Саңырауқұлақпен залалданған картоптың қорғаныштық реакцияларына СА2+ -АТФ-аза ферментінің қатысы


КІРІСПЕ

1. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1. Са2+ .АТФ.азаның өсімдік клеткасындағы маңызы 5
1.2. Са2+. АТФ.аза ферментіне жалпы сипаттама беру 6
1.3. Fusarium solani саңырауқұлағының жалпы сипаттамасы 7

2. ЗЕРТТЕУ ОБЪЕКТІЛЕРІ МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕРІ
2.1. Зерттеу объектілері 10
2.2. Зерттеу әдістері 10
2.1.1.Сұйық ортада картоптың каллус клеткаларын өсіру 10
2.2.2. Fusarium solani саңырауқұлағын өсіру 11
2.2.3. Fusarium solani саңырауқұлағымен картоп түйіндерін және сұйық ортада өсірілген каллус клеткаларын залалдау 12
2.2.4. Са 2+. АТФ.азаның активтілігін анықтау 12
2.2.5. Са2+. АТФ.азаға әсер ететін факторларды анықтау әдістері 13

3. ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ МЕН ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ
3.1. Са 2+. АТФ.азаның активтілігіне Са 2+ иондары концентрациясының
және рН деңгейінің әсері 14
3.2. Картоптың каллус клеткаларын Fusarium solani саңырауқұлағы
залалдағанда Са 2+. АТФ.азаның активтілігіне әсері 17
3.3. Fusarium solani саңырауқұлағымен залалданған картоп
түйіндерінде
Са 2+. АТФ.азаның активтілігінің өзгеруі

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Табиғаттағы өсімдіктер әртүрлі микроорганизмдердің арқасында залалданып қауіпке ұшырайды. Сол сияқты, қазіргі кезде фузариоз проблемасы ауылшаруашылық өсімдіктері үшін өте маңызды болып саналады.
Олар әртүрлі топырақта кездесетін спора түрінде сақталады. Ең көп тараған және қатерлі Fusarium solani саңырауқұлағы болып табылады. Негізінен инфекцмя споралары бар топырақ арқылы жұғады. Бұл ауру қыстық-көктемдік кезңдегі картоп шығынының негізгі себебі болып саналады. Осы ауру әсерінен сақтау кезеңінде шығын 20% дейін жетеді. Фузариоздық аурудың зияндық әсері картоп түйіндерінің шығынымен ғана емес, инфекцияланған түйіндерді себу кезінде өсімдіктердің өсуі тежеліп және ол өз кезегінде түсімінің азаюына себеп болады. Ал инфекцияланған түйіндердің біреулері өспей, дамымай қалады.
Осы мәселені шешудің бір көзі болып Fusarium туысына жататын саңырауқұлақтардың әсеріне қарсы тұра алатын өсімдіктердің метаболизмін зерттеу табылады. Осыған байланысты көптеген ғалымдар патоген мен өсімдік арасындағы қатынасты зерттеуге көңіл аударуда.
Сонымен қатар картоптың патогенге тәуелді Са2+-АТФ-аза ферментін зерттеу маңызды болып отыр. Бұл фермент картоп клеткасының әртүрлі қорғаныштық реакцияларына қатысады.
Бұл жұмыстың мақсаты: Fusarium solani саңырауқұлағымен залалданған картоп клеткаларында Са2+-АТФ-аза ферментінің қатысын зерттеу.
Мақсатқа байланысты туатын міндеттер:
1. Каллус клеткаларын агарланған қоректік ортада өсіру.
2. Картоп клеткаларын сұйық ортада өсіру.
3. Fusarium solani саңырауқұлағын өсіріп, әртүрлі картоп сорттарын залалдау.
4. Fusarium solani саңырауқұлағымен залалдаған картоп түйіндеріндегі және сұық отрада өсірілген клеткалардағы Са2+-АТФ-аза ферментінің активтілігін анықтау.
1. Лукаткин А.С., Еремкина Т.Н. Активность Са2+- АТФазы в листьях растений кукурузы под влиянием охлаждения и в последействии // Сельскохозяйственная биология,2002, №3, с.73-76.
2. Michael N. Zook, Jeffrey S. Rush and Joseph A.Kuc // A role for Ca2+ in the elicitation of rishitin and lubimin accumulation in Potato tuber tissue. Plant Physiol. 1987, 84, 520-525.
3. Дячок Ю.В., Дмитриев А.П., Гродзинский Д.М. Роль Са2+ как вторичного мессенджера в индукции синтеза фитоалексинов и каллозы в культуре клеток Allium cepa L.// Физиология растений,1997,том 44,№ 3,с.385-391
4. Briskin D.P. Ca2+- translocating ATPase of the plant plasma membrane // Plant Physiol.1990, 94, 2:397-400.
5. Кондрашова М.Н., Лесогорова М.Н., Шноль С.Э. Метод определения неорганического фосфата по спектрам поглощения молибдатных комплексов в ультрафиолете// Биохимия,1965,30,567-572.
6. Кочетов Г.А. Практическое руководство по энзимологии. М.:1971.С.309-310.
7. Дуброво П.Н., Крылова В.В., Ливанова Г.И., Жизневская Г.Я, Измайлов С.Ф.// Физиология растений, 1992, том 39,вып.3,с.503-512.
8. Шибарова А.Н. Действие ионизирующего излучения в малой дозе на кинетические параметры работы Н+-АТФазы плазматических мембран клеток высшего растения
(Cucurbita pepo) // Тез.докл.III международной междисциплинарной конференции «НБИТТ-21», Петрозаводск,2004,С.37.
9. С.С Медведев // Физиология растений Санкт- Петербург,2004,С.145-152.
10. Авдонин П.В., Ткачук В.А. Рецепторы и внутриклеточный кальций. М. Наука, 1994, С.44-50.
11. Владимиров Ю.А., Ритов В.Б. Механизм работы Ca2+-АТФ-азы в мембранах саркоплазматического ретикулума // Биомембраны׃ Структура, функций, медицинские аспекты. Рига׃ Зинатне, 1981.С. 22-47.
12. Левицкий Д.О. Кальций и биологические мембраны. М.׃ Высш. шк., 1990
13. Левицкий Д.О. Кальций и биологические мембраны. М. Высш. шк., 1991. С. 124
14. Котык А.М., Яначек К.М. Мембранный транспорт. Изд. Москва 1980
15. Опритов В.А. Электричество в жизни растений и животных // Соровский Образовательный Журнал. 1996 №9. С. 40-46.
16. Опритов В.А. Электричество в жизни растений и животных // Соровский Образовательный Журнал. 1996 №9. С. 20-27
17. Болдырев А.А. Строение и функции биологических мембран. Знание М: 1987
18. Парсонс Д.С. Биологические мемебраны. М, Атомиздат 1978
19. Уалиханова Г.Ж. Өсімдіктер биотехнологиясы, Қазақ университеті 2001
20. Метлицкий Л.В., и др., Индуцирование у растении устойчивости к инфекционным болезням //Успехи соврем. Биологии. 1981 Т. 92
21. Билай В.И. Фузари: Киев «Наукова думка» 1977
22. Малюга А.А. Видовой состав и патогенность грибов рода Fuzarium вызывающих сухую гниль клубней картофеля в западной Сибири. Микалогия и фитопатология Т-37 Вып. 4 2003.
23. Сапко О.А., Утарбаева А.Ш., Кунаева Р.М. Активность ферментов фенольного обмена при вирусном заражении культивируемых in vitro тканей Solanum tuerosum // Изв. НАН РК. Сер. биол. и мед. 2002. №6. с. 117-128.
24. Дуброво П.Н., Крылова В.В., Ливанова Г.И., Жизневская Г.Я, Измайлов С.Ф. // Физиология растений, 1992, том 39,вып.3,с.503-512.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

БИОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ

Биохимия, биотехнология және өсімдіктер физиология кафедрасы

БІТІРУ ЖҰМЫСЫ

Саңырауқұлақпен залалданған картоптың қорғаныштық реакцияларына Са2+
-АТФ-аза ферментінің қатысы

Орындаушы:

IV курс студенті _____________________________Маллах ожаева Г.С.

Ғылыми жетекші:

Б.ғ.к., профессор:_________________________ ____Валиханова Г.Ж.

Б.ғ.к:_____________________________ ___________Манадилова А.М.

Норма бақылаушысы:_______________________ _Әкімбекова А.Б.

Қорғауға кафедра

меңгерушісімен жіберілді:_____________________Иващ енко Т.А.

б.ғ.д., профессор

Алматы 2007

РЕФЕРАТ

Бұл жұмыс М.А.Айтхожин атындағы молекулалық биология және
биохимия инстетунда табиғи қосылыстар знзималогиясы лабораториясында
орындалды.
Бітіру жұмысқа реферат, мазмұны, кіріспе, әдебиетке шолу,
объектілермен мен әдістемемелер,нәтижелер және оларды талқылау,
қорытынды, пайданылған әдебиеттер тізімі, 5 сурет кіреді.

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ

1.1. Са2+ -АТФ-азаның өсімдік клеткасындағы маңызы 5

1.2. Са2+- АТФ-аза ферментіне жалпы сипаттама беру 6
1.3. Fusarium solani саңырауқұлағының жалпы сипаттамасы 7

2. ЗЕРТТЕУ ОБЪЕКТІЛЕРІ МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕРІ
2.1. Зерттеу объектілері
10
2.2. Зерттеу әдістері
10

2.1.1.Сұйық ортада картоптың каллус клеткаларын өсіру
10

2.2.2. Fusarium solani саңырауқұлағын өсіру
11
2.2.3. Fusarium solani саңырауқұлағымен картоп түйіндерін
және сұйық ортада өсірілген каллус клеткаларын залалдау
12
2.2.4. Са 2+- АТФ-азаның активтілігін анықтау
12
2.2.5. Са2+- АТФ-азаға әсер ететін факторларды анықтау
әдістері
13
3. ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ МЕН ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ
3.1. Са 2+- АТФ-азаның активтілігіне Са 2+ иондары концентрациясының
және рН деңгейінің әсері
14
3.2. Картоптың каллус клеткаларын Fusarium solani саңырауқұлағы
залалдағанда Са 2+- АТФ-азаның активтілігіне әсері
17
3.3. Fusarium solani саңырауқұлағымен залалданған картоп
түйіндерінде
Са 2+- АТФ-азаның активтілігінің өзгеруі

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

КІРІСПЕ

Табиғаттағы өсімдіктер әртүрлі микроорганизмдердің арқасында
залалданып қауіпке ұшырайды. Сол сияқты, қазіргі кезде фузариоз проблемасы
ауылшаруашылық өсімдіктері үшін өте маңызды болып саналады.
Олар әртүрлі топырақта кездесетін спора түрінде сақталады. Ең көп
тараған және қатерлі Fusarium solani саңырауқұлағы болып табылады.
Негізінен инфекцмя споралары бар топырақ арқылы жұғады. Бұл ауру қыстық-
көктемдік кезңдегі картоп шығынының негізгі себебі болып саналады. Осы
ауру әсерінен сақтау кезеңінде шығын 20% дейін жетеді. Фузариоздық аурудың
зияндық әсері картоп түйіндерінің шығынымен ғана емес, инфекцияланған
түйіндерді себу кезінде өсімдіктердің өсуі тежеліп және ол өз кезегінде
түсімінің азаюына себеп болады. Ал инфекцияланған түйіндердің біреулері
өспей, дамымай қалады.
Осы мәселені шешудің бір көзі болып Fusarium туысына жататын
саңырауқұлақтардың әсеріне қарсы тұра алатын өсімдіктердің метаболизмін
зерттеу табылады. Осыған байланысты көптеген ғалымдар патоген мен өсімдік
арасындағы қатынасты зерттеуге көңіл аударуда.
Сонымен қатар картоптың патогенге тәуелді Са2+-АТФ-аза ферментін
зерттеу маңызды болып отыр. Бұл фермент картоп клеткасының әртүрлі
қорғаныштық реакцияларына қатысады.
Бұл жұмыстың мақсаты: Fusarium solani саңырауқұлағымен залалданған
картоп клеткаларында Са2+-АТФ-аза ферментінің қатысын зерттеу.
Мақсатқа байланысты туатын міндеттер:
1. Каллус клеткаларын агарланған қоректік ортада өсіру.
2. Картоп клеткаларын сұйық ортада өсіру.
3. Fusarium solani саңырауқұлағын өсіріп, әртүрлі картоп
сорттарын залалдау.
4. Fusarium solani саңырауқұлағымен залалдаған картоп
түйіндеріндегі және сұық отрада өсірілген клеткалардағы Са2+-
АТФ-аза ферментінің активтілігін анықтау.

I.ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ

1.1. Са2+ -АТФ-азаның өсімдік клеткасындағы маңызы

Табиғатта өсімдіктер көптеген патогенді микроорганизмдердің арқасында
қауіптілікке ұшырайды, бірақ соның өзінде көпшілік түріне қарсы тұра алады.
Патогенді микроорганизмдерге қарсы жауап ретінде өсімдіктер төтеп бере
әртүрлі индуцияланған төзімділік механизмдерін қосады. Осылардың
қатарында: оттегінің түзілуі, клетка қабығының қалындау (каллоза мен
лигниннің бөлінуі) фитоалексиндер синтезі, программаланған клеткалардың
өлуі, яғни жоғары сезімтал реакциясы гидролитикалық және транспорттық
ферменттердің босалуы. Төзімділік процесінде плазмалық мембрананың ең
негізгі ферменті Са2+ -АТФ-аза маңызды роль атқарады.
Cа2+ иондары өсімдік клеткаларында қалыпты жағдайында және әртүрлі
стрестік факторлар әсер еткенде (температураның төмендеуі, қуаншылық,
патогенез) реттегіш қызмет атқарады..1
Cа2+ ионы өсімдіктің өсу және даму процесінде маңызды роль атқаратын
бұрыннан белгілі. Cа2+ ионы Allium сера in vitro өсірілген клеткаларында
фитоалексиндер мен каллозалардың синтездейтін индукциясының екіншілік
мессенджерлік қызмет атқаратыны көрсетілген 2. Cа2+ мүмкін клеткаларды
элиситормен өңдегенде бастапқы кезеңінде клетка ішінде Cа2+
концентрациясы өсіп фитоиммундық жауапқа жағдай туғызады 3. Өсімдік
клеткасындағы Cа2+ ионының концентрациясының қалыпты жағдайда 10-7-М
шамасында болады. Соның сақталуы гомеостаздың өзгермеуіне жағдай
туғызады. Кальций концентрациясының цитоплазмада тұрақтылығы Cа2+ -ді
тасымалдайтын жүйесі арқасында жүзеге асады, ол артық иондардың клетканың
органеллаларына немесе клетка қабығына ауысуына тікелей қатысады. Осы
процесте плазммалеммамен, тонопластпен, эндоплазмалық ретикулуммен
байланысқан Cа2+-ді тасмалдайтын аденозинтрифосфатазалар (Са2+ АТФ-
азалар) маңызды роль атқарады4. Минорскийдің гипотезасы бойынша Cа2+
ионының көбеюі суықтың нәтижесінде орын алады. Сонымен қатар,
өсімдікке әртүрлі факторлар әсер еткенде Cа2+ ионының маңызды роль
атқарады. Мысалы: 2˚ С температурада Cа2+ ионының жүгері тамырына
сіңірілуі 20-25%- ға өседі. Жылу сүйгіш өсімдіктерде төмен
температураның әсері кальций бос иондалған формасында цитоплазмада
көбеюі анықталған, яғни Cа2+ ионының компартментациясның
өзгеруіне әкеледі. Нәтижесінде цитоплазманың қозғалысына және
субклеткалық құрылысына әсер етеді. Кальцийдің құрамына байланысты
өсімдіктер: кальциофильді, кальциофобты және нейтралды болып бөлінеді.
Бұршақ тұқымдасты, күнбағыс, картоп, капуста өсімдіктерінде кальцийдің
құрамы көп.Кальцийдің жетіспеушілігінен бірінші кезекте жас меристемалық
ұлпалар және тамыр жүйесі зардап шегеді. Мұндай кезде мембрананың
саңылауларының жұмысы нашарлайды, мембрананың транспорттау процесі
бұзылады, клетканың бөлінуі, созылуы және тамырдың жетілуі тежеледі.
Нәтижесінде жемістерде некроз пайда болады. Жапырақтардың түсі өзгеріп,
бірінші ұштары ағарып кейін қараяды. Бірақ кальцийдің жетіспеушілігі аз
байқалады. Себебі топырақ кальцийге бай.
Иондық баланста кальцийдің ролі өте күшті. Cа2+ иондары өсімдік
клеткаларын ионмен қамтамасыз ету барысында реттегіштік маңызы өте күшті.
Кальцийдің цитоплазмада реттелуі Cа2+ - каналы және Са2+- АТФ-
азаның активті транспортына байланысты болады. Кальций клеткалық
сигнализация процесі кезінде екіншілік делдалдық қызмет атқарады. 1980 жылы
Г.Расмуссеном Cа2+ ионың екіншілік месенджерлік қызмет атқаратыны туралы
айтты.1 Өсімдіктерде Cа – модульдейтін белоктар болып кальмодулин болып
табылады.

1.2. Са2+- АТФ-аза ферментіне жалпы сипатама беру

Клетка цитоплазмасындағы кальций иондарының концетрациясы 50-
100 нм (5·10-8-1·10-7 М). Осы концентрацияны кальций насосы- Са2+-
АТФ-аза ферменті тасмалдайды. Са2+- АТФ-аза ферменті клеткада
орналасуына, құрылысына және реттегіш қабілеттілігіне байланысты
бірнеше топқа бөлінеді. Бірақ бұл ферментердің барлығы кальций
иондарын клетка ішілік сұйықтықтан клетканың сыртқы сұйықтығына
тасмалдайды. АТФаза гидролизіндегі энерияны пайдалана отырып
цитоплазмада кальций ионының төменгі концентрациясын сақтайды.
Бұл процесс клеткалық мембранадан кальций иондрының өткізгіштігін
реттейді және клеткаға кіріп, бұл иондар клетка ішілік
процестердің активтенуіне әсер етеді. Са2+- АТФ-азалар цитоплазмалық
мебрананың және клетка ішілік мембрана құрамына еніп
қасиетіне байланысты
өзара бөлінеді. Са2+- АТФ –аза мономерлі белок болып табылады, яғни
бір полипептидтік тізбектен құралады, бірақ молекулалық
салмағына байанысты бір-бірінен айырмашылығы бар.Саркоплазмалық
ретикулум Са2+- АТФ-аза ферментінің молекулалық массасы 108 кД, ал
плазмалық Са2+- АТФ-аза ферментінің молекулалық массасы 120 кД.
Кальций ионының транспорты тік ішек клеткасында және бұлшақет
ұлпаларында жақсы зерттелген. Са2+- АТФ-азаның әсер ету механизмі:
Е1+АТФ↔ Е1-АТФ
Е1-АТФ+2Са2+ ↔ Е1+АТФ- Са2
Е1-АТФ- Са2 ↔ Е1~Р- Са2 +АДФ
Е2~Р- Са2 ↔ Е1-Р- Са2

Мg
Е2~Р~Са2 ↔ Е1-фосфат- 2Са2+
E2↔ Е1
Е1 – микросомның сыртқы бетінде орналасқан
E2 ­ микросоманың ішкі жағында орналасқан. Са2+ - ға
тәуелді АТФазаның активациясы үшін фосфолипидтер мен магний иондары
қажет. Бірақ магний соңғы кезеңінде тікелей фосфатазды реация үшін
қажет.
1.3. Fusarium туысына сипаттама
Fusarium туысындағы саңырауқұлақтар табиғатына кең таралған
және олардың көбі сапрофитті болып келеді. Бірақ кейбір жағдайда
олар паразитті болуы мүмкін. Олар көбіне ауыл шаруашылық
өсімдіктерін зақымдайды 1.
Топырақ Fusarium туысына жататын түрлердің табиғи
таралған ортасы болып саналады 1. Топырақта Fusarium активті
формада болады, өсімдіктің әр түрлі қалдықтарында, ризосферада және
тамырдың үстіңгі жағында өседі. Бұл түрге жататын саңырауқұлақтар
ішінде ризосфералық және тамырмекенділер көп кездеседі. Өсімдіксіз
топырақта олардың саны өте аз, себебі олар басқа саңырауқұлақтар
және бактериялардың бөлген антибиотиктері мен литикалық ферменттеріне
өте сезімтал келеді.
Олар қоректік орта, яғни көмірсутектің көп мөлшері бар жерде
жақсы өседі. Бұл саңырауқұлақтар факультативті анаэробты болып
келеді. Көптеген түрлері pH мағынасының үлкен ауытқуларында да өсе
алады. Сонымен қатар олар өсу барысында ортаның pH – ын өзгертуі
қышқылдатуы немесе сілтіденуі мүмкін. Фузариум мезофильді
саңырауқұлақтары болып есептеледі, оптимум температура 18-24-28С0. Ал
температураның және рН – ың орталық көрсеткіштері шекті
мағыналарында спора түзу және кейбір арнайы метаболиттердің синтезі
жүреді.
Конидиялық спора түзу Fusarium түрлерінде морфологиялық және
спораны түзу әдістері жағынан әр түрлі болады. Макрокондиялардың
морфологиялық сәйкестік белгісі оның бір немесе екі ұшындағы
сүйірленіп келуінде, аяқшалардың болуында, төменгі бөлігіндегі сарғыш
секілді өсіндінің болуында.
Макроплидиялардың спорадохияларда және плонноттарда, мейелилерде,
конидияносецтерде түзілуі мүмкін. Fusarium түрінің кейбіреулерінде
канидиялар кәртейген кезде бөлек клеткаларға бөлініп, клетка қабығы
қалыңдаған хламидоспоралар түзеді. Орта жағдай оптимальды болғанда
конидиялық спара түзу үлкен қарқынмен жүреді. Бұл түрдің сәйкес
ортаға көптеп көбеюіне алып келеді.
Макроконидиялар элипс тәріздес бүгілген болып келеді. Көптеген
түрлеріне сәйкестік қасиет - жоғарғы клетканың біркелкі жіңішкеруі.
7
Әр түрге жататын макроконидиялар бөліктерінің саны 3 тен 5,
сирек 5 тен 7 дейін болуы мүмкін. Макрокомидиялар мен гидатердің
сырты көбіне боялмаған болып келеді.
Сонымен қатар көбею және өмірін сақтап қалу маңыздылығында
Fusarium кейбір түрлерінде микроконидиялар түзіледі. Олардың бөліну
саны 0-1 болады.
Фузарий мицелилері де көп түрлі болып келеді. Оның
дифференциясы әр түрлерде, өсіру әдісіне және өсіру жасына
байланысты болады.7
Жоғарыда айтылғандай, бұл саңырауқұлақ фузариоз ауруын тудырады,
яғни өсімдіктің клеткаларының құрылысын немесе сол клеткаға әсер
ететін токсиндер, сол сияқты клетканың ядролық ақпаратын бұзады.
Соның ішінде клетка құрылымын бұзып, яғни өсімдік клеткасының
мембранасын ерітіп, ішке кіргеннен ауру туғызады. Осындай
механизммен зақымдайтын Fusarium solani болып келеді. Ол клетка
қабығын бұзу үшін көптеген ферменттер синтездейді. Мысалы:
пектиназа, эндотемигалактуреназалар т.б

Fusarium solani конидиялары.

.

1 сурет

Fusarium solani туғызатын шірік. Саңырауқұлақтар тудыратын
аурулар өсімдіктер және картоп түйінддерінде кең тарадған. Картоптың
ауру тудырғыштарының түрлік құрамы, таралуы және зияндылығы,
топырақтық – климаттық ерекшеліктерге, агротехниканың деңгейіне және
картопты өңдеу технологиясына байланысты болады. Ауаның және
топырақтың жазғы жоғарғы температурасы, ылғалдылықтың жеткіліксіз
болуы, әлсіз желдер, ауаның және топырақтың температурасының
кенеттен түсуі, саңырауқұлақтар тудыратын аурулардың дамуына себеп
болады. Оған фитофториоз, ризоктониоз, жәй порша, құрғақ шірік
және олардың аралас инфекциялары жатады 1.
Құрғақ фузориялық шірік - ең көп таралған және зиянды картоп
ауруы. Ол сақтау негізінде дамиды. Құрғақ шірік тудырушылары
тілімдер мен жаралардан енеді. Әсіресе ол механикалық жинауда және
сақтау орнындағы температураның тез түсуі кезінде көп болады. Ауру
түйіндерде қоңырлау - ашық дақ, кішкене ішке қарай түскеннен
басталып және түйіндердің жабынды ұлпасының әжімделуімен жалғасады.
Түйіндегі дақтың астындағы жемісті бөлік үгімшелі, құрғақ және
қышқыл қоңыр түсті болады. Зақымданған ұлпада бос кеңістік пайда
болып, ақ, сары және қызыл түсті саңырауқұлақ мицелилерімен толады.
Ылғалды болғанда түйін сулы консистенцияға ие болады. Ал құрғақ
жағдайда түйіндер әжімделген қабықпен жабылған мумияға айналады. 1
Сақтау кезіндегі құрғақ шіріктен шығатын шығын 15-30 % болады.
Ауру түйіндер өсудің баяулауы және вегетациясы кезіндегі алдын ала
салудың себебі болып саналады. Қорытындысында өнім алу 12 % және
одан да көпке төмендейді. Ауру түйіндерінің ұрпақтары сырттай сау
болса да, оларды сақтауда құрғақ шірікті түйіндер пайызы жоғары
болып келеді.
Соған байланысты көптеген ғалымдар өсімдік және патоген
арасындағы әсерлесудің молекулалық механизміне көп көңіл бөлуде.
Сонымен қатар көптеген ферменттік жүйелердің активтенуімен, соның
ішінде Са2+ - АТФ-аза ферментінің активтенуін зерттейді.

2. ЗЕРТТЕУ ОБЪКТІЛЕРІ ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ

2.1. Зерттеу объектілері
Зерттеу объектісі ретінде Тамаша және Санта картоп сорттарының
каллус клеталары мен картоп түйіндері алынды. Тамаша Fusarium solani
саңырауқұлағына төзімді сорт, ал Санта сезімтал сорт болып табылады.
Каллус клеткалары агарланған және сұйық қоректік орталарында өсірілді.
Сонымен қартар, зерттеу объектісі ретінде Fusarium solani саңырауқұлағы
өсіріліп пайдаланылды.

2. Зерттеу әдістері
2.2.1. Каллус клеткаларын алу және өсіру.
Мурасиге-Скуг қатты агарланған қоректік ортасы(гл)
Макро және микро тұздары (орта Мурасига Скуг дайын ұнтақ) 4,4 г.
Сахароза 30 г, Казеин гидролизаты 2 г,Мезоинозит ерітіндісі 10 мл,Гормондар
(2,4 Д) және кинетин ,Агар 7,2 г.
Каллус клеткаларын шығару үшін эксплант ретінде пробиркалық екі
картоп сортының өсімдіктерінің сабақ кесінділері алынды да,
агарланған Мурасиге- Скуг қоректік ортасы құйылған Петри
табақшаларына отырғызылды. Жарық бөлмеде температурасы 25-27˚С
өсірілді.
Каллус клеткаларын пробиркалық картоп өсімдіктерінің сабағынан кесіп алып,
петри табақшасындағы агарланған қоректік ортаға отырғызамыз. Тамаша сорты
2,4­Д (0,8 мл) гормоны бар агарланған қоретік ортада өседі. Ал Санта
сорты Д1 к-0,5 (кинетин 1мл) гормоны бар қоректік ортада өсіріледі. Бұл
клеткаларға жарық жақсы түсуіне байланысты қарқынды өседі. Әр апта сайын
жаңа қоректік ортаға егіп отыру қажет.

Сұйық ортада клеткаларды өсіру.
Каллусогенез процесі жүріп өсіп шыққан, каллустар Мурасиге-Скуг сұйық
қоректік ортасына әр апта сайын отырғызылды. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Картоптың (ісік) рак ауруы
Картоптың голландық өсіру технологиясы
АТФ банкінің несиелеу жүйесі
Бидайдың плазматикалық мембранасындағы Н+АТФ-азаның активтілігін анықтау
АТФ банк
«АТФ Банк» АҚ туралы
«АТФ Банк» АҚ
АТФ банк туралы
Бидай алейрон қабаттарындағы альдегидоксидаза ферментінің гормондар арқылы реттелуін зерттеу
Абайдың исламиятқа қатысы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь