немесе абайсыздықпен басқаға зиян келтірсе, онда
қылмыстық ... сол ... өзі ... ... ... ... ... әдейілеп қаптырса, онда сол адам ... ... ... ... үшін ... жауаптылық мәселесі қарастырылады, ал
мұндай жағдайда ит ... ... ... ... ... ... болып
табылады[1].
Сондай-ақ заңды тұлғалар – мекеме, ұйым, кәсіпорын және ... да ... ... ... болып танылмайды.
Қайсы бір кәсіпорын, мекеме, ұйымда еңбек қорғау ережелерінің елеулі
бұзылуы үшін ... ... ... ... кәсіпорын емес, сол еңбек
қорғау ережелерін кінәлі түрде бұзған лауазымды адам, егер соның салдарынан
адамдар ... ... ... жауаптылыққа тартылады.
Қылмыс субъектісінің қажетті белгілерінің бірі – қылмыс жасаған адамның
есінің дұрыстығы.
Есі дұрыстық – қылмыстық заңда көзделген ... ... ... ... ... өз әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс жүзіндегі сипатын
және қоғамға қауіптілігін ұғынып, оған ие болу қабілеті.
Есі дұрыстық – адамды қылмыстық жауапқа тартудың және оны ... ... ... табылады.
Қылмыстық заңның нормалары, әр кезде де, төңірегіндегі жағдайды дұрыс
пайымдап, өз әрекетінің маңызын түсіне алатын, оған ие болу ... ... ... ... ... бағытталады. Мұндай қабілеті жоқ
адамдар психикасы бұзылғандықтан өз әрекетінің (әрекетсіздігінің) ... ... және ... ... ұғына алмайды, әрекетіне ие
бола алмайды, сондықтан да олар есі дұрыс емес деп танылады және ... ... (16 ... субъектісінің есі дұрыстығымен қатар және бір міндетті белгісі
– қылмыс жасаған кезде ... ... ... ... ... ... ... бағалау, жасаған әрекетінің ... ... ... ие болу ... ... бір жаста пайда
болады. Ол ... адам ... ... дамиды, рухани өседі,
кәмелетке жетпегендер де (14 ... ... да) ... ... ... олар қылмыс субъектісі деп танылмайды.
Адамның есінің дұрыстығы және қылмыстық заңда белгіленген жасқа толуы
қылмыс субъектісінің жалпы ... ... ... ... ... ... құрамдары үшін міндетті, бұлардың ең болмағанда
біреуінің болмауы, әрекетте ... ... жоқ ... көрсетеді.
Қылмыскердің қосымша белгілерін, соның ішінде жеке басының, еңбек және
тұрмыс жағдайын ескеру айыптының бұрын қылмыс ... ... ... ... ... екенін білуге, ... ... ... ... ... ... ... жазадан
шартты түрде мерзімнен бұрын босатуға себеп болатындығын да естен шығармау
керек. Заңдылық нормаларда басқа да белгілер көрсетіледі. Олар - ... ... ... рет жасау, үнемі жасау, ерекше қауіпті рецедивист,
арнаулы субъект тағы басқалар.
“Қылмыс субъектісі” және “қылмыскердің жеке басы” ұғымдары бірдей емес.
Қылмыскердің жеке басы – ... ... ... кең ... ... жеке басы ... – қылмыскерді жалпы адам ... ... ... ... ... ... жиынтығы, оның әлеуметтік (саяси, еңбек, тұрмыстық,
отбасылық т.б) ... ... ... ... ... ... ... қасиеттері мен ерекшеліктері (интеллекті,
еріктік ... ... ... қызбалығы); демографиялық және
дене жаратылыс ерекшеліктері (жынысы, жасы, ... ... ... ... ... қоғам алдында сіңірген еңбегі және кінәсі[2].
Қылмыскердің жеке басына қатысты ... ... ... ... ұғымы өзіне қылмыскердің жеке басын сипаттайтын белгілердің ең
аз ғана жиынтығын қамтиды (есі ... ... ... ... ... бұл ... ... құрамы болмайды.
Қылмыскердің жеке басының ерекшеліктері жаза тағайындағанда, оны жеке
даралағанда (ҚК-тің 52,53,54 -баптары), шартты түрде ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан және ... ... ... ... ... ... мерзімнен бұрын шартты түрде босату немесе
жазаны өтелмеген бөлігін жеңілірек жазамен ауыстыру туралы (КҚ-тің 70,71-
баптары) мәселелерді ... және ... ... ... ... ... Есі ... және есі дұрыс еместіктің түсінігі. Есі дұрыстық –
қылмыстық жауаптылықтың негізгі шарты.
Жеке адамға, ... ... ... зиян ... не зиян ... ... ... заңда тиым салынған әрекетті жасаған ... ... ... жазалануы үшін оның есі дұрыс болуы керек[3].
Жоғарыда ... ... есі ... ...... ... ... жасаған кездегі өз әрекетінің іс жүзіндегі сипатын, қоғамға
қауіптілігін ұғына алатын, оған ие бола алатын қабілеті. Есі ... ... ... ... ... табылмайды. Сол себепті олар қылмыстық
жауапқа тартылмайды. Мұндай адамдарға істеген іс-әрекеттері үшін ... ... ... ... ... ... шаралары қолданылуы
мүмкін (ҚК 89-95 баптар). Есі ... ... ... ... ол
адамның қоғамға қауіпті іс-әрекетін істеген уақытта өзінің ... ... ... және оны басқаруға қабілетінің болуы қылмыстық
құқықтағы кінә ... ... ... ... Яғни, қоғамға қауіпті іс-
әрекетті істеген кезде оны істеушіге ... ... бір түрі ... абайсыздық болуы тиіс. Өйткені, кінә қылмыстық жауаптылықтың басты,
негізгі алғышарты болып табылады, өз әрекетінің мәнін түсінбейтін және өзін-
өзі басқаруға ... жоқ ... кінә да ... сол ... ... ... тартылмайды. Кылмыстық Кодекстің іс-бабында есі дұрыс
еместіктің түсінігі берілген. ... ... ... қоғамдық қауіпті әрекетті жасаған кезде есі
дұрыс емес күйде болған, яғни созылмалы психикалық ... ... ... ... немесе психикасының өзге де дертке ұшырауы
салдарынан өзінің іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс ... ... ... ... ұғына алмаған немесе оған ие бола ... ... ... ... тиіс ... ... емес деп танылған адамға сот осы ... ... ... ... ... ... мүмкін, - делінген[4].
Есі дұрыс еместіктің ұғымын ашып ... ... ... ... белгіні: медициналық (биологиялық) және заңдылық (психологиялық)
белгіні қолданады. Заңдылық белгі бойынша сот ... ... іс ... ... ... ... есеп бере ... және оны істегенде
өзін басқара алатынын анықтайды.
Медициналық ... ... ... ... ... әрекетті
істеген адамның аурулық жағдайына байланысты болған ... ... ... ... ... ... оны есі ... емес
деп тануға негіз болмайды, сол аурулардың ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... жасайтын аурулар ғана оны есі дұрыс
емес деп ... ... ... ... ... ... ... заңдылық белгімен
қабаттасуы қажет. Тек осы екі белгі бірдей болған жағдайда ғана адам ... емес деп ... ... ... белгінің түсінігі сот-психиатрих
ғылымы белгілеген жалпы ережелеріне негізделген. ... ... есі ... ... осы ... ... ала ... өз
ерекшеліктеріне сәйкес түсіндіреді. Медициналық белгілерге ... ... ... ауру жатқызылған:
1.Созылмалы психикалық ауру. Бұл ауруға жазылмайтын немесе жазылуы өте
қиын, аурулық жағдайы өрістей беретін ... ... ... ... ... есалаңдық, ми мерезінің салдарынан үдемелі сал
аурына шалдығу, кәрілікке байланысты дамыған есалаңдық және ... ... ... ... жататындар: алкогольдік
есалаңдық, ... ... ... ... т.б. ... ... тез пайда болады, емделген жағдайда артынан жазылып ... ... Бұл ... ... қабілетінің төмендеуінен туындайтын
аурулар. Мұндай аурулар тұрақты туа біткен ауыр нерв ... ... ... ... ... ... ... Кемақылдылықтың үш түрі
бар: дебильдік (жеңіл түрі), имбецильдік (орташа түрі).
4.Психикасының өзге де ... ... ... ... ... ... аурулардың қатарына
жатпайтын, бірақ адам психикасының бұзылуына әсер ететін әр түрлі ... ... әр ... жұқпалы аурудың әсерінен адамның сандырақ күйге
түсуі, ауыр жарақаттан пайда болған ми ісігі ... ... ... ... жатады.
Психикалық аурудың, тіптен созылмалы психикалық аурудың болуының өзі
қылмыстық заңда көзделген әрекетті жасаған адамның есі ... ... ... ... Психикалық аурудың қарқыны әр түрлі болады, кейде
ол адамды өз іс-әрекетінің ... ... ... және оған ие ... ... ... жеткізеді. Сондықтанда медициналық критерий есі
дұрыс еместіктің заңдық (психикалық) ... ... ... ... белгілердің біреуі болған жағдайда) заңдық
критерийлермен үйлескенде ғана есі дұрыс еместік ... ... ... ... ... болмауы адамды есі дұрыс емес деп
тануды болдырмайды[5].
Заңдық (психологиялық) белгі адамның ... ... ... ... ... ... ... немесе өзінің әрекетін басқара
алмауынан (еріктілік кезеңнен) тұрады.
Интеллектуалдық кезеңнің мазмұнына адамның ... ... ... шын ... ... түсінбейтінін, оның қоғамға қауіпті мәнін
яғн, қоғам, басқалар үшін өз ... ... ... ... бұзылуы еріктің бұзчылуына себепкер болып, ... ... ... ... Кейде адам өзінің әрекетінің мәнін
түсінгенмен, аурулық жағдайына байланысты өзін басқара ... ... ... ... наркотикалық аштық жағдайындағы адам, өзіне жедел жәрдем
көрсетуші медицина қызметкеріне шабуыл жасап, одан ... зәрі ... ... ... өз ... қылмыс екенін сезеді. Бірақ та
наркотикалық тәуелділікке ... ... ... ... ... өзін-өзі ұстауға, басқаруға қабілеті болмайды. Адамды есі дұрыс
емес деп тану үшін сот-психиатриялық ... ... ... Есі
дұрыс емес деп танығанда медициналық белгінің ... кем ... және ... ... нышандарының интеллектуалдық еріктілік
белгілерінің екуінде немесе ауырлық жағдайдың кейбіреулері үшін тек ... ... ... ... Осы екі ... ... болғанда ғана есі
дұрыс еместіктің мәселесі шешіледі. Белгіленген тәртіппенесі дұрыс емес ... ... ... болып табылмайды, бұл оның іс-әрекетінде қылмыс
құрамының жоқ екендігін білдіреді. Қылмыстық ... ... ... есі ... күйінде қылмыс істеген, бірақ сот үкімшығарғанға ... ... ... ... есеп беру ... ... әрекетін басқару
мүмкіндігінен айырылып қалған, есі ауысу дертінен ауырып қалған адамды
жазаға тарпау ... ... Есі ... адам сот ... ... ... мен ... дұрыс түсінбейді. Мұндайда ... ... ... ... есі ... ... деп
танылса, іс өндірістен тоқтатылады да, ондай адамға соттың ... ... ... ... ... шаралары қолданылуы мүмкін. Ал
уақытша есі ауысу дертінен айыққаннан кейін жазалануы ... ... ... мас күйінде істелген ... үшін ... Осы ... сәйкес қылмысты мас күйінде істеген адам (спирттік
ішімдікті, есірткі немесе ... да ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан босатылмайды. Демек, ... ... ... ... үшін ... ... ... толу
Адамды қылмыстық жауапқа тартудың ең негізгі ... бірі ... ... ... ... танылады. Өте жас балалар қылмыстың субъектісі
бола алмайды. ... олар ... тым ... ... ... ... қоғамға істеген зиянды іс-әрекетіне жауап бере ... ... ... басқара алмайды. Сондықтан қылмыстық заң ... ... ... ... жасөспірімдерді қылмыстық жауапқа және
жазаға тартуға тиым ... ... жеке ... есі ... ... да, ... ... жасқа толмаса қылмыс субъектісі бола алмайды.
ҚК-тің 14-бабының бірінші бөлігінде “есі дұрыс, осы ... ... ... жеке адам ғана ... ... ... ... 15-бабының бірінші бөлігінде жасқа толған қылмыс жасаған кезде
он алты жасқа толған адам ... ... ... ... анық көрсетілген кейбір қылмыстар үшін ғана қылмыстық жауаптылық
он төрт жастан бастап көзделген.
ҚК-тің 15-бабының екінші бөлігіне ... ... ... ... он ... ... адам мына ... үшін қылмыстық жауапқа тартылады: ... ... ... ... ... ауыр зиян ... (ҚК-тың
1013-бабы) ауырлататын мән-жайларда денсаулыққа қасақана орташа ауырлықтағы
зиян келтіру (ҚК-тің 104-бабының екінші бөлігі), ... ... ... ... ... 125 бабы), ұрлық (ҚК-тің 175-бабы), тонау (ҚК-тің ... ... ... ... ... ... өзге де ... ұрлау мақсатының (ҚК-тің 185-бабының екінші, үшінші, төртінші
бөліктер) ауырлататын мән-жайларда бөтен адамның мүлкін қасақана жою ... ... ... ... алу ... ... терроризм актісі
туралы көрінеу жалған хабарлау (ҚК-тің 242-бабы), қаруды, оқ дәріні,
жарылғыш ... мен қару ... ... не ... алу ... ... ... заттарды немесе жүйкеге әсер ететін заттарды ұрлау не
қорқытып алу ... ... ... ... ... ... ... жерлерді қорлау (275-б, 2-б), ... ... ... ... ... ... ... (ҚК-тің 299-б).
Қылмыстардың бұл көрсетілген тізімі толық болып табылады және ... ... ... Осы ... ... ... 14 жасқа толған әрбір адам сезеді, өз әрекетіне есеп береді,
сол себепті де заң ... ... ... үшін ... 14
жасқа толған уақыттан бастап белгілеп отыр.
Қылмыстық заң қылмыстық жауапқа 16 жастан, ал ... ... ... ... түрі үшін 14 жастан ... ... ... ... ... және ... ... белгілеріне
қарай, қайсыбір қылмыстардың субъектісі болып, жасы кәмелетке ... ғана ... ... ... толмаған адамды қылмыстық іске
тарту ... ... ... қылмыстың субъектісі болып тек 18-ге
толған адамдар ғана танылады. Қылмыс істеген, кәмелетке толғандардың ... ... ... ... ... қажет. Адамның белгілі бір жасқа
(14,16,18,25) ... дәл ... ... ... ... ... бастап
есептелінеді. Кәмелетке толмағандардың жасы сот ... ... ... анықталғанда, оның туған күні болып сол аталған жылдың
соңғы айының соңғы күні (31 желтоқсан) танылады[8].
Кәмелетке толмағандар ... ... ... ... ... ... оның ... және өмір сүру шарттарын, қылмыстық ниетін,
істеген қылмысының себебі мен жағдайын толық ... ... ... сипаттағы шараларды қолдануды немесе жаза тағайындау мәселесін
шешуі қажет.
Кәмелетке толмағанның психикалық жағынан ... ... ... ... ... оның ... даму деңгейін, өз іс-әрекетінің
мәнін толық ұғына алған-алмағандығын, оған қаншалықты ие бола ... ... Ол ... ... ... ... ... мен жас өспірімдер
психологиясы саласындағы мамандар (психолог, ... ... ... ... бұл ... ... ... қажет.
Қылмыстық кодекстің 15-бабының үшінші бөлігіне сәйкес егер кәмелетке
толмаған адам осы баптың бірінші ... ... ... ... ... бірақ психикасының бұзылуына байланысты емес ... ... ... ... ... ... немесе орташа ауырлықтағы
қылмысты жасау кезіндегі өзінің ... ... ... ... мен ... ... толық көлемінде толық түсіне
алмаса, не оған ие бола алмаса, қылмыстық жауапқа тартылуға тиіс ... заң ... ... жасы ... ... ... жауаптылық пен жазаның әр түрлі кодексінде ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылығы” деп аталатын 4 бөлімде қарастырылған.
ІІ. Қылмыстың арнаулы субъектісі
Есі дұрыстық және заңда белгіленген жасқа толу, бұл ... екі ... ... ... үшін ... ... құрамдарға субъект болу
үшін осы көрсетілген белгілердің ... ... да ... ... болуы
қажет.
Қылмыстың арнауы субъектісі дегеніміз субъектінің жалпы белгімен (есі
дұрыстық, белгілі бір жасқа толу) ... ... ... ерекше
бөліміндегі тиісті нормаларда көрсетілген қосымша – ... ... ... ... ... ... қылмыстық заңда қылмыстың арнаулы
субъектісі туралы жалпы ұғым ... ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің ерекше бөлімінің тиісті қылмыстық-
құқылық нормаларының диспозицияларында көрсетілген.
Қылмыстық кодекстің ... ... ... арнаулы
субъектілердің белгілерін көрсеткен. ҚР ҚК-нің Ерекше бөлімінде мұндай
екі түрлі тараудың аты ... ... ... ... ... ... және ... әскери қылмыскер. Мемлекеттік ... ... ... ... сол, мұндай қылмыстарды тек қана
мемлекеттік органның лауазым иесі немесе ... ... ... ғана ... ... ... арқылы істей алады. Санатқа жатпайтын
адамдар ... ... ... ... жағының белгілерін
орындауы мүмкін емес. Әскери ... ... ... тек қана ... ... ... ... міндеттілер ғана саналады. ... ... ... ... ... Ерекше бөлімінің нақты
нормаларында көрсетілгенімен, ондай ... ... ... логикалық,
жүйелі түсіндірудің негізінде анықтауға болады. Кейбір нормалар бойынша
қылмыстың арнаулы субъектісін ... үшін заң ... ... ... жүйе қызметкерлеріне тән сипаттаманы береді. Мысалы, Қылмыстық
кодекстің Ерекше ... ... ... сот ... ... орындалу тәртібіне қарсы қылмыстардың бірнеше нормалары әділ
соттылыққа қоса осы ... ... ... ... ... ...... қылмыстары туралы көрсетіп, олардың қылмыстық
жауаптылығын белгілеген.
Жалпы Ереже бойнша Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... ... ... ... азаматтары, сондай-ақ
шетелдіктер және азаматтығы жоқ адамдар ... ... ... ... ... ... қатысып істегенде оның орындаушысы
тек қана ... ... ал ... қатысушылары жай субъект болады. Арнаулы
субъект мынадай белгілері бойынша топтастырылады.
1.Мемлекеттік құқылық жағдайы бойынша: ҚР азаматы, шетелдіктер ... жоқ адам ... ... ... жынысына қарай еркек (120,121-бап), әйел (121-бап), жас
мөлшері (131, 132 - ... ... ... ... (ҚК 136-бап), жұбайлар (140-бап), қамқоршы ... ... – ВИЧ, ... соз ... ... ... (116, 115-
баптар)
4.Әскери міндетке қатысы жөніндегі міндеті: міндетті әскери қызметке
шақырушылық (326-бап), әскери ... және ... ... ... (366-393 - ... ... жөніндегі адамдар (307, 308, 309, 310, 311, 312,
313, 314, 315, 316 - ... ... ... лауазымдық жағдайына байланысты қызмет
атқарғандар – прокурор, судьялар (339,365 ... ... ... ... ... ... қызметкерлері
(ҚК 114 бап).
8.Атқарған қызметінің немесе жұмысының мәніне қарай қызмет не ... ... ... ... ... құпияны жариялау (172-бап),
теміржол, су, кеме және әуе ... ... ... сайлау
комиссиясының мүшесі (147 -бап), сауда қызметкерлері (223-бап)
9.Азаматтық мемлекет алдындағы борышының ... ... ... ... (352-бап)
10.Адамның жәбірленуші жөніндегі ерекше жағдайларына байланысты
жәбірленушіге қамқорлық жасауға ... адам ... ... ... материалдық немесе басқа тәуелді болуы (102-бап, ІІ бөлігі).
11.Адамның бұрынғы істеген қоғамға жат әрекетін рнемесе әрекетсіздігін
сипаттайтын белгілері бойынша ... ІІ ... “н” ... ... адам ... 3-бөлігі).
ІІІ.Мас күйінде жасалған қылмыстар үшін жауаптылық
Профессор Е.Қайыржанов: “Әуелі маскүнемдіктің қоғамдық өмір негізі ... ... ... көп” – дейді[9]. Еңбек тәртібінің бұзылуы,
шығарылатын өнімнің саны мен ... ... ... ... ... ... жұмыстағы өлімі немесе мүгедекке ұшырауы, ... ... ... ... ... ... ... көрсеткен.
1958 жылғы шыққан заңға дейінгі заңда (1934 ... мас ... ... ... ... ... келеді. Мысалы, 1934
жылғы заңда мас күйінде жасалған қылмыстар үшін есі ... ... ... қандай түрі болады, соған жауапкершілікке
тартылаатындығы айтылған. 1937 ... ... ... ... ... ... уақытша өзі ісіне есеп бере алмай қоғамға қауіпті іс-
әрекет жасағаны үшін жаза тағайындалуы ... 1958 ... ... де ... ... ... ... Қылмыстық Кодексінде (12-
бабында) қылмысты мас күйінде жасаған адам қылмыстық ... ... ... маскүнемдік адамның екі жағдайын аңғаруға
болады ... ... соң ... өте сабырлы, ал мас күйінде ... ... ... ... Дегенмен, заңда мас күйінде қылмыстық іс-
әрекет жасағаны үшін ... ... жаза ... ... ... мас ... ... іс-әрекетіне кінәлінің саналы түрде есеп
бере алмайтыны, келетін зардапқа толығымен ... беру ... ... ... өз қылығына, жасаған әрекетіне есеп бере
алады, әрекетін басқара ... ... ... маскүнемдік физиологиялық
және патологиялық болып екіге бөлінеді.
Физиологиялық ... ... ... ... ... болуы. Кей кезде сана-сезімі азайып, болып жатқан жағдайға
толық жауап беруге ... ... ... Дегенмен, жүйке жүйесінің
әлсірегенін, қабілетінің жеткіліксіз ... ... ... ... ... келмегенін, ішімдіктің салдарынан есінің уақытша
кіресілі-шығасылы ауруы болмаса, кемақылдылық ... бар ... ... адам ... ... ... не ... жатқанын, жалпы
жағдайды болжай алатындай, өз қылығына жауап бере алатындай сана сезімде
болады деп ... ... ... адам мас ... де өзінің ісіне есеп
беріп және өзін-өзі ... ... ... де болады. Қандай мөлшерде ішсе
де есінен айырылмайтын жағдайда болуы мүмкін. Ал көп жағдайда оның яғни ... ... ... (галюцинация), сандырақтау сияқты
қасиеттерді аңғара алмаймыз.
Елесті ауру (белая горячка), көз ... ... ... ... ... психоз) ауруларымен ауру мезгілінде
жасаған іс-әрекеттер болса, ... ... ... ... мас ... патологиялық мас болуды ажыратып алу қажет.
Патологиялық мас болу дегеніміз – психиканың қатты, аз ... ... мас ... ... ... ... салдарынан кенеттен
сандырақ, елес пайда болады, адам ... ... ... жоғалтады, себепсіз үрейленеді, ашу пайда болады. Дүлей
әрекеттерді кенеттен, қатыгездікпен ... және ... ... ... ... мас болу ... соған итермелейтін факторлар (қажу,
үрейлену, мазасыздан т.б) болғанда туындайды және ол ... ... ... ... ... ... ... патологиялық мас жағдайында жасаған
адам есі дұрыс емес деп танылады. Патологиялық мас болу ... ... ... ... ... себепті, өз әрекетінің іс ... мен ... ... ... және оған ие болу ... яғни ... ... ... ... көрсетілген есі
дұрыс еместіктің медициналық және заңдық белгілері болады. ... ... ... ... шаралары қолданылуы мүмкін.
Қорытынды
Сонымен, Қылмыстық құқық бойынша ... ... ... қылмыстық
заң тыйым салған қоғамға қауіпті іс-әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік)
жасаған және ... үшін ... ... ... ... ... ... – айыптаудың есінің дұрыстығы. Қылмыстық заң
бойынша есі дұрыс адам ғана ... ... оған жаза ... Есі
дұрыс, қабілеті бар адам ғана өзінің кінәсін түсіне алады. Есінің ... ... ... ... есеп бере ... ... ... ... толу ... ... бір ... Жалпы, қылмыс жасаған
кезде он алты жасқа, кйбір қылмыстар үшін он төрт ... ... ... жауапқа тартылады.
Егерде адам өзінің қылмыстық ... ... ... ... арқылы жасаған болса, ол қылмыстық іс-әрекеттен келген
зардапқа соған себепкер болған адам өзі ... ... ... ұйымдар, түрлі ұжымдар жауап бере алмайды. Өйткені олар
қылмыстың субъектісі ... ... ... қорғау ережелерін бұзі
арқылы жасаған іс-әрекеті үшін лауазымды ... ... ... ... директор, бас инженер, бөлім бастығы, осы қызметкерлердің
міндетін атқарушы қылмыстық жауапкершіліктің субъектісі болып саналады[11].
Қылмыскердің қосымша белгілерін, соның ішінде жеке ... ... ... жағдайын ескеру айыптының бұрын қылмыс жасаған ... ... ... ... пе ... білуге, кейде қылмыстық
жауапкершіліктен босатуға, үкімнің орындалуын кейінге қалдыруға, ... ... ... бұрын босатуға себеп болатынын да естен шығармау
керек. Заңдылық нормаларда басқа да ... ... Олар ... ... әлденеше рет жасау, үнемі жасау, ерекше қауіпті рецидивист,
арнаулы субъект тағы басқалар[12].
Қылмыстың арнаулы субъектісі деп ... ... ... ... белгілі бір бір жасқа толу) бірге ... ... ... ... ... көрсетілген қосымша – арнаулы белгілері бар
адамдарды ... ... ... ... ... ... субъектісі туралы
жалпы ұғым берілмеген. Қылмыстың арнаулы субъектісін сипаттайтын ... ... ... ... ... ... нормаларының
диспозицияларында жалпы Ереже бойынша ҚР (ҚК) ... ... ... субъектісі болып Қазақстан Республкасының азамат-тары, сондай-ақ
шетелдіктер және азаматтығы жоқ ... (6,7 бап) ... ... ... ... ... ... істегенде оның орындаушысы
тек қана ... ... ал ... ... жай ... ... 18-бабында айтылған мас ... ... ... мас болу да, ... ... ... басқа есеңгірететін
заттарды пайдаланып мас болу да жатады.
ҚК-нің 18-бабында “алкогольді ішімдікті, ... ... ... ... ... ... пайдалану салдарынан мас күйінде қылмыс жасаған
адам қылмыстық жауаптылықтан босатылмайды” ... Осы ... ... мас ... ... адам ... ішімдікті, есірткі немесе басқа
да есеңгірететін заттарджы пайдаланудың ... ... ... ... мұндай адам қоғамға қауіпті іс-әрекеті
үшін қылмыстық жауапқа тартылады. ... екі түрі бар: ... ... ... ... ... кездесетін мастық жатады. Мұндай
жағдайда қылмыс істеген адамды есі ... емес ... ... ... болмайды.
Патологиялық мастыққа алкоголь ішімдігін, есірткі немесе басқа
есеңгірететін заттаржы үнемі пайдаланудың ... ... ... ... іс-әрекеті туралы есеп беруден қалған, өзін-өзі басқөру
қаблітені жоғалтқандар жатады. Сондай адамдарға медициналық ... ... ... қолданылады. Ал айыққаннан соң өзінің істеген қылмысы үшін
жалпы тәртіппен ... ... ... ... ... Конституциясы. 1995 ж. 30 тамыз.
2.Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. 1997 ж.
3.ҚР-ның қылмыстық кодексіне түсінік.
4.Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы ... ... ... ... 2001 ... Е.Т. ... ... Қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім.
Алматы. “Жеті жарғы”. 2001.
6.Бапанов Т.Ә. Әбілезов Е.Т. Қазақстан ... ... ... ... ... ... Алматы. “Жеті жарғы”. 2002 ж.
7.Құлжақбаева Р.Б. Қылмыстың құрамы. Қарағанды. ... ... ... С.С. ... С.П. Субъект преступления по уголовному праву
Республики Казахстан. Алматы. “Жеті жарғы”. 2001.
9.Наумов В.Н. ... ... ... 2001 ... ... ... преступления. Алма-ата. 1972.
11. Сарыбаев «Қылмыстық құқық»
-----------------------
[1] Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. “Жеті жарғы”. 2001. ... ... П.С. ... о ... преступника в совестком уголовном праве.
Владивосток. 1970, .9-10.
[3] Әбілезов Е.Т., ҚР Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. ... 2001. ... ... А.Н. ... ... Жалпы бөлім. Жеті жарғы. 2001. 83 бет.
[5] Алауханов Е.Д., ҚР-ның қылмыстық құқығы. Жалпы ... ... ... 2001. ... ... А.Н. ... Қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім. Алматы. “Жеті
жарғы”. 2001. 85-бет.
[7] Әбілезов Е.Т. ҚР Қылмыстық ... ... ... ... “Жеті жарғы”
2001. 69-б.
[8] Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы. 2001. 87-б.
[9] Е.Қайыржанов. Маскүнемдік – ... ...... 1993 – 67.
[10] Судебная психиатрия. М. 1978. с.242.
[11] А.М.Лазарев. субъект преступления. –М., 1981. – с.29.
[12] Р.Б.Құлжақаева. ... ... ... 2000. ... ... еместіктің белгілері (ҚК-тің 16-бабы)
заңдылық
медициналық
интеллектуалдық
еріктілік
Созылмалы психикалық ауруы, психикасының уақытша бұзылуы, кемақылдылығы
немесе психикалық өзге де дертке ұшырауы
Адамның өзінің іс-әрекетінің шын ... ... мен ... ... ... ... іс-әрекетіне ие бола алмауы
Заңдылық белгі орын алуы үшін осы екі ... ... ... ... ... емес деп тану үшін ... және ... белгілердің
(екеуінің де) бірге болуы шарт
Қылмыстың субъектісі болып қоғамға қауіпті ... ... және ... сол үшін қылмыстық жауаптылықты көтеруге қабілетті адам танылады.
Қылмыс ... ... ... 14 ... ...... қауіпті іс-әрекетті сезетін, ұғынатын және өзі
істеген әрекетін басқара алады.
Қылмыс жасаған кезде 16 жасқа ... адам ... ... тартылады.
Қылмыс жасаған кезде 14 жасқа толған кейбір қылмыстар үшін қылмыстық
жауапқа тартылады. (ҚК 15-б, 2-бөлімі)
Жеке адам.
Заңды тұлғалар – мекеме, ұйым, ... ... ... ... ... субъектінің белгілерімен қатар жекеленген қылмыстық құрамының
ерекшелігіне қарай, қосымша, арнаулы белгілердің болуы
(лауазымды ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыс құрамы49 бет
Кінә нысандарының және қылмыстың субъективтік жағының өзге белгілерінің қылмысты саралауға ықпалы19 бет
Қазақстан Республикасы қылмыстық құқығы бойынша қорқыту мен күш қолданушылық үшін жауаптылық203 бет
Инвестициялар, олардың түрлері, қызметі және жүйесі14 бет
Монополия ұғымы және оның жетілмеген бәсекелі рыноктағы орны40 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілері29 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектісінің кірісі мен шығысының теориясы24 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
Авторлық меншік және оның құқықтық белгілері67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь