Қылмыстың субъектісі

Жоспар:

I. Кіріспе:

II. Негізгі бөлім:
1. Қылмыс субъектісі туралы түсінік.
2. Қылмыс субъектісінің жасына қарай белгілері.
3. Жауаптылыққа қабілеттілік, қылмыстық жауаптылықтың
жағдайы ретінде жауаптылыққа қабілетсіздік ұғымы.
4. Қылмыстың арнайы субъектісі.

III. Қорытынды:

IV. Пайдаланылған әдебиеттер:
КІРІСПЕ
Бұл тақырыптың өзектілігі еліміз тәуелсіздіктің туын тік көтеріп демократиялық, құқықтық мемлекет құру жолына түскен шақта қылмыстық кодекс баптарына жаңаша қарауды қажет етті.
1997 жылы шілденің 16-сында Қазақстан Республикасының я Қылмыстық кодексі қабылданып, ол 1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап заңды күшіне енді.
Қылмыс субъектісі болып қоғамға қауіпті іс-эрекет жасаған және заңға сәйкес сол үшіи қылмыстық жауаптылықты көтеруге қабілетті адам болып табылады.
Сөйтіп, қылмыстық субъектінің түсінігінің мәнін ашып, қылмыс субъектісінің белгілерін айқындап, қылмыстың субъективтік жағы түсінігі және оның маңызын көрсеткен.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы бұл диплом жұмысы қылмыс субъектісі түсінігінің мәнінің толық табиғатын ашып көрсетіп отыр.
Жаңа нарықтық экономикаға өтуге сәйкес, қылмыс субъектісінің түрлерінің өзгеруіне байланысты қылмыс субъектісіне басқаша қараууды қажет етеді. Қылмыстың арнаулы субъектісі бар қылмыстық-құқық нормалары жеке тарауларға біріктіріліп, арнаулы субъектінің белгілі көрсеткен.
Қылмыстыц субъективтік жағының белгілерін анықтап, анықтаудың маңызы ерекшеленген.
Абайсыздық туралы ұғымның мәні ашылып, оның түр. белгіленген. Бұл жұмыста қылмыс субъектісі мен оның түрлері қылмыстың субъективтік жағы және оның маңызын толық ашқан. Қылмыстың субъективтік жағының міндетті белгілері де айқын көрсетілген. Сондай-ақ іс-әрекеттің қылмыс екендігін жоятын мән жайлардың түсінігі және түрлері талданған.
Диплом жұмысын жазудағы автордың негізгі мақсаты: қылмыс субъектісінің табиғатын ашу, түрлерін анықтау, қылмыстың субъективтік жағының түсінігі және оның маңызын көрсету болып табылады.
Жұмыста көрсетілген мәселелердің барлығы толық қамтылып, түрде қарастырылып, қажет пікірлер көрсетілген.

Уақыт өткен сайын дами түсетін ғылыми-техникалық және әлеуметтік прогресс бізді көптеген үйреншікті көзқарастарымыздан бас тартқызады. Осы себепті біздің алдымыздан күтпеген сұрақтардың бас көтеруі жиі ұшырасады және қаншалықты қиын болғанына қарамастан, оларға жауап беру қажет. Қылмыстық құқық аясындағы осындай күрделі сұрақтардың бірі - заңды тұлғалардың қылмысты жауаптылығы. Аталып өткеніндей, кінәлінің жеке өзінің, яғни қылмыстық заңмен тыйым салынған қылмыстық іс-әрекетті жасаушы ақыл-есі дұрыс, көрсетілген жасқа толған жеке тұлғаның ғана жауаптылығы қылмыстық құқықтық дәстүрлі қағидасы болып табылады. Бұл қағида - адамзаттық өрлеу, прогресс және демократия жолындағы ең маңызды жеңістерінің бірі екендігі сөзсіз. Ол XVIII ғасырдың аяғында Ұлы француз революциясы кезінде орнатылған еді. Бұл қағида, бұған дейін қылмыстық жауаптылық туралы - ол кінәлі қылмысты жасау ғана емес, кез келген қауіпті және зиянды зардап шектіру деп феодалдық қоғамға қалыптасып келген, жалпылама көзқарасты ығыстырып шығарды. Ал, қауіптілікті немесе зияндылықты есі дұрыс емес те, жануарлар да, тіпті заңсыз заттар да келтіруі мүмкін деген үғым болды. Қылмыстық жауаптылықты мүндай түрғыдан түсінудің шеңберінде заңды түлғалардың жауаптылыгы да табиғи үйлесімділігін табатын.
Ақыры, бертін келе заңды тұлғалардың жауаптылығы, мысалы, американ қылмыстық құқығында, қайтадан қолға алынды. Бастапқы кезде (өткен ғасыр мен қазіргі ғасырдың торабында) ол шаруашылық қылмыстық қүқықтың аясында тресттер мен синдикаттардың қылмыстық қызметіне қарсы жолға қойылды. Кінәлі болып табылған тиісті корпорациялардың бостандығы, әрине, шектелмейтін, оларға тек айып салынатын. Осыған орай, кейінгі кезде АҚШ-тың қылмыстық заңында қоғамдық ұйымдарды қылмыстық іс жүргізу көлемінде айыппен жазалайтын қылмыстық жауаптылық қарастырылады. Біздің құқықтық теориямыз бұл сияқты қылмыстық-құқықтық тұжырымдамаларға "буржуазиялық заңдылық- тардың тоқырауынан туындаған, демократияға
ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 ж. (8.10.98 ж.
өзгерістермен).
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі 1997 ж.
(9.07.1998 ж., 10.07.1998 ж., 16.07.1999 ж., 23.07.1999 ж., 5.05.2000 ж.,

16.03.2001ж., 19.02.2002 ж., 22.02.2002 ж., 31.05.2002 ж., 9.08.2002 ж,
21.12. 2002ж. өзгерістермен толықтырулар).

3. Агыбаев А.Н., Баймурзин Г.Ы. Уголовное право Республики
Казахстан. Особенная часть (учебно - методическое пособие) -
Алмата, 1998 г.
4. Борчашвили И.Ш., Рахимжанова Г.К. Уголовное право
Республики Казахстан. Особенная часть. (Учебно - методическое
пособие) - Караганда, 1998 г.
5. Курс советского уголовного права. М., 1970, т. 1-6.
6. Курс советского уголовного права. Л., 1968, т. 1-5.
7. Комментарий к Уголовному кодексу Республики Казахстан / Отв.
редактор: Чл. - корр. АЕН РК, д.ю.н., профессор Борчашвили
И.Ш., к.ю.н., доцент Рахимжанова Г.К. - Караганда, РГК ПО
Полиграфия, 1999.
8. Комментарий к изменениям и дополнениям в Уголовный кодекс
РК/ Отв. редактор: Чл. - корр. АЕН. РК, д.ю.н., профессор
Борчашвили И.Ш. - Караганда, 2000 г.
9. Комментарий к изменениям и дополнениям в Уголовный кодекс
Республики Казахстан и Уголовно - исполнительный кодекс
Республики Казахстан / Под ред. И.Ш. Борчашвили, М.М.
Оразалиева - Караганда: Кар. ЮИ МВД РК им Б. Бейсенова, 2003.
10. Правила судебно - медицинской оценки тяжести вреда здоровью.
Приказ № 240 от 4 мая 1998 г. // Бюллетень Следственного
департамента МВД РК. Астана. 1998 г. № 2.
11. Сборник Постановлений Пленума Верховного суда Республики
Казахстан (1992 - 2002). - Алматы, 2002.
        
        ҚЫЛМЫСТЫҢ  СУБЪЕКТІСІ
Жоспар:
I. Кіріспе:
II. Негізгі бөлім:
1. Қылмыс субъектісі туралы түсінік.
2. ... ... ... ... белгілері.
3. Жауаптылыққа қабілеттілік, қылмыстық жауаптылықтың
жағдайы ретінде жауаптылыққа ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер:
КІРІСПЕ
Бұл тақырыптың өзектілігі еліміз тәуелсіздіктің туын тік көтеріп
демократиялық, құқықтық мемлекет құру ... ... ... ... кодекс
баптарына жаңаша қарауды қажет етті.
1997 жылы шілденің 16-сында Қазақстан Республикасының я ... ... ол 1998 ... 1 ... бастап заңды күшіне енді.
Қылмыс субъектісі болып қоғамға қауіпті іс-эрекет жасаған және заңға
сәйкес сол үшіи қылмыстық ... ... ... адам ... ... ... ... мәнін ашып, қылмыс
субъектісінің белгілерін айқындап, ... ... жағы ... оның маңызын көрсеткен.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы бұл диплом ... ... ... ... ... табиғатын ашып көрсетіп отыр.
Жаңа нарықтық экономикаға өтуге сәйкес, қылмыс ... ... ... ... ... ... қараууды қажет
етеді. Қылмыстың арнаулы субъектісі бар қылмыстық-құқық нормалары жеке
тарауларға біріктіріліп, арнаулы субъектінің ... ... ... ... белгілерін анықтап, анықтаудың маңызы
ерекшеленген.
Абайсыздық туралы ұғымның мәні ... оның түр. ... ... ... ... мен оның ... қылмыстың субъективтік жағы және
оның маңызын толық ашқан. Қылмыстың субъективтік жағының міндетті белгілері
де айқын көрсетілген. ... ... ... ... ... мән
жайлардың түсінігі және түрлері талданған.
Диплом жұмысын ... ... ... ... қылмыс субъектісінің
табиғатын ашу, түрлерін анықтау, қылмыстың субъективтік жағының түсінігі
және оның маңызын ... ... ... ... ... ... ... қамтылып, түрде
қарастырылып, қажет ... ... ... ... дами ... ... және әлеуметтік прогресс
бізді көптеген үйреншікті көзқарастарымыздан бас ... Осы ... ... ... ... бас ... жиі ... және
қаншалықты қиын болғанына қарамастан, оларға жауап беру қажет. ... ... ... күрделі сұрақтардың бірі - заңды тұлғалардың
қылмысты жауаптылығы. Аталып ... ... жеке ... ... ... ... салынған қылмыстық іс-әрекетті жасаушы ақыл-есі
дұрыс, көрсетілген ... ... жеке ... ғана ... ... ... ... болып табылады. Бұл қағида - адамзаттық өрлеу,
прогресс және демократия жолындағы ең маңызды жеңістерінің бірі екендігі
сөзсіз. Ол XVIII ... ... Ұлы ... ... кезінде
орнатылған еді. Бұл қағида, бұған дейін ... ... ... - ... қылмысты жасау ғана емес, кез келген қауіпті және зиянды зардап
шектіру деп феодалдық қоғамға ... ... ... ... ... Ал, ... немесе зияндылықты есі дұрыс емес те,
жануарлар да, тіпті заңсыз заттар да ... ... ... үғым ... ... мүндай түрғыдан түсінудің шеңберінде ... ... да ... ... табатын.
Ақыры, бертін келе заңды тұлғалардың жауаптылығы, мысалы, американ
қылмыстық құқығында, қайтадан қолға алынды. Бастапқы кезде ... ... ... ... ... ол ... ... қүқықтың аясында
тресттер мен синдикаттардың ... ... ... жолға қойылды.
Кінәлі болып ... ... ... ... ... ... тек айып ... Осыған орай, кейінгі кезде АҚШ-тың
қылмыстық заңында қоғамдық ... ... іс ... ... ... ... жауаптылық қарастырылады. Біздің құқықтық теориямыз
бұл сияқты қылмыстық-құқықтық тұжырымдамаларға "буржуазиялық заңдылық-
тардың ... ... ... ... ... баға ... Алайда, бұл идеологиялық таласқа біздің
елде әр түрлі экологиялық мәселелер араласа бастағаннан кейін шың ... ... ... ... ... ... тұтас түсінуден болсын,
оларға құқықтық тұрғыдан ықпал жасау жолдарын пайдалануда ... ... ... озық ... Қылмыстық бұл түріне қарсы қолданылатын қылмыстық -
құқықтық санкциялар, эклологияға зиян келтіретін ... пен ... ... қожайындары мен басқарушы қызметкерлері үшін ғана емес, ... ... ... үшін ... ... тиімсіз қалатындай
болуы тиіс еді. Заңды тұлғаға қарсы қолданылатын айып санкциялары бұл ... ... ... жеке ... қарсы қолданылатын айыптың ондай
мүмкіндігі болмайды (мөлшері ... ... ... ... бұл ... ... 70 - ші ... бастап ойлана бастады.
Сонымен, 1978 жылы Европа Кеңесі аындағы ... ... ... ... ... елдерінің заң шығарушыларына заңды тұлғаларды
экологиялық қылмыс үшін қылмыстық ... ... деп тану ... ... ... ұсыныс біраз Европа елдерінде (мысалы, ... заң ... ... ... елімізде қылмыстық құқық саласыңда заңды тұлғалардың
жауаптылығы жөніндегі ... әлі ... ... ... ... ... қылмыстың субъектісі ретінде тану туралы ұсыныстар қылмыстық құқық
теориясында 1990 жылдан бері қарай ... ... түсе ... ... ... ... ... авторлары заңды тұлғалардың
жауаптылығы ... ... ... ... ... ... жаңа
қылмыстық кодекс бұл мәселе бойынша бұрынғы пікірінде қалды.
Қылмыстың субъектісі міндетті түрде есі дұрыс, яғни өзінің әрекетін
(әрекетсідігін) ... ... оның шын ... ... мен ... ... ... қабілеті жететін жеке тұлға болуы керек.
Ал психикасының бұзылуына байланысты мұндай қабілеттен айырылған есі дұрыс
емес (ҚР ҚК 16 - б.) ... ... ... бола ... ... сау адамның да жоғарыда айтылғандай сана мен ... ... бір ... ... ғана пісіп жетіледі. Осыған байланысты -
қылмыстық заң қылмыс жасаған тұлғаны қылмыстық ... ... ... ... ... (ҚР ҚК 15- ... ... үш белгі қылмыс субъектісінің ортақ заңды белгілері
болып табылады. Олар қылмыстың кез келген ... ... ... ... және ... біреуінің болмауы іс-әрекетте қылмыс құрамының
жоқтығын білдіреді.
Сонымен қатар, ҚР ҚК-нің Ерекше бөлімінде кейбір жағдайларда ... ... ... ... ғана ... ... да белгілері бар
тұлғалардың жауаптылығы қарастырылады. Мысалы, әскери қызметке ... ... ... ... ... ... өтеп ... Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа әскерлердің және
әскери құрамалардың қатарында келісім шартпен жүрген ... ... сол ... ... ... ... жиында жүрген кездерінде және
де кейбір басқа ... ... Бұл ... ... - ... ... арнайы субъектісіне айналдырады. Қылмыстың ... ... ... жеке басы ... ... ... білу ... Бұл
екі түсініктің де бір тұлғаға -қылмысты жасаған тұлғаға қатысы бар. ... ... ... – және ең ... - ... ... (қылмыстық-
құқықтық) мағынасы сәйкес келмейді. Бұған дейін айтылғанындай, қылмыстың
субъектісі - бұл белгілердің ... - ал ... ... ... (жалпы белгілер) немесе қылмыстың арнайы ... да ... ... ... ... әрі ... ... емес. Бұл
белгілердің кез келген біреуінің болмауы мұндай жағдайда қылмыс ... ... ... ... ... ... тартылмайтынын
білдіреді. Мұнымен салыстырғанда, қылмыскердің жеке ... ... ... ... ... Мысалы, қылмыс жасаған тұлғаның
әлеуметтік - психологиялық және биологиялық белгілері ... ... ... Криминология саласы әлеуметтік құбылыстарды
зерттейтін неше түрлі ғылымдармен қатар, ... ... ... биология, соның ішінде генетика және т.б.) ... ... ... ... ... жеке ... мәселесін зерттейді.
Криминологияда жеке бастың белгілері негізгі үш ... ... Жеке ... әлеуметтік бейнесі (статусы), ол жеке ... ... ... ... ... ... ... -демографиялық сипатын
(жасы, жынысы, білімі, отбасылық жағдайы және т,б.) ... ... Жеке ... әлеуметтік орны (рөлі), бұл жеке тұлғаның отбасының, еңбек
ұжымының мүшелігінен, қоғамдық қатынастар ... ... ... ... Жеке ... ... ... сипаты (мінездемесі), ол оның
әлеуметтік құндылықтар мен ... ... ... ... (мысалы, кездейсоқ қылмыскерлер, құныққан маман қылмыскерлер және
т.б.) қылмыскердің жеке басының белгілерінің қылмыстық - ... ... ... ... жеке ... ... ... берілуіне, немесе одан
мүлде босатылуына ықпал жасауы мүмкін/5/. Жазаның түрі мен ... ... ... ... ... мән - ... ... шартты
жазаға соттау мәселесін шешуде кінәлінің жеке басы есепке ... ... ... белгілерінің (қылмыстық субъектісінің ... ... - ... ... ... да ... ... кінәлінің жынысы, оның кәмелеттік жасқа толу -толмауы, білімі
мен айналысатын қызметі, тіпті де, ... ... Бұл ... ... ... пен ... да ықпалды емес. Ал ... ... оны ... ... ... сипаттау үшін бүл белгілердің маңызы өте зор. Осы
белгілер ескерілс отырып, мысалы, ... ... ... ... ... Қылмыс субъектісі туралы түсінік.
Қылмыс деп істелінетін іс-әрекетті істеген адамды қылмысты жауапқа
тарту үшін (ондай ... ... ... деп атайды) ол адамның
белгілі қасиеті болу керек. Қылмыстық заң ... ... ... ... ... ... адамда болмаса ол адамды қылмыстық жауапқа
тартуға болмайды.
Қылмыстық заң ... ... ... ... ... ... ... және ол ісі үшін қылмысты жауап беруге ... ... ... құқық бойынша қылмыстың субъектісі деп танылады
/1/.
Демек, қылмыстық жауапқа тек есі дұрыс және ... ... ... белгілі жасқа толған жеке тұлғаны ғана қылмыстық жауапқа тартуға
болады.
Қылмыс субъектісінің белгілері қандай? Егер ... ... ... ... есі ... ... заң тағайындаған жасқа жету
сияқты белгілер болса, ол өзінің жасағаны үшін қылмыстық ... ... ... ... тек жеке тұлға ғана бола алатындығы
жөніндегі ... ... ... ... баптарына туындайды. Мысалы, ҚР
ҚК-нің 6, 7, 14-баптарында Қазақстан; Республикасының ... шет ... және ... жоқ ... ... және ... субъектілері болу мүмкіндігі туралы айтылған/2/. Қылмыстың
ықтимал субъектілері туралы жеке ... ... ... тұлғалардың,
яғни кәсіпорындардың мекемелердің, ... ... ... бола ... ... Бұл ... ... деңгейде
отандық қылмыстық құқыққа тән үлгіде шешілген. Алайда, теориялық тұрғыдан
заңды тұлғалардың қылмыстық ... ... ... ... ... ... пікір-талас туғызуда.
2. Қылмыс субъектісінің жасына қарай белгілері.
Бұған дейін айтылғандай, қылмыстың субъектісі ақыл-есі дұрыс кез
келген ... ғана ... ... жас ... ... ... ... кішілігіне байланысты ... ... ... әрекетін
(әрекетсіздігін) басқара алмайтын, онын ... шын ... ... ... жас тұлғалар қылмыс субъектісі болып таныла алмайды
және өздері жасаған қоғамдық қауіпті әрекеттері үшін қылмыстық жауаптылыққа
тартылмайды.
ҚР ҚК-ның ... ... ... ... ... он алты ... толған
адам қылмыстық жауапқа тартылады. Ал қылмыс жасалған уақытқа дейін жасы он
төртке толған тұлғалар, - ҚР ҚК-нің 15-бабының 2-бөлігіне ... ҚР ... ... ... үшін ... ... кісі ... ҚК 96-6.), денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіргені (ҚР ҚК 103-6.),
ауырлататын мән-жайлар кезінде денсаулыққа ... ... ... ... (ҚР ҚК 104-б. 2-бөлігі), зорлағаны (ҚР ҚК ... ... ... ... (ҚР ҚК 121-6.), ... ... (ҚР ... ұрлық жасағаны (ҚР ҚК 175-6), кісі тонағаны (ҚР ҚК 178-6.), ұрып-
соққаны (ҚР ҚК 179-6.), ... ... (ҚР ҚК 181-6.), ... мән-
жайлар кезінде автомобильді немесе өзге де көлік ... ... ... ... ... (ҚР ҚК ... 2, 3, 4 - бөліктері),
ауырлататып мән-жайлар кезінде мүлікті қасақана ... ... ... ҚК ... 1,3,4 - бөліктері), терроризм (ҚР ҚК 283-6.), адамды
кепілге алуы (ҚР ҚК 234-6.)- террорлық акті ... біле тура ... ... (ҚР ҚК 242-6.), ... ... ... ... мен
жару құрылғыларын ұрлағаны не қорқытып алғаны (ҚР ҚК 255-6.), ... ... (ҚР ҚК 257 ... 2, ... тағылық (ҚР ҚК
258-6.), есірткі заттарды немесе жүйкеге әсер ететін заттарды ұрлағаны не
қорқытып алғаны (ҚР ҚК ... ... ... кезінде қайтыс
болған адамдардың мүрдесін және олардың жерленген жерлерін қорлағаны (ҚР ... ... ... ... ... қатынас жолдарын қасақана жарамсыз
еткені (ҚР ҚК 299-6.)/6/.
Жалпы қылмыстық жауаптылықты он алты ... ал ... ... ... он төрт жастан бастап талап ете отырады, қылмыстық заң осы ... ... ... өз ... оның ... ... да бағалай алуға
қабілеті толығымен жететіндігін ескерген. ... ... ... жаңа ... ... ... толмағандарды олардың
қылмыстық жауаптылық жасында болуына қарамастан, қылмыстық жауаптылықтан
босата алатын ережелер енгізілген. ҚР ҚК-нің ... ... ... ... ... адам осы ... бірінші немесе екінші бөлігінде
көзделген жасқа толса, бірақ психикасының бұзылуына ... ... ... ... ... ... салдарынан кішігірім немесе орташа
ауырлықтағы ... ... ... ... ... іс жүзіндегі сипаты мен қоғамдық қауіптілігін толық
көлемінде түсіне алмаса не оған ие бола алмаса, ... ... ... ... Бұл ... ... істің шын мәнінде, жасына қарай ақылының
дұрыс еместігі туралы болып отыр.
Қылмыстық кодекстің атақты теориялық моделінде Р.И.Михеев ... ... ... ... ... ... психикалық
жағынан пісіп - жетілмегендігінен ... ... мен ... ... өз ... (әрекетсіздігін) басқаруға немесе оның шын
сипатын не қоғамдық қауіптілігін жете ... ... ... ... жауаптылыққа тартылатындар қатарына жатпайды. Кәдімгі есі ... ... бұл ... ... ... ... ... жоқтығы - көз алдымызда. Кәмелетке ... ... ... оның ... ... емес, оның психофизиология- лық дамуындағы жеке өзіне тән,
жасына қарай ... ... бұл ... оның ... ... ... заң ... субъектісінің жасының
кәмелетке жетпеуінен ... ... пен ... ... ... және олар жеке бір бөлімде қарастырылады (ҚР
ҚК-нің жалпы бөлімінің VI бөлімі)./8/
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... қарай тиісті жас мөлшері анықталды, олар 16
және 14 жас. Алайда, бұл ҚР ҚК- нің ... 2-ші ... ... ... ... қылмыетар үшін жауаптылық 16 жастан басталады
дегенді білдірмейді/9/.
Қылмыстық заң қылмыстық жауаптылыққа тартылатын ... 16 жас ... ... ... іс-әрекеттің ерекшеліктері мен субъектінің
белгілеріне байланысты қылмыстық жауаптылық 18 жастан бастап тартылатын
қылмыстар да болады. Атап ... ... ... үшін және ... адамды қылмыстық іске тарту үшін (ҚР ҚК 131-6.) ... 18 ... ... ... ... ... ... жеке
тұлғалар қылмыс жасаған уақытта олардың жасы тура анықталуы керек (туған
жылы, айы, ... Адам ... бір жас ... (14, 16, 18 жас) ... ... ... тәулікте толатын болып есептеледі/10/.
Кәмелеттік жасқа толмаған жеке тұлғаның жасы ... ... сот ... ... анықталады. Оның жасы жаңағы тексеру анықтаған ... ... күні (31 ... деп ... ал ... ... төменгі
және жоғарғы жас шамасы анықталғанда, оның төменгі жасы есепке алынады
/11/. Кәмелетке ... ... ісі ... оның өмірі мен көрген
тәрбиесі, психикалық дамуының дәрежесіне көңіл аударылады.
Қазақстан Республикасы қылмыстық ... ... ... ... маңызды қылмыстық-құқықтық мағынасы бар тағы бір
көрсеткіш аталатынын айта кету керек. ҚР ... ... ... ... ... ... және үкім шығарған сәтте алпыс бес жасқа толған еркектер
үшін өлім ... ... ... қабілеттілік, қылмыстық жауаптылықтың жағдайы ретінде
жауапсыздыққа қабілестіздік ұғымы.
Қоғамға қауіпті іс-әрекет жасаған жеке тұлға қылмыстық жауаптылыққа
тартылып, ... ... ол ... қабілетті болуы керек.
Қылмыс жасау ... ... ... ... ... есеп бере алатын және оны ... ... жеке ... ... деп ... ... ... ұғымы
субъектінің қылмыстық жауаптылығы үшін ... ... ие ... ... ... ... Кінәлі болып тек қана жауаптылыққа қабілетті
адам ғана танылады. Сондықтанда ... ... кінә ... алғы ... болып табылады.
Адамның тәртібі, соның ішінде қоғамға қауіпті іс-әрекетті де сана мен
ерік арқылы анықталып, бақыланады. Сана мен ерік адамның негізгі ... ... ... ... адам сана мен ... басқара
алмайды. Мұндай қабілеттен айырылған тұлғалар, яғни өз ... ... ал ... де, өз ... ... аямайтындар - есі дұрыс емес деп танылып, ... ... ... Оларға тек медициналық сипаттағы
мәжбүрлеу шараларын қолдануы мүмкін.
ҚР ҚК-нің 16-бабының 1-ші бөлімі есі ... ... ... ұғымды былай
атады: "қоғамдық қауіпті әрекетті жасаған кезде есі дұрыс емес ... яғни ... ... ... ... ... ... кем
ақылдылығы немесе психикасының өзге де дертке ұшырауы салдарынан өзінің ... ... іс ... ... мен қоғамдық
қауіптілігін ұғына алмаған ... оған ие бола ... ... ... тиіс ... дұрыс еместік туралы ұғым заңды және ... ... ... ... ... және бұл ... бірігуі осы күйді
сипаттайды.
Заңды шарт екі белгіден тұрады: интеллектуальды және еркіне қарай.
Интеллектуалды белгі ... өз ... ... жете ... ... ... (қабілетсіздігін) көздейді.
Психиканың бұл қасиеті, тұлғаның өзі ... ... ... шын ... оның ... ... да түсіну қабілетінің жоқтығын білдіреді.
Тұлғаның өз әрекетінің немесе әрекетсіздігінің шын ... ... ... оның ... іс-әрекет пен орын алған салдардың
арасындағы себепті байланысты түсінбеуін білдіреді (жәбірленушіні өмірден
айыратынын, ... ... ... және т.б. ... ... ... мазмұнындағы ең бастысы -тұлғаның өз ... ... ... яғни оның ... ... ... ... болмауында. Осыған байланысты, бір тұлғаның өз әрекетінің шын
жағын түсіне алғанымен, оның ... ... ... жағдайлардың
болуы әбден мүмкін. Айталық белгілі бір психикалық ауруға ұшыраған (мысалы,
шизофрения) адам, мысалы темір ... ... ... ... ... ... өмірден айыратынын түсінуі мүмкін, бірақ ... ... ... ... ... мүны қылмыс жасаумен (кісі өлтірумен)
емес, жарылған ... ... ... ... ... ... ... байланысты, тұлға өзінің әрекеттерін қылмыс жасау
деп емес, қоғамдық ... өтеу деп ... ... тағы бір ... атап ... ... қарай
белгісі, яғни тұлғаның ез әрекеттерін ... ... ... ... ... ... психикалық қызметтің ауырып
бұзылған кейбір түрлерінде кездеседі. Мысалы, өзінің әрекетінің ... ... ... ... ... ... ерік ... есірткіге құмарларда байқалады, бұл жағдайда олардың абстиненция,
яғни есірткіге ашығу кездерінде көруге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... заттары бар дәрілерге қол
сұғушылықтық заңдылықтық қылмысты түрде бұзылуы екенін ... ... ... ... ... өзін - өзі үстай алмайды. Ерік жағының бұлайша
бұзылуы эпидемиялық энцефалит, эпидепсия және т.б. ... ... ... ... шарттың болуын мойындау үшін қылмысты заң екі ... ... ... ... ... ... оңың тек ... ғана - не
интеллектуалды, не еркіне қарай түрі анықталса ... ... бір ... ғана ... ... есі дұрыс емес деп
тануға негіз бола алмайды. Тұлғаның өз әрекеттерін (әрекетсіздігін) басқара
алмағандығы, оның ... ... мен ... ... ... ... шарттарға байланысты себептерден туындағанын тауып
көрсету керек. Бұл шарттар тұлғаның психикалық бұзылуынан және оның бойынан
заңды шарттың орын ... ... ... ... қорытылған тізімінен
тұрады. Ол - ұзаққа созылған психикалық бұзылу, уақытша ... ... ... психиканың басқадай науқас күйі.
Ұзаққа созылатын психикалық бұзылыстар - ішкі көңіл-күйдің ... атап ... ... ... ... ... Олар кейде аяқ
астынан көтеріліп, сосын қайта басылатын түрде де өтуі ... ... ... ... ... ... ... кетпейтін психикалық
кемістік қалдырады. Мұндай психикалық ауруларға мыналар жатады: шизофрения,
қояншық, әдеп бара жатқан сал ... ... және ... ... ... Кемақылдылық - бұл ... ... ... байланысты оның психикалық қызметінің түрлі деңгейде ... ... ... ... - ... ... қабілетінің
жойылуымен немесе нашарлауымен байланысты, ол туа бітуі мүмкін немесе әдей
түсуші психикалық ... ... ... ... ... үш
дәрежелі болады: жеңіл (дибильділік), орташа (имбецильдік) және терең, яғни
ақылдың қызметінің қатты дәрежеде зақымдануы (идиотия).
Психиканың ... ... күйі - бұл ... дәл ... аурулар болмағандығына қарамастан, психиканың бұзылуына әкеліп
соқтыратын сырқатты құбылыстар. Мысалы, іш ... ... ... ... ... бірге жүретін сананың күңгірттенуі, елестеушілік кездерінде ауру
адамның ақыл немесе ерік ... ... ... кей ... да ... Мұндай жағдайды бастың миының зақымдануы, ... ... ... ... емес ... ... де ... болады.
Дәрігерлік шарттың болуы да өздігінен тұлғаны ақылы дұрыс емес ... ... ... ... Мысалы, кемақылдылықтың қайсібір
дәрежесі болмасын, әрқашан тек тұлғаның өз ... ... ... ... өз ... ... алу ... әкеліп
соқтыра бермейді. Мысалы, тұлғаның кемақылдылығы жеңіл ғана ... ол ... ... ... байланысы ғана арқылы дұрыс деп танылуы мүмкін. Сол
сияқты, ... мас ... де өз ... ... ... алмауы немесе оны басқара алмауы мүмкін. Алайда, мұндай
тұлғаның ақылы ... емес деп ... ... ... ... ... ... және медициналық шарттардың жиынтығы
ғана тұлғаның есі дұрыс емес деп ... ... ... негіз бола алады.
Ақылы дұрыстық сияқты, ақылы дұрыс еместік те - заңдық (қылмыстық ... ... ... ... ... бір ... іс ... ақылы дұрыс немесе дұрыс еместігі туралы шешімдері сот ... ... ... ... ... ... ... қабылдайды.
Өздерінің шешімін заң қызметкерлері сот - психиатриялық сарапшы
қортындысына ... ... іс ... ... сәйкес
айыпталушының немесе сезіктінің іс қозғалған кезде өз әрекетіне есеп ... ... оны ... алу ... мен ... ... ... кезде, мұндай зерттеу жүргізу міндетті болып саналады. Алайда, бұл
қорытынды, сарапшының жалпы кез ... ... ... ... ... тергеуші, сот немесе прокурор міндетті ... ... ... Олар ... зерттеудің қорытындысымен
келіспейтіндей жағдайда, оның нақты дәлелі болуы керек.
Тұлғаның ... ... емес күйі оның ... жасау кезіне қатысты
анықталады. Акылы дұрыс емес тұлға ... ... ... ол ... ... тартылмайды, бірақ ҚР ҚК-нің 16 -
бабы 2 - ші бөлігіне сәйкес, оған, дәрігерлік сипаттағы мәжбүрлеу шаралары
(ҚР ҚК -тің 90 - б.) ... ... Дәл ... ... ... ... күйінде жасап, бірақ одан кейін ... ... ... ... ... да оған ... қылмысты жазаны іске асырудың
мүмкінсіздігінен тағайындалуы ... ... ... кодексінде алғашқы рет есінің
дұрыстығы жоққа шығарылмайтын психикасы бұзылған ... ... ... ерекше бап тұжырымдары (ҚР ҚК 17-б.)- Бұл баптың 1-ші
бөлімінс сәйкес, ... ... ... ... бұзылуы салдарынан
өзінің іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс жүзіндегі ... мен ... ... ... ұғына алмаған не оған ие бола алмаған есі
дұрыс адам қылмыстық жауапқа тартылуға тиіс. Сонымен қатар, дәл осы ... ... ... есінің дұрыстығы жоққа шығарылмайтын ... сот жаза ... ... ... ... ... ескереді
және ол осы Кодексте көзделген медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын
тағайындау үшін негіз бола алады.
Сонымен ҚР ... ... ... психикалық бұзылық осындай
психикалық аурулар мен ауытқуларға ... ... олар ... ... деп ... ... бере алатындығыш қарамастан, қылмыс жасаған
тұлғаның өз істегенінің қауіптілігін түсінуп немесе өз ... ... ... төмендеген қабілеттілігі дегенді ... ... ... ... есі ... ... анықталатын есі
дұрыстықтың дәрежесі ... Заң ... мен ... жүргізген
зерттеулері қылмыс жасаған тұлғалардың ... ... ... ... ... ... аномалияға ұшырағандар (созылмалы
алкоголизм, бас миының негізгі ... және т.б.) ... атап өту ... Жаза ... ... бұл ... ... кеңестік қылмыстық-құқықтық ғылым ... ... де ... ... ... ... ... мен дәрежесі туралы туснік әр
түрлі болып келеді. ... ... ... И.К. ... А.А
Хомовскийлердін айтуынша, сот істің басқа жағдайларымен қатар психикалық
аномалиялардың да әсерін ескеруге ... бар ... Г.И. ... ... ... ... ... кіргізілуі тиіс деп есептеп,
жазаны жеңілдетпеудің және мұндай жағдайларда ... ... ... мәжбүрлеу шараларын қолданудың ашық ... ... ... ... ... бола тұра, психикалық бұзылу күйінде жасаған
тұлғаға жазаны жеңілдету туралы нұсқау бірқатар ... ... ... ГФР ... кодексінде кездеседі және бұл ақыл
дұрыстығы "азайтылған" деп ... ... ... ... мас ... ... қылмысқа жауаптылық
қабысып тұр. Қылмыстық заң адамның мас күйінде жасаған қылмысы туралы
айрықша тоқталады және ол ... ҚР ... ... "Алкогольді
ішімдікті, есірткі заттарды немесе ... да ... ... ... мас ... қылмыс жасаған адам ... ... ... ... ... ішімдік ішіп, немесе есірткілік немесе басқа ... ... ... ... жәй мас болу ... туралы айтылады. Мұндай жәй мас тұлғаның өз әрекетіне есеп ... оны ... ... ... ... әкеліп соқтырған күйде де,
есі дұрыс еместіктің шеңберінде қарала алмайды, себебі бұл ... ... ... заңды және медициналық шарттары, яғни тұлғаның санасы мен
еркін істен шығарып тастайтын немесе айтарлықтай ... ... жоқ. Жәй мас болу ... ... ең кең тараған түрі - алкогольдік
ішімдік ішіп мас болу), әдетте, ... пен ... ... өз ... ... ... ... ал оның қолданылған мөлшері айыптының мас
күйіндегі қылығына айтарлықтай ықпал жасайды. Тұлғаның қылығы ... ... ... ... жэне т.б. ... да ... Осының
барлығы мас болуды психикалық аурудың түріне теңестіруге ... жәй ... мас ... ең ауыр ... да ... ... белгілі байланысты сақтайды, өз әрекетіне бақылау жасай
алады. Мұндай адамдарда сананың, ойлық ... ... ... ... ... қабілетті деп танылып, қылмыстық жауаптылыққа тартылады.
Сондықтанда Н.С. ... ... ... ... ... қоғамдық қауіпті
әрекет жасау кезінде өзінің қылықтарын түсіне алмайтын және оларды ... ... ... мас күйге жеткендігі үшін жауаптылық қарастыратын
жеке бап болу туралы ұсынысы қылмыстық-құқықтық ... ... ... ... жәй ... мастық күйден патологиялық мас болуды
ажырата білу қажет. Патологиялық мас болу ... ... ... ... тобына жатады. Патологиялық мас болуды ... ... ... ... саңдырақтау, галлюцинация пайда болып,
бағдарлау бұзылады, шынайы іс-әрекетпен байланыс жоғалады, ... ыза ... ... ... ... ... әрекет үлкен
күйреткіш күшпен, кенеттілікпен, қаталдықпен ерекшеленеді. ... ... ... ... уайымға салыну, дабыл, мазасыздық және ... ... ... және ... ... мөлшеріне байланысты болмайды.
Бұл көрсетілген психикалық бұзылыстар кезінде қауіпті әрекеттер ... ... тыс ... ... ... және ... белгілері болғандықтан, тұлға есі дұрыс емес деп танылып, оған
жаза орнына дәрігерлік сипатта мәжбүрлеу шаралары қолданылуы мүмкін.
4. ... ... ... ... теориясында қылмыстың жалпы субъектісінен басқа арнайы
субъект деген ұғым бар. ... ... ... деп ... жалпы белгілерінен (дені сау, ақыл-есі дұрыс, ... ... ... ... ... ҚК-тің Ерекше бөлімінің ... ... ... сипатталатын субъектіні айтамыз. ... мына ... ... мүмкін:
- Субъектінің азаматтығына қарай: ... ... ... тек қана ... ... ... ... табылады, ал
шпионаждың субъектісі болып шет ел азаматы немесе азаматтығы жоқ адамдар
ғана болады.
- Жынысына қарай: зорлаудың (ҚР ҚК 120 - бап) ... ... тек ... адам ғана болып табылады.
- Жасына қарай: мысалы, кәмелетке толмағанды қылмыстық іске тартудың ... ... ... ... тек қана кәмелетке толған адам бола алады.
- Отбасылық - туыстық қатынастарға қарай: балаларды ... ... ... ... бас ... субъектісі тек қана ата-аналар,
ал еңбекке жарамсыз ата-аналар үшін – кәмелетке ... және ... ... ... ... (ҚР ҚК ... Қызмет бабына және кәсіби міндетіне қарай: техникалық ... ... ... ... да ... ... ... осы
ережелерді сақтауға міндетті тұлға ғана бола алады (ҚР ҚК 152-бап).
Әскери ... ... ... бұл қылмыстардың субъектісі
әскерге шақыру бойынша не келісім-шарт бойынша Қазақстан Республика- сының
қарулы Күштерінде, Қазақстан ... ... да ... ... ... әскери қызмет атқарушы немесе әскери қызметшілер, ... ... ... атқарудың белгіленген ... ... өту ... ... ... ... табылады.
Басқа да негіздерге қарай: ... ... ... ... ... ... - бұл қылмыс құрамының қосымша белгілері.
Қылмыс құрамының басқа элементтерін сипаттаушы (қылмыстың объективті және
субъективті жағын) ... ... ... ... ... ... құрамының құрылымдық белгілері бола алады, бұларсыз қылмыс
құрамы ... ... ... ... ... заңға қарсы
әрекеттердің субъектісі тек борышты ұйымның иесі немесе жетекшісі, сол
сияқты жеке ... бола ... Егер бұл ... ... ... ... ... құрамы болмайды.
Ауырлатушы жағдайлардағы қылмыс құрамын жасайтын саралаушы белгі
бола алады, егер айыптыға ... ... ... ... ... ... ... пайдалануымен жасалса, мұндай әрекеттер ҚР ҚК-нің 176-бабының
2-бөлігі "В" тармағы бойынша сараланады.
Жазаны,жеңілдетуші немесе ауырлатушы жағдай ретінде оны жеке ... ... ... ... ... Мысалы, ҚР ҚК-нің 54-баптың 1-
бөліміндегі "О" тармағындағы ауырлатушы жағдай ретінде ... ... ... ... ... ... ... сенімді пайдаланып
қылмыс жасауы.
ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 ж. (8.10.98 ж.
өзгерістермен).
2. Қазақстан ... ... ... 1997 ... ж., ... ж., 16.07.1999 ж., 23.07.1999 ж., 5.05.2000 ж.,
16.03.2001ж., 19.02.2002 ж., ... ж., ... ж., ... ... 2002ж. ... ... ... А.Н., Баймурзин Г.Ы. Уголовное право Республики
Казахстан. ... ... ... - ... ... -
Алмата, 1998 г.
4. Борчашвили И.Ш., Рахимжанова Г.К. ... ... ... ... ... (Учебно - методическое
пособие) - Караганда, 1998 г.
5. Курс советского уголовного права. М., 1970, т. ... Курс ... ... ... Л., 1968, т. ... ... к ... кодексу Республики Казахстан / Отв.
редактор: Чл. - корр. АЕН РК, д.ю.н., профессор Борчашвили
И.Ш., к.ю.н., доцент Рахимжанова Г.К. - ... РГК ... ... ... к ... и ... в ... кодекс
РК/ Отв. редактор: Чл. - ... АЕН. РК, ... ... И.Ш. - ... 2000 ... ... к изменениям и дополнениям в Уголовный кодекс
Республики Казахстан и ... - ... ... ... / Под ред. И.Ш. ... ... - ... Кар. ЮИ МВД РК им Б. Бейсенова, 2003.
10. Правила судебно - медицинской оценки тяжести вреда здоровью.
Приказ № 240 от 4 мая 1998 г. // ... ... МВД РК. ... 1998 г. № 2.
11. Сборник Постановлений Пленума Верховного суда Республики
Казахстан (1992 - 2002). - Алматы, 2002.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстың субъектісі бойынша саралау14 бет
«Жан күйзелісі жағдайында жасалған кісі өлтіру»61 бет
Абайсызда кісі өлтіру57 бет
Адам өліміне әкеп соғатын жеке тұлғаға қарсы қылмыстың сипаттамасы53 бет
Арнайы субъектісінің мәні, ұғымы, белгілері24 бет
Арнаулы субъектілердің қылмысқа қатысуы50 бет
Ауырлатылған мән-жайлары бар кісі өлтіруді саралау76 бет
Зорлау үшін қылмыстық-құқықтық жауаптылық59 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстары туралы істер бойынша дәлелдеуге жататын мән-жайлар78 бет
Экологиялық қылмыстардың белгілерінің құқықтық сипаттамасы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь