Бие сүтінің химиялық құрамы

Кіріспе

1. Әдебиттерге шолу 6.19
1.1 Бие сүтінің химиялық құрамы 6.14
1.2 Қымыздың химиялық құрамы 15.17
1.3 Бие сүтінің және қымыздың емдік қасиеті 20.36

2. Зерттеу материалдары мен әдістері
2.1 Зерттеу материалдары 20
2.2 Зерттеу әдістері 21
2.2.1 Бие сүті және қымыздың физико . химиялық көрсеткіштерін анықтау әдістері 22.23
• майлылығы
• белок
• көмірсу
• қышқылдығы
• тығыздығы
2.2.2 Бие сүтінің ферменттік өнімнен сүт қышқылы бактерияларын бөліп алу 24.32
2.2.3 Антогонистік қасиеттерін зерттеу әдістері 33.36

3 Өзіндік зерттеу жұмыстарының нәтижелері және
оны талқылау 37.41
3.1 Бие сүті және қымыздың физико . химиялық көрсеткіштері 37
3.2 Бие сүтінің ферменттік өнімінен бөлініп алынған сүт қышқылы бактерияларын айқындау 38.40
3.3 Антагонистік қасиетерін зерттеу 41

Қорытынды 42.43

Қолданылған әдебиеттер 44.47
Соңғы кезде Қазақстанда өнеркәсіп шикізаттарын өндіру мен қатар ауыл шаруашылық секторын дамыту туралы шаралар қолға алына бастады. Әртүрлі тағамдық заттардың ішінде сүттің және одан жасалған тағамдардың адам тіршілігі үшін маңызы өте зор. Бір жағынан сүт адам организіміне қажетті алмаспайтын аминқышқылдары мен құнды белоктардың негізгі көзінің бірі болып табылса, екіншіден, бұл заттардың тамақтану рацимонында жетіспеушілігі организімнің өсіп дамуына кері әсер етіп, әртүрлі ауруларға соғуы мүмкін.
Сондықтан бие сүтінің химиялық құрамын оның физико-химиялық көрсеткіштерін зерттеу бие сүтінің тағамдық және биологиялық құндылығын анықтайды. Біздің елде бие сүтінен оның ферменттік өнімі қымызды өңдейді. Ферменттену процесі кезінде бие сүтінің химиялық құрамы өзгеріске ұшырайды. Бұл биохимиялық өзгерістер сүт қышқылы бактерияларының әсерінен жүреді. Содықтан ферменттік процестерді жүргізетін сүт қышқылы бактерияларын қымыздан бөліп алып, олардың физиоло-биохимиялық, антагонистік қасиеттерін анықтап, бие сүтіндегі ферментативтік процестерді ретттеуге болады. осыдан организмге пайдалы өнімнің технологиясына нұсқау жазуға болады.
Жүмыстың мақсаты: бие сүтінің ферменттік өнімінен сүт қышқылды бактерияларын бөліп алып, айқындап, қасиеттерін анықтау.
Бұл мақсатқа жету үшін төмендегідей міндеттер қойылады:
• Бие сүтінің және қымыздың физика – химиялық көрсеткіштерін анықтау.
• Сүт қышқылды бактерияларды бөліп алу.
• Физиолого- биохимиялық қасиеттерін анықтау.
• Антагонистік қасиеттерін анықтау.
1. Robert Mcl.Whithey, I.R.Brunner,K.E.Ebner et al Nomenclature of the Proteins of Cow s Milk tourth revision Lounal of Dairu Science,1976 г, vol 59, No 5, pp 795-815
2. Сеитов З.С., Дүйсембаев К.И., Хасенов А.Н., Чурепанова В.И.,
Беолокобыленко В.Т.,Кумыс. Шубат . Алма-Аты\а 1979 г. 204 с.
3. Курмашина М.Т. Характеристика казахстанского кумыса-Изд. Ан КазССР Сер. Микробиол,1949 г.
4. Инихова Г.С. Химия молока имолочных продуктов Петербург,1922.
5. Барақбаев Б. Сүт және сүт тағамдары Флмаиы, Қайнар,1989 г.
6. Кадырова Р.Х. Жангабылов А.К.,Национальные продукты в лечебном питании, Алма-Ата ,1981г.
7. Сейтов З.С., Токтамысова А.Б.,Сыманова К.Ж., Алмагамбетова А.А. Белки молока и их аманокислотный состав. “ Пищевая технология и сервис “ №8,67-73.
8. Сейтов З.С., Тактамысова А.Б., Серикбаева А.Д.,Биотехнология кумыса из сухого порошка саумала. “ Пищевая технология и сервис “ №8, сс. 56-61
9. Сайген И.А. Кабылье молоко его использование для кумысолечения. М. 1967 г.
10. Дарманьян Е.Б. Структурные превращения сывороточного белка в растворах при высокого и низкотемпературном и микробиология. 1997 г. Т-33, №2 стр 183-187.
11. Шорманов Т.Ш., Жангабылов А.К.Лечебные свойсива кумыса и шубата.Алма-Ата, « Ғылым », 1991г.
12. Каппо С. Paritcation and separation of multiple forms of loctophorin form
bovinemilk whey and their immunologicai and eiectrophoretic properties Idairy Sce7 1989 г.
13. Твердохлеб Г.В., Диланян З.Х., Чекулаева Л.В., Шилер Г.Г. Технология молока и молочных продуктов. М.ИВ“Агропромиздат” 1991 г.
14. Инихов Г.С., Брио Н.Г. Методы анализа молока и молочных продуктов Справочное руководства –М Пищевая промышленность, 1971 г.
15. Инихов Г.С. Биохимия молока.
16. Сиргист А.В. Кумыс и основа кумысолечения. Свердловск, 1947 г.
17. Хохоо Д.Пути повышения промышленного производства кумыса и улучшения его товарных свойств в условиях Монгольской Народной Республики. Автореф – кандидат биологических наук , 1978 г.
18. Одицова А.Н. Физико-химические свойства жира кобыльего молока- Коневодство, 1954 г .
19. Дүйсембаев К.И. Исследование аминокислотного состава и электрофоретических состав кобыльего молока, используем ого для
приготовления кумыс. Автореф кандидат биологических . наук Алма-Ата ,1968
20. Глазачев В.В. Технология кисломолочных продуктов , М.,1974 г.
21. Горяев м.И. , Шафиева Л.К. , Денисова л.Г. Жирнокислотный состав жира кабельего молока и кумыса – Молочная промышленности
22. Берлин П.ю: Свойства и применения кумыса –Молочная промышленность, 1961г.
23. Берлин П.Ю. Лечебно-профилактическая значение кумыса –В ки : Труд 1 конференции по молочному коневодству и кумысоделению М., 1960 г. с 17-19.
24. Давидов Р.Б. Молоко и молочное дело М., 1964 г.
25. Соколовский В.П. Иольфсоне Г.Г. Лищевая и лечебная ценность молока и молочных продуктов М., 1968г.
26. Толмачева Е.А. Кумыс М., 1960 г.10 с
27. Гриценко Т.Т. Способность микрофлоры кумыса к биосинтезу витамина В12 –Доклад ТСХФ,1963 г
28. Дүйсембаев К.И., Сейтов З.С. , Хасенов А.Н. и др. Кумыс . Алма-Ата,1968 г.
29. Барминцев Ю.Н. Кошевников В.С. , Нечаев И.Н. и др. Продуктивное коневодство М., 1980 г., 207 с
30. Кирюхин Р.А. Микроэлементы в кормах и кумызе –Коневодство,1959
31. Viirev D.E., Siwthers R.D.6 Hehdricks D.G76 Brent B.E.Compsition of colostum of Hatling mares. –Aff Soc it Sci,1969 г.
32. Westhaff D.C. Heating milk tor microhiol destruction a histonicol outlihe and update –I.A.Tood Protection,1978
33. Ragosa M., Sharpe M. An approach to the classitication of the Lactobacilli-I.Appl Bacteriol, 1959 г.
34. Muller H.K. Mineral content of fiood serum and colosrum of thoughred mares-Vet Bull Weybvidge,1969 г.
35. Халдина Т.Ф. О микрофлоре кумыса и технологии его приготовления Автореферат кандидата биологических наук М.,1946
36. Науменков А., Лебедева А.Ф. Содержание жира в молоке кабыл – коневодство и конный спорт , 1966 г.
37. Банникова Л.А. Селекция молокислых бактерий и их применения в молочной промышленности М., 1975 г .
38. Богданова В.М. , Банникова Л.А. Подбор молочнокислых бактерий для производство молочнокислых продуктов –Молочнокислая промышленность, 1957 г.
39. Инихов Г.С. Брио Н.Г. Методы анализа молоки и молочных продуктов –Справочное руководство –М: Пищевая промышленность, 1971 г.
40. Ласкин Д. О биологической ценности молока кабылец- Молочная промышленность,1958 г.
41. Шигаева М.Х., Оспанова М.Ш. Микраджора национальных кисломолочных продуктов. Алма-Ата “Наука” 1983 г.
42. Сеитов З.С. Патент Республики Казахстан № 330, 1996 г. Способ приготовления кумыса “Казахстан”
43. Зайковский я.С. Химия и физика молока и молочных продуктов.
44. Сеитов З.С. Предворительный патент Республики Казахстан №3819 Способ получение сухого порошка саумала.
45. Сеитов З.С.,Токтамысова А.Б. Патент Республики Казахстан №8482 Способ получения сгущенного кумыса
46. Шарманов Т.Ш., Серветник –Чалая Г.К. Основные пищевые компоненты биологическая и пещевая ценность национальных молочных продуктов.Алма-Ата 1981г.
47. Урбисинов Ж.К. Пищевая и биологическая ценность традиционно местных молочных продуктов. Кондилатская диссертация Алма-Ата,1992г.
48. Хандак Р.Н., Гудков А.В. Выделения и идентификация молочных палочек –актогонистов масляноксилых бактерий группы химической палочки. Тр. ВНИИ маслодельной и сыродельной промышленности М.,1973 г. с3-7
49. Махан К.Ч.ү Миклофлора кумса Взаимоотношения микрооргонизмов кумыса –Научный доклад высшей школы Сер. Биологических наук, 1961г.
50. Пятницына И.Н. выделения молочнокислых стрептококков и их своиства-тр. ИНИМИ, 1968 г.
51. Сухова Т.С. Влияние мезофильных молочнокислых бактерии на различные кишечной палочки в молокеалая промышленность,1971 г.
52. Горовец –Вловова Л.М. Вопросу о приготовлении кумыса лабороиорным способом, № 8, 13-15 с
53. Егорова А.С. , Барабаева И.Т., Грушина В.А. Влияние начального рН среды на рост Slactis биолсмести тезина –Антебиотоко, 1976г.
54. Чомаков Х. Исследования видового состава малочнокислых бактерий мангольского кумыса. Молочная промышленность, 1966 г.
55. Тен-Казарьян С.Ш. , Диланян З.Х., Сагоян А.С. Биосинтез диацетила молочнокислыми бактериями –Прикладная биохимия и микробиология, 1972 г.
56. Королева Н.С. Техническая микробиология кисломолочных продуктов. М., 1966 г.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. Әдебиттерге шолу ... Бие ... ... ... ... ... ... ... ... Бие ... және ... емдік қасиеті ... ... ... мен ... Зерттеу материалдары ... ... ... ... Бие сүті және ... ...... ... ... әдістері
22-23
• майлылығы
• белок
• көмірсу
• қышқылдығы
• тығыздығы
2. Бие сүтінің ферменттік ... сүт ... ... бөліп алу
24-32
2.2.3 Антогонистік қасиеттерін зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... Бие сүті және ... ...... ... ... Бие сүтінің ферменттік өнімінен ... ... сүт ... ... ... ... ... зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... шикізаттарын өндіру мен қатар ауыл
шаруашылық секторын дамыту туралы шаралар ... ... ... ... ... ішінде сүттің және одан жасалған ... ... үшін ... өте зор. Бір ... сүт адам ... ... ... мен құнды белоктардың негізгі көзінің бірі болып
табылса, екіншіден, бұл заттардың ... ... ... өсіп дамуына кері әсер етіп, әртүрлі ауруларға ... ... бие ... ... ... оның ... ... бие сүтінің тағамдық және ... ... ... елде бие ... оның ... ... қымызды өңдейді.
Ферменттену процесі кезінде бие сүтінің химиялық құрамы ... Бұл ... ... сүт ... бактерияларының әсерінен
жүреді. Содықтан ферменттік процестерді ... сүт ... ... бөліп алып, олардың физиоло-биохимиялық,
антагонистік қасиеттерін анықтап, бие ... ... ... ... ... организмге пайдалы өнімнің технологиясына нұсқау
жазуға болады.
Жүмыстың мақсаты: бие сүтінің ферменттік ... сүт ... ... ... ... ... ... мақсатқа жету үшін төмендегідей міндеттер қойылады:
• Бие сүтінің және қымыздың физика – химиялық ... Сүт ... ... ... алу.
• Физиолого- биохимиялық қасиеттерін анықтау.
• Антагонистік қасиеттерін анықтау.
ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1.1 Бие сүтінің ... ... ... ... ... ... ... кезеңдегі өзекті
мәселелердің бірі боліп табылады. Сүт биологиялық сұйықтық ... ... яғни сүт ... ... Жануарладың
тұқымқуалаушылық қасиеттеріне байланысты сүттің физикалық – химиялық және
биологиялық қасиеттерін анықтайтын белгілі бір химиялық құрамы болады. ... ... ... ... ... ... оның ... құрамының
ерекшелігімен түсіндіріледі. Сүтқоректілердің барлық заттар түрлерінің
сүтінде жас ұрпақтың өсіп дамуына қажет ... ... бар. ... ... мен қасиеттері жануарлар түріне байланысты ерекшеленеді.
Сүттің химиялық құрамы мен қасиеттері өте күрделі. Жаңа ... ... ... сүт ... 260-қа жуық ... заттар
табылған [2]. Сиыр және ... шикі ... ... ... ... келтірілген.
Кесте 1 Шикі сүттің химиялық құрамы
|Сүттің құрам бөліктері |Сүт, ... |
| |Бие ... ... г |89.9 |87.5 ... ... ,г |10.1 |12.5 ... г |2.1 |3.3 ... ... казеин |1.1 |2.7 ... ... |6.7 |0.6 ... емес ... ... г |- |0.1 ... |1.0 |3.8 ... ішінде: үшглицериндер |- |3.7 ... ... |- |0.1 ... |6.7 |4.7 ... ... г |0.3 |0.7 ... ... негізгі құрам бөліктері келтірілген. Көрсетілген белоктық
заттардан басқа сүт ... ... бар. ... ... ... ... эстеразалар (липаза және басқалар),
амилазалар, ксантиноксидазалар,рибонуклеазалар, лизоцим және т.б.
Сүттің ... ... ... Оның ... ... ... майы
үшглицеридтермен қатар, үшглицеридтердің сатылы гидролизы немесе ... ... ... ... ... бар. Олар ... бос май ... бірге сүттің май түйіршіктерінің мембраналарының
тұрақтылығын түзетуде ерекше роль атқарады. [3].
Бие сүтінің ... ... 1922 ... ... ... [4]. ... кезде осы заттар туралы көптеген ... ... бие ... физикалық-химиялық қасиеттері мен оның ... ... ... жөнініде ғылыми бір- бірініе қарама - ... бар. ... ... ... ... факторларға, соның ішінде
биохимиялық әдістердің дәлдігіне байланысты.
Бие сүтінің басқа ... ... ... біріншіден,
химиялық құрамы өте ерекше, екіншіден, оның өте жоғары емдік қасиеті ... ... ... бір ... ана сүті жоқ ... жағдайда бие
сүтін балаларды қоректендіруге пайдаланған. Себебі, бие сүтінде ... ... ми ... ... әсер ... ... ... ,
аминқанттары ) көп кездеседі. Хельсинки университетенің ғалымдарының
тұжырымы ... сиыр ... ... ұйқы ... ... ... заттарының бар екенін анықтап, олар инсулин гормонының түзілуін
өзгертіп, өте қауіпті ауру тудыратын, оның үстіне жас ... ... ... ұшырататыны дәлелденген [5,6].
Әрбір жануардың ағзасында өзінің генетикалық ... ... ... ... өсуіне арналған әртүрлі химиялық құрамды сүт синтезделеді.
Мысалы, күйіс қайырушылардың сүтінде, ұлтабарда тез үйып басқа ... ... оңай ... казеин көп кездеседі. Ал бие сүтінде
құлындардың тез өсуіне қажет, ең оңай ... ... көп ... ... тағамдық сапасы оның құрамында белок, май, көмірсу
болуымен ғана емес ... ... ... де ... ... ... бойынша витаминдердің мөлшері мынандай: С витамині 8.9 –
33.3 мг/100г өнімінде, В1 ... 291-454 мг/л, В2 ... ... В3 витамині – 229 мкг/л дейін кездеседі [1, 2, ... ... ... ... ... ... келесі
көрсеткіштермен сипатталады: калий –64 мг, кальций – 89 мг, ... 9 ... – 54 мг 100 г ... ... – 1.4 мкг, ... – 61 мкг, ... 2.9 мкг, мыс – 22мкг 100 г ... сүтінде жалпы минералдық қосылыстардың жалпы мөлшері сиыр сүтіне
қарағанда екі есе ... ... бие сүті ... ... ... ... және УФ – ... потенциометрлік титрлеу, рефрактометрия,
поляриметрия әдістерімен сарысу ... ... ... ... ... ... ... молекуласының құрылымының
өзгеретіндігі анықталды (полярлы функционалды ... және ... ... ішкі молекула аралық әсерлесулер дәоежесінің
өзгеруі, жаңа тұрақты конформацияның қалыптасуы) [10].
Сүттің химиялық құрамы ... ... және ... ... ... мен ... жеке ерекшеліктеріне байланысты болады. Лактация кезінде
сүт құрамында лактоза және күл ... ... ... ... ... ... және ... мөлшері жоғарылайды, С- витаминінің
концентрациясы артады. Аскарбин ... ... ... жануарлар
тобына тән, бірақ оның ең көп мөлшері бие ... ... ... сүт тәрізді ақ – сұрғылт түсі бар, біркелкі газдалған, шайқалған
кезде көбік түзетін, ... иісі мен дәмі бар ... ... авторлардың
мәліметтері бойынша қымыздың қышқылдығы ашу кезінде 100-129 0 Т-ге ... ... ... 0.5 –2.5% ... ... ... Ашу ... этил спиртінің, диацетил, ... және ... ... дәмдік және ароматтық ... ... ... ... газының түзілуі жүреді.
Бие сүтінде жалпы белок мөлшері шамамен 2 % , бірақ әдебиетте бұдан да
төмен немесе ... ... ... Қымыз белоктарында 18
аминқышқылы табылған. Піскен қымызда ... ... ... жаңа ... ... әлдеқайда жоғары.
Қымыздың ашу және жетілу процесінде сүттің белоктары полипептидке дейін
ыдырайды. Осының нәтижесінде казеиннің, (- ... және ... ... ... ... ал ... бос ... -
әсіресе лизин, триптофан және метионин мөлшері көбейеді. Қымыздың пісіп
жетілуі кезінде аминқышқылдар мен ... ... ... ... және емдік қасиетін арттырады.
Бие сүтінде және қымызда май мөлшері – 1.5-1.9%. ... ... ... қату ... ... йод саны 80-100 – ге
аралығында болады.
Қымыздың құрамында протеаза, ... ... ... ... дегирогеназа ферменттері табылған [7].
Ғылыми мағлұматтар бойынша қымыздың құрамында витаминдер де кездеседі:
1 л қымыздағы витамин мөлшері:
|1. ... А және ... |0.9-6.9 мг ... Витамин С (аскорбин қышқылы) |91-157 мг ... ... В1 ... |194-154 мкг ... Витамин В2 (рибофлавин) |257-416 мкг ... ... В12 ... | ... мкг ... ... РР ... ... ) |299-1060 мкг ... ... ... ... ... ... ... мөлшері өзгереді. Ол
туралы авторлардың айтуы ... ... ... ... ... ... көбейеді, рибофлавин және фоль қышқылының мөлшері ... ... ... ... ... ... ... мөлшері
қымыз ашытқысының микроорганизмдері витаминді қажет етсе, ... ... ... ... өздері синтездейді [2,11].
Микроорганизмдерден басқа ашу процесінде сүттің құрамы, қымыз ... және ... да ... ... зор. ... ... бір – ... сәйкес еместігі ... ... ... ... ... толық витамин комплекстері табылған.
Болашақта қымыздың дәмдік және емдік қасиетін ... үшін ... ... ... және жаңа технологияларды дұрыс пайдалану керек.
Айтылған әдеби мәліметтер бие сүті мен қымыздың химиялық құрамы ... ... ... ... ... ... 1970 жылға
дейін жүргізілген. Ол кезде ғылымда қазіргі ... жаңа ... онша ... ... Осыған байланысты бие сүтінің және ... ... ... ... және ... ... ... одан әрі жалғастырылуда [1].
Бие сүтінің химиялық құрамын ең бірінші Г.С. Инихов 1922 ... ... ... бұл өнім өте ... ... Оның ... ... қасиеті монографиялық жұмыстарда, көптеген мақалаларда ... ... ... ... олардың әртүрлі компаненттерінің
құрамы көбінесе мәліметтерде өзгеше болып келеді.
Бұл малдардың ... ... ... ... ... жағдайына,
географялық аудандардың айырмашығылығына және т.б. пайдаланылған әдістердің
сезімталдылығы мен түсіндіріледі.
Бие сүті – ақ ... ... рең ... ... дәмі ... иісі бар, реакциясы әлсіз сілтілі немесе нейтралды (рН 6-7) .
Жаңа сауылған сүттің қышқылдығы –7 ... ... (0Т), ... – 1.39-
1.52 сантипуаз, үстіңгі тартылуы-52.2 –56.0 дин/см., ағымдылығы 66.2 ... ... ... ... сиыр ... ... белок, май және
қант сүті болып табылады. Бірақ ол химияляқ құрамы мен ... ... ... өте ... Оның ... ... 1.2 : 1 болып келетін
казеин мен сарысу белоктары бар, оларда 1.8 – ден 2.2-ге ... ... ... мен сарысудың фракциондық құрамы әртүрлі.
К.И. Дүйсенбаев 1968 жылы фракцияны 7 бөлімнен тұратынын көрсетті:
Бір – ... ( және (, ... -( және ... –γ ... ... 46.2 % ... басқа фракциядан ерекше болып келетін ( казеин,
өйткені онда ... ... ... туғызатын көмірсу құрамы өте
жоғары. Сарысу белоктарында авторлар 9 фракцияны белгілейді:
3- ... ... ( - ... ( - ... ... ... ... қатынаста ( - лактоглобулин (42.5%) және ( - лактоальбумин
(36.1%) басым болады.
Бие сүтінде сиыр ... ... ... ... аминқышқылдарының жалпы мөлшері 40-43 %.
Алмастырылмайтындардың ішінде көп мөлшерде фенилаланин, ... ... ... ... ... ішінде көп мөп мөлшерде ... ... ... ... және ... құрайды.
Кесте 2 Бие ... ... ... ... ... 100г /|
|аминқышқылдары ... ... |мг ... |102 ... |140 ... |117 ... |135 ... |174 ... қышқылы |181 ... |185 ... |56 ... |65 ... ... |298 ... |108 ... |116 ... |31 ... |114 ... |233 ... |43 ... ... ... түрінде болып келеді, оның құрамына (6.7-7.2% )
қарай бие сүті басқа малдардың сүтінен басымырақ ... ... ... ол ( және ( ... болады. Оның екі формасында поляризация
жазықтығын оңға айналдырады. Лактозаның сахарозаға қарағанда дәмі ... ... ... ... қышқылдар мен энзимдердің әсерінен лактоза (-
галлактозаға және d – глюкозаға ... Аз ... ... ... ... бие ... құрамына майлар, фосфоридтер және стерилдер
кіреді. Май, май ... ... олар ... ... массада
болады. Олар тез гидролизденеді, сондықтан олар организмге жақсы сіңеді.
Қышқылдық сапасына қарай бие сүтінің майы сиыр ... ... ... ... ... ... айырмашылық бар. Онда көп мөлшерде
төмен молекулярлы қышқылдар (С4:0 – С10.0) ... ... аз ... және ... ... ... молекулярлы қышқылдар бар
[18,19,20,21].
Бие сүтінің еру температурасы (18.5-28.6 0) және суу температурасы (-
100- тан - ... қа ... ... ... ... Еру және ... ... қанықпаған май қышқылдарының болуына байланысты: олардың
мөлшері неғұрлым жоғары болса, соғұрлым еру және суу нүктелері ... ... ... ... жақсарады [2].
Майдың йодтық саны айтарлықтай жоғары (101), ол ... ... ... май ... ... ... ... олеин
қышқылы) .
Май қышқылдарында айтарлықтай орын алатын леноль және ... ... ... май ... Олар ... тез ... және де
витаминдік қасиеттері бар және ... ... ... Бұл ... адам ... синтезделінбейді және олар тек
тамақпен бірге түседі.
П.Ю. ... ... ... ... ... тағы бір ... ... дейді – ол туберкулез бактерияларының көбейуін тоқтатады.
Жартылай ... май ... ... ... тоқтататыны
белгілі, басқа малдардың майына қарағанда, бие сүті ... ... ... көп ... орай май ... дәм ... ... отырып, оның емдік
қасиеттерін жақсартады.
Бие сүтінің тағамдық бағалылығы құрамында тек қана ... ... ... ғана ... ... – ақ адамға қажетті витаминдердің
болуымен де ... Ол В-В1, В2, В12 және В6 ... ... ... ... өте бай ... сүтінің витаминдік құрамын сиыр сүтімен салыстырғанда, бие сүтінің
құрамында В витамині аз, ниоцин және рибофлавин 2 есеге, ... 3 ... С ... мен ... 9 ... ... Гриценконың [27] берілгені бойынша бие сүтінің құрамында ... ... 390, ... 373, в ... 2.5, ... қышқылы 1.6,
фоль қышқылы 263 және биотин 10.3 мкг/ л ... ... ... ... бие ... ... табылған,
оның табиғи құрамы әлі толық ... ... ... сиыр ... бие сүтінің лактозасы жеңіл ыдырайды [28].
Сиыр сүтінікіне қарағанда бие сүтінің жалпы минерал заттарының мөлшері
2 есеге аз, бірақ сапасының ... ... ... Бие ... ... ... ... мыс, йод, марганец, цинк, титан, алюминий, кремний
және темір бар [29].
Сиыр сүтінікіне қарағанда магний, марганец, фосфор онда 1.5-2 есеге ... ... ... және мыс онда 1.5 ... көп ... барлық элементтер бойынша бие сүті сиыр сүтіне және ... ... ... келеді.
Бие сүтінің химиялық құрамы физикалық жағдайына, жемдеу ... ... ... және биенің жеке ерекшеліктеріне байланысты өзгереді.
D.E. Vllrev [37], L.Minieri, F.Sutrieri [32,33] мәліметтері бойынша
лактационды ... ... ... мен күл ... ал май және ... Қатты заттардың мөлшері: кальций, ... ... ... ... ... [34,35].
Лактацианың алғашқы айларында С ... бір ... ... айда максимумға жетеді, содан кейін ... ... ... С ... ... көбееді [38]. Оларды
белокты витаминді концентратпен азықтандырғанда сүттің құрамында ... және А ... ... [40].
Амин қышқылдар мен витаминдердің мезгілдік мөлшерлік ауысуы байқалады,
ол тамақтандырудың әртүрлі ... ... Амин ... ... ... ... биенің сүті, сиырдың сүті сияқты ... ... және ... ... ... ... ... бұл ондағы
бактерицидті заттардың болуына байланысты. ... ... ... ... байланысты.
1.2 Қымыздың химиялық құрамы
Ашыту процесі кезінде бие сүті әртүрлі өзгерістерге ... ... мен ... ... ... ... ... Салмағы
1.0331-ден 1.0087 г/см3-қа дейін азаяды, ал тұтқырлығы керісінше 1.4 ... см3 / с –қа ... ... ... құрамы
| ... ... |ж/е |ая, |. 1960 |1961 |в, |в, ... |
| ... |1958 | | |1970 ... ... |,1946 | | | | |,1974 ... | | | | | | |4 ... |1.80 |1.80 |1.8-2.1 |1.70 |1.990 |2.10 |1.00 ... % |1.38 |3.88 |1.1-3.0 |3.26 |2.630 |2.20 |2.48 ... белок, % |2.02 |2.47 |2.0 |2.00 |2.050 |1.98 |1.94 ... ... % |- |- |- |- |1.030 |- |1.00 ... % |- |- |- |- |1.20 |- |0.94 ... ... % |6.83 |8.56 |- |- |- |- |7.20 ... % |- |0.41 |- |0.31 |0.18 |- |- ... % |- |- |- |- |0.100 |- |0.08 ... % |-. |- |- |- |0.056 |- |- ... Т |129.00 |112.00 |- |100.00 |- |120.00 |80-180 ... % |1.03 |2.26 |0.5-2.5 |1.00 |- |- |1.5 ... ... мг/л |74.26 |118.3 |- |- |- |- |100.1 ... ... құрамы 50-ші жылдары ерекше зерттелді, өйткені бұл
кезде қымызбен емдеу өршіді.
3-ші кестедегі берілген мөлшерлі өзгерістерін ғана ... ... да ... туралы мәліметтер бар. Осылай белоктардың бір бөлігі
пептондарға және амин қышқылдарына дейін ... ... ... ... ... мен ... мөлшері азаяды және (-
лактоглобулин мен амин қышқылдарының ... ... ... ... және ... ... өсу ... кезінде оны
трансаминдік және протеолитикалық сүт ферменттерінің активтілігі және ашыту
микрофлорасының көбеюіне көмектеседі.
Минералды заттарыдың құрамы ... ... ... ... ... ... ... автордың берген
мәліметтері әртүрлі.
Микроорганизмдердің ерекшеліктерінен басқа, олардың витаминдік
қажеттілігін және ... ... бие ... құрамы,
қымыздың жасалу технологиясы, жылу өңдеу және ... ... орын ... ... ... ... келмеуі де
осыған байланысты болады.
Қымызды өнім ... ... онда ... ... ... ... ... зеттеулер айтады.
Қымызды тиамин, фоль қышқылдары, рибофлавин және басқа витаминдерге
өте бай. Бұдан басқа ... ... ... ... бар.
Ашыту процесінде бие сүтінің қасиетіне тән емес жаңа өнімдер пайда
болады: спиртті сүтті, ... ... ... ... ... ... ... деацетил, ацетон және басқалар.
Бие сүтінің қымызға айналу процесі кезіндегі жалпы физико-химиялық
өндірістері төменде көрсетілген:
|Көбеюі ... ... ... ... ... ... ... |Минералдық ... ... ... ... : ... ... ... қөмірқышқыл |
|(-лактоглобулиннің С, |Үстіңгі тартылу |Мөлшері: биотин- |газы ... Е ... , |РН |нің, ... |Сүт ... ж/е ... ... ... |басқа органикалық ... ... | ... ж/е ұшқыш |
|витаминдері, кейбір |нің, иммунды гло- | ... ... ... |булиннің, ... | | ... сүт ... |нің құрамы | | ... ... | | | ... ... микроорганизімдердің әсерінен қымыздың химиялық
құрамы бие сүтінің құрамына және оны ... ... ... ... ... процесі кезінде сүт қышқылы бактериалық және
ашытқылардың өмірсүргіштігінің спецификалық өнімі ... ... ... ... олар ... ... және ішек таяқшасының
өсуін тежейді [36] .
Антогонистикалық қасиеттерін тұтас қымаз staphylococcas aurerus
(тежеу ... 28 ... ... ... ) ... анық көрсетеді, аз
дәрежеде Bacillus mycoides –ге (тежеу зонасы 14мм) және адам да ... ... –ке және ... citreum ... 6) .
Қымыздың антибактериалды қасиетері микроорганизмге байланысты, олар
оның ... ... ... ... ... ... ашытқыларды және сүт ... ... ... алудың
маңызы зор.
Қымыз тек қана органолептикалық қасиеттермен ғана бағалы емес, сондай
– ақ ол емдік сусын ... де ... ... ... ... әсерә туралы материалдар жеткілікті.
1.3. Бие сүті мен ... ... ... ... жасалған қымыз ерте заманнан белгілі және ғажайып
қасиеттерімен танымал. Қымыз бұл азық – ... бие ... ... ашытқымен
ашыту арқылы алады, оның құрамынан сүт қышқылдық бактерия және сүтқышқылдық
ашытқылар кіреді. Тек бие сүтінен ... ...... ... деп
атауға болады. Нағыз ... ... ... өте ... ... ... ... және көмірсуларға, тағы да бағалы
витаминдер комплексіне, минералды және ... ... ... бай
[11,41 ].
Қымыз емдік қасиетімен бірқатар ауруларға шипа. Қымыз адам организімін
жасартады, тіршілік күштерін көбейтеді, денсаулықты ... ... үлес ... және ... ... алдын алуға көмектеседі [6,
14].
Халықтық медецинада қымыз қолданғанда әмбебап ... ... ... осыған байланысты қымызбен емдеу орталықтары пайдаланылған. Бие
сүтінің табиғи ... ... және ашу ... ... ... ... түзілуі, барлығы қымыздың диетикалық емдік қасиеттері
бар екенін түсіндіреді [2, ... ... ... ... ол ең ... ... орта,
әсіресе өкпе ауруын емдеуде әлікүнге дейін қолданылып келеді. Сонымен қатар
ол - өкпе және ... ... зәр ... ... ... ауруларын, асқазан жарасын және онекі елі ішек ... ... ... ... ... ... нерв және ... да
ауруларға қарсы қолданылып жүр. Қымыз компаненттері оганизмге өздері толық
қорытылуымен қатар, басқа қоректік ... ... ... ... 8, ... сүтінен қымызды дайындау үшін шағын өндірістерде табиғи ашытқылар,
бидай ұны мен балдың қоспасы қолданылады. Сонымен қатар, ... ... ... ... қолданған. Табиғи ашытқы, көбінесе, дәстүрлі қымыз
жасау аудандарында кәзіргі уақытқа ... ... ... ... ... жасушылардың кең тараған ашытқысы – айран. Башқырстанда
қымызға ашытқы ретінде ... пен арпа ... ... Осы ... ... [11, 47] үш ... бөлуге болады:
- ашыған сүт тағамдары және ашыған қамыр микроорганизмдер
көмегімен ашыту;
- сүт ашытқыларының көмегімен спирттік ашу;
- бірінеші және екінші әдістердің ... ... ... бұл ... ... бірқалыпты қымыз даяр
болған уақытқа дейін қалыпьасады [13].
Сүт қышқылды бактерия әсерінен лактозаның сүт ... ашу ... ... ... сүт ... ... ... пропион, сірке
және бірқатар төменгі молекулалық органикалық ... және ... ... ... Ашытқылардың ферменттері спирттік ашуды
жүргізеді, оның өнімдері этил спирті мен көмірқышқыл газы болады.
Белгісіз микрофлорасы бар ... ... ... ... ... бағытта жүргізу және стандартты қымыз алу мүмкін емес.
Сондықтан, қымыз жасаушылар ... таза ... ... ... ... зерттеулер 1930 –1940 жылдары басталғанымен тек 1989 жылы ғана
табиғи қымыз жасау технологиясы дұрыс жолға қойылды. Бұл әдіс ... ... ... ... таза lactobacillus bulgaricus және ... ... [41]. 1992 жылы ... ... ұзақ ... ... ашу ... біздің ғылыми зерттеушілер жасап
шығарды [8]. Бие сүтінің ... ... ... саумал алу (ашымаған
қымыз), қоюланған қымыз (сгущенный), қымыздың ... ... ... ... ... [42,44, 45, 49].
Бұл жұмыстардың арқасында қымыз ел арасында кең ... ... ... өмірде пайдаланатын болды.
2. Зерттеу материялдары мен әдістері
2.1. Зерттеу материялдары
Зертеуге Алматы облысының Жамбыл ауданы, Қарасай ауданы және ... ... ... ... ... жасы 5 – тен 8 ... сүтерден 15 штам бөліп алдық.
Антагонистік активтілігін анықтау үшін тест – культуралары ретінде
E. Coli, Bacillus subtillus, staphilacoccus aureus ... ... ... бактериялар ЕПА, МПС гидролизденген сүті бар ... ... ... ... Вasillus subtilus, E coli қатысты антагонисттік
қасиеттерін ... үшін ЕПА- ... сүті бар агар ... ... ... санын Горяев камерасының тікелей санау әдістерімен
жүргізілді және де сүт ... ... ... ... микробиологиялық практикада қолданылып жүрген жалпылама
әдістермен анықтадық. ... ... ... түзу белсенділігін Тернер градусы
бойынша (0 Т) және ... ... ... (рН) ... ... ... қатар, құрамында әртүрлі көмірсулары бар Гисс
ортасында өсіріп, олардың қышқыл түзушілік қасиеттерін зерттедік [43].
Сүт қышқылы ... азот ... бар ... қышқылы,
амоний, пептан, мочевина) өсуді қолдаушы ... ... ... коректік ортада тексердік [46,48].
Сүт қышқылы бактериаларының орта қышқылының (рН) әртүрлі ... ете ... ... ... ... рН деңгейін (3.0;7.0; 9.0)
түрліше өзгерту арқылы ... Ал, бұл ... ... ... ... үшін ... 2% -тен, 4-6 % -ке дейінгі мөлшерде NaCl
бар сүйық суларда өсіріп байқадық.
Тәжерибие ... ... ... ... ... ... Бие сүті және қымыздың физикалық - химиялық
көрсеткіштерін анықтау әдістері
Жұмыста бие сүтінің физикалық-химиялық қаситтері: қышқылдық (Тернер
бойынша), активті қышқылдық (рН), ... ... ... ... ... бойынша қышқылдығын анықтау титриметриялық әдіспен,
0.1Н NaOH ерітіндісін қолданып жүргізілді.
Сүттің тығыздығын ... ... 10-25 ... ... ... еңгізе отырып жүргіздік. Оны таблица
көмегімен немесе түзеті коэффицентін ... ... ... ... практикада тығыздықты ариометр градус (0А) ... ... ... деп ... ... және ... ... санды айтады. Оны алу үшін ариометр шамасының алғашқы екі санын
есептемей (1.0), үтірді екі цифрға оңға жыжытып ... ... ... ... көрсеткен шамасы 1.0275 болса, градус ариометрмен өрнектелген
тығыздық- 27.5 (27.5 0А) тең.
Майды стандартты (қышқылдық ) әдіспен анықтаймыз. Сүттің ... ... ... ... да, оның ... ... май ... арнайы
құрал көмегімен анықтадық. Ол үшін 1.81 –1.82 г/см3 ... ... ... Май ... және жылдам бөліну үшін оған 0.810-0.812 г/см
3 тығыздықты ... ... ... да 10 ... бойы 1000 ... ... аяғында май өлшегіштің гардуирленген бөлігінде
процент нетижесі алынады.
Жалпы белок ... ... ... ... ... ... ) ... Әдіс белоктардың аминтоптарының
формалинмен әрекеттесуіне негізделген. Реакция ... амин тобы ... ... ... зеттелетін ертінді 0.1 н NaOH ерітіндісімен
титрленеді. Титрленетін корбоксильді ... ... ... байланысқан
амин топтарының мөлшеріне эквивалентті. Тәжерибие екі қайталымнан ... ... ... ... ... арасындағы айырмашылық сілті
көлемінің 0.05 мл дейін рұқсат етіледі. Формалин қатысында тиртлеуге кеткен
0.1 н сілті ерітіндісінің мөлшерін 0.959 ... ... ... ... және сарысу белоктарын бөліп алу
Сүт бірнеше рет сепаратордан ... ... ... ... мақсатымен үздіксіз араластыру арқылы 20-21 0С температурада рН ... 1 н HCl ... ... рН 4.6 ... ... ... ... тұнуға қойылады.
Тұнба үстіндегі ерітінді бөлек ыдысқа фильтрленеді. Тұнбаға бастапқы
көлемге дейін су қосылады ... рН 4.6 ... ... 10 мин ... ... ... тұнба
үстіндегі сұйықтық төгіледі. Казеинді сумен осылай жуу алты ... ... ... 4 0С ... 24 ... бойы
дистилденген суға қарсы диализге қойылып ... 4-6 ... ... ... ... казеинді бөліп алу мақсатымен тұнбаға су қосылып рН 7.5 –ке
дейін сілті ерітіндісі ... ... рН 7.5 –7.6 ... 1.5 - ... бойы электро араластырғышта араластыру арқылы ертіледі.
2.2.2.Бие сүтінің ... ... сүт ... ... ... ... бактериялары табиғатта кең таралған. Олар өсімдіктердің
эпифидті ... ... ... бөлініп шығатын адам және мал ішектерінің шырыштарының үстіңгі
қабатында болады.
Сүт қышқылының бактериялары табиғатта көп ... ... ... өте ... – ақ ... және ... көк- өністерді консервілеуге
және сүт қышқылдарындағы өнімдерді даярлауға ... ... ... ... және ... ... ... микроорганизмдер
туралы ең алғашқы ХVІІІ ғасырдың аяғында ... ... Сүт ... ... ... ... ... Бір кездерде ” Қымыз таяқшалары” деген
термин кеңінен тарады (Kymiss lacterium және katyk bacillus).
Физиология биохимиялық ... ... ... олар ... acidi ( ... ... бойынша - lactobacillus lactic) Bacterium
caucasicum және Bacterium orientate болып идентифицирлейді [54, 51].
Бірақ кешікпей – ақ жоғарғы ... ... ... ... таба ... [ 52]. Бұл ... қазіргі классификациясы
бойынша lactobacillus bulgarics – терге жатады.
Қымыздың ең жақсы түрлерінен А. Ф. Вайткеивич пен Е. ... 1934 ... ... ... бөліп алды. Биохимиялық және ... ... ... ... ... жатқызды.
Әртүрлі географиялық зоналардағы қымыз түрлерінің көбінде болгар
таяқшасы болғандықтан, бие ... сүт ... ... ... ... ең басты агент деп санауға негізделді. Сондықтан қымыз алу
ашытқысының құрамына lactobacillus bulgaricus ... [ 53, 27, ... ... ... қымыздан lactobacillus ... ... ... Олар ... және Қырғызстандағы
қымызда табылды. Бөлінген культуралар осы ... ... және ... ... ерекшеленеді [ 50].
Монғол қымыздарында lactobacillus casei мен бірге стрептобактериялары
да ... және ... ... ... ... ... жатады. олардың барлық штаммдары ... ... ... ... маннитті ашытады, ... ... ... ... [ ... ... ... кокка формаларын М.Г. Курмашина 1949 жылы
зерттеді. ... ... ... сүт ... ... 160
культурасының 35 сүт қышқылды стрептококкалар және диплококкалар ... ... ет ... ... өседі, олардың өсу температурасы-
200С. Олардың максималды қышқылдығы –110-1200Т. Бұл культуралар левулезді,
галактозаны, лактозаны, маннозаны ашытады, жартылай ... мен ... ... Олар өте аз ... ... қышқылдарды түзеді.
Стрептококаларды биологиялық қасиеттеріне байланысты Streptococcus cremoris-
ге жатады. Ал ... ... ... ... байланысты
Streptococcus lactis – терге жатады.
К.Ч. Маханта 1961 жылы башкир қымызында lactobacillus ... ... ... lactis және ... ...... ... ол оларды сүтқышқылды ашудың негізгі қоздырғыштары деп санамаған.
Термофильді стрептококаларды Т.Т. ... 1964 жылы ... ... ... ... ... ... олар өте аз мөлшерде болған. Зерттеу
кезінде ... ... және ... ... ... бактериялары
Қазақстан қымызында да ... ... және ... ... олар 3 топқа бөлінеді.
І – топ -әртүрлі ұзындықтағы сүтқышқылды таяқшалар спора түзбейтін,
факультативті анаэробты, гидролизденген ... ... ... қабатында
және басқа қатты орталарда нашар өседі (диаметрі 1.5-3мм).
Түпкі колониялары мақта түйіршіктері сияқты формада болады, олар ... ... ... ... ... және ... ... культуралардың минималды өсу температурасы 15-180, ... 37 – 450, ... ... 500 ... максималды өсу рН ... – 5.8-6.5, ... ... ... ... сүт ... айналуына байланысты лактозаны,
глюкозаны, ... аз ... ... ... ал ... ... ... мүлде ашытпайды.
Бөлінген штаммдарды классификациясы бойынша lactobacillus bulgaricus
түріне жатады [ 58].
ІІ-топ – қысқа таяқшалар, ұзындығы 0.5-тен 0.7 мкм-ге ... грам ... ... ... Бір ... екі клеткалы болады немесе
қысқаша тізбек түрінде орналасқан. Қатты тізбек ортаның ... ... ... домалақ колониялар түзеді. Түпкі колониялары доғал формада
болады. Культуралары сұйық қоректік ... ... ... ... температурасы 370, минималды ... 100, ... 450. ... ... ... 300- та 10-20 ... ашытады. Шекті қышқылдығы 2500Т. Өтке 20 %, хлорлы натриге 6 ... ... ... сүтін қалпына келтіреді, аргининнен NH3 түзбейді,
нитраттан газ түзе ... ... сүт ... түзе ... ... ... ... түрде сахарозаны, сорбитті, мальтозаны ашытады,
ал ... бен ... ... ... Морфалогиялық, культуралық және
биохимиялық қасиетеріне байланысты бұл культуралар Lactobacillus casei
түріне ... : ... ... бөлініп алынған сүтқышқылды стрептококкалар.
Ол шар тәріздес, жылжымайтын, клеткалары грам оң, спора ... ... ... ... ... жеке және ... ... өте сирек
кездеседі.
Қатты ортада түпік себу ... ... ... чечевица
тәрізді колониялар түзеді. Екі тәуліктен ... ... сүті ... үстінгі бетінде S-форма түзіледі, жылтыр ақ түсті, шеттері тегіс.
Құрамында қант пен боры бар ... ... ... айналасында
ашық тұнық зоналар түзіледі. ... ... ... ... ... ... штаммдар активті қышқыл түзгіштер. Стирильді сүтте шекті
қышқылдығы 110 0Т жетеді. ... ... ... ... 25 және ... ... ... және олар 450 температурада өспейді. Бұлардың 450-та
өспеуі Steptococcus loctis-ke тән. Культуралар құрамында 2 және 4 % ... олар ... ... өте ... өседі.
Культуралардың кейіске (запыран) әртүрлі консентрациядағы қатынасы
бірдей емес. Құрамында 20-30% -тіе ... бар ... ... олар
активті өседі және концентациясын 40 % -ке дейін ... олар өте ... Shermani және Л.А ... өз ... кейбір кельтуралар өте көп
мөлшердегі кейістердің көтере алатындықтары туралы жазды. [56,57,37].
Сүтқышқылды стрептококкалар сүтте өте ... ... ... өсу ... 10-150, ... 25-300, ... 38-400.
Культуралар глюкозаны, аробинозаны, ксилозаны және сорбитті ашытады
оларды рафиназбен манниті игере алмайды. Бөлінген ... ... ... lactis ... ... ... ... сүтқышлды бактериялардың қасиеттер :
Кесте 4 Қымыздан бөлінген сүтқышқылды бактериялардың дәмді
-физиологиялық қасиеттері
|Қасиеттерәі мен ... ... ... ... ... |casli |Loctis ... бояу өсу |+ |+ |+ ... |37-45 |37 |25-30 ... ... |50 |45 |38-40 ... өсу | | | ... | | | ... |+ |+ |+ ... |+ |+ |+ ... |+ |+ |- ... | | | ... өсу,рН | | | ... |- |- |+ ... |- |- |- ... ... | | | ... өсуі | | | ... ... | | | ... | | | ... ... | | | ... | | | ... |+ |+ |+ ... |- |+ |+ |
| |- |+ |- ... кейбір | | | ... | | | ... ... | | | ... |+ |- |+ ... |- |- |+ ... |- |- |+ ... | | | ... 0С | | | ... ... |+ |- |+ ... |- |- |- ... минут) |+ |- |- ... СО2 |- |+ |- ... | | | ... NH3 |- |- |+ ... | | | ... сүтке |ВС |ВС |ВС ... | | | ... ... |4-6 |10-20 |4-8 ... | | | ... түзгіштің |350 |250 |90-130 ... 0Т | | | ... | | | ... | | | ... |+ |+ |+ ... |+ |+ |+ ... |+ |+ |+ ... |+ |+ |+ ... |- |- |- ... ... Қазақстан қымызындағы сүт қышқылды бактериялардың
құрамы Моңғол қымызына ... ... ... ... loctis
Lactobacillus casei бар, сонымен қатар L. bulgaricus пен бірге S. Lactis
және L. casei ... ... ... ... ... casei ... lactis өте жиі кездеседі. ... lactis ... ... Бұл ... ... сүт қышқылды ашу процесінің
негізі деп ... ... ... және ... cremoris ... ... кездеседі.
Сүт қышқылды бактерияларын бөліп алу үшін және олардың дифференцациясы
үшін әртүрлі қөректік ... ... ... ... ... алу үшін гидролизденген сүті бар агарды ... рН ... 6.7-70 ) ... ... стрептококтарды
бөліп алу үшін және ... ... ... үшін ашытқы құрамында
лимонқышқылды ... бар ... ... орта ... ... ... негізінде жасалған, өйткені бұлар араматтүзгіш
стрептококтардың колониялардың айналасында зоналары ... ... ... сүт ... ... бөлу үшін 2% сахароза қосылған
гидролизденген сүті бар ... ... ... ... ... өсуін
стимульдейді, ол ортаның бетінді өте ірі колониялардың пайда болуына әсер
етеді.
Термофильді сүт қышқылды таяқшалар гидролизденген сүті бар ... ... өсе ... ... (2%) ... автолизаты және 05 ... ... ... ... ... ... ... Осындай құрамдағы ортаны термофильді таяқшаларды бөліп ... ... ... ... ... ... ... үшін арнайы
орталар қолданылады. Ароматтүзгіш сүтқышқылдың бактерияға тән ерекшелігі,
олар лимон қышқылын ашыта ... ... ... алі үшін және ... ... ... үшін әртүрлі көректік ортада ұсынылды. [38]
Құрамында гидролизденген сүтпен қышқылды натриі және ... ... ... Осы ... ... ... негізгі белгісі
колониялардың айналасындағы газ ... ... ... Оларды микроскоппен көруге болады. 1958 жылы З. Чангради
және Е. Ким ... ... олар ... ... Leuc ... ... және Leuc dextronicum (str.paracitrovorus) культураларының
колонияларының формалары бойыншы ажыратуға мүмкіндік береді.
Араматтүзгіш стрптококтарды бөліп алу үшін және есепке алу үшін ... ... ... ... ... түрлерін ұсынады,
оның құрамының негізіне сарысу жіне лимонқышқылды кальций жатады. ... ... ... ... ... ... бактериялар
колониялардың арасында түйық, ... ... ... ол ... ... (Str. Lactis және Str cremoric) оларды ... Осы ... ... отырып ароматтүзгіш стрептококтарға қатты
қоректік орта жасалған, [4] , ... ... ... ... ... алуға және тіркеу үшін де ұсынуға болад. Өте бағалы және
табиғи сирек ... ... ... ... Streptococcus
dicetilactis болып табылды.
Streptococcus acetaricus культуралары ... және ... ... өткір сұлбалы шеттері бар колониялар түзеді. Дәл осындай
колониялар түрлері Streptococcus lactis , ... ... да түзе ... C.F. Niven және басқалар 1942 ең ... ... орта ... және олар ... lactis ... аммиак түзіледі, ал Streptococcus cremoris –түзе алмайды.
Кейінен осы биохимиялық реякция негізінде осы ... ... ... орта алу үшін ... ... жылы Turner және ... құрамында L-аргенин және хлорлы 2,3,5
–үшфенилтетразині бар ... ... ... ... ... ... Бірақ қөректік бағалылығымен және рН ... ... ... ... lactis –ті анық диффенренцирлейтін
орта болып табылады .
Бұл орталарды Streptococcus cremoris –ті ... алу үшін осы ... ... ... сүт, сүт ... ферменті гидролизаты болып
табылады. Оның құрамында сүтқышқылды ... ... ... ... ... бар, және ... ... бактерияларды
қолданылатын ерітілген белок формалары бар. Одан басқа, оның құрамында
лактоза, көмірсу бар, олар ... ... ... түрлерін
ашытады және энергетикалық процестерде қолданады.
Осыған байланысты сүт қышқылды бактерияларға гидролизденген сүт жақсы
қоректі орта ... ... ... 450С ... ... бір литр майы ... сүтке алдын-
ала азғана мөлшерде жылы суда ерітілген 1 г құрғақ панкреатинді, біраз
уақыт өткізіп 5 см3 ... ... ... тығыздап 400С термостатта 72
сағаттай ұстайды. Алғашқы тәулікте колбадағы қоспадан хлороформ буын игеру
үшін колба ұзын ашып қайтып, бірнеше рет ... ... ... ... соң ... сүзеді, түтік суымен екі қайтара сүйылтып рН –ын 7.6-7.3
–ке жеткізеді де, ... ... 1200С ... 15 ... уақыт автоклавта
залалсындандырады. Ал қатты орта жасау үшін гидролизатқа 1.5% агар қосады.
Агар ... соң ... ... де оған 1.5 –2 % ... ... ... ... пробиркаларға құйып, залалсыздандырады . Петри
табақшасына ортаны құғанда аяқша ... ... ... ... ... ... аудару тиіс. Бұл орта сүт қышқылы бактерияларының өскенін барлық
еру аймағына қарап анықтайды. Сонда түзілген сүт қышқылы бормен ... еріп ... ... ... ... үшін ... 4.5%
қант, 5 % белок, 1 % минерал қосылыстар және басқа да физиологиялық қоректі
факторлар ... орта ... ... майы ... ... ... . Ол үшін
сүтті сепаратордан өткізеді де, біраз түндырады, бергілі варонкалармен
сүттен кілегей ... ... ... ... үшін көк ... 5 ... ... да біраз қойып, бөледі. Ал хлороформ қалдығы сүтті
залалсыздандырғанда ұшып ... де, ... ... ... сүт ... үш ... бойына немесе 0.5 атмосфералық қысыммен
1100С –да 30 ... ... ... ... ... жоғары
температурада залалсыздандырғанда қант карамелденіп, сүт қоңырқай тартады.
Ет ... ... ... орта болып саналды . Құрамы жағынан ... ... ... ... орталармен бірдей. Тек мұндай ортаны қатайту үшін агар-
агар немесе ... ... ... бұл ... ... қолданады.
Оны белгілі бір технологиямен теңіз балдырларын алады. Оның құрамының ... ... ... заттардың қоспасынан тұрады. Салқын суға
салғанда агар-агар ісінеді, ол температурасы 90-100 ыстық суда ... ... ... ... ... 400С –да ... түрге
айналады .
Ет –пептонды агарды (ЕПА) дайындау үшін 1 литр ет ... ... 2-
3 % ... ... кесілген агар-агарды (адессалық агарды 6% алады)
қосады. Агар-агарды кастрөлге ... ... ... ... да 1200С ... ... ... агарды тұндырады. Бұл үшін агар ... жылы ... ... түн ... ... ... ол ... Қатқан агарды шайқайды (кастролді ... ала ... суға ... ... ... ... ... ал беткі жағын ... ... ... ... ... да ... бар. ... ішінде
ең қарапайым және оңайы балқытып 500С дейін салқытылған оларға екі еседей
сұйытылған, дистилденген суды және ... ... ... тауық
жұмыртқасының ақ уызын (бір жұмырқа белогы, бір литр ортаға ... ... қан ... (10 мл 1 л ... ... ... Қоспаны 10 минуттай
қайнатады. ... ... ... Арасына ыстық су кұйылған ... ... ... ... ... мақта, арқылы сүзеді.
Сүзінді рН 7.2-7.4 –ке ... де ... ... ... ... ... минут автоклавта залалсыздандырады. Егер оларды қиғаштап ... ... ... бар пробирканы көлбейте орналастырған жөн.
2. Сүт қышқылды бактерияларының ... ... ... сүт ... ... антагонисттік
Қасиеттерін жаңа культуралар табу мақсатында зерттелген, өйткені сүт
қышқылды бактериялардың антимикробты ... бар, олар ... ... ... сүт, ... және т.б.). ... ... сүт
қышқылды бактериялардың антагонистік қасиеттері ... ... ... қышқылды бактериялардың антагонизм тағамның бұзылуын тудыратын
ішек таяқшаларына , протейге, патогенді микробтарға және ... ... ... ... ... ... ... штрихты себу,
шығыр және лунок, көбінесе және тест культуралар себу ... ... ... ... ... ... сүт қышқылды
бактериялардың антимикробты әсерінің бар болуы немесе жоқ болуы ... ... ... ... ацедофильді таяқшалар, L.casei,
L.helveticus, L.lactis , мезафильді сүт қышқылдық ... ... ... ішек ... ... және ... ... тежейтіндігі анықталады.
[36,34,65,66,67,68,69,70].
Ішек таяқшаларының өсуін көптеген сүт қышқылды бактериялар тежейді,
бірақ ... ... ... бірдей емес. S.lactis (85%)
және
S.acetoinicus (87%) штаммдарының ... ішек ... ... ал S. cremoris штамдарының тек 35 % -і ... ... ие ... ... ... жасауда кеңінен қолданған. Олар тек ішек
таяқшаларын және басқа ауру тудырған микроораганизимдерді ғана емес, сондай-
ақ өндірістік жағдайға тұрақты және де ... ... ... ... ... бактериялар және ашытқылар ацедаофилин үшін де сүттегі
ішек таяқшалардың ... ... ... . ... ... ... 4 сағаттан
кейін клетка саны 1000 есе кебейсе, ал егер ... ... ... онда ол 20-200 есе ғана ... і ... ... сүт ... бактериялар да антагонистік
қасиеттерге ие.
S. thermophilus және L. ... ... ... ... 66.6 % ... ... [37].
Бірақ термофильдерде, L. bulgaricus –ке қарағанда антогонистік ... ... ... байланысты бірлескен культураларда антагонистік ... ... ... ... ... L. bulricus-тың бактерицидті ... ... L. ... ... ішектің шіріткіш
микрофлорасына қарсылығы күшееді [41].
Бірлескен культураның активтілігі L. bulgaricus-ң микрокультурасына
қарағанда жоғары болады.
Қымызды ... ... ... және Lactobacillus
acidophilus сүт қышқылды бактериялардың да антагонистік ... ... E.coli, ... өсуін тежейді [46].
Біз Алматы облысының сүт үлгілерінен 15 ... ... ... ... ... ... сериялық көбейту әдісімен анықтадық.
Сүт қышқылды ... ... ... 3 тест
культурасында тексерілді : Stsphilococcus aureus, Bacillus ... ... ... қасиеттерін жеті тәулік бойы культивирлеп,
анықтадық тәжірибені пастерленген бие сүтімен ... 5 ... ... қасиеттері
| ... ... ... ... | |
| ... |E.coli ... |
| |coccus | ... |
|Бір тәуліктік (700Т) |7 |3 |1 ... ... (1200Т) |14 |10 |3 ... ... (1400Т) |28 |21 |7 ... ... (1750Т) |28 |21 |7 ... Антибиотикалық актиатілігі
Антибиотикалық активтілігін И.А. Красильников ұсынған, жалғастырып ... ... ... ... олар ... бактериялар үшін
модифицирлеген. Тест - культура ретінде E. coli (675), Bacilus ... ... ... (209) ... [56].
Стирильденген, майсызданған сүтке 1% ... ... ... және 18 ... аралығында 370-400С температурада
термостатта ұстайды. ... ... ... ... ... ... ... де және оны №3 мембрананың фильтірі бар ... ... оны ... ... ... суда 10-15 ... аралығында
қайнатады.
Стирильденген кішкентай пробиркаларға, 3 рет сумен араласқан (рН) 1 мл-
ден стирилденген қаймағы алынған сүтті құйяды.
Бірінші ... ... ... сүтпен бірге 1мл фильтрат қосады,
содан кейін бірінші пробиркадан екіншіге 1мл қаймағы алынған сүті бар қоспа
фильтратын қосады, ... ... ... ... ... пробиркаларға 1
петля 500 млн тест-культураның бактериялды ... ... , ет ... дайындайды. Пробирка бақылаушы болып табылады, оған 1мл қаймағы
алынған сүт және 1петля тест –культура енгізеді.
Егіндісі бар ... 370 ... 400 С ... термостатта 18
сағат аралығында тұра ... Тест ... ... ... ... салыстырып отырдық.
3.1. Бие сүтінің және қымыздың химиялық ... ... ... ... ... ... |Сүт ... |Қышқылдығы, 0Т |
|алған жер | | | | |
| |сүт ... |сүт ... |сүт ... |сүт ... ... |1.12 |1.1 |2.18 |2.15 |6.65 |5.85 |6.5 |110 ... | | | | | | | | ... |1.0 |0.95 |2.27 |2.12 |6.57 |5.61 |6.5 |130 ... | | | | | | | | ... ... ... ... ... ... бие сүтінің майлылығы
жоғары, Райымбек ... бие ... ... ... ал ... ... ... қанты жоғары. Ал қышқылдығы 3 ауданда бір- біріне ұқсас келді.
Алынған мәліметтер әдеби мәліметтерге сәйкес келеді ... Бие ... ... ... сүт ... бактерияларын айқындау
Таңдалып алынған сүт қышқылды бактериялар штаммдарының ферментативті
активтілігі зерттелді. Ароматтүзгіштігі, аргининен диацетил мен ... ... ... ... генофонында прокариоттар ерекше орын алады, оның
ішінде сүт қышқылды бактериялар.
Ароматтүзгіштік ... сүт ... ... ... нәтижесі болып табылады олар, сүт қышқылынан басқа,
диацетил, ... ... ... көмірқышқыл газын, спирттер және
эфирлер түзеді. Осылардың ... ... ... ... роль ... ... табылады. Аромат түзгіш сүт ... ... ... ... үшін ... ... ... болып табылады.
Осыған байланысты біз сүт қышқылды бактерияларынан 15 штамм бөліп алып,
және оның ішінде активтілігі күшті сүт ... ... 3 ... және ... физиолого – биохимиялық қасиеттері, ... және ... ... ... ... ... барлық зерттеген штамм культуралары
жылжымайтын, спора түзбейтін, грам оң мен ... және ... ... ... Осы ... ... біз ... сүт
қышқылды бактерияларының группасына жатқыздық.
3.3. Біз сүт қышқылды бактерияларының ең активті штаммдарын ... ... ...... ... ... (7 және 8
кесте)
Кесте 7 Сүт ... ... ... ... |NaCl –ға тұрақтылығы |Желочқа ... |
| | ... ... |
| |2% |4% |30% |40% | |
|L ... |+ |+ |+ |+ |+ ... casei|+ |+ |+ |+ |+ ... lactis|+ |+ |+ |+ |+ ... ... ... физиолого – биохимиялық қасиеттері бойынша
L bulgaricus, Lactobaccillus casei, Streptococcuc lactis ... ... ... табылады, біз бұларды ферментативті активтілігін анықтау үшін
таңдап алдық.
Біз таңдап алған сүт қышқылды бактериялардың 3 ... ... ... ... мен ... ... зерттедік. Зерттеу
нәтижелері төмендегі кестедегідей.
Кесте 9 Сүт қышқылды ... ... ... ... ... | |
| |L ... ... |Streptococcuc |
| ... |casei |lactis |
| | ... ... |
|Диацетилдің түзілуі |+ |+ |+ ... ... |+ |+ |+ ... | | | ... |+ |+ |+ ... | | | ... ... ... ... штаммдар диацетил түзеді, аргениннен
аммиак түзе алады, протеолитикалық активтілігі жоғары болып табылады.
Кесте 10 Сүт қышқылды ... ... ... ... ... |
| ... 0Т| |
| | ... |галлактоза |Сахароза |лактоза |мальтоза |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |128 |+ |- |+ |+ |+ ... |132 |+ |+ |+ |+ |+ ... |167 |+ |+ |+ |+ |+ ... 8 Сүт ... ... ... қасиеттері
|Микроорганизмдердің |ЖБС-1 ... ... ... | | | ... aureus |19 |21 |15 |
|E coli |19 |17 |17 ... subtilus |21 |19 |21 ... ... ... ,біз таңдап алған сүт қышқылды бактериялардың
антагонистік қасиеті өте ... ... ... ... ... ... төмендегідей:
- Бие сүтінің және оның ашыған өнімі – ... ... ... ... ... ... Жалпы белогын
• Майлылығын
• Көмірсуын
• Қышқылдығын
• Тығыздығын
анықтап мынадай қорытындыға келдік: Таңдалып алынған Жамбыл ауданының ... ... ... Кеген ауданының бие сүтінің белогы, ал Қарасай
ауданының бие ... ... ... ... ... Боліп алған сүт қышқылы ... ... ... ... Lactobacillus bulgaricus, Lactobacillus casei,
Streptococcus lactis ... ең ... ... ... ... ... алынған 3 штаммның ароматтүзгіш қасиеті, аргениннен диацетил мен
аммиак түзілетіндігі анықталды.
Морфологиялық белгілерін зерттегенде, ... ... ... ... ... ... грамм оң мен ... Осы ... ... біз оларды сүт ... ... ... ... ... сүт қышқылы бактерияларының көмірсуға әсерін тексеріп
төмендегідей ... ... ЖБС 1 ... галактозаға әсер етпейді, ҚБС-1, КБС-2 берілген
көмірсуларға (глюкоза, ... ... ... ... әсер ... ... шектілігі ҚБС-2 штаммында жоғары – 167о Т, Басқа ЖБС-
1 және ҚБС-1 (128 о Т, 132 о Т) ... ... ... сүт қышқылы бактерияларының антагонистік қасиетін зерттедік:
Патогенді микроорганизм Staphilococcus aureus ке қарсы антагонистік қасиеті
ҚБС-1 штаммында ... (21), E. coli ге ... ЖБС-1 ... ... жоғары, ал Bacillus Subtilus ке КБС-2, ЖБС-1 ... ... ... ... анықтадық
Халықтық рационында сүт тағамдарында өндірудегі технологиялық
процестерді дұрыс жолға қою үшін бие ... ... мен ... ... ... ... мен ... қасиеттрі – мац, жалпы
белок, көмірсулар, және тығыздығы анықталды сүт ... ... ... химиялық құрамына тәуелді екні анықталады.
Өндірісте бие сүтінің ферменттік ... ... үшін сүт ... таза ... ... Сондықтан қымыздың микрофлорасын
зерттеуге айтарлықтай көңіл бөлінеді. Өйткені сүт қышқылды бактериялар адам
тамақтау рационын айтарлықтай маңызды орын алады.
Зерттеу барысында, біз бие ... ... ... ... St Lasitis ... ... алдық, және біз осы штамдық
ішінде L bulgaricus жетекші рол атқаратыны анықталды.
Сүт қышқылды бактериялардың ... ... ... және
олардың ішінде L bulgaricus және L.casie, St Lasitis ... Е. ... Staph aureus ... ... ... ... қымыздың құрамынан бөліп алынған сүт ...... деп, оған ... ... ... ... адамның микрофлорасының өсуіне қолайлы жағдай жасайды,
патогенді микроорганизмдердің өсуін тежейді.
Сондықтан қымыздан ... ... сүт ... бактериялары
пробиотиктер тобына жатады, яғни біздің ежелден бері қолданып ... ... ... ... ... – пробиотик болып табылады. Оны ... ... ... ... Robert ... I.R.Brunner,K.E.Ebner et al Nomenclature of the
Proteins of Cow (s Milk tourth revision Lounal of ... г, ... No 5, pp ... ... З.С., ... К.И., Хасенов А.Н., Чурепанова В.И.,
Беолокобыленко В.Т.,Кумыс. Шубат . Алма-Аты\а 1979 г. 204 ... ... М.Т. К ... ... ... ... Сер. ... г.
4. Инихова Г.С. Химия молока имолочных продуктов Петербург,1922.
5. ... Б. Сүт және сүт ... ... ... ... Кадырова Р.Х. Жангабылов А.К.,Национальные продукты в лечебном
питании, Алма-Ата ,1981г.
7. Сейтов З.С., ... ... К.Ж., ... ... ... и их аманокислотный состаф. “ ... ... ...... ... З.С., Тактамысова А.Б., Серикбаева А.Д.,Биотехнология кумыса из
сухого порошка саумала. “ Пищевая технлдлгия и ...... ... ... И.А. ... ... его ... для кумысолечения.
М. 1967 г.
10. Дарманьян Е.Б. Структурные превращения сывороточного белка в
растворах при высокого и низкотемпературном и микробиология. ... №2 стр ... ... Т.Ш., ... ... ... кумыса и
шубата.Алма-Ата, « Ғылым », 1991г.
12. Каппо С. Paritcation and separation of multiple forms of ... whey and their ... and ... Sce7 1989 ... Твердохлеб Г.В., Диланян З.Х., Чекулаева Л.В., Шилер Г.Г. Технология
молока и молочных продуктов. М.ИВ“Агропромиздат” 1991 ... ... Г.С., Брио Н.Г. ... анализа молока и молочных продуктов
Справочное руководства –М Пищевая промышленность, 1971 г.
15. Инихов Г.С. ... ... ... А.В. ... и ... ... Сверловск, 1947 г.
17. Хохоо Д.Пути повышения промышленного произвоства кумыса и улучшения
его ... ... в ... Моигольской нородной республики.
Автореф – кондидит биолологических наук , 1978 г.
18. Одицова А.Н. ... ... жира ... ... 1954 г ... Дүйсембаев К.И. Исследование аминокислотного состава и
электрофоретческих состав ... ... ... ого ... кумыс. Автореф кондидат биологических . наук Алма-
Ата ... ... В.В. ... ... ... , М.,1974 ... ... м.И. , Шафиева Л.К. , Денисова л.Г. Жирнокислотный состав
жира кабельего молока и ...... ... ... П.ю: ... и ... кумыса –Молочная
промышленность, 1961г.
23. Берлин П.Ю. Лечебно-профилактическая значение кумыса –В ки : ... ... по ... ... и ... М., 1960 г. ... ... Р.Б. Молоко и молочное дело М., 1964 г.
25. ... В.П. ... Г.Г. ... и ... ... молока и
молочных продуктов М., 1968г.
26. Толмачева Е.А. Кумыс М., 1960 г.10 с
27. ... Т.Т. ... ... ... к ... ... ... ТСХФ,1963 г
28. Дүйсембаев К.И., Сейтов З.С. , Хасенов А.Н. и др. Кумыс . ... ... ... Ю.Н. ... В.С. , ... И.Н. и др. ... М., 1980 г., 207 ... ... Р.А. ... в ... и ... –Коневодство,1959
31. Viirev D.E., Siwthers R.D.6 Hehdricks D.G76 Brent B.E.Compsition of
colostum of Hatling mares. –Aff Soc it Sci,1969 ... Westhaff D.C. Heating milk tor ... ... a ... and update –I.A.Tood Protection,1978
33. Ragosa M., Sharpe M. An approach to the ... of ... ... 1959 г.
34. Muller H.K. Mineral content of fiood serum and colosrum of ... Bull ... ... Халдина Ь.Ф. О микрофлоре кумыса и технологии его приготовления
Автореферат кандидата биологтческих наук ... ... А., ... А.Ф. Садержание жира в молоке ... ... и ... ... , 1966 г.
37. Банникова Л.А. Селекция молокислых бактерий и их ... ... ... М., 1975 г ... ... В.М. , ... Л.А. ... молочнокислых бактерий для
производство молочнокислых продуктов ... ... ... ... Г.С. Брио Н.Г. ... ... молоки и молочных продуктов
–Справочное руководство –М: Пищевая промышленность, 1971 г.
40. Ласкин Д. О ... ... ... ... Молочная
промышленность,1958 г.
41. Шигаева М.Х., Оспанова М.Ш. ... ... ... ... “Наука” 1983 г.
42. Сеитов З.С. Патент Республики Казахстан № 330, 1996 г. ... ... ... ... я.С. Химия и физика молока и молочных продуктов.
44. Сеитов З.С. Предворительный патент Республики ... №3819 ... ... ... ... ... З.С.,Токтамысова А.Б. Патент Республики Казахстан №8482 Способ
получения сгущенного кумыса
46. Шарманов Т.Ш., Серветник –Чалая Г.К. Основные ... ... и ... ... национальных молочных продуктов.Алма-
Ата 1981г.
47. Урбисинов Ж.К. Пищевая и биологическая ценность ... ... ... ... диссертация Алма-Ата,1992г.
48. Хандак Р.Н., Гудков А.В. Выделения и ... ... ... ... ... ... химичной палочки. Тр. ВНИИ
маслодельной и сыродельной промышленности М.,1973 г. с3-7
49. Махан К.Ч.ү Миклофлора ... ... ... ... доклад высшей школы Сер. Биологических наук, 1961г.
50. ... И.Н. ... ... стрептококков и их своиства-тр.
ИНИМИ, 1968 г.
51. Сухова Т.С. Влияние мезофильных молочнокислых бактерии на ... ... в ... ... ... ... –Вловова Л.М. Вопросу о приготовлении кумыса лабороиорным
способом, № 8, 13-15 с
53. ... А.С. , ... И.Т., ... В.А. ... ... рН
среды на рост Slactis биолсмести тезина ... ... ... Х. ... ... ... ... бактерий
мангольского кумыса. Молочная промышленность, 1966 г.
55. ... С.Ш. , ... З.Х., ... А.С. ... диацетила
молочнокислыми бактериями –Прикладная биохимия и микробиология, 1972
г.
56. Королева Н.С. Техническая ... ... ... 1966 г.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бие сүтінің химиялық құрамы мен қасиеті16 бет
Түйе сүті25 бет
Қымызды ашытқандағы сүттін құрам бөліктерінде болатын өзгерістер53 бет
Алматы облысындағы түйе сүтiнiң физико-химиялық қасиеттерi21 бет
Биелерге арналған қора-жайларға қойылатын ветеринариялық- санитариялық және гигиеналық талаптар, малдарды күтіп-бағу жағдайлары жәнеоларды жақсарту шаралары тақырыбында жазылған17 бет
Биелерді физиологиялық мезгіліне қарай азықтандыру28 бет
Биені азықтандыру ерекшеліктері33 бет
Биені қымыз өндіру кезінде азықтандыру21 бет
Түйе сүтінің және шұбаттың липидтері21 бет
Түйе сүтінің поллютанттары30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь