Дипломатиялық корпус - дипломаттардың тәуелсiз бiрлестiгi

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2

I тарау. Дипломатиялық корпус . дипломаттардың тәуелсiз бiрлестiгi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1. Қазақстан Республикасындағы дипломатиялық корпус институтының құрылуы және дамуы тарихы ... ... ... ... ... . 4
1.2. Дипломатиялық корпус түсiнiгiнiң анықтамасы ... ... ... ... .16

2 тарау. Дипломатиялық өкiлеттiлiктер басшыларының старшинасы ретiндегi дуайеннiң құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... ... ...25
2.1. “Дуайен” түсiнiгiнiң даму тарихы және оның әртүрлi талқылаулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
2.2. “Дуайен” түсiнiгiнiң анықтамасы және оның негiзгi мiндеттерi мен қызметi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

3 тарау. Шетел мемлекеттерiндегi дипломатиянық корпус институты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
3.1. Англия ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
3.2. Америка ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
3.3. Франция ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
3.4. Жапония ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
3.5. Кiшi мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39

Библиография ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41
Тәуелсiздiктiң он жылы Қазақстан Республикасының жеке мемлекет ретiнде құрылуында жеке тарихи мәнге ие болды.
Тәуелсiз Қазақстанның сыртқы саясаты тұрактану деңгейiнен сәттi өтiп, ұлттық қауiпсiздiк пен қазақстандық мемлекеттiктiң тұрақтануын қамтамасыз етуде зор әсерiн тигiздi.
Соның нәтижесiнде әлемдiк қауымдастыққа қосылу, елдiк iшкi өрлеуiне сырттай жағдай жасау, жоғарғы бiлiктiлiкке ие дипломат кадрларды дайындау сияқты мәселелер шешiлдi.
Қазiргi кезде Қазақстан қиын геоолитикалық мүмкiндiктерiн сезiнетiн, өз еркiндiгiмен және бейбiтшiл сыртқы саясат бағытымен әлемге мәлiм.
Қазақстан Республикасы ядролық қарудан бас тарту, Евразиялық Одақты құру, ядролық қаруды таратпау туралы Шартқа қосылу, Азия елiнде өзара қарым-қатынаста болып, сенiм бiлдiру мәжiлiсiн шақыру сияқты мәселелердi ту ретiнде ұстағандықтан, оның беделi халықаралық деңгейде арта түстi.
Мерейтойларды атап ату қарсаңында аңықталғаны әлемдiк қауымдастық Қазақстан Республикасына саяси көзi ашық мемлекет ретiнде қарап отыр.
Осы уақытқа Қазақстан әлемнiң 121 мемлекетiмен дипломатиялық қарым-қатынас орнықтырғандықтан, бұл тақырып бiзге дипломатия жөнiнде маңызды болып көрiнедi.
Шетелде отыз екi қазақстандық елшiлiк, бiр тұрақты өкiлеттiк, екi дипломатиялық миссиялар, ұш бас консульствалар, он консульство және бiр төлқұжақтық – визалық қызмет толық ауқымда қызмет етiп жатыр.
Республиканың өзiнде алпыс екi дипломатиялық миссиялармен халқаралық ұйымдардың өкiлеттерi жұмыс iстеп жатыр, бұл ТМД елдерiнiнiң арасында жоғарғы көрсеткiшке ие. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы аса беделдi халықаралық ұйымдарға мүше болып отыр.
Тәуелсiздiк жылы барысында мемлекет аралық және ұкiметаралық деңгейде Қазақстанмен мың үш жүзден аса халықаралық шарттарға қол қойылды.
Әлемдiк қауымдастықтың мемлекетiмiзге назар аударуының айғағы ретiнде ҚР-да ұсынылған дипломатиялық корпустың кеңеюi болып табылады.
Өткен он жылдыққа көз салсақ Қазақстан Республикасы одақтарыстарының көбейгендiгiн көремiз.
Әрбiр елмен қарым-қатынаста болу, елiмiздiң мемлекеттiк мүддесiн қорғау жолында зор ауқымды жұмыстар жүргiзiлдi.
Қазақстан Республикасының өз бағытымен жүргiзiлiп келе жатқан сыртқы саясаты оның тұрақты халықаралық жағдайын қамтамасыз етiп, әлемдiк қауымдастықтық бiздiң мемлекетке деген қызығушылығын реттеп отырады.
Қазақстандық мемлекеттiктi нығайтуда, халықтардың өзара бiрлiгi мен достастығын арттыруда, екiара пайдалы экономикалық байланыста тағайындауда Қазақстан Республикасындағы дипломатиялық корпус баға жетпес көмегiн тигiзетiндiгiне сенiмiмiз мол.
Нормативтi- құқықтық актiлері
1. 1961 жылғы 18 сәуiргi Дипломатиялық қатынастар туралы Вена конвенциясы. КСРО-ның Жоғарғы Кеңесiнiң Президиумымен ратификатталған.
2. 1963 жылғы 24 сәуiрiндегi Консульдық қатынастар туралы Вена конвенциясы. Конвенцияға қосылу туралы КСРО-ның Жоғарғы Кеңесi Президиумының Қаулысы 16 ақпан 1989 жылы қабылданған.
3. 1992 жылғы 25 мамырдағы Достық, ынтымақтастық және өзара көмек туралы келiсiм.
3. Тәуелсiз мемлекеттердiң достастығын құру туралы Декларация.
4. Ядролық қаруды таратпау жөнiндегi келiсiм (Женева, 1 шiлде 1968 ж.)
5. Жалпыға бiрдей ядролық сынауларды тоқтату жөнiндегi келiсiм ( Нью-Йорк, 1996 жылғы 30 қыркүйек)
6. “Қазақстанның Республикасының мемлекеттiк тәуелсiздiгi туралы” 16 желтоқсан 1991 жылғы № 1007 –ХII Қазақстан Республикасының конституциялық Заңы.

Арнайы әдебиет
1. Авилов В.И. Дипломатические беседы. М.,1973
2. Авилов В.И. Некоторые проблемы общегражданского и дипломатического этикета. –М.,1979.
3. Адилбаев Ж.Ж., Нечаева Е.Л. Дипломатический корпус в Республике Казахстан : прошлое и будущее. “Дипломатический курьер” журналында жарияланған. № 4. 2004.
4. Барулин И.Х. Статус дипломатической почты и дипломатического курьера. Кеңестiк халықаралық қатынастар жылдық жиынтығы.-М., 1983.
5. Бахов А.С. На заре советской дипломатии.Органы советской дипломатии в 1917-1922 гг. –М.,1966.
6. Блищенко И.Л. принцип неприкосновенности дипломатического агента. Кеңестiк халықаралық қатынастар жылдық жиынтығы.-М.1973.
7. Блищенко И.Л. Дипломатиеское и консульское право. –М. 1962.
8. Бляблин В.Г. некоторые вопросы толкования совеременной международно-правовой доктриной норм международного права, регулирующих дипломатичские привелегии и имунитеты. Кеңестiк халықаралык жылдық жиынтығы.-М.,1986.
9. Бушев П.Л. История посольств и дипломатических отношений Русского и Иранского государств в 1586-1612 гг. (по русским архивам). –М.,1976
10. Вопросы дипломатического протокола и протоколной практики в сборнике документов. –М.,МИД СССР.1977.
11. Вуд Джон и Серре Жан. Дипломатический церемониал и протокол. –м.,1974.
12. Действующее международное право. 3 томда. 1 том. –М.,1996.
13. Демин Ю.Г. Статус дипломатических представительств и их персонала. –М.,1995.
14. Дипломатиеская служба Республики Казахстан. Оқулық құрал. К.К.Тоқаевтың редакциялық етуiмен. –Алматы, “Эдельвейс” баспа үйi.2004.
15. Дипломатическая служба. Оқулық құрал. А.В. Торкуновтың редакциялық етуiмен. –М., “Российская политическая энциклопедия”(РОССПЭН),2002.
16. Заллет Р. Дипломатическая служба .Ее история к организации во Франции,Великобритании и Соединенных Штатах. –М.,1956.
17. Зонова Т.В. Дипломатическая служба Италии. Тарихи очерк.-М., 1995.
18. Зорин В.А. Основы дипломатической службы. ә-ое изд.,испр. и доп.-М.,1979.
19. Иванов И.С. Внешняя политика и мир. Статьи и выступления. –М.,2000.
20. История внешней политики России.Конец ХIХ- начало ХХ в. /Под ред. В.А.Емеца, А.В. Игнатьева. –М.,1997.
21. История внешней политики России. Конец ХҮIII в. /под.ред. А.В.Игнатьева. –М.,1998.
22. История внешней политики России. Конец ХҮ- ХҮII в. /под. ред. А.В.Игнатьева. –М., 1999.
23. Карягин В.В. Дипломатическая жизнь за кулисами и на сцене. –М.,1994.
24. Кикудзиро Исии. Дипломатические комментарии. –М.,1942.
25. Колосов Ю.М., Кузнецов В№И№ Международное право. Оқулық. –М.,1999.
26. Курс лекций по советской дипломатической службе. /под. ред. И.Г. Усачева. –М.,1986.
27. Курс международного права. 7 томда. Том 4. –М.,1990.
28. Левин Б.Д. Дипломатия, ее сущность,методы и формы. –М.,1962.
29. Лукашук И.И. Международное право. Особенная часть. Оқулық.-М.,1997.
30. Матвеев В.М. Дипломатическая служба США. –М.,1996.
31. Международное право. Оқулық. / ред. Игнатьев г.В., Тиунов О.И.-М.,1999.
32. Молочков Ф.Ф. некоторые вопросы дипломатического протокола и дипломатической практики. –М.,1964.
33. Никольсон Г. Дипломатическое искусство. –М.,1962.
34. Новиков Н.В. пути и перепутья дипломата. –М., 1976.
35. Панов А. Японская дипломатическая служба. –М.,1988.
36. Попов В.И. Современная дипломатия: Теория и практика. Курс лекций. Часть 1: Дипломатия -наука и исскуство. –М.,2000.
37. Российская дипломатия: История и современность. Материалы научно-практической конференции, посвященной 450-летию создания Посольского приказа. –М.,2001.
38. Рубинский Ю.И. Французы у себя дома. –М.,1989.
39. Сандровский К.К. Право внешних сношений. Киев., 1986.
40. Сарсембаев М.А. Дипломатическое и консульское право. –Алматы,2000.
41. Сатоу Э. Руководство по дипломатической практике. –М.,1947.
42. Селянинов О.П. Тетради по дипломатической службе государств. История и совеременность. –М.,1998.
43. Токаев К.К. Дипломатия Казахстана: от истоков к современности. “История дипломатии Казахстана” журналының № 3 , 2004 санында жарияланған.
44. Трояновский О. Через годы и расстояния. –М.,1997.
45. Трухановский В.Г. Внешняя политика Англии. –М.,1962.
46. Федоров Л. Дипломат и консул. –М.,1965.
47. Watson A. Op.cit. –1984.
        
        Ж О С П А Р
Кiрiспе …………………………………………………………………………...2
I тарау. Дипломатиялық корпус - дипломаттардың тәуелсiз
бiрлестiгi……………………………………………………………………........4
1.1. ... ... ... ... ... және ... ... ………………… 4
2. Дипломатиялық корпус түсiнiгiнiң анықтамасы ………….....16
2 тарау. Дипломатиялық өкiлеттiлiктер басшыларының старшинасы
ретiндегi дуайеннiң құқықтық жағдайы ………………………25
2.1. ... ... даму ... және оның ... ... ... түсiнiгiнiң анықтамасы және оның негiзгi мiндеттерi
мен қызметi ………………………………………………………..26
3 тарау. Шетел мемлекеттерiндегi дипломатиянық корпус
институты……………………………………………………………………...29
1. Англия ... ... ... ... ... Жапония …………………………………………………………..35
5. Кiшi мемлекеттер………………………………………………...36
Қорытынды …………………………………………………………………...39
Библиография ………………………………………………………………...41
КIРIСПЕ
Тәуелсiздiктiң он жылы Қазақстан Республикасының жеке ... ... жеке ... ... ие ... Қазақстанның сыртқы саясаты тұрактану деңгейiнен сәттi
өтiп, ұлттық қауiпсiздiк пен ... ... ... ... зор ... ... нәтижесiнде әлемдiк қауымдастыққа қосылу, елдiк iшкi өрлеуiне
сырттай жағдай жасау, жоғарғы ... ие ... ... дайындау
сияқты мәселелер шешiлдi.
Қазiргi кезде Қазақстан қиын ... ... өз ... және ... ... ... ... әлемге
мәлiм.
Қазақстан Республикасы ядролық қарудан бас тарту, Евразиялық Одақты
құру, ядролық қаруды таратпау туралы Шартқа ... Азия ... ... ... ... ... ... мәжiлiсiн шақыру сияқты мәселелердi ту
ретiнде ұстағандықтан, оның беделi халықаралық деңгейде арта түстi.
Мерейтойларды атап ату ... ... ... ... Республикасына саяси көзi ашық мемлекет ретiнде қарап отыр.
Осы уақытқа Қазақстан әлемнiң 121 ... ... ... бұл ... ... ... жөнiнде
маңызды болып көрiнедi.
Шетелде отыз екi ... ... бiр ... ... ... ... ұш бас ... он консульство және бiр
төлқұжақтық – визалық қызмет толық ауқымда қызмет етiп жатыр.
Республиканың өзiнде алпыс екi дипломатиялық ... ... ... ... ... жатыр, бұл ТМД елдерiнiнiң арасында
жоғарғы көрсеткiшке ие. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы аса ... ... мүше ... ... жылы ... ... ... және ұкiметаралық деңгейде
Қазақстанмен мың үш жүзден аса халықаралық шарттарға қол қойылды.
Әлемдiк қауымдастықтың мемлекетiмiзге назар аударуының айғағы ретiнде
ҚР-да ... ... ... ... ... ... он жылдыққа көз салсақ Қазақстан Республикасы одақтарыстарының
көбейгендiгiн ... ... ... ... елiмiздiң мемлекеттiк мүддесiн
қорғау жолында зор ауқымды жұмыстар жүргiзiлдi.
Қазақстан Республикасының өз бағытымен жүргiзiлiп келе ... ... оның ... ... ... ... етiп, әлемдiк
қауымдастықтық бiздiң мемлекетке деген қызығушылығын реттеп отырады.
Қазақстандық мемлекеттiктi ... ... ... ... ... ... ... пайдалы экономикалық байланыста тағайындауда
Қазақстан Республикасындағы дипломатиялық корпус баға жетпес ... ... ... ... ... зерттеменiң теориялық негiзi ... ... ... ... ... ... В.М.Матвеевтiң,
В.П.Петровтың, Ю.В.Владимировтың, ... ... және ... ... мақсаты дипломатиялық корпустың құрамы мен ... ... ... байланысты төмендегi мәселелер шығады:
- Қазақстан Республикасындағы дипломатиялық корпустың құрылуы
мен даму институтының тәрихын қарастыру;
- Дипломатиялық корпус түсiнiгiн анықтау;
- ... ... ... ... ... дуайеннiң құқықтық жағдайына мiнездеме беру;
- Жеке шет мемлекеттердегi дипломатиялық корпус институтын суреттеу.
Зерттеудiң әдiстемелiк және ... ... ... ... ... табиғатына диалектикалық
жағынан қарау қолданылған.
Бұдан басқа, енбектi жазудың барысында ... ... ... ... далпы ғылыми әдiстер мен ... ... ... ... ... тәсiлдерi пайдаланды.
Бүгiнгi күнi “Дипломатиялық корпустың құрамы және құқықтық табиғаты”
тақырыбы үлкен теориялық және ... ... ие, ... бұл ... үшiн маңызды мәселелердiң бiрi болып отыр.
Дипломдық жұмыстың бiр қатар жағдайлары ... ... ... ... тереңдете түседi.
Осы зерттеудiң нәтижелерiн зандық ... ... ... және пайдалы мәлiмет ретiнде пайдалана алады.
Жұмыстың көлемi мен құрылымы зерттеудiң ... ... мен ... бере алады. Оның құрылымы жұмыстың түрiне, өңделу деңгейiне, зерттеу
мәселелерiне байланысты.
Дипломдық жұмыс кiрiспеден, үш бөлiмнен ... ... ... ... ... ... ... жұмысты рәсiмдеу талаптарына
сәйкес жазба ... ... 43 ... ... тарау. Дипломатиялық корпус – дипломаттардың тәуелсiз бiрлестiгi
1.1.Қазақстан Республикасындағы дипломатиялық корпустың пайда ... ... ... XXI ...... дәуiрге көштi. Бұл процессте көптеген жана,
әлi зерттелмеген құбылыстар бар, бұл мемлекеттiң саясаты мен болмысына әсер
етiп қоймай, адамдардың ... да ... ... Сол немесе басқа
мемлекеттер жана ғаламдық бет алыстарға ... ала ма, ... ... ... ... сәйкес, кәсiргi уақытта әртүрлi ... ... өз ... табу ... Қазақстан да сол бағытта.
90-шы жылдардың ... ... ... мен ... ... ... ... болады деген ойға күмәнмен қараған болатын.
Бiрақ олар қателесiптi.
Бүгiнгi күнi тәуелсiздiктiң алғашқы жылдарында бiздiн мемлекетiмiздiң
дипломатиялық табыстарың ... ... да ... ... аяқ ... ... ... жеңiп, төнген қателелерге тиемдi түрде тойтарыс бере ... ... iште де, ... да аз ... ... саласындағы шикiзат жағы өзiнiң ... ... ... ... ... ... көптеген өнеркәсiптер тоқтап қалды.
Елде жұмыссыздық көбейiп, қоғамда әлеуметтiк әбiгершiлiк пайда болды.
Гиперинфляция жас ... ... ... ... түсiрдi. Адамдар
халық тұтынуындағы тауарларға қол жеткiзе алмай қалды.
Мемлекеттiң және қоғамның iшкi тұрақтылығын шайқату ... ... және ... деп үгiттелген Қазақстанның көп ұлттылығын
(полиэтниқалығын) эррозияға ұшыратуға экстремистiк күштер және шет ... ... бар ... ... Сыртқы саясат саласындағы Қазақстанның
ұстанымы алғашқыда әлсiз болды[1].
Жас мемлекеттiң ... ... ... ядролық мүмкiндiгi мен
Қытай, Ресей сияқты ұлкен елдермен реттелмеген шекараға ие ... ... ... ... ... ... ... басшылар
экстремистiк, террошылдық iс - әрекеттердiң ел арасында тарауы мүмкiн
екендiгiне мазасыздана ... ... ... ... ... ең ... бiздiң
мемлекет үшiн өмiрлiк мүддеге ие шарттық-құқықтық негiздiң ... ... ... ... ... ... болды.
Он жыл көлемiнде Қазақстан президентi ... ... ... ... да дипломатия аумағында да көп күрделi еңбек еттi.
Қазiргi уақытта осы талпыныстар зор ... ... деп ... ... ... ... кезiндегi мемлекеттердiң арасында
негiзгi экономикалық көрсеткiштерi бойынша ... ... ... ... ... да нығайды.
Бiз әлемдiк қауымдастықтың бөлiнбес бөлiгi болдық, Қазақстанның
тәуелсiздiгi мен егемендiгi қазiргi заманғы ... ... ... ... табылады.
Бiздiң мемлекетiмiздiң дипломатиялық жетiстiктерiн айта отырып,
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтiң ядролық қарудын бас тартуы, ... ... ... ... ... тарихи шешiмiн де айта кету керек.
Бес елдiң тағдырын шешетiн бұл ... ... ... ... ... ... ... бiздiң мемлекетке қауiпсiздiк
кепiлiн бiлдiрдi.
Қазақстандық дипломатияның алтын қорында ... және ... ... ... ... ... Қытай Халық Республикасымен,
Өзбекстанмен, Қырғызстанмен және Түркiменстанмен ... ... ... келiсiмдер, АҚШ елiмен демократиялық және стратегиялық серiктес болу
жөнiндегi декларация, ... ... ... және ... ... ... Кеңес үкiметi кезiндегi мемлекеттермен интеграцияны
күшейту мен ТМД ... ... ... ... шарттар
бар.
Ғаламдану тақырыбына қайта оларған кезде айта кететiн жайт, ... ... ... ... ...... ғылым, мәдениетпен
ауысуы, адамдардың шетелдерге жүрiп тұруы, капиталдар мен технологиялар зор
масштабқа ие болды.
Басқа ... ... , ... ... ... ... өткен берген ғасырдың бүкiл екiншi жартысы бойы қалптасты. ... ... ... ХҚБД, ХВҚ, ДСҰ сияқты халықаралық ... ... ... ... өмiр сүру ... ... олардың жан-жақтылығы,
коммуникация құралдарымен қамтамасыз етiлуi өсуде.
Кәптеген, бүрын аз дамыған мемлекетердiң ... ... шегi ... ... жерде Қытайдың, Ұндiстанның, Онтүстiк – ... ... ... ... ... ... мүмкiн немес.
Осы қатарға Қазақстанды да қоюға болады, өйткенi бiздiң мемлекеттi
орталық - Азиялық керемет деп бекер ... ... ... мен ... ... айырбасы өсiп, жүрiп-тұратын жұмыс күшiнiң саны өстi.
Жыл ... ... саны 500 млн. ... ... Жалпы әлемдiк қаржы-
экономикалық және ғылыми техникалық прогресске оңдаған елдер мен халықтар
қосылуда.
Сыртқы саясатқа келсек, бұл ... ... күн ... және ... ... ... күн тәртiбiндегi ғаламдану ... ... мен ... ... ... ... дипломатияның өсу ролiн куәландырады.
Қырғи-қабақ соғыс кезiнде дипломатиялық қызмет үш полюс: батыс елдер
одағы, бұрынғы Кеңес үкiметi ... ... ... қозғалысының
айналасында шоғырланған болатын[2].
Сол дәуiрдегi халықаралық қатынас үшiн ядролық соғыс табалдырығында
ұстау, тепе-теңдiк ... тән ... ... ... құлауынан
ғаламдану процессiнiң өсуi мен информация демократизациялаудың күшеюi,
әлем нарығында бақталастықтың ұшығуынан, ... ... ... басынан өткердi, жеке дара көп жоспарлы бола бастады.
Жаңа тенденциялар халықаралық саясаттағы ... ... ... ... ... және ... қақтығыс әлем
тәртiбiне қарсы жаңа қарамақайшылыққа кездейсоқ болып тұр.
Бұдан кейiн дипломатиялық ұлтаралық, ... ... мен ... тәртiбiне деген, қарама – қайшылықтармен соқтығысып ... ... ... ... ешқашан алуан түрлi көрiнестерде, ғаламдық масштабта
құрылмаған болатын.
АҚШ-тың мемлекеттiк хатшысы Генри Киссинджердiң ... : ... ... ... тәртiбтегi ұлтшылдықтың екiншi тынысы ашылғандай
ұлттар ... ... ... ... өз жеке ... ... бiрге әрекет етудiң орнына бақталаса бастады.
Сондықтан да әлемнiң ескi модель сияқты ... ... ... он ... ... ... ... – ғасырдың басында ... ... екi ... ... тән: бiр ... халықаралық экономикалық және
саяси қатынастардың жаңа, аса әдiл және демократиялық жүйесiнiң ... ... ... ... өзектi мәселелердi реттеу процессiндегi
әскери факторды күшейту болып табылады.
Әскери – ... ... ... ... ... ... ... қарсы төтеп беру болып табылады: бұқараны
жоятын ... ... ... ... ... даулар,
экстремистiк дiни ұйымдардың қызметi, есiрткi затын ... ... ... жеке ... ... ... ... мүмкiн емес. Мұндай жағдайларда жан-жақты ынтымақтастықтың ... ... ... күресте Қазақстан белсендi орынды
алып отыр.
Бұл екi мың ... ... күз ... ... ... ... ... операциясы кезiнде ерекше байқалды.
Терроршылдыққа қарсы күрестi бiздiң ел ... ... және оның ... – АҚШ, басқада батыс елдерiмен тығыз ынтымақ-
тастықта болып жүргiзiп отыр.
Дүние жүзiнде ... ... ... ... бар, ... ... қәтерiн төндiрiп түр.
Үнемi туындап тұратын дағдарыстың жағдайларға тез тойтарыс ... ... ... мәселелерiнiң тек кiшкене бөлiгiн ғана шеше
алады.Ғаламдық деңгейде ... пен ... ... ... ... туындайтын қәуiп-қатердiң бейтараптануына себеп болатындай
дүние жүзiнде жаңа ... ... ... ... Республикасының жаңа дүниежүзiлiк
тәртiп құру проблемасы ... ... ... ... ... ... ... БҰҰ Бас Ассамблеясының 58-шi
сессиясында айттық.
Көпполярлылық бiздiң түсiнiгiмiзше барлық ... ... ... ... және ... ... ... ынтымақтысуы.
Көпполярлылық - бұл барлық мемлекетердiң мүддесiн қосқанда жан-жақты
әрiптестiк негiзiнде халақаралық мәселелердi шешу. Мұның ... ... ең ... БҰҰ – мен оның ... ... әрiқарай
күшеюнiң қажет екендiгiн бiлдiредi.
Бiз тағы бiр қызық тенденция – халықаралық қатынастардың үнемдемуiне
куәгер болдық.
Экономикалық мүдделер екi ... және көп ... ... ... болды. Сыртқы нарық үшiн күрес, тиiмдi келiсiм ... алу ... ... ... ... негiзгi мазмұнын бiлдiредi.
Бұдан басқа беталыс ... ... сол ... ... ... дами ... ... онын сыртқы байланысы да ... ... ... ... ... ... – ақ бiздiң ел туралы айтығу болады.
Президент Н.Ә.Назарбаевтың бастауымен жүргiзiлген ... ... ... бұрынғы Кеңес ұкiметi кезеңiндегi
мемлекеттердiң iшiнде ... өсу ... орай ... ... ... ... ... инвесторлардың назарын аударып отыр. ... ... ... ... ... ... ... тырысуда.
Сондықтан президентiмiз Н.Ә.Назарбаев сыртқы министрлiгi алдына
шетелде бiздiң мемлекеттiң экономикалық мүддесiн дамыту мәселесiн қойды.
Бұл мәселе ... ... ... ... ... ... ... басым аумақтарына шетелдiк
инвестицияларды тарту;
- Бiздiң елiмiздiң ... ... ... ... және
экономикалық мүдделерiнiң қорғалуы;
- Қазақстандық экономика әрi қарай қолдану үшiн жаңа технологияларды
iздеу;
- Қазақстандық экспорт пен шетелдегi ... ... ... ... ... ... менр экспортерлердiң
кемiстiктерiне жол бермеу[3].
Жан-жақты дипломатияның жемiстi мысала ретiнде президент
Н.Ә.Назарбаевтың Азиялық құрылықта қауiпсiздiк жүйесiн құруға ... ... ... ... маусым айында Алматы қаласында ... ... ... ету және сенiмдiлiк шарасына байланысты саммит мәжiлiсi Қазақстандық
бастаманың қазiргi заманғы халықаралық ... ала ... ... ... – ге мүше ... барлық iшкi өнiмi 12 триллион долларды
құрайды. Олардың үлесiнде ... ... ... 40 ... бар. ... ... зор ... – көлiктiк және коммуникациялық
мүмкiндiктерi бар.
АБССМ ... ... оған ... ... турған елдер
қатысты (Үндiстан, Пәкiстан, Палестин, Израиль).
Сонымен, бұл мәжiлiс негiзiгi мақсатына жеттi – ... ... ... шешу ... олардың алдын-алу мақсатында сұхбаттар мен
кеңестер өткiзудiң ащық форумы болды.
Саммиттiң жұмысы және оның қорытынды құжаттары – ... Актi ... жою мен ... арасындағы келiссөз туралы
декларациясы әлемдiк қауымдастықтың жоғарғы ... ие ... ... ... ... ... жаңа кезеңiне көшуге
бастама алды.
АБССМ саммитi тәуелсiздiк ... ... ... ... ... табылады.
Сонымен бiрге Азиядағы қауiпсiздiктiң жаңа ... құру ... ... ... Алда – ... мемлекеттердiң қақтығысып қалмайтын
ұзақ мерзiмдi ... ... ... ... тұр.
Сондықтан да, Қазақстандық дипломатия АБССМ саммитi процессiнiң ... ... ... асыруда белсендi шараларды қолдануда. Сенiмдлiк
шарасы Каталог жобасын өңдеуде, ... ... мен ... ... дайындауда едәуiр қадамдар жасалды. Сенiмдiлiк шарасы
Каталогында ... ... ... ... экономикалық және
гуманитарлық аумақтағы шаралар да қарастырылған.
Жақтармен хабар алмасу мемлекетердiң әскери қызметi; жаңа ... ... ... ... және ғылыми байланыстарды дамыту,
төтенше жағдайларда әрекет ету ретiнде жүргiзiледi. АБСӘМ ... ... ... ... ... ... ... сыртқы
iстер министрлерiнiң кезектi жиналысында қабылданады деп күтiлуде.
Қазақстан жаңа әлемдiк тәртiптiң ... мен ... ... ... ... бастамасымен 2003ж. қырқуйек айында Астана
қаласында дүниежүзiлiк және салттық дiн ... ... ... ... 3000 дiни ... мен 40-тан аса дiни конфессиялар
бар, олар әртүрлi ұлттық адамдарынан ... ... өз ... ... ... дедi: “Бiз дiн ... жүргiзiлетiн
экстремизм, сепаратизм, терроризм және басқа да ... ... ... ... ... жоқ, ол адамзат баласына қатер төндiредi”.
Съезде қатысушылардың теңдiк, шындық және шынайылық қағидаларына
бағынышты екенi анықталды. ... ... ... ... даму мен ... халықтардың жағдайын жақсартудың тәсiлi болып
табылады.
Қазақстан басынан өзiмен географиялық жағынан ... ...... ... Орталық Азия елдерiмен достық, екi ара пайдалы
қарым – қатынасты тоғайындау мен дамытуды ойластырған.
Қазақстандық – ресейлiк қатынастарының ... ... ... ... пен ... ... көрсету, мәнгiлiк достық пен одақтастық
Декларациясы[4], екi ... ... аса ... бар. Екi ... саяси ерiктерi болашақтағы қарым-қатынасқа ... ... ... ... КХР – мен он ... ... ... екi ел басында бiр – бiрiнен қорқып , ... бiр ... ... ... әрiптес болу деңгейiне дейiн жеттi, оның айғағы
екi мемлекет басшылары Н.Назарбаевпен Ху Цзиньтаоның достық, ... ... қол қою ... ... ... АҚШ ... ... пайдалы ынтымақтастыққа қол
жеткiзу үшiн күрделi жұмыстарды жүргiздi.
Президентiмiз ... бұл елге ... ... бес рет ... ... екi жақты қатынастық стратегиялық мiнезiн анықтайтын екi жақты
құжақтар мен келiсiмдерге қол ... Оның ... ... жайындағы партия, экономикалық ынтымақтастық бойынша iс ... ... жаңа ...... қатынас туралы Президенттердiң
бiрлескен арызы сияқты ... бар. АҚШ ... ... аса ... ... ... ... бiздiң елде американың барлық
үлкен компаниялары жұмыс ... ... ... құру ... ... ... ... Ұйымы әсер еттi. Бұл ұйыммен бiрлесiп ... ету ... ... және ... ...... саласында
жүзеге асырыла басталды[5].
ЕҚЫҰ – ның арнайы институттармен ынтымақтастыққа ... ... оның ... ... ... және адам ... ... аса назар аударулыда.
Ұйым Қазақстанда адамның құқығына байланысты институттың құрылуына,
тәуелсiз сот дамуына, ... ... ... ... Бiрiккен Ұлттар Ұйымымен ынтымақтастығына зор көңiл
бөлiнуде. Бiздiң ойымызша БҰҰ бейбiтшiлiк пен ... ... ... ... ... қауымдастық осы механизмнiң бұзылмауына қажеттi шараларды
жүзеге ... ... Бас ... 58-шi ... ... ... ұйым
мен Қауiпсiздiк кенесiн реформалау жөнiнде нақты ұсыныс жасады. Қауiпсiздiк
Кеңесiнiң тиiмдiлiгiн арттыру үшiн оның мүшелерiнiң санын ... ... ел ... ... экономикалық және қаржылық ұйымдарымен
қарым-қатынаста.
Қазақстанның серiктестерiнiң iшiнде - халықаралық Валюталық ... ... ... ... алудан бас тартып, онымен кеңес
режимiнде ынтымақтасуға келiсiлдi), МБРР, ЕБРР, ... ... ... Азиялық диалогi бар.
Президент Н.Назарбаев арқылы Қазақстанның дипломатиялық ... ... ... ... елiмiздiң ғаламдану жайына бейбiмделуi,
қазақстандық дипломаттардың кәсiптiк саяси кескiнi, олар ХХI ... ... ... ... ... ... ... бiлiктiлiк және
мәдәниеттiк потециал, тарихи тәжiрибе, ... ... ... ... ... негiзi болып табылады[7].
КСРО құлағаннан кейiн Қазақстанның алдында өз мүддесiн тиiмдi қорғау
үшiн қандай сыртқы саясатты жүргiзу керек ... ... ... ... ... жас мемлекеттiң геосаяси орналасыумен және қиын
демографиялық жағдаймен ... ... ... өзi Қазақстан
елiнiң жеке мемлекет ретiнде дамуына сын ... ... ... ... аз ... адамдары өз республика iшкi тұрақтылық үшiн дұрыс жағдай
жасай алмайды, қызыққан елдердiң қол астында қалады.
Сол ... ... ... ... деген ойлар туындады. 90-шы
жылдардың басында Қазақстанға белгiлi саясаткерлер ... мен ... Олар ... ... және ... ... танысты.
Республиканың жаңадан сайланған Президентi Н.Назарбаев АҚШ президентi ... ... ... Мәскеуде болған бұл ... екi ... Бүл ... ... ... ... Қазақстанға халықаралық
қатынастардың субъектiсi және Орталық Азия ... ... ... ... ... ... деген қызығушылық кәмiрсутегi шикiзаты қорының
болғандығында ғана ... ... ... ... қарудың бар
екендiгiне байланысты болды[8].
Басқа сөзбен айтқанда, Қазақстан тәуелсiздiк алу кезенiнде ... бар ... ... ... ... ... ең ... “ядролық клубтың” мүше-
мемлекеттерi қайта құрылған мемлекеттiң бiрiншi дипломатиялық ... ... ... ... Тек ... қана қоймай, қабылданған шешiмдерге
араласуға тырысты. Осы бағыттығы белсендiлiктi АҚШ ... ... ... ... жаңа ... ... ... клубтың” ұлғауына қарсы екендiгiн мәлемдедi.
Мұндай арыздардың зандық негiзi болды. Тәуелсiз мемлекеттердiң
Достастығын құру туралы ... БҰҰ ... ... ... ... Ресей елi болып табылатындағы жайында жазылған. ... ... ... ... ... ... да ... етедi, өйткенi бес мемлекет (АҚШ, Ресей, ҚХР, ... ... ... ... құрайды[10].
90-шы жылдардың басында әлемдiк тәртiптi дағдарысқа түсiрмейтiндей
қосымша дипломатиялық акциялар қажет болды. Мәскеуде, Вашингтонда және ... ... ... ... ... ... ядролық қаруы
бар жалғыз мемлекет екендiгiн растау туралы құқықтық құжат дайындау жұмысы
басталды.
1992 жылдың ... ... ... ... ... Украина және
Беллорусия елдерi сыртқы iстер минситрлерiнiң орынбасарлары кездестi. Бұл
КСРО құлағаннан кейiн жоғарғы ... ... ... кездесу
болатын. Одақтық жүйеде сыртқы Iстер Минстрлiгiнде жұмыс iстеген кешегi
әрiптестер ... ... ... ... елдердiң өкiлдерi ретiнде
жиналды.
Ресейлiк сыртқы iстер министрлiгiнде былық болып ... ... ... ... қабылдады. Сыртқы Iстер Министрлiгiнiң
бұрынғы басшыларын басқа жұмыстарға ... ... ... шығарып
жiбердi, босаған орындарға өзi сенетiн адамдарын қойды. Бiрақ барлық нәрсе
оның билiгiнде емес едi. Мұны ... ... ... ... орынбасары
лауазымына Шеллов-Коведяев сияқты қызметкердiң келуiмен түсiндiруге болады.
Сыртқы Iстер Министрлiгiне келгем бұрын ол ғылыми –зерттеу ... ... ... ... iстеп, этнография мәселесiмен айналысқан.
Қайта құру ... ... ... жаңа ... ... Бiреулерi
саясатқа мықтап кiрiстi, екiншiлерi өз беттерiнше кеттi, соңғылардың
қатарына Шеллов - Ковеядовты ... ... ... ол ... адам ... ... көрiнген. Өйткенi,
дипломатиялық ... ... да ... комиссияны да басқарған
болатын. Бiрақ “демократ – дипломат” ... iстi әрi ... алып ... Бұл оның бiрiншi жүргiзген келiссөзiнен-ақ көрiндi. Ол төраға
ретiнде ... ... ... ... ... ... Кеңес үкiметi
мемлекеттерi дипломаттарының бiрiншi кездесуi нәтижелi аяқталуына қауiп
төндi. ... ... ... ... бiлдiрiп, келiссөздiң
қатысушылары бұнымен келiстi. ... ... ... олар ... ... ... ... негiзi бөлiмi: “ Ресей ядролық қаруы
бар дара мемлекет” деген шешiмге келдi.
Бұл жағдай 1992 жылы қойылған ... ... ... ... ... ... және Беллорусияның ядролық қарудан бас
тартқандығын ресми түрде ... Жаңа ... ... ... ... ... Шартқа жақын екендiктерiн бiлдiрдi.
Осымен Қазақстан ядролық қарусыз мемлекетке айналды. Бұл ... ... ... ба? Осы ... ... әлi ... ... дау-дамай туындап
отыр. Көптеген адамдар қабылданған шешiмнiң дұрыс емес ... ... ... ... ... төнген кезде қарсы
тұра алмайды дедi. Ұндiстан мен Пәкiстанда ядролық қару сынақтан өткеннен
кейiн ядролық ... ... ... Шарт ... қауымдастықта “қасиеттi
сиыр” ретiнде қарастырылмайды.
90-шы жылдардағы жағдайға оралсақ, ядролық амбициялар Қазақстан үшiн
өте қымбатқа түсiп, оның ... ... ... өмiр сүруiне мүмкiндiк
бермеушi едi.
Өйткенi, бiрiншiден, егемендiктi соншама жылдар аңсаған халқымыз
халықаралық байлауға ... ... едi. Бұл ... ... мүддемiзге қарама-
кайшы болушы едi.
Екiншiден, Қазақстан айдалған елдердiң қатарына қосылып халықаралық
экономикалық және инвестициялық ... ... ... ... ядролық қарудан бас ... ... ... нығайтуға көмегiн тигiздi.
Лиссабондық хаттамаға қол қосылғаннан кейiн бiздiн елдi ... ұзақ жыл ... ... ... ... мен ... өкiлдiктерi жiберiлдi, казiргi заманғы әлемнiң ... ... ... Н.Назарбаев кездесiп, келiссөз
жүргiзе бастады.
Әлемдiк қауымдастық Қазақстанның көзi ашық, мемлекеттегi тәртiп
жауапкершiлiгiн ... ел ... ... ... ... ... ... мәселелерi бойынша келiссөз жүргiзуге
болатындығын аңғарды.
Ядролық қарудан бас тартып, ядролық ... ... ... ... ... ... тарихи бағасы осындай болды.
1995 жылы Қазақстан бұл құжаттың ... ... ... айтып
баяндама жасады.
Осындай баяндамамен қазақстандық делегаттар бiрiккен Ұлттар Ұйымының
жалпы шолу конференциясында сөз ... ... ... ... ... туралы ұстанымын әлемдiк
қауымдастық оң ... ... Сол ... ... Қазақстан ядролық
қаруды сынақтан өткiзуге тиым салу ... ... қол ... ... осы ... ... БҰҰ хатшылығының жоғарғы
шендi қызметкерлерiнiң қатысуымен К.К.Токаев қолын қойды.
Қазақстан Женевада БҰҰ-наң штаб пәтерiнде өз мәжiлiстерiн ... ... ... ... ... он жыл ... ... комиссияның ( АҚШ, Ресей,
Қазақстан,Украина,Беларуссия ) жұмысына да қатысып ... Бұл ... жылы ... Горбачев пен Рональд Рейган қол қойған стратегиалық қарулы
төтеп беру туралы шартын сақтау шараларын өңдейдi.
Комиссия шегiнде ... ... ... ... ... ... ... болатын, сол кезде ол сыртқы
iстер Министрiнiң орынбасары лауазымында қызмет аткарып ... ... ... ... ... ол Женеваға бiрiншi рет барып , сол
жерде келiссөз жүргiзетiн ... ... ... ... ... нюанстары бар мәселе, оны осы тақырып
бағытында ... ... ... сарапшылар ғана бiледi. Делегация санының аз
болғандығына және ... ... ... ... ... ... ... бiрден танысу қажет болды.
Бұған америкалық делегациясының бастығы ... мен ... ... емес кездесудiң көп көмегi тидi. Ол тәжiрибелi, қарусыздандыру
мәселесiне қанық, келiссөздi жүргiзе алатын адам едi.
Сонымен қатар ол он жыл ... ... өз ... ... ... ... ... бiрнеше реттен
ауыстырған болатын. Бұл факт ... ... ... үлкен
мән беретiндiгiн көрсетедi.
Делегация С.Стайнермен Женевада БҰҰ бөлiмiнде бiздiң өкiлдiкте
кедестi. Америкалық дипломат бұрынғы келiссөздердiң ... ... ... ... ... ... Ол Қазақстан елiнiң БҰҰ-да өз
уәкiлеттiгiн орнықтырғандығын атап өттi. Бұл ... ... ... ... ... ете ... көрсеттi. 1992 жылы Қазақстандық миссия
Ресейлiк өкiлдiкттiң ғимаратында тұрып жұмыс iстеуге мәжбүр болды.
Тәуелсiздiктiң ... ... ... ... ... басқа министрлiктерге қарғанда қиын болды. Республиканың
экономикалық сала ... ... ... ... ... ... ... болмады. Сыртқы Iстердiң республикалық
Министрлiгi Сыртқы Iстердiң ... ... ... ... ... ... және хаттамалық қызметтердi жүзеге асыратын. Тек
1990 жылдардың басында республиканың Сыртқы Iстер Министрлiгi өз ... ... ... ... ... қазақстандық қызметкерлер шетелдегi Кеңес
елшiлiктерiнде жұмыс iстеп, тәжiрибе жинақтауға ... ... ... ... Министрi болып Төлеутай Сүлейменов
тағайындалды, ол Президент арқылы ... ... ... ... ... жеке өз басы ... металлургиялық
комбинатында және Қарағанды облыстық кеңес- партиялық органдарында ... ... ... ... Екi ... ... ... Төлеутай Сүлейменов
сыртқы саяси ведомстваны басқарды.
Сол уақыттың қиыншылығы жайында ... ... “ХХI ... атты ... ... деп жазған: “ Бiзде сыртқы саяси
қызметтiң салты болған жоқ. ... ... ... ... ... ... шешiлмеген қиын мәселелерi бар елдi көз
алдыңызға елестетiңiзшi, шет елде ... ... ... ... ... ... байланысты тәжiрибесi бар бiлiктi кадр мамандар
болған ... ... бiз ... ... ... ... тап
болдық. Қазақстан елi дамыған потенциалы бiлiктi еңбек ... ... ... қару бар ... бола ... бiр де бiр ... болмаған.
“Бiз дер кезiнде iшкi саясатымызды құрмасақ, бiздiң ... ... ... - деп ... Н.Назарбаев өз кiтабында атап көрсеткен.
Мемлекет басшысының бұл бағалары ... ... ... ... нақ ... ... жылдың 16 желтоқсанында республиканың Жоғарғы Кеңесi
Қазақстанның ... ... ... Заңды (декларацияны)
қабылдады[12]. Осы жерде бұл акцияға халықаралық қауымдастық қалай қарайды
деген мәселе тұрды. Жаңа ... өзiн ... ... қажет етiп
тұрды, мұнсыз шын тәуелсiздiк жайында айту мүмкiн емес едi.
Қазақстанды дипломатиялық танудан ... ... ... бағыттарын анықтау мәселесi тұрды. Қазақстан қандай ... ... Бұл ... ... ... толғандырды, өйткенi
жаңа мемлекеттiң сыртқы саяси жағдайына байланысты болатындығын барлығы
түсiндi. Қазақстанның ... мен оның ... ... ... ... болады? Отандық дипломатияның мәнiсi неде, оның негiзi
бағыттары қандай? Сыртқы ... ... және ... ... ... ... Өз аумағында ядролық қаруы бар Қазақстан халықаралық
қауiпсiздiк мәселесiн қалай шешу ... ... ... ... құралдармен қамтамасыз ету қажет?
Осы және де ... ... ... ... ... ... тұрды. Сол уақытта артықшылықтарды көрсету
қажеттiгi туындап тұрды, ол ... ... ... мен ... көрсетушi едi.
Концепцияны өндiруге Президенттiң өзi түрткi бердi. Н.Ә.
Назарбаевтың “Қазақстанның егмендi ... ... даму және ... атты кiтабында ол Қазақстанның халықаралық бағытының негiзiгi
нысандарын белгiледi.
“ Ең ... бiз ... ... ... бағытын
жариялай отырып, әлемнiң бiрде-бiр мемлекетiне территориялдық талаптарымыз
жоқ екендiгiн баршылыққа мәлiм етемiз.
Өзiмiздiң барлық жаупкершiлiгiмiздi сезiнiп және әрбiр әскери ... ... алып ... ... ... ... ... саясатының негiзгi мақсаты екендiгiн
мойындаймыз;
- соғысты және әскери күштi қолдану қауiп-қатерiмен қотқытуды ... және ... ... қолданудан бас тартамыз;
- қалыптасқан шекарк мызғымастығын, басқа мемлекеттердiң ... ... ... ... Ұлттық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... атап ... Осының барысында Қазақстанның
қауiпсiздiк жүйесi аймақтық және ... ... ... ... ... тәуелсiздiк алған мезетiнде ядролық қаруға ие ... ... ... ... ... келiсiм процессi
негiзiнде ядролық қарудан бос ... ... Өз ... ... ... ... - өзiнiң қолсұқпаушылық және территориялды
бiртұтастығының кепiлдiгiн алу.
Сыртқы саяси қызметтiң негiзiнде әр бағыттағы, бiздiң елiмiздiң
ұлттық және ... ... ... тиiс. ... ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық, ақпараттық) қауiпсiздiктi ету
халықаралық деңгейде Қазақстанның арттыру тұрды.
Бiздiң дипломатиямыздың ... ... ... ... ... ... ... байланысты екендiгiн
түсiндiк.
2.1. Дипломатиялық корпус түсiнiгi
Дипломатиялық корпус дегенiмiз – тар ... ... ... ... ... ... мен ... сонымен қатар iстер ... ... және ... ... ... басқа елдермен дипломатиялық қарым-
қатынаста болатын елшiлер және сол ... ... ... ... ... кiредi[13].
Дипломатиялық корпус дегенiмiз кең мағынада тек дипломатиялық
өкiлдiктердiң басшылары ғана емес, олардың қарауындағы ... да ... ... оларға өкiл- ... ... ... ... екiншi және үшiншi ... ... ... ... мен ... ... ... тiзiмге
қосу тәртiбi ерекше болуы мүмкiн, мысалы, өзара қағидасы ... ... ... ... ... ... отырып[14].
Дипломатиялық корпусқа басқа да тұлғалар - дипломатиялық құзыретке
ие тұлғалар: әскери адамдар, әскери- әуе, әскери- ... ... ... көмекшiлерi жақызылады және дипломатиялық лауазымға тағайындалған
әртүрлi мамандар жатқызылады[15]. Сауда- саттық ... бар ... ... ... ... ... келiсiм бойынша барған елде
дипломатиялық елшiлiк ... ... ... ... ... аталған тұлғалардың әйелдерi,
бала-шағалары да кiргiзiледi.
Сауда өкiлдiктерi бар елдерде, олардың басшылары – ... ... ... ... ... елшiлiктiң дипломатиялық тiзiмiне
енгiзiлуi мүмкiн. Айтылып кеткендей, ол негiзiнен елшi-кеңесшiден немесе
кеңесшiден кейiн Елшi жоқ ... ... ... басқаруға құқылы.
Сонымен қатар, жоғарыда аталып кеткен тұлғалардың жанұя мүшелерi де
дипломатиялық корпусқа ... ... мен ... оған ... ... ... және байланысты емес, тұрмысқа шықпаған қыз
балалары[16].
Өкiлдiктiң басшысы өз ... ... ... ... ... ... грамотасы тапсырылғаннан кейiн ғана кiрiсе алады.
Сенiм грамотасы немесе оның көшiрмелерi өкiлдiктiң басшысының
келген күнi мен ... ... ... ... үш ... ... елшiлер мен нунцийлер класы, олар ... ... ... ... басшысы арқылы аккредиттелетiн ... ... ... ... Iстер Министрi арқылы аккредиттелетiн ... ... ... ... ... болу керек болатын кластар мемлекеттер
арасындағы келiсiм бойынша анықталады.
Дипломатиялық корпус қандай-да бiр ... ... ... ... ... ие ... бiрақ өз құзыретi шегiнде көптеген хаттамалық
мәселелердi жедел түрде шеше алады, ... ... ... өмiрiнiң сол немесе
басқа аспектiлерi туралы ақпараттық өз уақытында хабарлауына негiз болады,
ресми топтармен немесе өкiлдiктердiң ... ... ... болады.
Дипломатиялық корпустың құзыретi мен қызметiн анықтайтын ешқандай
халықаралық - құқықтық нормалар жоқ.
Дипломаттар басқа дипломаттармен бiрге қызмет етiп, ... ... ... ... ... бар ... дипломаттар үшiн
өте маңызды. Ол – олардың өмiрiнiң бiр ... ... ... ... ... ... бұл ... делдалдықтың жан-жақты жүйесi ретiнде әрекет
ететiн дипломатиялық миссия[18].
Дипломатиялық корпус ... ... ... ... ... ... құқығына ие саяси бiрлестiк немесе ұйым емес.
ҚСРО Сыртқы Iстер инистрлiгiнiң хаттамалық бөлiмiнiң меңгерушiсi
ретiнде көп жылдар қызмет ... ... ... ... ... ... беделдi дипломаттар мен заңгерлердiң ... ...... құқықтың курсы” кiтабының авторы Протье-Фодерс
дипломатиялық корпусқа төмендегiдей анықтама берген: “ ол ... ... ... ... ... Бұл ... тәуелсiз адамдардың
бiрлестiгi”.Мұнымен француздық автор Рауль Жене мен испандық автор Рубен
Ферейра де ... да ... ... ... ... хаттамалық
мәселелердi қарау кезiнде ұжыммен ... ... ... ... жылы Петроградта дипломатиялық корпус үш рет саяси арызбен
баяндама ... ... оның ... да ... одан ... iшкi iсiне
аралысуға талпыныс деп бас тартқан[21].
1956 жылы Мысырға қарсы Франция мен Англия ... ... ... осы екi елдiң елшiлiктерiне қарсы ... ... ... елшiсi Сульман дипломатиялық корпустың дуайенi ретiнде ҚСРО
Сыртқы Iстер ... ... ... ... ... ... шара ... туралы сұраған кезде оның бұл сұранысы қабылданбады.
Оған екi елдiң арасындағы қарым-қатынас екi жақ ... ... ... хаттамалық мәселелердi қараумен шектелетiндiгi жайында
айтылды. Бұдан кейiн Швецияның дуайенi Сыртқы Iстер ... ... ... ... ... бұдан кейiн де аз ... жоқ. ... ... ... ... ... ... жоқ[22].
Сыртқы iстер ведомстволары дипломатиялық корпустың анықтамаларын
жиi шығарып тұрды.
Кейбiр елдерде шет ел дипломаттарының дипломатиялық ... ... ... ... ... корпус мүшелерiнiң арасында
үлкен жұмыс жүргiзуде, кинолар ... ... да ... ... ... ... сол елге келген шетелдiң
монархтары мен мемлекеттердiң басшыларына таныстырады.
Ең бастысы – ... ... ... етiп, ... ... бiрiктiредi.
Дипломатиялық корпусты әрқалай қауымдастық, гильдия, бiрлестiк,
ұйым, чехтар, ал кейде қалжыңмен “мафия” деп те атайды.
Дипломатиялық корпустың мүшелерiн ... ... ... бiрiктiредi. Олар басқа мамандық адамдарынан өздерiн ... ... ... ... ... ғасырда оларды арнайы ... ... ... ... ... ... тек қана ... жергiлiктi халықтан оқшаулау” институты өз
апогейiне ХIХ ғасырдың соңғы ... ... ... ... ... ... ... бөлiп тұратын. Тек, 1900 жылы Боксерлiк
көтерiлiстен кейiн ғана елшiлiк ... ... ... ... ... ... корпустың саны қандай? Югославиялық заңгер
М.Бартостың ойынша дипломатиялық тiзiмге байланысты оның ... ... 4000 ... дейiн жетедi, ал олардың қызметшiлерiнiң саны одан ... асып ... ... ... атты ... дипломаттың
мiнезiн былай суреттеген: “шынайылық, нақтылық, салмақтылық, төзiмдiлiк,
қарапайымдылық, жақсы ... ... жоқ ... ( ... ... ... кемшiлiгi болып табылады), бейiмделгiш қасиетке ие ( яғни
Никольсон бойынша келiссөзге орай әрiптесiнiң көзқарасын түсiну), ... ... ... ... сияқты қасиеттер”[24].
Дипломаттармен қарым-қатынас орналастырғанда кейбiр “жазылмаған
ережелердi” есте ұстау қажет.
Дипломаттар өте сезiмтал ... олар ... ... не ... тез ... ... ... олардың өздерi сыпайы,
iзгiлiктi, әңгiмеге тез ... ... ... және ... да ... ... етедi.
Олардың ойынша, басқа елдердiң дипломаттары өздерiн жақсы
көрмеседе, ... ... және өте ... ... ... ... қажет.
Олар да өздерi сияқты сезiмтал адамдармен ... ... аса ... ... да соны ... ағылшындық дипломат екi немiс дипломаттарын ... ... ... ... соң ... ... ... олардың
екеуiнде бiр қолшатыр бола тұра, олар қолшатырды оған ... ... ... ... ... ... ... Мамандық
оларға осындай таңба қалдырады.
Дипломаттардың барлығы бiрдей ақпарат ... оған баға ... ... А. ... корпустың тек бiрлестiгiн ғана
қарастырмай, сонымен бiрге оның iшiндегi дау-жанжалдарға көңiл аударып, ... ... ... ... ... ... ... байқады.
Әрбiр елшiлiк дипломаттарының өзiнiң ақпараты болады және сол
ақпарат негiзiнде олар елдегi ... ... Бiр ... ... ... ... байланысса, бiреулер басқалармен байланысады.
Елде көп уақыт жұмыс iстейтiн және ... ... ... ... ... ақпараты аса маңызды.
Осындай дипломаттармен сұхбаттасу басқа елдерге өз ақпарат
қорларын ... ... ... ... көп ... ... аса пайдалы ақпарат басқа елшiлiктi мүлдем ... ... одан ... бiлу ... ... ... Сөйтiп,
қатынаста белгiлi бiр парықсыздық (безразличие) пайда ... ... ... ... Фолкленд дағдарысы
кезiнде Кеңес елшiлiгiне Аргентинаның мәселенi шешу ... бiлу ... ... ... тура ... өйткенi, Кеңес өкiлеттiгiнiң жұмысы
көптiгiнен ол Латын Америка елдерiң өкiлдерiмен сенiмдi қатынастар орнатуға
мүмкiндiгi ... Және де бұл ... осы ... шешуге үлкен көмегiн
тигiздi. Төтенше жағдай ... ... ... елдiң үкiметiмен
қиыншылықтар туындағанда, ... ... ... ... мағынаға ие болады. Олардың берген ақпарат аса құнды болуы мүмкiн.
Қабылдаушы елмен ... ... ... ... бiр ... елшiлiгi сiзiдң мүдделерiңiздi уәкiлдейдi[27].
Сонымен қатар, олар өз елдерiнде ... ... ... ... яғни ... ... ... болады.
Бiр аймақта жұмыс iстей отырып, олар бiр-бiрiн қызмет бабымен
бiледi, басқа ... ... ... ... ... бар.
Олардың жанұялық, жеке бастарының проблемалары бiр-бiрiне ... ... ... ... ... ... ... қай жаққа жiберсе, сол жаққа
барып, ауа-райы жақпаса да соған бейiмделуге тырысады.
Олардың ... ... ... бару ... ... ... бiр ... екiншiсiнде екiншi елде жүредi,
олардың ... ... ... ... Сол арқылы оларда жұмыста да,
тұрмыста да ортақ мүдделерi пайда болады.
Соңғы кезде, ... ... ... 80-шi, 90-шi ... дипломатиялық корпуспен бiрге әлемдiк дамудағы дипломатиялық ролi
мен орны ... ... ... ... ... елдердiң” кездесулерi басталып, жиi болып
тұрды. Америка ... ... ... ... Жапония, Канада,
НАТО елдерi мен Еуропадағы даудағы жақтардың әртүрлi, ең ... яғни ... ... ... ... ... мен ... айтуына қарағанда дипломатиялық iс-
әрекеттердiң көлемi өскен, осыған байланысты халықаралық ... ... ... ... ... ... ... қызметi
қайтадан бой ала бастады және бiзiдiң оған ... ... ... ... ... дипломатиясы үшiн дипломатиялық корпустың мүмкiндiктерiн
толық көлемде бағаламау тән ... және ... ... қарым-
қатынастарға(әсiресе, баьыс елдерiнде) түсуге қатты көңiл ... ... ... ... ... мен социалистiк елдер елшiлiктерiнiң байланысы
нығая түстi: Румыния мен Венгрия елдерi ғана бұған ... ... ... ... ... ... ал Румыния болса
Дипломатиялық академияға мүлдем өкiлдерiн ... ... елi ... ... ... ... бөлiп бердi, ... ... ... ... ... елi ... араласқандығын
қаламады.
Елшiлiкте социалистiк мемлекеттер жиналған кезде, Венгрия мен
Румыния мiнбеге өздерiнiң баяндамаларымен сирек шықты, өйткенi олар ... ... ... ... ГДР, ... ... ... Халық
Республикасы мемлекетерi бiздiң ақпаратпен ғана өмiр сүрдi.
“Үшiншi әлемдегi” мемлекеттермен жиi ... ... ... бұл ... ... көрi ... ... болды.Өйткенi олардың
дипломаттары жаңадан аяқтарынан тұрып келе жатқан ... ... ... ... кең ... ... ие ... Тек Индия және Таяу шығыс мемлекеттерi Сирия мен ... ғана ... ... Оларға кеңес дипломаттарымен кездесулер
тиiмдi болатын, өйткенi кеңестер олардың одақтастарынан көбiрек ... ... мен ... ел ... ... мен ... кейде кеңесшiлердiң денгейiнде өткiзiлiп ... ... ... бiр- ... ... ... ... Олар
телефон арқылы, халықаралық, клубтарда, барларда, демалыс орындарында
мәселелердi шеше ... ... ... ... ... немесе
келiсiмен кезде баратын. Алпысыншы жылдары Вьетнамда бiр халықаралық клубке
кеңестiк дипломат барған екен, басқа дипломаттар бармаған, барса да ... ... Сол ... жаңа ... ... ... көрсету
барысында аз ғана қабылдаулар болатын. Фильмдi ... тек ... Бүл ... дипломаттарды қызықтыратын, бiрақ кеңес
дипломаттары үшiн ... ... ... ... бiздiң идеологияға жақын
емес болатын.
Дипломатиялық қоғам өзiнiң жазылмаған ережесi бойынша әрекет
етедi. ... ... ... ... ... ... жалпықоғамдық емес, дипломатиялық этикет нормалары орын
алады[29].
Дипломаттардың әңгiмесi, ... ... ... ... ... ... өзгеше болады[30].
Олармен кездескен кезде, пiкiрлесушiнi не қызықтыратынын,
тура сұрақ қоюға болатындығын, болмайтындығын ... ... ... ... кезде пiкiрталас жүргiзушiден не сұрайтындығын, не
деп жауап беретiндiгiн алдын-ала бiледi. ... ... ... ... ... байланыстырады[31], соның негiзiнде келе
жатқан оқиғаны болжау сезiмi ... ... ... ... “американдық үкiметте белгiлi бiр шешiмдi ... ... ... берушi дипломаттар тапшы” деп айтқан. Шетелдегi американдық
дипломатиялық корпустың аға-қызметкерлерi ғана өзiнiң ойымен ... ... ... ... үлкен маңыздылығын ХХ
ғасырдың ... ... ... Солсбери ерекше атап кеткен.
Бiрақ ол ... ... ... деп ... тыс шығып кеттi.
Дипломаттарға өздерi сияқты мәнерлi, қарым-қатынасқа оңай түсетiн,
жауаптылығы мол, әңгiме ... ... ... және қызметтестiк
рухында тәрбиеленген адамдармен қатынасқа түсу ... ... емес ... ... мүмкiн болмай қалуы мүмкiн. Дипломаттардың
ойынша барлық адамдар өзiне сыйластықпен қарау керек. Өйткенi ... ... ... Олар ... ... ... ... тыңдағылары
келмейдi.
Қай елдiң дипломаттарымен байланыс жасауға болады? ... ... елде ... аса ... ... ... мүмкiн.
Бiрiншiден, елшiлiктiң бiр қатар елдердiң елшiлiктерiмен
байланасы бар болуы мүмкiн, ... оны ... ... бiр ... дипломаттары бiр елдiң елшiлiгiмен
байланыс жасайды, екiншiсi басқасымен. Әр ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы үшiн басты артықшылықтың
бiрi ТМД елдерiмен байланыс ... ... ... сөз үшiн ... ... ... ... мемлекеттердiң елшiлiктермен байланыс жасаған жөн.
Дипломаттардың бiрi мынадай мысал келтiредi. Канадалық
миссия АҚШ ... ... ... ... ... ... үшiн
Вашингтонда 40 пайыз уақытын құртады. Дипломаттардың көбiсi осы бағытта
қызмет ... Олар ... ... ... ... сауда-саттық
қатынасын дамытуға тырыспайды, олармен тек анда-санда ғана ... ... өз ... ... ... ... тырысады. Сондықтан да оның дипломаттары Британиялық кеңеспен және
Лондындағы, Франциялық атташамен байланыс жасауға ... ... ... ақшалай көмек күтедi, сондықтан да олар Европаның ... ... ... ... ... ... ... дипломаттарымен
байланысуға тырысады.
Кейбiр жағдайларда олардың мүдделерi бiр-бiрiне ... ... ... ... ... дипломатының кiммен байланыс
жасағандығын көрiп, сол ... ... ... әр ... ... ... нәрселерi бар, олар
өздерiнiң елдерiңiң атынан сөйлеп, келiссөз барысында елiнiң мүддегiмен
үлттық мiнезiн бiлдiредi[32].
Айта ... ... ... елiмiздiң тарихындағы бiрiншi
сенiм ... ... ... 1992 ... 21 ... ... Төтенше және өкiлеттi елшiсi Аргюн Ознай арқылы берiлген
болатын. 1992 жылы ... ... ... грамоталарын төтенше және
өкiлеттi елшiлер – Чжан Дгуан, Ирандық елшi – Расул ... ... ... ... ... – Ричард Белли, Италияндық – Маурицио Теучи және
Үндiстандық – Камлеш Шарма ... ... ... мүддесiн бiлдiретiн дипломат мамандығы ... ... ... етедi: жағдайды терең ... ... ... ... және тағы ... жұмыс iстеген және әлi күнге дейiн жұмыс iстеп
жүрген дипломаттар осы қасиеттерiмен ерекшеленетiн.
1996 ... 4 ... ... осы ... ... ... ... әрi өкiлеттi елшiсi және дипломатиялық ... ... ... Таршахани болып табылады. Ливанда туған Мохаммад
Таршахани өз уақытында Мәскеудегi П. Лумумба атындағы Халықтар ... ... ... ... ғылым кандидаты оқу дәрежесiн алу үшiн
диссертацияны қорғаған, ағылшын және орыс ... ... ... ... ететiн дипломаттардың көбiсi бiрнеше
тiлдердi бiледi.
Иран Ислам Республикасының елшiсi - ... ... ... ... тiлдерiнде еркiн сөйлейдi. Болгария Республикасының уақытша
сенiм алушысы ... ... ... – ағылшын, сербохорват ... ... ... ... – З. ... - ... және украин
тiлдерiнде сөйлейдi, ал Армения Республикасының ...... ... ... ... ... ... сөйлейдi, Қырғыз Республикасының
бұрынғы елшiсi – Ақбар Рыскулов белгiлi қырғыз халық жазушысы, акыны бола
тұра, қазақ тiлiн ... ... , ... ... салтын жақсы бiлетiн.
Әлем университеттерiнен алынған бiлiм дипломатиялық
корпустың ерекше бөлiгi болып ... ... ... ... Университеттiн Ресейдiң Төтенше және Өкiлеттi елшiсi Юрий
Мерзляков бiтiрген, Каир Университетiн Мысыр Араб ... ... ... ... Азиз ... аяқтаған, Пекин және Кембридж университеттерiн
Хонг Вонг аяқтаған.
Қазақстандағы АҚШ-тың Төтенше және ... ... ... ... A&M” ... тарих бойынша бакалавр және Вирджиния штатынынң
Университетiнiң мемлекеттiк және шетел iстерi бойынша магистр дәрежелерiне
ие. ... ... ... ... Че Сынг Хо Сеул ... және ... Университетiнiң (Вашингтон, АҚШ) түлегi
болып шыққан.
Элита бiлiктiлiгiнiң жоғарғы дәрежесi олардың ғылыми жетiстiктерiнен
көрiнiс тапқаны таң ... Олар ... ... ... ... ... мен зерттеушiлер ретiнде мәлiм. Мәселен, Қазақстандағы
Үндiстанның Төтенше және өкiлеттi елшiсi Сайд Раз ... ... ... және ... дәрежелерiне және философия ғылымдарының докторына
ие болды. Қазақстандағы Азиялық Даму Банкiнiң ... өкiлi Хонг Вэнг ... ... Иран Елшiсi Муртаза Саффари экономика ғылымдарының
докторы болып табылады. ... ... ... Э.Ш. Хуршудян
белгiлi шығыстанушы ғалым және тарих ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесiне
жеттi. Беларусь Республикасының Елшiсi ... ... ... ... Мемлекетiнiң елшiсi Мохаммад Абдул-лах Таршахани ғылымдар
кандидаттарының қатарына кiредi. Қазақстан ... ... ... ... және ... Елшiсi Дюррей Шахвар Курейши
география ғылымдарының магистрi, философия және геополитика ... ... ... ... ... да ... сөз айта кеткен жөн. Пакуш ханым
мен Нурейши ханым ... ... ... ... пен әйелдiк сүлулығы Лариса Владимировна мен Дюррей Шахворға өз
елiнiң мүддесiн шет елде ... ... ... бередi.
Қазақстанда жүмыс iстейтiн шетел дипломаттарының тәжиребесi
мен шеберлiгiн ... ... ... ... ... ... ... Төтенше және өкiлеттi елшiсi Мухаммед Абалаков “
Битараплық “, “Галқыныш” ордендерiмен, “Отанына деген ... ... ... ... ... ... төтенше және
өкiлеттi елшiсi Серж Смесов Ерен ... үшiн ... ... ... ... ... Нунций Мариан Олесь Иран, Польша, Эквадор,
Португалия, Мальтий ... , ... ... Англиядағы Әулие Иоанн
орденiмен марапатталып , 2001 жылы қараша айында “ Жыл ... ...... Дипломаты ретiнде таңдады.
Қазақстан Республикасының үкiметi халықаралық қауiпсiздiк пен
екi жақты ынтымақтастықты ... үшiн ... етiп ... ... ... жоғары бағалайды. Қазақстан Республикасы
тәуелсiздiгiнiң 10- ... ... ... ... мен аккредитивтелген халықаралық ұйымдардың басшылары мерей
тойының медальдерiне ие ... үшiн ... ... ... және ... ... ... дипломаттар дамып келе жатқан мемлекетте жұмыс
тәжиребесiн жинақтайды. ... ... осы ... өз ... ... ... елшiсi Элизабет Джонс кәзiр АҚШ
мемлекеттiк ... ... ... ... ... Қытай Халық
Республикасының дипломатиялық миссиясының алғашқы басшысы – Чжан Дэгуан
Қытай Халық ... ... ... ... орынбасары ретiнде
жұмыс iстеген, ал кәзiр ҚХР-ның Ресейдегi елшiсi ретiнде қызмет етедi.
Осыған ұқсас ... өте ... ... Дипломатиялық өкiлдектерi басшыларының арасындағы ... ... ... ... ... даму тарихы және оның әртүрлi
талқылаулары.
18 наурыз 1815 жылы ... ... ... (Австрия, Испания,
Франция, Ұлыбритания, Португалия, Пруссия, Ресей және ... ... қол ... оның 4-шi ... ... деп жазылған : ”әр класс
шегiнде дипломатиялық шендер келу ... ... ... ... ... өзiнiң келгендiгiн ерте бiлдiрген дипломаттың басшылығы
ресми құжатқа жазылады. Ендi олар ... қол ... ... олар
оны алады”[34].
Дипломатиялық корпуст Дуайендi басқа сөзбен Dean of ... деп те ... ... ... 1815 ... Вендiк регламент бойынша
олардың келгендiгi туралы ресми түрде жариялаған ... ... ... ... сөйлейтiн елдерде оны Dean of the Diplomatic
Corps деп ... ... ... ... Дин ... ... табылады.
Көптеген елдердiң тәжiрибесi сай дипломаттардың үлкендiгi сенiм
грамотасын тапсыру күнiнен бастап анықталады[35].
Тек ... ... ғана жәй ... онда ... тағайындау мерзiмi
елшiнiң келiп Сыртқы Iстер Министрлiгiне ... ... ... ... 1961 жылғы Вена конвенциясы бойынша “ Өкiлдiктердiң басшылары
барған мемлекеттiң ... ... өз ... ... ... ... Достастығында жiберiлетiн миссиялардың басшыларын
елшiлер емес, Жоғарғы ... (High ... деп ... ... ... 1948 ... берi ауысып келедi. Олар дипломатиялық
корпус тiзiмiне оларға өкiлеттiлiк берген уақыттан бастап қосылады және өз
кезегiнде ... ... динi бола ... ... елдерiнде ол тағайындалған уақытынан бастап
дипломатиялық корпус дуайенi болуы мүмкiн.
Дипломатиялық корпус динiн тағайындауда басқа да ... ... 1956 жылы ... мен ... ... хат ауысу нәтижесiнде Франция
өкiлi Рабатта дипломатиялық корпустың дуайенiнiң ... ... ... ... ... ... өкiлеттi елшiсiне артықшылық жағдай
ұсынған, бiрақ ол ешқашанда автоматты ... ... ... ... ... ... – ғасырдың 40 жылдары Египетте ... ... ... лорд ... ... Бiрақ оған дипломатиялық корпус басшылығы
өзiнiң үлкендiк дәрежесiмен емес, 1936 жылы ... ... ... ... ... Iстер Министрiмен кедесуден кейiн, әдеттегiдей,
дуайенмен кездеседi. Бұл бойынша Э.Сатоу былай деп жазған: “ ... ... ... ... деп ... себебi ол сiзге
рәзiмдеу жайлы соңғы мағлұмат және жергiлiктi этикет сұрақтары туралы ... ... Жаңа ... ... әринеде дуайен өкiлдейтiн мемлекет
жайлы жалпы мәлiмет таныс болуы тиiс.
2.2. “Дуайен” түсiнiгiнiң ... және ... ... ... ... қызметi ең алдымен хаттамалық
мiнезге ие[37]. Ол ... ... ... ... немесе
қайғысына ортақтасып көңiл айтады.
Мұндай сөздер ... ... ... ... ... ... ... сөздерi әрiптестерiне ұнамайтындығын
сезiнген кезде ол мәтiнiн алдын ала жолдайды. Сонымен қатар мәтiндi жiберу
қажет пе, ... емес пе ... ала ... ... алады.
Дуайен дипломатиялық корпусты әртүрлi салтанатты жиындарда
басқарады. Ол ... ... ... ... бойынша жауап, кеңес
берiп, дипломатиялық корпусты барған елдiң Сыртқы Iстер Министрiнiң талап –
тiлегiмен таныстырады. Бұл үшiн ол ... ... ... және оның
хаттамалық бөлiмiмен үнемi қарым-қатыныста болады.
Өкiлеттiк басшысының орны бос ... ... ... өз ... ... оның мiндетiн iс уақытша снiп тапсырылған адам атқарады.
Оның аты-жөнi сыртқы iстер министрiне ... ... ... ... ... хабарланады.
Барған елде бiрде-бiр дипломатиялық өкiлеттi қызметкер ... ... ... ... ... мүшесi iстi жүргiзуге
құқығы болады.
Өкiлеттiкке және оның басшысына өкiлеттiктiң бөлмесiнде туды ,
белгiнi қалдыруға, ... ... ... орналасуға және
көлiк құралдарын пайдалануға құқығы бар.
Дуайен дипломатиялық корпустың артықшылығын қорғау үшiн де сөз ... ... ... ... ... ... оған ең кұрметтi орын
берiледi[38].
Дуайен барған елдiң iшкi ... ... ... ... өкiлдер бiр-бiрiмен дауласып, анық- қанығын бүл шешiп берудi
Дуайеннен сүраған кезде бұл алқалар соты ретiнде ... ... беру ... бұл ... өз ... ... хабарлайды.
Кейбiр елдерде дуайен елден қайтып бара ... ... ... оған ... ... ... ... табыстайды.
Шығарып салу, сыйлық беру бүкiл дипломатиялық корпус арқылы
шешiледi, қоштасу салтанаты мен ... алу ... ... ... тәждеу , мұрагердiң үйлену тойы ... ... ... ... сыйлық берiлуi мүмкiн, оның көлемiмен құнын
дипломатиялық корпустың елшiлерi ... ... ... ... , ол ... ... жинап, жергiлiктi хаттама бөлiмiмен , үкiмет ортасымен байланыста
болады.
Дуайеннiң қызметi елдегi барлық ... бiлiп ... ... өте жауапты. Ол барлық әрiптестерiнiң ойларын тыңдап, бiрақ өз
үкiметiнде ұмытпайды.
Жергiлiктi iс жүргiзу кейде ... ... ... ... ... ... өзiне тиесiлi жұмыстарын тапсырып қоятын
айтып кету ... ... ... ... ... да бiр ... қоймайды, барған елдiң ерекшелiктерi оған түзету енгiзуi мүмкiн.
Кейбiр жағдайларда барған елдiн Сыртқы Iстер ... ... ... ... ... ... ... корпус дуайенi лауазым елшiге барған елде басқа
дипломатиялық өкiлдердiң ... ... ... ... ... Оның ... ... ақпарат құралдарында, қоғамдық елдiң алдында
беделi жоғарырақ ... ... ... ... көп ... ... ... дипломатиялық корпусты не старшина, не дуайен басқарады.
Өз әрiптестерiнен бұрын жұмыс ... адам ... ... ... ... ол ... класты дипломатиялық өкiлшi – елшi немесе папалық ... ... ... ... ... ... әдет-ғұрып бойынша,
аккредиттелген уақытына қарамастан, папалық ... ... ... өзi ... ... корпустың мүшелерiне нұсқау
бере алмаса да , оның орны өте құрметтi болып есептеледi.
Дуайен хаттамалық немесе салтанатты ... ... ... ... дипломатиялық өкiлдiк басшылары мен бiрге ... ... ... ... тұрады. Мұндай мәжiлiстер ресми емес
мiнезге ие. Көбiнесе өкiлдiк басшыларына таңғы ас, түскi ас берiлген ... ... ... ... ... ... қаражат басқа да мақсаттарға қолданылуы мүмкiн, мысалы,
кетiп бара жатқан елшiге сыйлық алу үшiн, ... алу үшiн ... ... ... ... жинауды қазынашы жүргiзедi, ол
да сайлаушының келiсiмiмен өкiлдiк басшыларының арасынан ... ... ... ... бара ... жайлы дипломатиялық
корпустың мүшелерiнiң алдында есеп берiп ... ... елде ... ... немесе қайғылы
кездерi сөз сөйлейдi.
Егер жергiлiктi хаттама бөлiмiмен дипломатиялық корпустың
немесе оның ... ... ... ... оның жақтап шығуға құқығы
бар.
Бiрақ дуайен дипломатиялық корпустың атынан ... оның ... ... ие ... ... ... жоқ.
Барған елдiң Сыртқы Iстер Министрлiгi дипломатиялық корпустың
тiзiмiн жиi-жиi шығарып тұрады.
Дипломатиялық ... ... және ... ... ... ... ... тiзiмге кезегiмен жазылады.
3 Тарау. Шетел мемлекеттерiндегi дипломатиялық корпустың институты
3.1. Англия
Ағылшын дипломатиясы классикалық мәнге ие, ол ... ... ... ... көп ... тигiздi.
Елуден астам ынтымақтастық елдерiнiң және ... да ... ... ... ... ... ... дейiн американдық дипломаттар оқулық ретiнде
ағылшындық ғалымдар мен дипломаттардың ... ... ... студенттерiне дипломатиялық тәжiрибе бойынша дайындалуға берiлетiн
оқулықтардың жартысынан астамы – ағылшындық дипломаттар мен ... ... ... ... ... ... тәжiрибесi
бар.
Ағылшындық дипломатияның тарихы елмен шетелдiк сауду-саттық
қатынастарын орнатудан ... ең ... ... ... – 1303
жылғы Көпестiк хартиясы болды.
Ағылшындық дипломатиялық ең күштi жағы бұл ... ... ... ... бiлу, жұмыс iстеу қажет болатын елдi танып-
бiлу, шетелдiк мемлекеттермен iс ... ... ... ... қалып
отырады[40]. Ал егер, ағылшындарға тура немесе жанама түрде жер ... ... ... ... онда ... ... жалпылық
мiнездемеге ие болды.
Ағылшындық дипломатия өз елiнiң және азаматтарының ... ... ... ... және ... Iстер Министрi Г.
Пальмертон ХIХ ... ... ... деп ... : “ ... жаулары мен тұрақты жақтастары жоқ. Онда тек тұрақты мүдделерi ғана
бар”,- ... ... ... – бұл Рим ... ... ... ... қасы ол жер жүзiнiң қай жерiнде жүрмесiн оған көмек беру
қажет. Ал ... ... ... iстер министрi М.Рикфинд ағылшын
дипломатиясының мақсатын былай деп талқылады: “Пальмерстонның айтқан сөзiне
жүгiну ...... ... ... ... ... iстер
министрлiгiнiң жалғыз мiндетi болу керек”[41].
Ағылшындық дипломаттармен сөйлескен кезде ... ... ... ... жақсы көрмейтiндiгiн есте сақтау қажет.
Ағылшындықтар бүгiнгi немесе ертеңгi күннiң мәселесiн қарастыруды жөн ... ... ... ... мен ... еншiсiнде қалдырады.
Еуропаның бiрде-бiр мемлекетiне Еуропада үстемдiкке қол жеткiзбеу – британ
дипломатиясының негiзгi мақсаты. Сондықтан ол ... ... ... ... ... бұл теория Германияға қарсы шығуға мәжбүр етушi едi, ... ... ... ... ... ... жағдайдың өзгерiстерiн
жiбермей қарап отырады.
Ағылшындық дипломатия өз ... ... ... ... қажет болған кезде өз ойын айтып шығады.
Англия бiрiншi дүниежүзiлiк соғыс ... ... ашық ... ашық ... ... ... ұстанған болатын,
бiрақ бұл насихаттық мiнезге ие болды. Шынына келгенде ол ... үшiн ... ... ... оларда ақпараттық
мәлiм басып кету жағдайлары болған емес. Олар Британия үшiн ... ... орын ... ... ... ...... деп
атап, осындай дипломатияны жүргiзгенiмiз үшiн бiздiң елдi ... ... ... ... ашық ... берсе, ешқандай
нәтижеге қол жеткiзу мүмкiн емес.
Ағылшындықтар дипломатияға қажеттi қасиеттерге ие. Мысалы,
сөздi ... , ... ... ... ... ... ... Гейне де ағылшындарды жақсы көрмей, екiжүздi, шыншыл емес
деп ... ... ... ... сөздерi – “ маған солай
сияқты көрiндi”, “ мен ойлаймын”, “ ... ...... ... емес ... олар ... ... немесе “ жоқ” деп айтудан ... шет ел ... ... ... ... бiр сөз көп ... ... Сондықтан
ағылшындықтардың не айтқысы келгендiгiн ... ... Ол ... ... ... адамдармен сөйлеспей қояды, көбiсiне үндемей
құтылады, сондықтан да оларды сөйлете бiлу қажет.
Ол ымдап ... тез ... ... жақсы түсiнедi. Бiрақ
дөрекi әзiлдердi түсiнбей, осы үшiн немiстердiң әдепсәз әзiлдерiн ... ... ... ... да өз ... тигiзедi. “Үндемегендiк-
келiскендiктiң белгiсi” деймiз бiз. Ағылшындықтар үшiн үндемегендiк ... ... ... ... ... ... ағылшындықтардың
сөздерi таңдаулы болып келедi. Ағылшындық дипломаттар ... ... ... ... ... таба ... ... Олар үнемi
әскери колледждерде,университеттерде, банктерде әртүрлi ... ... ... ... ... олар өте ... дағдарыстық жағдайларында
олар қауiптi жағдайды арттырмай сөйлейдi, жағдайлық ... ... ... ... өздерiн ұстау мәнерi үйренiп алуға тұрарлық.
Ағылшындықтар Британдық ... ... өте ... Көп ... ... ... қауымдастыққа ағылшындарға
ыңғайлы ұсыныстар енгiзедi, ал ағылшындар сол ... ... ... болады.
Ағылшындық дипломатияға жоғары баға бере ... ... де ... ... емес. Шекара сыртындағы дипломаттардың үш
жылдық қызметi дипломаттардың ... де, ... ... ... ... ... жылында дипломат байланыс жасауға тырысады, ал үшiншi жылы
оны ұйытуға тырысады. Жаңадан ... ... ... ... жасауды
бастайды.
Көбiсi ағылшындық дипломаттардың өз-өзiне шектен ... ... ... өзi ... жағдайда теңдiк негiзде, достық
қарым-қатынасты орнатуға керi әсерiн ... ... ... баса ... аударады. Олар әдептi сыртқы саяси қызмет барысында
сақтайды. Егер олар пайдалы жақты көрсе әдептi бұзуға дейiн ... ... ... ... бола ... ... ... және iскерлiк этикет
көзқарасынан қарағанда келесi жағдайларды бiлу жөн: ... ... деп ... ... ... ... “How ... do?” деген сұраққа өзiңiздiң денсаулығыңыз туралы айтпаңыз, дәл сондай
сұрақпен жауап берiңiз.
Егер сiз сөйлесiп тұрған кiсiнiң дворяндық лауазымы ... оған ... ... деп ... ... корольдық жанұя мүшесiмен алдында оның
дворяндық ... бiлiп алу ... ... қол ... ... ... жай сәлем беру қалып алған. Үстел басында
әдеттегiдей жеке ... ... ... ... жатқан адамды
тыңдау қажет. Кешкi тамаққа көбiнесе ... ... ... ... ... ... ... генерал А.Ведемейердiң сөзiн
келтiруге ... ... ... ... ... ерекшеленiп
тұрады. Олардың бiр сөзi бiрнеше мағына беретiн. Мен ағылшындық дипломатия
өнерiнiң куәгерi болдым. Ол ... жүз ... бойы ... ... барысында да дамып жатты”.
2. Америка
Американдық ... ... ... ... Ол өз келбетiне Бiрiншi Дүниежұзiлiк Соғыстың ... ерiп ... ... кезiнде, одан кейiн де толық құрылды. Ағылшындық
зерттеушiлердiң ... бұл ... ... деп ... : “ ... ... елдерге достық қарым-қатынастарын көрсетуге тырысады,
бiрақ одан ... ... ... ... ... ... ... немiс
тiлшiсi Американдық дипломатияға анық мiнездеме бердi: “ Үлкен державалы
американдық дипломатия, ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың 127- өкiлдiктерiнде америкалық сауда министрлiгiнiң
бiлiктi ... ... ... берiп, iспен көмектеседi.
Американдықтар бұл ... ... ... ... ұлттарды, олардың жүйесiн түсiнбеу АҚШ дипломатиясына тән
нәрсе. Америкалық дипломатияның менмендiгi төмендегi ... ... ... ... ... болса – бүкiл дүние жүзiне ... ... ... ... ... кез келген шетел адамына да ... ... ... өмiр сүру ... мен ... ... ... түсiнбейдi .
Америкалық дипломаттар басқа елдiң өкiлдерiне қарағанда
шешiмдi өз бетiнше қабылдауға тырысады, олар саудаласуды ... ... ... ... ... жете ... ... , ағылшындарға қарағанда американдықтар
адамдармен тез байланыс жасай алады.
Дипломаттарды дайындауда неге ... ... ... бастысы дипломаттыққа кандидаттардың анализдеу қасиеттерi
болу тиiс.
Құжаттарға төмендегi талаптар койылады:
1. Аналитикалық бөлiмi анықтамалық ақпаратынан асып ... ... ... ... ... қол жеткiзiлетiн қайнар көздер
қолданылуы қажет.
3. Құжат барынша қысқа болуы керек.( 1-2 ... ... ... ... ... ... ... болуы керек.
Қатаң талаптар құжаттың басылуына қойлады және ол
белгiленген ... екi күн ... ... ... ... ... ... нақты болуына да қатаң талаптар қойылады.
Әдетте маман-дипломат кадрлары өте бiлiктi болады. Бiрақ,
бұлай деп бай ... ... , ... ... ... айтуға болмайды. Өйткенi, олар “ қанша доллар бердi” ... ... ... ... көп ақша берсе оның орны да
жоғарырақ болады. Егер аз ақша ... ел ... оған ... да бiр
аутсайдер ретiнде қарайды. Барған елде мұндай ... онша ... ... ... ... пен ... ... Басқа елдермен салыстырғанда смокингтi сирек қолданады.
“Mister” және “ ... ... ... ... және ... Толық жазылса, ол басқа жығымсыз мағынаға ие болады.
Америкада нұсқау хаттарын жiберу кең тараған, оны поштамен
, ... ету ... ... ... ... керек. Егер телефон арқылы
хабарласатын болсаңыз, сiз тек өзiңiздiң аты-жөнiңiздi ғана ... ... ... ... деген қолданылмайды).
3. Франция
Француздық дипломатия – қазiргi ... ... ... ... бiрi. Ол ... ... ... тигiздi. Басқа елдердiң дипломатияларын айтпағанда , бiрнеше жылдар
бойы үш ел ... ... және ... ... алдынғы
қатарда болды. Кларктың пайымдауынша “ Француздық дипломатия ағылшын
дипломатиясына қарағанда ерекше . Оны тек жек ... де, ... ... ... ... де ... Бiр елшi ол ... дипломатиялық дипломатия
деп айтқан . Ағылшындық дипломат өз ... ... ... дедi: “ ... өзi ... қорғау туралы ой айтқан ... ... ... ... ... ол көз ... негiздеуге сендiргiш
аргументтерiн таба бiлдi. Мұны басқа дипломатиялық қызмет жасай алмаушы
едi”.
Француз тiлi ХҮIII ... ... ... ... ... тiлге айналды . Француздық дипломатиялық қызмет басқа ... ... ... зор ... Бiр ... ...
бүгiнгi күнi дүниежүзiлiк дипломатияны басқарушы ролiн атқармасада,
француздық ... өз ... ... ... ... ... Франция Сыртқы Iстер Министрлiгi жас дипломаттарды экономикалық
қатынас саласында белсендi ... ... ... ... орындар
мұндай мамандарды зор қуанышпен қабылдайтын, соның барысында олар ... ... ... ұзақ және ... ... ... ... алғашқы мемлекеттiк қайраткерлердiң бiрi болатын. ...... ... ... ... ... деп айтқан.
Ол ХҮII ғасырдың басында дипломатия үшiн ... ... ... ... ... ... жұмысын белсендi жұргiзуды шақырған.
Сыртқы саяси және дипломатиялық жұйенi көрiп А.Жюппе , бұрынғы сыртқы iстер
министрi, ... ... ... өз ... рольге ие болу
қажеттiгiн айытқан, ол әлемде қандай –да болмасын мемлекеттiң басшы ... ... ... ... тәуелсiздiгi мен
егемендiгiне нұқсан келмеуiне аса назар бөледi.
Европалық Одақ құрылған кезде “ ... ... ... ... Де Голь бұл ...... Европасы” деп қайта шығарған. Ол
осылай жаңа халықаралық ұйымды ... сол ... ... ... ... ... ... кейiн француздық дипломатия “
айбындық саясатын “ құрды, оның мағынасы Франция – Ұлы ел және ... ... да. ... ... өз ... ... үшiн күресiне бiрiншi
рет күә болдық.
Француздың дипломатия өте қатаң және ... ... ... Мендес Франс “тандау саясатын” жүргiздi. Басында Франция соғыстан
кейiн барлық мәселенi шешуге тырысты. Мендес – ... ... бiр ... ... ... Басқару – яғни таңдау. Таңдау қаншалықта қиын болса ... ...... ... ... әрiптестеiнiң күшiн жоюға тырыспайды.
Олар келiссөздi қатаң ... ... ... ... ... отырады. Француздардын өздерiн элитамыз деп есептейдi. Бұлай деп
айтуға француздық ... мен ... ... өнерiнiң, әдебиеттiң,
философияның дамуы негiз болады. Олар тарихын мақтан тұтады. Олар ... ... ... ... ... сыйлайды.
Француз дипломаттарын жиi коллаборационизмде қаралаған, солай
Франция Сыртқы Iстер Министрi П.Лаваль немiстер кезiнде ... ... ... 750 мың ... ... Германияға жiберудi
ұйымдастырды. 1945 жылы Жоғарғы соттың үкiмi бойынша оны өлiм ... Осы ... ... ... ... ... ... орнына
кандидаттарды өте қатал iрiктеуден өткiзетiн ... ... ... өте ... Онда ... ... ... iстейдi. Олардың iшiнде Ф.Понсэнi, Л.Ноэлдi, Ж.Камбоновты айтуға
болады. Француз дипломаттарының ... ... ... ... да ... ... барлығы мәндi әрi өрлi болатын.
Француздер өздерiнiң мекен-жайларына келiп түскен әдемi қағаздарды
бағалайды.
Француздық дипломаттар алдын ала келiсiмдерге ... ... ... Сол
немесе басқа мәселелердi алдын-ала талқылауды жақсы ... Олар ... ... ... ... тағы екi ... ...
қолданыналатын тәсiлдерi мен әдiстерiнiң әртүрлiлiгi. Бiр француздық
дипломаттарымен және ... ... ... мен ... ... ... ... осы тақырыптағы әңгiме басқа өкiлдiк ... ... өтуi ... ... ... ... ... : француздардың
арасында бiлiмдi, мәдениеттi, саяси көзқарастары бойынша ... Осы ... ... ... да әр ... ... ... жүргiзу тәсiлiн таңдап алу қажет.
Соңғы кездерi француздардың әртүрлi қозғалыстар мен партияларға
көзқарастары әрқалай. Қарапайым халық та ... ... ... жағымсыз, ал қара өңдi халыққа жақсы қарайды.
Өзiнiң биiлiмдiге ... ... ... басқа батыс
елiнiң дипломаттарының арасында ерекшеленiп ... ... – жеке дара ... Талейран министрмен
әрқашанда келiспейтiн, П.Камбон министрге былай деп жазған : “ 25 жыл ... ... ... ... 30 жыл мен ... ... ... байланысты мен өз ойымды айтып, жас , тәжiрибесi жоқ
кабинеттi мамандар барлық сұрақтарды ... ... ... ... ... ... таң ... отырмын”.
Француз дипломаттарымен мен шенеунiктерiнiң келiссөздер
жүргiзуi туралы бiр-екi ауыз сөз. Олар ... ... ... ... ... олардың шен құрметтеудiң бiр ғасырлық тәжiрибесi
бар. Байланыстар шен және ... ... ... олар байланыс орнатуда талғампаз болады. Сiз оларға
керек болсаңыз олар ... ... ... ... ал ... ... - сiздi ... бiрден жояды. Ешқандай пайдасыз қатынастар
жасамау қағидасын ұстанады.
Үшiншiден, олар өз үйлерiне ... ... ... ... ... ... Олар ... сияқты уақытқа көп
көңiл бөлмейдi, кешiгiп қалу олар үшiн үйреншiктi нәрсе. Бiрақ, егер де ... ... олар ... ... ... ... ... айтылған
ескертуге терiс қарайды.
Франция елi дипломаттарға мұндай рангты беруге өте сараң. ... ... ... ... ... атап “ басқа ешқандай ел бұл
салада ешнәрсемен мақтана алмайды” деп ... ... ... ... ... ... ... алынады.
Үмiткерлер қызметке түсердiң алдында қатаң түрде жүргiзiлетiн
емтиханнан өтедi. Жапондық дипломаттардың ұстанатын ... өз ... ... ... Олар жеке ... ұмытып, күнде дайындалады[42].
Сыртқы Iстер Министрлiгi жас дипломаттарға айтатыны: дипломат ең
алдымен ... ... ... ... ... тiлiн ұйренуге аса назар
бөлiнедi, өйткенi ағылшын тiлiн ... тiл ... оны ... ұшiн өте ... ... ... ... ұрпақтан - ұрпаққа тарай
бередi. Мысалы, ұш ағайынды адамның үшеуiде елшi болған жағдайлар бар[43].
Жұмысқа қабылдау ... ... ең ... ... ... ... балалары алынады, өйткенi олар тәжiрибелi, әмбе баб
тiл бiледi.
Жапондық дипломатияда қызметкерлерге ұлкен талаптар қойылады.
Дипломаттардық барлық ... мен ... ... ... ... кұштi жағы келiссөздерге ,
байланыстарға тиянақты түрде дайындалуы ... ... ... жапондық
дипломаттар қиын жағдайларға бейiмделе алмайды.
Жапондық дипломатияға өзiнiң мақсаттарын жасыру тән болатын.
ХIХ-ХХ ... ... ... ... аумағына тиiспеймiз деп, екi
елге де соғыс ашты. Ресейге шабуылдады. ... ... ... ... ... ... да ... Тек ХХ –шы ғасырда ... ол ... ... ... ... ... ... байланысты қалай
тағайындауға болатын бiлу үшiн Всеволод ...... ... ... ... ... ... немесе “иә” деп айтпауға тырысады.
Олар дөрекi айтылған сөздердi жек көредi. “Бiлмеймiн”, ... ... ... ... болады. Өздерi де мұндай сөздердi айтпайды. Көп ... ... ... ... ... жат бiр мiнез-құлығын
бiлген жөн, осы қасиет басқа елдiң де дипломаттарына тән: олар тiл тигiзудi
немесе ауыр ... ... және ... де онда ... ... Олардың әдептiлiгi оларды тартымды пiкiрлес етедi. ... мен ... ... ... ... жоғары тұр. Әрине,
олар да сiздерден сыпайылық пен әдептiлiктi күтедi. Жапондықтарда әдептiлiк
құрметтеледi. Оларда үндемеушiлiк қадiрленедi, ол ... ... ... Егер сiз ... ... жасасаңыз, осы барлық
қасиеттердi бiлуiңiз тиiс.
Жапондықтар көпшiлiктiң пiкiрiне өте ... ... ... ... территорияларды“ қайтару компаниясы, екiжақтық орыс-жапондық
даму қарым-қатынастардың көп жылдарға тоқтауына әкелген[44].
Олар келiссөз жүргiзетiн ... ... – ала бiлiп ... Әлсiз әрiптестерiн қорқытып сөйлеуге тырысады.
Жапондықтар өте ұқыпты ... ... ... ... ... ... ... орындаушылық.
Жапондықтар әрiптестерiн тыңдауға тырысады, әңгiме барысында
барлық назарын аударады, ... та ... ... не ... анық
көрсейтпейдi.
5. Кiшi мемлекеттер
Кiшi мемлекеттердiң өз дипломатиясын ... , ... ... және де ... ... ... өз елiнiң пайдасы үшiн құратын кезi болады. Сол кезде кiшi ... ... ... ... ... кейiн кiшi мемлекеттер, соның
iшiнде Австрия , өзiнiң экономикасы мен ... ... ... өздерiнiң маңызды рольдерiн жалғастырды. Бұрынғы колониялды және
жартылай колониялды державалар , өздерiнiң тәуелсiздiгiн алғаннан кейiн, өз
континенттерiнде ... роль ... ... ... Мысыр, Солтүстiк
Корея, Индонезия), кейбiреулерiнiң халықаралық дипломатияда да ролi зор.
Кiшi мемлекеттердiң дипломатиясының ерекшелiгi – бұл ... ... ... ... ... ... ұстауға
тырысады. Сондықтан да кiшi мемлекет өкiлдiгiмен байланыс басқа ... ... ... ... ... және орта ... дипломаттарымен сөйлескен
кезде олардың мемлекетi қанша уақыт тәуелсiз ... ... ... жатыр,
дүниежүзiлiк қауымдастықтағы оның беделi қандай, дипломатары қандай
деңгейде тәжiрибелi екендiгiн анықтап алу ... ... ... ... ... ұзақ тарихы
бар, өз дипломатиялық мектептерi бар. Бұл Швеция , Испания, Түркия, ... ... ... ... ... құрылған мемлекеттерге қарағанда
олардың байланыс тобы да көбiрек. Қазақстан ... ... ... ... ... тарихы мен мәдениетiн, көпғасырлық халықаралық
дипломатиялық қызметiн жетiк бiлу ... ... ... ... өздерiнiң байланыстарын жасыруға тырысады.
Кiшi мемлекеттермен байланысқа түскен кезде олардың хаттамаларын
салттарын, әдет-ғұрыптарын жақсы бiлу ... Олар ... ... ... Кiшi ... ... ... тән ерекшелiктерi
бар.
Кiшi мемлекет елшiлерiмен қарым-қатынас дипломатияға үлкен ... ... ... ... ... көмек беруде
өте маңызды роль атқарады. Дипломатиялық тарихта ... ... ... ... ... ... бұл ... Швеция жалғастырды.
Көптеген швейцария және швед елшiлiктерi, басқа ... ... Куба ... ... ... ... ... iшiнде
виза беру бойынша. Мысалы, Швеция елшiсi Мәскеуде Израиль мен кейбiр ... ... ... ... реттеуге шақырылған.
Қақтығыстарды реттеуде осындай ролдi Швеция премьер-министрi мен ... де ... ... ... ... ... жағдайларды реттеуге
өздерiнiң елшiлерiн жiберуге дайын мемлекеттердiң саны артып келедi.
Кiшi мемлекеттердiң елшiлерiнiң ... ... бiр ... ... ... ... шешуге қатысуын кеңейтуге себебiн
тигiзедi. ... ... ... ережесiнде өз елшiлерiнiң басқа
шетел мемлекеттерiне дипломатиялық келiссөздер жүргiзуде өздернiнiң
қолғабыс тигiзуi ... ... ... мен ... және “ ... келiсiмде” алар орны зор.
Соңғы кезде жаңадан пайда болған, салыстырмалы жас мемлекеттер ... ... ... ... ( ... Кения, Сингапур). Бұл
елдердiң дипломаттары бұндай iске олардың мемлекет басшыларының ... ... ... ... қақтығысқан елдер келiссөзге теқ қана
бiр ғана мемлекет емес, бiр топ мемлекеттердi шақырады.
Кiшi елдермен байланыс ... ... ... ... ... дәстүрiн және тағлымдарын, этикетiн, әсiресе олардың жерiнде жүргенде
танысып-бiлу ... ... ... өз ережеңмен бармайды” дегендей.
Атап ... ... ... ... ... ... өте
арлана қарайды.
Мысалы, көпетеген кiшi елдерде тағайындалған, соның iшiнде ... ... ... келу ... күнәға пара-пар. Ал, Испанияда
керiсiнше уақытында келу ыңғайсыз саналады.
Егер сiзге Испанияда визиттiк карточкасын ... , бұл ... ... Бiр ... ... бұл “ ... ... келiп,
менiң үйiмдi өзiңнiң үйiңдей көр” дегендей. Испан дипломаттары қарым-
қатынасқа оңай ... олар аса ... және ... ... ... ас iшуге шақырса- шақырудан бас тартыңыз: бұл жай айтылуы мүмкiн.
Бұндай шақыруды үшiншi рет ... ... ... ... өте ... болу ... ... , шын қарым-
қатынасқа голландиялықтар бiрден бармайды. Испандықтарға қарағанда олар
уақытты ... және ... да соны ... ... Бұл елде қол ... ... жетiп жатыр. Мақтауға ұстамды қарайды.
Швейцарияға бару үшiн алдын-ала ... мен ... ... ... ... ... ... болмайды, бiрақ та гүл ... ... ... өте ... ... ... өз ... мен бейтараптылығын мақтан тұтады.
Жаңа Вьетнамда шенунiтер мен дипломаттар ... ... ... ... ... ... Қарым-қатынаста ынталық пен мейiрiмдiлiк
көрсетедi.”Қарапайым ... ... ... ... ... ... ертемен шақырусыз келуi мүмкiн". 60 -шы жылдарда вьетнамдықтар
алкогольды iшiмдiктерге құмар болмаған, тек қана бейнелеме ... ... ... ... ... ұлы ... белгiлi бiр күдiкпен
қараған.” ... оны ...... ... ... ... мен ... төмендегiдей қысқаша қорытынды беруге болады.
Дипломатиялық корпус тар ...... ... ... ... ... ... мағынада дипломатиялық корпус – шетел ... ... және ... ... ... ... түсiнiгiнiң бiрiншi ... ... ... ... әдет-ғұрыпқа сай шет ел дипломатиялық
өкiлеттiгi басшыларының арасындағы елге бiрiншi болып келген және ... ... ... болып есептеледi (кейбiр елдерде - папалық
нунций).
Ал, дипломатиялық ... ... ... түсiнiк беру
дипломатиялық иммунитет пен артықшылықтарға ие болуға құқылы ... ... үшiн ... ... ... мен қызметiн анықтайтын ешқандай
халықаралық - ... ... жоқ, ... ... ... корпус дуайенi” түснiктерi 1818 жылғы Вена Регламентiнде ... ... Вена ... да жоқ, ... ол кенеттен пайда болған
жоқ.
Дипломатиялық корпус – бұл қабылдаушы мемлекетте ... ел ... ... ... яғни елшiлер, өкiлдер, iстер
тұрақты сенiп тапсырылғандар, нунцийлер, интернунцийлер, ашық айтқанда,
дипломатиялық ... ... ... ... ... ... корпус қандай –да болмасын ... ... ... ... ... тұлғалық күшi бар саяси ұйым немесе
бiрлестiк емес.
ХIХ ғасырдың басында Веналық конгрессте ... ... ... ... ... ... ... байланысты тек
елшiлер, легаттар, нунцийлер ғана мемлекет басшысының өкiлiдерi болып
есептелетiн. Регламенттiң ... ... әр топ ... ... ... ... жариялаған мезгiлiнен бастап жоғарғы саты дәрежесiн
пайдалана ... ... ... ие ... өкiл ... дуайенi болып табылады.
1961 жылғы Вена конвенциясы бойынша өкiлеттiк басшыларының бөлiмшелерi
үш топқа бөлiнедi:
1. Елшiлер мен нунцийлер;
2. Өкiлдер мен интернунцийлер;
3. Iс сенiп ... - ... ... ... соңғылары
Сыртқы iстер Министрлерiмене аккредиттеледi. Осылайша дипломатиялық корпус
құрылған.
Дипломатиялық корпус ... бiр ... ... немесе заңды
тұлғаның құзыретiне ие емес, бiрақ өз құзыретi шегiнде көптеген хаттамалық
мәселелердi жедел түрде шеше алады, ... ... ... ... сол немесе
басқа аспектiлерi туралы ақпараттық өз уақытында хабарлауына ... ... ... ... өкiлдiктердiң өздерiмен тығыз қатынаста болады.
Әр мемлекетте өкiлеттiк басшыларын қабылдау ... ... ... ... ... бiрдей болуы қажет.
Сыртқы iстер ведомстволары дипломатиялық корпустың анықтамаларын
жиi шығарып тұрды.
Кейбiр елдерде шет ел ... ... ... ... ... ... дипломатиялық корпус мүшелерiнiң арасында
үлкен жұмыс ... ... ... ... да ... ... ... корпус мүшелерiн сол елге ... ... мен ... ... ... ... – дипломатиялық корпус қызмет етiп, әртүрлi елдердiң
дипломаттарын бiрiктiредi.
Дипломатиялық корпусты әрқалай ... ... ... ... ал ... ... “мафия” деп те атайды.
Дипломатиялық корпустың мүшелерiн кәсiби ынтымақтастық, кәсiби мүдде
бiрiктiредi.
Сонымен, дипломатиялық корпусқа бiр сөзбен түсiнiктеме беретiн ... ... ... А.Уотсонның берген анықтаманы айтып өту жөн
санаймын: “Дипломатиялық корпус - бұл ... ... ... ... ... ... дипломатиялық миссия”.
Б И Б Л И О Г Р А Ф И Я
Нормативтi- құқықтық ... ... 18 ... ... ... ... Вена конвенциясы.
КСРО-ның Жоғарғы Кеңесiнiң Президиумымен ратификатталған.
2. 1963 ... 24 ... ... ... ... Вена
конвенциясы. Конвенцияға қосылу туралы КСРО-ның ... ... ... 16 ... 1989 жылы ... 1992 ... 25 ... Достық, ынтымақтастық және өзара көмек ... ... ... ... құру туралы Декларация.
4. Ядролық қаруды таратпау жөнiндегi келiсiм (Женева, 1 шiлде 1968 ж.)
5. Жалпыға бiрдей ... ... ... ... ... ( ... 1996 жылғы 30 қыркүйек)
6. “Қазақстанның Республикасының мемлекеттiк тәуелсiздiгi туралы”
16 желтоқсан 1991 жылғы № 1007 –ХII Қазақстан Республикасының
конституциялық Заңы.
Арнайы ... ... В.И. ... ... ... ... В.И. Некоторые проблемы общегражданского и дипломатического
этикета. –М.,1979.
3. Адилбаев Ж.Ж., Нечаева Е.Л. ... ... в ... : ... и будущее. “Дипломатический курьер” журналында
жарияланған. № 4. 2004.
4. Барулин И.Х. Статус ... ... и ... ... ... ... ... жиынтығы.-М., 1983.
5. Бахов А.С. На заре советской дипломатии.Органы советской дипломатии в
1917-1922 гг. –М.,1966.
6. Блищенко И.Л. принцип ... ... ... ... қатынастар жылдық жиынтығы.-М.1973.
7. Блищенко И.Л. Дипломатиеское и консульское право. –М. 1962.
8. ... В.Г. ... ... ... ... ... ... норм международного права, ... ... и ... Кеңестiк халықаралык жылдық
жиынтығы.-М.,1986.
9. Бушев П.Л. ... ... и ... отношений Русского и
Иранского государств в 1586-1612 гг. (по ... ... ... ... ... ... и протоколной практики в сборнике
документов. –М.,МИД СССР.1977.
11. Вуд Джон и Серре Жан. Дипломатический церимониал и ... ... ... ... ... 3 ... 1 том. –М.,1996.
13. Демин Ю.Г. Статус дипломатических представительств и их персонала.
–М.,1995.
14. Дипломатиеская ... ... ... ... ... ... ... –Алматы, “Эдельвейс” баспа
үйi.2004.
15. Дипломатическая служба. Оқулық құрал. А.В. ... ... –М., ... ... энциклопедия”(РОССПЭН),2002.
16. Заллет Р. Дипломатическая служба .Ее история к организации ... и ... ... ... ... Т.В. ... служба Италии. Тарихи очерк.-М., 1995.
18. Зорин В.А. Основы дипломатической службы. ә-ое изд.,испр. и доп.-
М.,1979.
19. ... И.С. ... ... и мир. ... и ... –М.,2000.
20. История внешней политики России.Конец ХIХ- начало ХХ в. /Под ... А.В. ... ... ... ... политики России. Конец ХҮIII в. ... ... ... внешней политики России. Конец ХҮ- ХҮII в. /под. ... –М., ... ... В.В. ... ... за кулисами и на сцене. –М.,1994.
24. Кикудзиро Исии. ... ... ... Колосов Ю.М., Кузнецов В№И№ Международное право. Оқулық. –М.,1999.
26. Курс лекций по советской дипломатической службе. /под. ред. ... ... Курс ... ... 7 ... Том 4. ... ... Б.Д. Дипломатия, ее сущность,методы и формы. –М.,1962.
29. Лукашук И.И. Международное право. Особенная часть. Оқулық.-М.,1997.
30. Матвеев В.М. Дипломатическая служба США. ... ... ... Оқулық. / ред. Игнатьев г.В., ... ... ... Ф.Ф. ... ... ... ... и
дипломатической практики. –М.,1964.
33. Никольсон Г. Дипломатическое исскуство. –М.,1962.
34. Новиков Н.В. пути и ... ... –М., ... Панов А. Японская дипломатическая служба. –М.,1988.
36. Попов В.И. Современная дипломатия: Теория и практика. Курс ... 1: ... ... и исскуство. –М.,2000.
37. Российская дипломатия: Истрия и ... ... ... ... ... ... ... Посольского
приказа. –М.,2001.
38. Рубинский Ю.И. Французы у себя дома. –М.,1989.
39. Сандровский К.К. ... ... ... ... ... ... М.А. Дипломатическое и консульское право. –Алматы,2000.
41. Сатоу Э. Руководство по дипломатической практике. –М.,1947.
42. Селянинов О.П. Тетради по дипломатической службе ... ... ... ... Токаев К.К. Дипломатия Казахстана: от истоков к ... ... ... ... № 3 , 2004 ... ... О. Через годы и расстояния. –М.,1997.
45. Трухановский В.Г. ... ... ... ... ... Л. ... и ... –М.,1965.
47. Watson A. Op.cit. –1984.
-----------------------
[1] Дипломатическая служба Республики Казахстан. Оқу құралы/ К.К.Тоқаевтың
жалпы редакциялық етуiмен/ --А.: ... ... ... 2004. 4 ... ... К.К. ... Казахстана: от истоков к современности. “История
дипломатии Казахстана” журналында жарияланған. 2004, №3.
[3] Тоқаев К.К. Дипломатия Казахстана: от ... к ... ... ... ... жарияланған. 2004.№3.
[4] 1992 жылғы 25 мамырдағы Мәнгiлiк достық пен одақтастық және өзара көмек
көрсету Декларациясы.
[5] Попов В.И. ... ... ... и ... Дипломатия –
наука и искусство: курс лекции. – второе издание., доп. – М. 2004. 240 б.
[6] ... К.К. ... ... от ... к ... ... ... журналында жарияланған. 2004. №3.
[7] Дипломатическая служба Республики Казахстан. Оқу құралы/К.К.Тоқаевтын
жалпы редакциялығымен - А.: ... ... ... 2004. ... ... К.К. ... ... от истоков к современности. “История
дипломатии Казахстана” журналында жарияланған. 2004. №3.
[9] ... ... ... құру ... ... (1991ж. ... ... Ядролық қаруды таратпау жөнiндегi келiсiм (Женева, 1 ... ... ... ... ядролық сынауларды тоқтату жөнiндегi келiсiм ( Нью-
Йорк, 1996 жылғы 30 қыркүйек)
[12] “Қазақстанның ... ... ... ... желтоқсан 1991 жылғы № 1007 –ХII Қазақстан Республикасының
конституциялық Заңы.
[13] Дипломатическая служба. Оқулық құрал. А.В. Торкуновтың ... –М., ... ... ... ... Селянинов О.П. Дипломатическое представительство. М., 1986. 124 б.
[15] Курс ... ... В 7 ... Т.4. М., 1990. 155 ... ... служба. Оқулық құрал. А.В. Торкуновтың редакциялық
етуiмен. –М., “Российская политическая энциклопедия”(РОССПЭН),2002.
[17] Левин Б.Д. Дипломатия, ее сущность,методы и ... ... Watson A. Op.cit. ... ... Ф.Ф. ... ... дипломатического протокола и
дипломатической практики. –М.,1964.
[20] Курс международного права. В 7 томах. Т.4. 1990. ... ... Ф.Ф. ... вопросы дипломатического протокола и
дипломатической практики. –М.,1964.
[22] Молочков Ф.Ф. ... ... ... ... ... ... –М.,1964.
[23] Попов В.И. Современная дипломатия: Теория и практика. Курс лекций.
Часть 1: Дипломатия -наука и исскуство. –М., 2000.
[24] Никольсон Г. ... ... М., 1962. 323 ... ... Б.Д. ... ее ... методы и формы. М., 1962. 235б.
[26] Попов В.И. Современная дипломатия: Теория и практика. Курс лекций.
Часть 1: Дипломатия -наука и исскуство. –М., ... ... ... ... ... Швейцария және Швеция
өкiлдейдi. Солай Швеция елшiсi Гаванада көптеген басқа мемлекеттердi, ... АҚШ – тың, ... ... ... Г. Дипломатическое искусство. М., 1962. 322 б.
[29] Попов В.И. Современная дипломатия: Теория и практика. Курс лекций.
Часть 1: ... ... и ... –М., ... ... В.И. Официальные контакты дипломатов. – 16 б.
[31] Карягин В.В. Дипломатическая жизнь за кулисами и на ... М., ... ... ... В.В. ... ... за ... и на сцене. М., 1994.
138 б.
[33] Адилбаев Ж.Ж., Нечаева Е.Л. ... ... в ... : ... и ... ... курьер” журналында
жарияланған. № 4. 2004.
[34] Ерусалимский А. Бисмарк как дипломат. 71 б.
[35] Новиков Н.В. Пути и ... ... – М., 1976. 30 ... ... ... ... Вена ... (Вена 18 сәуiр 1961
ж.)
[37] Дипломатическая служба. Оқулық құрал. А.В. ... ... –М., ... ... ... ... дипломатического протокола и протоколной практики в сборнике
документов. –М.,МИД СССР.1977.
[39] Авилов В.И. Дипломатические беседы. М., 1973. 212 ... ... В.Г. ... ... Англии. М., 1962. 212 б.
[41] ИТАР-ТАСС. Компас. – 1995. – 19 қараша – 51 б.
[42] ... ... ... ... – М., 1942. 234 ... ... А. Японская дипломатическая служба. М., 1988. 213 б.
[44] Панов А. ... ... ... М., 1988. 214 б.

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М.мағауин шығармашылығы4 бет
Тәуелсіз Үндістан мен Қытай Халық Республикасы арасындағы қарым-қатынастар49 бет
Қазақстанның шетеелдермен байланысы. елдер арасындағы ынтымақтастық11 бет
ҚР сыртқы саясаты. Әлеуметтік жағдайы. Экономикасы10 бет
Әлемдік ғалымдардың пәтуаларын назарға ала отырып, ислам фиқһындағы жалға берудің үкімдері56 бет
Кәсіпкерлік мәні және түрлері4 бет
Кәсіпкерлік түрлері (Салыстырмалы талдау)3 бет
Кәсіпкерлік түрлері «Салыстырмалы талдау» жайлы4 бет
Кәсіпкерлік түрлері және салыстырмалы талдау6 бет
Кәсіпкерлік түрлері “Салыстырмалы талдау”4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь