Іле Алатауының физикалық – географиялық жағдайы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1 Тарау. ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ . ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6 . 16
1.1. Географиялық орналасуы және орографиясы ... ... ...6 . 7
1.2. Іле Алатауының климаты ... ... ... ... ... ... ... 7 .10
1.3. Гидрографиялық жағдайы ... ... ... ... ... ... ...10 . 13
1.4. Топырақ және өсімдік жамылғысы ... ... ... ... ... 13 . 16

2 Тарау. ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ ГЕОТЕКТОНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ГЕОМОРФОЛОГИЯЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ ... ... ... ... ... . 17 . 27
2.1. Геологиялық құрылымы мен Іле Алатауының қалыптасуының негізгі кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... .. 17 . 21
2.2. Геоморфологиялық құрылымы ... ... ... ... ... .. 20 . 27
2.2.1. Эрозиялық . тектоникалық таулы кешен
Аккумулятивті . тектоникалық ( жазықты) кешен

Тарау. ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ МОРФОҚҰРЫЛЫМДАРЫ.. 28 . 38
3.1. Морфоқұрылымның құрылысы мен олардың даму заңдылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... .28 . 33
3.2. Морфоқұрылымдардың қалыптасуына әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... 34 . 38

4 Тарау. ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ РЕСУРСТАРЫ 39.42

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... .. 44 . 45
IлеАлатауы-Тянь-Шань таулы жүйесiнiң солтүстік жоталарының бiрi болып табылады.Ол таулардың көптеген жүйелерiнен және тау аралық ойпаттардан, сонымен қатар өзiнiң пайда болуында таулы рельефтiң дамумен байланысты тау алды жазығы белдеуінен тұрады. Ең алғашқы зерттеушiлер бұл кең аймақты Iле өлкесi деп атаған. Оның шекараларын әр автор әртүрлi келтiредi. П.П.Семенов Тань-Шаньский \1958ж.\ жотаны шығысында Шарын өзенiмен, ал батысында Шу өзенімен шектеген. Н.Г.Кассин\1930ж.\ оның батыс шекарасын Қастек асуы меридианы бойынша, ал шығыс шекарасын - Шарын өзені арқылы жүргізген.
Солтүстiгiнде жота тау алды жазығымен, ал оңтүстiгiндегi нақты бейнеленген шекаралары – Шелек және Шонкемен өзендерiнiң аңғарлары болып табылады. Батысында жотаны Қастек өзенiмен және сол атаудағы асумен шектеуге болады, одан кейiн ол орографиялық жағынанда, гоелогиялық құрылымдық қатынаста да, жеке массив болып есептегенде 90 км жететін Кiндiктас тауларына ауысады. Шығысында жота Шарын өзенiмен шектеледi. Аталған шекаралардағы жотаның ара қашықтығы 260 км, Алматы қаласы меридианы бойынша енi – 45 км, ал тау етегi жазығымен қоса есептегенде 90 км - ге жетедi. Қарастырылып отырған территорияның жалпы ауданы 18000 км шаршы шамасында \1\.
Іле Алатауының жер бедері өте күрделі болып келеді.жотаның ең биік шыңдары, оның орталық бөлігінде орналасқан, 130 км. ара қашықтықтағы айдары теңіз деңгейінен 4000 метрден асатын белгілерге ие. Бұл жерде биіктігі 4000 метрден асатын 170 шың, ал 22 – сінің биіктігі 4500 метрден асады. Оның қатарына – Конституция ( 4580 м.), Қантбастау ( 4647 м.), Мұзтау ( 4555 м.), Богатырь ( 4626 м.), Қопыр (4670 м.), Ақтау (4760 м.), Металлург (4800 м.) және т. б кіреді. Осы жерде, барлық жотаның ең биік нүктесі Талғар шыңы көтеріледі. Оның биіктігі 5017 метрге жетеді. Бұл орталық бөлікше Талғар таулы тізбегі деген атқа ие. Кіші Алматы өзенінің жоғарғы ағысынан оңтүстік – шығысқа қарай, Іле Алатауын оған параллель жатқан Күнгей Алатауымен қосатын, ұзындығы 12 км – ге жететін тар меридиандық айдар созылып жатыр. Бұл айдардың биіктіктері 4700 – 4800 метрге жетеді, беткейлері тік, шыңдары тұтастай мұзбен жамылған. Ол Шелек – Кемен су айрығы болып табылады /2/.
Батысында, Іле Алатауы орталық бөлігінен Қаракестек өзенінің жоғарғы ағысына дейін 3000 метр биіктікті сақтайды. Ал одан ары, ол шетіне қарай 2000 – 1500 метрге төмендейтін Жетіжол тауларына жалғасады. Шелек өзеніне дейінгі шығыс бөлігінде жота 3000 метрден асатын биіктікке ие болады. Ал, одан ары қайтадан төмендейді. Торайғыр тауының ең жоғарғы белгісі 2468 метр, ал Сөгеті тауынікі 1858 метр.
Іле Алатауының солтүстік тау етегі, жазықтығынан салыстырмалы биіктігі орталық бөлігінде байқалады, орташа 3500 метр, ал шығысында – 2100 метр және батыс бөлігінде 1800 метрге жетеді. Жотаны оңтүстігінен шектейтін Шелек және Шонкемен өзендерінің аңғарлары 2000 – 3000 метр биіктікке дейін көтерілген. Сондықтан, оның оңтүстік етектен көтерілуі аса үлкен емес, 1500 – 2000 метр шамасында. Жотаға тән негізгі морфологиялық ерекшеліктердің біріне, солтүстік беткейінде сөрелер деп аталатын, айқын бейнеленген екі сатының болуы. Дұрысын айтқанда, Іле Алатауы жотасы Түрген өзеніне дейін жетеді, одан кейін ол кулиса тәрізді үш сілемге тармақталады. Олардың солтүстігі, шығысқа қарай екі аса үлкен емес массивке – Сөгеті және Бұғыты тауларына ауысатын, Қараш және Бақай тауларынан басталады. Ұзындығы 100 км – ге жетеді. Орта сілеміне, жалпы ұзындығы 90 км – ге жететін Сарытау және Торайғыр таулары, ал оңтүстігіне, ара қашықтығы 50 км – ге жететін Далашық таулы үстірті жатады. Бұл сілемдер Сөгеті, Жалаңаш, Асы және Жіңішке тау аралық ойыстарын шектейді
1. Жандаев М.Ж. Природа Заилийского Алатау. Алматы, Изд-во «Казахстан», 1978.
2. Жандаев М.Ж. Вопросы геоморфологии и неотектоники Заилийского Алатау. «Чен. зап. Каз.Гос. Унив-та им. С.М. Кирова, геол. и геогр.», 1958. Выпуск 4.
3. Медоев Г.Ц. Геологическое и геомрофологическое строение гор Согаты (Заилийский Алатау). Алматы, Изд-во АН КАЗССР, 1951.
4. Жандаев М.Ж. Геоморфология Заилийского Алатау и проблемы формирования речных долин. Алматы, Изд-во «Наука», 1972.
5. Клыкова З.Д. Режим атмосферных осадков Алматы. – труды КАЗ НИГ МИ, выпуск 1, 1959.
6. Кассин Н.Г. Гидрогелогический очерк Илийского бассейна. Труды главного геолого-разведочного управления, выпуск 3 М.-Л., 1930.
7. Жандаев М.Ж. Современные процессы развития речных долин Заилийского Алатау (статья 1). Засушливые зоны Казахстана. Алматы «Наука» КазССР, 1966.
8. Отчет Казгидропроекта «Схема комплексного использования реки Чарын». Том 1, стр. 181, гидропроект. Алматы, 1968.
9. Жандаев М.Ж. Речные долины. Изд-во «Казахстан», Алматы, 1984, стр. 120.
10. Почвы Казахской ССР. Выпуск 1 – 41. Алматы «Наука», 1960.
11. Боровский В.М., Успанов У.У., Шувалов С.А. Основные черты почвенного покрова и земельные ресурсы Казахстана. / Почвенные исследования в Казахстане /. Алматы. Наука. 1964.с.11-55.
12. Жандаев М. Ж. Эрозия почв в южных предгорных районах Алма – Атинской области и борьба с нею. « Изв. АН КазССР, сер. бот. и почвов.», 1961, вып. 3(12).
13. Крестников В. Н. О связи геологических и сейсмических явлений Тянь-Шаня. «Бюль. МОИП, отд. геолологии», 1954. № 3.
14. Крестников В. Н. О влиянии палеозойского структурного плана на развитие поднятии Серного Тянь-Шаня в неогеновом и четвертичном периодах. «Бюль. МОИП, отд. геологии», 1955. № 6.
15. Шульц С.С. Анализ новейшей тектоники и рельеф Тянь-Шаня. Москва, географ. гиз., 1948.
16. Казанли Д.Н. Формирование Заилийского Алатау как орографической единицы. «Изв. АН КазССР, серия геология», 1954.
17. Сваричевская З.А. Геоморфология Казахстана и Средней Азии, Л., Изд-во Ленингр. Ун-та, 1965.
18. Калецкая М. С., Авсек Г. А., Матвеев С. Н. Горы Юго – Восточного Казахстана. Алматы, Изд – во КазФАН СССР, 1945.
19. Жандаев М. Ж. Геоморфология Заилийского Алатау, Алматы. Наука. 1965.
20. Дэвис В.М. Геоморфологические очерки. Перевод с англ. М., Изд-во Иностр. литер., 1962.
21. Кусайнов С.А. Жалпы геоморфология. Алматы, «Қазақ универсиеті», 1998.
22. Чигаркин А.В. «Региональная геоэкология Казахстана». Алматы. «Қазақ университеті», 2000.
23. Қазақ ССР энциклопедиясы. Алматы, 1975.
        
        1 Тарау.  IЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ  ФИЗИКАЛЫҚ - ГЕОГРАФИЯЛЫҚ  ЖАҒДАЙЫ
1. Географиялық орналасуы және орографиясы
IлеАлатауы-Тянь-Шань таулы жүйесiнiң солтүстік ... бiрi ... ... ... ... және тау аралық ойпаттардан,
сонымен қатар өзiнiң пайда болуында таулы рельефтiң дамумен ... алды ... ... ... Ең ... ... бұл кең ... өлкесi деп атаған. Оның шекараларын әр автор әртүрлi ... ... ... ... ... ... өзенiмен, ал
батысында Шу өзенімен шектеген. ... оның ... ... асуы ... бойынша, ал шығыс шекарасын - Шарын ... ... жота тау алды ... ал ... ... ... – Шелек және Шонкемен өзендерiнiң аңғарлары
болып ... ... ... ... өзенiмен және сол атаудағы асумен
шектеуге болады, одан кейiн ол ... ... ... ... да, жеке ... болып есептегенде 90 км жететін
Кiндiктас тауларына ауысады. Шығысында жота Шарын ... ... ... ... ара қашықтығы 260 км, Алматы қаласы меридианы
бойынша енi – 45 км, ал тау етегi ... қоса ... 90 км - ... Қарастырылып отырған территорияның жалпы ауданы 18000 км ... ... ... жер бедері өте күрделі болып келеді.жотаның ең биік
шыңдары, оның ... ... ... 130 км. ара ... айдары
теңіз деңгейінен 4000 метрден асатын белгілерге ие. Бұл жерде биіктігі 4000
метрден асатын 170 шың, ал 22 – ... ... 4500 ... асады. Оның
қатарына – Конституция ( 4580 м.), ... ( 4647 м.), ... ( ... ... ( 4626 м.), ... (4670 м.), Ақтау (4760 м.), Металлург (4800
м.) және т. б кіреді. Осы жерде, ... ... ең биік ... ... ... Оның ... 5017 метрге жетеді. Бұл орталық ... ... ... ... атқа ие. Кіші ... өзенінің жоғарғы ағысынан оңтүстік
– шығысқа қарай, Іле Алатауын оған параллель жатқан Күнгей ... ... 12 км – ге ... тар ... ... ... жатыр.
Бұл айдардың биіктіктері 4700 – 4800 метрге жетеді, беткейлері тік, ... ... ... Ол ...... су айрығы болып табылады /2/.
Батысында, Іле Алатауы орталық бөлігінен Қаракестек өзенінің жоғарғы
ағысына дейін 3000 метр ... ... Ал одан ары, ол ... ... – 1500 метрге төмендейтін Жетіжол тауларына жалғасады. Шелек өзеніне
дейінгі шығыс бөлігінде жота 3000 метрден асатын биіктікке ие ... ... ары ... ... ... ... ең жоғарғы белгісі 2468
метр, ал Сөгеті тауынікі 1858 метр.
Іле Алатауының солтүстік тау етегі, жазықтығынан салыстырмалы биіктігі
орталық ... ... ... 3500 ... ал ... – 2100 ... батыс бөлігінде 1800 метрге жетеді. Жотаны оңтүстігінен шектейтін
Шелек және ... ... ... 2000 – 3000 метр ... ... ... оның ... етектен көтерілуі аса үлкен емес, 1500
– 2000 метр шамасында. Жотаға тән ... ... ... ... ... ... деп аталатын, айқын бейнеленген екі
сатының болуы. Дұрысын айтқанда, Іле Алатауы жотасы ... ... ... одан кейін ол кулиса тәрізді үш ... ... ... ... ... екі аса ... емес ... – Сөгеті және Бұғыты
тауларына ауысатын, Қараш және Бақай ... ... ... 100 ... ге жетеді. Орта сілеміне, жалпы ұзындығы 90 км – ге ... ... ... таулары, ал оңтүстігіне, ара қашықтығы 50 км – ге жететін Далашық
таулы үстірті ... Бұл ... ... ... Асы және Жіңішке ... ... ... ... - ... қазбалар кездеседi. Жотаның барлық тау алды
зонасын адамзат жақсы игерген\1\ .
2. Iле Алатауының ... ... ... ... к ... ... Тау ... зонасында жаз өте ыстық, ал қысы жиi қоңыржай
жылы болып ... ... ... ... ... ... да
төмендейдi, қар мөлшерi де көбейедi, ал биiк таулы зонада ... ... ... және ... қар ... мен ... ... Ауа
температурасының күрт көтерілуi, нивальдi белдеуде қарқынды үгiлудiң ... ... ... ... ... ... құбылыстар және тау
бекейлерiмен қыйыршық тастардың жаппай жылжуы тән. Тау етегi ... ... ... ... жүретіндігі байқалады: шаңды дауылдар, топырақ
құрғақшылығы, құмдардың үрленуi мезгiлiмен болып тұрады, ...... ... ... ... ... Геоморфологиялық жағынан
алсақ та, қысқы терiс, яғни төмен температура су ағындары ... ... ... ... ... ... ... грунттың және өзеннiң қатуына қар ... ... алып ... \4\ ... жыныстарының үгiлу процесiне өте ... ... ... ... ... бiрi - ауа ... Ауа
температурасына аймақтың ендiгi мен биiктiгi, күн ... ... ... және т.б. ... ... ... Iле Алатауының материктiк режимiне, тәулiктiк және жылдық ... ... ... ... жылы ... суық ... ... тән. Бiрiншi кестеден көрiп отырғанымыздай ең жылы ай ... ... ... ... 1950 метр ... ... ... шiлде
айы болып табылады, оның ... ... ... ... яғни 14,1 ... 23,1 ... ... Аталған
биiктiкте жоғары орналасқан ... ... айы ең жылы ай ... 7 ... ... / ... аңғары – Кiшi Алматы өзенiнiң
жоғарғы ағысы/ және жоғарғы ... 13 ... ... Ең
төменгi орта айлық температура барлық станцияларда ... ... – 3,7 ... \ ... ... - 12,7 ... \ Алматы
аэропорты\. Таулардағы ауаның температурасы ... ... ... ... Бұл ... қыс ... ... жылымықтар жиі болып тұрады. Мұндай
күндерi ... орта ... ... 2500 м. биiктiктiң өзiнде 2-ден
10 –қа дейiн құбылады. Бiрақ бұл жерде, 20-30 ... - қа ... өте ... ... ... \ ... ... қатар, тауларда қыста
температураның өсуiн белгiлi биiктiкке дейн қамтамасыз ететiн орографиялық
өзгерiстер ... ... ... мен тау ... ... қарағанда жылырақ болады. Мұндай өзгерiстер жиі байқалады, кейде
таулардағы көп жылдық орташа ... тау ... ... ... \ ... ... – 6,6; Каменка үстiртi - 8,1\. Биiк ... ... ... ... ... - шашын тек қатты түрде болады, ... ... қар ... мен мұздықтар жиналады. Мәнгi тоң басым
болып келедi. ... ... ... 2500 метр ... ... ... ал одан ... терiс шамалы болып келедi. Тауларда күн радиациясы
өте күштi, ультракүлгiн сәулелер 2 - 4 есе ... бетi ... ... ... ... ролi өте ... Iлi
Алатауында олардың екi түрлi шығу тегi бар. Ең алдымен ... ... ... ауа ... әкелiнетiн жауын - шашын, яғни
адвектиктi жауын - шашын. Олар ... ... ...... ауа ... алып ... және жылдық балансындағы негiзгi
массаны құрайды, оларға таулар механикалық тосқауыл болатындықтан, жотаның
солтүстiк ... ... ... ... ... өте көп ... - ... Қарсы беткейге ылғалы аз ауа жетедi. Сонымен қатар жауын-шашын жылы
жыл ... жер ... ... нәтижесiнде пайда болып, жергiлiктi
циркуляциясы нәтижесiнде бiр тектi ауа массаларынын ... ... ауа ... көтерiле отырып, жауын - шашын ... ... ... ... Бұл ... ылғал қоры өзен және су қоймаларынан алынады.
Қарастырылып отырған территорияның әр аймағындағы жауын - шашын ... ... ... ... ... ... орта ... жауын-
шашын мөлшерi жотанын тау етегi зонасының шығыс бөлiгiнде орналасқан, Шелек
\198 мм\ және ... ... ... ... ... ... -
шашын мөлшерi көбейедi: Түргенде - 506 мм, ... – 557 мм. ... ... - шашын мөлшерi солтүстiктен, тауларға қарай өсу сипатына ие
болады: қаланың солтүстiк ... 420 мм ... ... 843 мм, ... - 881 мм. Одан ... ... ... және ылғалдың
азаюына байланысты жауын - шашын мөлшерi ... ... ...
734 мм \2 кесте\. Максимальды жауын - шашын ... 1500 – 2300 ... ... ... ... -шашынның iшкi жылдық тарауында екi
минимум – жазда және қыста, сонымен қатар, екi ... ... ... және ... – күзде үш айда \сәуiр, мамыр, шiлде\ 1000 метр
биiктен ... ... Iле ... ... ... ... ... сонымен қатар Алматы манында жылдық жауын - шашынның
шамамен жартысы түседi.
Iле Алатауының су балансында қар ... да ... ... ие.
Жергiлiктi климаттық және орфографиялық жағдайлардың әр түрлiлiгi оның
қалыптасу, шөгу және бұзылу ... ... Қар ... ... ... 20 - 30 см; ал ... 3000 метр биiктiкте 89 см
- ге өседi \5\ .
Iле Алатауының климаттық ... ... ... ... экзогендi процестерiн анықтайды, сонымен қатар ... ... әсер ... ... ... ауа ... ... жауын - шашын мөлшерi көбейедi, жергiлiктi желдер, температураның
өзгеруi қалыптасады. Аймақтың ... ... ... басқа, жотаның
биiк таулы рельефi әсер етедi. ... ... ... ... нақты биiктiк дифференциациясы жатады. Тау етегi жазығында жаз
құрғақ және ыстық, ал қысы қоныржай жылы, қары аз және ... ... ... Орта ... ... онша ... емес,
максимальдi жауын - шашын мөлшерi осы белдеуде ... ал қысы ... ... ... ... Биiк ... ... жазы – салқын, ылғалды, ал қысы –
қатал және суық. Бұл ... аяз, қар және мұз ... ... ... климаттық жағдайлары тау жыныстарының қарқынды үгiлуiне себеп
болады. Таулардағы жауын - шашын мөлшерiнiң көптiгi, яғни жиi ... ... ... мен мұз бен ... тез еруi ... ... алып келедi.
Олармен апатты селдер де байланысты. ... ... ... - ... ... ... ... тудырады /1/.
3. Гидрографиялық жағдайы
Iле Алатауының гидрографиялық торы көбiнесе Балхаш көлiне құятын ... ... және ... ... Шу өзенi алабына жатады.
Iле Алатауының өзендерi – көлденең қимамен және белсендi ... ... ... ... ... ... жас таулы су тасқынына
жатады. Жазық бөлiгiнде олар аз ... және ... ... Iле ... ... ағысы бар өзендер жүздеп кездеседі,
егер мерзiмдiк су ағындарын қоса алатын ... онда бұл ... ... ... iшiнде негiзiнен мұздықпен қоректенетiн ең iрiлері -
18.
Бастауларының ... ... ... және су ... ... отырған аймақтың барлық өзендерi үш типке
бөлiнедi: таулы, тау алды және ... ... ... ... 700 - 800 метр биiктiкте ысырынды
конустар ... ... ... ... тамамдалуы нәтижесiнде
қалыптасатын ұсақ өзендер жатады. Олардың жалпы жиынтық аты ... ... ... ... ... және т.б. ... жатады.
Тауалды типiне атмосфералық жауын-шашын және жер асты суларымен
қоректенетiн, Iле ... ... ... өзендер жатады. Көп
жағдайда олар бастауын мұздықтық белдеуден, яғни 3000 ... ... ... ... ... ... және Бақай тауларынан ағатын
өзндер, яғни Талдыбұлақ, Белшабдар, Қаратұрық, ... ... ... бөлiгiнде – Рахат, ... ... ... ... – Майбұлақ, Шатайбұлақ, Қастек, ... және т.б. ... ... бұл тiк ... және ... ... аса үлкен емес таулы
өзендер. Олардың ұзыдығы 15 - 20 км, ... ... ... ... ... өте ... бiрақ қысқа мерзiмдi. Жазда мұндай сулы
өзендер тау етегi ... ... ... ... Сонымен қатар
жотаның барлық беткейлерiнде көктемде ғана су толатын, ал жазда ... ... және ... ... бар. ... ... суы мол, ... бiршама су жинау алаптары бар болып келеді. Олардың бастаулары 3000
метрден астам ... ... ... ... ... ... режимiнде атмосфералық жауын - шашын және жерасты сулары өте үлкен
маңызға ие. Бұл типке ... ең iрi ... ... ... Түрген,
Есiк, Талғар, Үлкен және Кiшi Алматы, Қаскелең және т.б. \6\ .
Ең iрi өзен – ... ... Ол ... ... жотаның оңтүстiк
беткейiнде 3750 метр биiктiкте орналасқан Жаңғырық мұздығынан алады. 20 км
- ден ... ол ... ... өзенiмен қосыла отырып, ... ... өте кең ... ... ... өзен Таушелек кең мұздық аңғар
бойымен, шығысқа қарай жылдам ағып, 40 км - де ... ... ... ... ... шыға отырып, ол Шелек атуына ие ... ... ... күрт ... Суықтоғай мекенiне енедi. Екi таулы
массивтi \ ... және ... \ кесе ... тау ... ... ... Бұл
жерде Шелек өзенi бiрқалыпты кең аңғар бойымен ... суы аз ... ... ... 45 км - де екi саламен Iле өзенiне құйады. Тауда оған ... ... ... оның ... бөлiгi мұздықтық болып келедi, ал жазық
жерде мүлдем сала болмайды. Барлық оң жақ ... ... ... ... ... шоғырланған және Күнгей Алатауы жотасының солтүстiк
беткейiнен ағады. Оған Сүтбұлақ, Күрметi, Саты және ... ... ... ... жағында Шелек өзенi Түлкiсай, Аманжол, ... ... ... бойынша, Шелек өзенiнiң оң жағында салалары жоқ,
ал сол жағында үш саласы бар, яғни ... ... Асы. ... ... ... ... ауданы - 5300 км шаршы, жалпы ұзындығы - 281 км \3-
кесте\.
Шелек өзенi ... ... тiк ... ... ... арнасының енi
жоғарғы ағысында 3 - 4 ... орта ... 10 - 15 ... ал ... 100 ... ... жетедi, максимальды тереңдiгi 1,5 - 2 метр. Бұл
өзен мұздықтық типпен қоректенедi, орта жылдық ағыны 32,7 ... ... ... ең ... ... ... ... таудан шығар жерiндегi орта
жылдық лайлығы 571г\метр текше.
Iле Алатауының Солтүстiк ... ... iрi ... ... ... және Кiшi ... Шамалған Қаскелең және т.б.\ Бiр типтi
және 3300 - 3500 метр биiктiктегі ... ... ... ... олар жеке өзендер арналарына құйады, ал олар түпкi моренамен
бiтетiн кең ... ... ... Орта таулы белдеуде барлық өзендердiң
ағысы екпiндi, аңғарларының тереңдiгi 800 - 1000 ... ... ... Тау ... ... ... көп мөлшерi инфильтрацияға,
булануға және суаруға жiберiледi, сондықтан кейбiр өзендер \Түрген,Талғар\
Iле ... тек ... ... жылдары ғана жетедi. Созылған су
тасқындарына қарамастан, нөсерлi жаңбырлар немесе ... тез ... ... ... күрт ... және тасқындар су
бұзылуларына айналады. Мысалы, Н.Н. ... ... ... жылы 8 ... Кiшi ... ... ... нөсерлi жаңбыр орасан зор
бұзылуларды туғызған. Су тасқыны бұзған Пугасов ... өзен 4 ... ал оның ... ... орта ... 100 есе көп ... ... минимальды шығындары наурыз айында болады\7\. Шонкемен
- жотаның оңтүстiк беткейiнiң батыс бөлiгiнiң ең ... ... ... 3800 метр ... Iле ... ... Алатауымен қосатын Таулы
мойынының оңтүстiк батыс беткейiнде орналасқан. Өзен бiршама ... ... ... ... ... ... ... есебiнен құралады. Iле
Алатауының оңтүстiк беткейiнен басталатын өзендер ... және суы аз ... ... ... ... ... оңтүстiкке қарай ауытқиды және
зерттелген аймақ шегiнен асып Шу өзенiне құяды. Оның ұзындығы 110 км., ... ... 2100 км ... орта ... ... ... максимальды
шығыны шiлде – тамыз айларында, ал ... ... ... болады
/7/.
Шарын өзенi орта ағысында Жалаңаш ойпатының шығыс бөлiгiн кесiп өтедi,
ал төменде Торайғыр тауларында орасан зор каньонды ... Одан ... - ... ... ... ... Iле ... құйады. Жалпы
ұзындығы 25 км, су жинау ауданы 8000 км шаршы. Орта ... ... Бұл суы мол өзен ... ...... ... оның режимi мұздықтық өзендер режимiнен бiршама айрықша болады.
Негiзгi шығыны атмосферлық жауын - шашынның ... түсу ... ... - шiлде айына келедi \8\ .
Iле Алатауының таулы өзендерi ылғалды ... ... ... молдылығымен ерекшеленедi, барлық биiктiк геморфологиялық және
ландшафтық белдеулердi кесiп өтедi. Таулы бөлiкте ... ... ... яғни 1км. ... 50 - 100 метр, тау етегi жазығында - орташа 5
- 8 м/км. ... ... сулы ... ... Екi су тасу - ... ... кезеңдер байқалады. Ол әртүрлi биiктiк белдеудегi ... емес ... ... ... ... ... де ... ағысының орташа жылдамдығы таудан ... ... 0,5 ... ал су ... ... –3 - ... ... Сонымен
қатар, таулы өзендердi сулылығының жотаның жоғарғы белдеуiнен төменгi
бағытқа қарай ... тән. ... ... өсу ... ... есебiнен
орта таулы белдеуде байқалады. Соның есебiнен тау ... ... ... ие ... ... ... шыққан кезде салаларынан
айрылады. Ысырынды конус зонасында көп болатын фильтрация және булануға
деген шығындардың орны ... ... ... өте ... мөлшерi
егiстiк аудандарына жұмсалып, өзендер сағаларына сусыз келедi. Өзен ... ... ... ... ... 0,8-1,0 ... жазықтықта
0,3м.\ км шаршы \ 9\ .
1.4. Топырақ және ... ... ... ... және ... ... ... биiктiк
ландшафтық белдеулерге бағынады. Оның қалыптасуы жотаның жоғарғы биiктiгi
мен климаттың өзгеруiмен байланысты. Iле ... ... ... биiк таулы бөлiгiнде толығымен көрсетiлген Жотанаң шетiне қарай климат
құрғайды, содан белдеудiң жоғары ... ... ... болады. Биiктiк
белдеудiң орналасуының жалпы заңдылықтарын басқа да ... ... ... ... ... ... желдерге қарай орналасуы және т.б.
Iле Алатауының топырақ - өсiмдiк жамылғысы туралы ... ... ... Тань - ... ... ... одан кейiн
жотаның топырағы мен өсiмдiгiн ... ... ... және т.б. ... \1\ .
1. ... - далалы белдеу. Шөлдi - далалы белдеу 600 – 800 ... тау ... ... алып жатыр. Оған таулар ( ысырынды конустар,
жер асты суларының шығуы, селдiк шөгiндiлер) өте үлкен әсерiн тигiзедi. ... ... 30 - 40 км - дегi ... ... ... рельефке қарамастан, оларды жазық белдеулер зонасына емес, таулы
белдеулер категориясына жатқызуға болады. Сонымен ... ... ... ... ... 1200 – 1400 метр ... орналасқан, жотаның
шығыс бөлiгiндегi тауаралық ойпаттар жаттады. ... ... ... лесс ... ... сұр топырақ ретiнде көрсетiлген.
Қарашiрiндi мөлшерi 1,5 - 2% . Топырақтың құрылымы ... ... ... ... сұр ... ... ашық ... топырақтармен
алмасады. Қарашiрiндi мөлшерi - 2,2 - 2,6%. ... - ... ... ... ... ... қалың шөптердi құрайды. Қалың шөптiң
құрамында ебелек орналасқан жусандар, сонымен қатар ксерофиттi бұталар ... ... және ... мен ... ... ... суларына
жақын релефтiң төмендеу жерлерiнде сорлар кездеседi. ... ... және тау ... ... лесс ... ... ... әлсiз дамыған шаңды ... ... ... ... ... көрсете алмайды. Сондықтан, бұл жерде жиi
ағын қолаттары, шұңқырлар, ... ... ... ... ... бұл ... ... шаруашылық әрекетi дамыған /10/.
2. Астық тұқымдасты - әртүрлi шөптесiндi таулы ... мен ... Бұл ... ... ... ... тұқымдасты әр түрлi
шөптесiндi шалғындар, ал төменгi бөлiгiн - әртүрлi шөптесiндi - ... ... ... алып ... Биiктiк шектерi 900-1700 метр. Астық
тұқымдасты - әртүрлi шөптесiндi шалғындар орманды ... ... және ... ... ... ... Асы, Шелек,
Ұзынқарғалы, Қаракестек өзендерi алаптарында кең ... ... ... ... 55 - 60 ... жететiн таулы қара
топырақ. Қарашiрiк қабатының мөлшерi 3-5%. Жеткiлiктi атмосфералық және
грунттық ... ... бұл ... ... биiк ... ... ... Оның құрамында астық тұқымдастары ... ... ... ... кiрпi(Dastyeis qlomerata) және т.б.
Аңғарлар мен ... ... ... ... енiп кетедi де,
орманның шеттерiнде бай, ... ... ... бар кең ... ...... ... далалар төменгi сөрелердi
және жотаның шығыс ... ... ... үстiрттерiн алып жатыр.Бұл
далаларда таулы қою каштанды топырақтар тараған. Қою ... ... ... ... 45 – 470 см., ал ... ... -3-4%.
Әртүрлi астық тұқымдасты далалардың өсiмдiк жамылғысының құрамында: қылқан
(Stipa Capillata), селеу (Stipa ... ... ... Биiк ... таулы қара топырақтары эрозияға қарсы тұра ... ... көп ... ... бұл ... ... кең дамымаған.
Бiрақ тiк беткейлерде ... ... ... эрозиялық жүйектер,
жыралар пайда болады /11/.
3. Орманды - шалғынды ... Iле ... ... ... 1200 - 1300 ... дейiн төмендейдi, ал шығысы мен ... ... ... ... ... ... 600 ... орналасқан, ал жапырақты ормандар таулы ... ... ... ... ... 26000 – 3000 метр. Батысында Шамалған
өзенiнiң жоғарғы ағысында, ал ... Асы ... ... ... ... Таулы ормандар тұтастай белдеулер ретiнде көп
таралмайды, олар жеке массивтер ретiнде солтүстiк экспозиция ... ... ... экспозиция беткейi бұталы тоғайлары бар ... ... ... ... ... ... ... жалаңаштанған болып қала бередi. Шыршаның ... ... ... қою түстi таулы -орманды топырақтар дамыған. Қарашiрiндi
қабатының ... ... 37–66 см. Осы ... өте көп ... - ... ... Сондықтан, ол орманға бай және ... ... ... Тянь - Шань ... ... ... ... шыршалы ормандардың арасында, ... ... ... байқалады. Ол қар көшкiндерi немесе тасты құламалардың
қиратуының нәтижесi болып ... ... ... өте ... ... ... ... пiшiндермен алмастырылады. Орманды белдеудiң төменгi бөлiгiнде,
шатқалдар мен ... ... ... ... қайың бұталы тоғайлардан
тұратын жалпақ жапырақты селдiр ормандар орналасқан. ... ... ... ... ... ... ... беткейiнде
астық тұқымдасты - әртүрлi шөптесiндi мезофиттi шалғындар таралған.
4. Субальпiлiк белдеу. Субальпiлiк белдеу ... ... ... ... ... биiктiгi солтүстiк беткейiнде –2100-2600метр,
оңтүстiк беткейiнде 2600 – 3000 метр ... ... ... ... ... ... ұсақ топырақты деллювийлiк саздақтарда субальпiлiк
таулы –шалғынды топырақтар дамыған.Бұл ... ... ... ие және ... көптiгiмен ерекшеленедi, яғни 20 ... ... ... ... ... ... тұқымдастар, әртүрлi шөптесiндi
өсiмдiктер, түлкiқұйрық, ... және т.б. ... ... тән өсiмдiктер
дамыған. Бiрақ альпiлiк белдеуге қарағанда шөптесінді ... ... ... ... және ... ... ... төменгi шекарасы маңында Тянь - Шань ... ... ... және ... бұталар, яғни Түркістан ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Сонымен қатар, қалың талдар (Saliceta), қараған (caragana ... ... ... ... ... белдеуiнде таулы массивтiң
жазық шыңдарында, ... ... ... шеттерiнде жоғарғы қара шiрiндi
мөлшерi бар, қиыршық тасты, шалғынды – ... ... ... шөптесiндi далалар кездеседi. Өсiмдiктер құрамына Генешин ... ... ... жалбыз (Poa releta) Кавказдық боз ... және т.б. ... ... және ... ... ... шыңдарын аллювийлiк - деллювийлiк шөгiндiлер бекiтедi, беткейлер
материалдарының қозғалысын ... ... ... ... ... ... ... белдеуі. Альпілік шалғындар белдеуі 2500 – 3000
метр биіктік шегінде орналасқан және жотаның батыс және ... ... ... алып ... Рельеф шымдалған беткейі бар өзендердің жоғарғы
ағысымен тілімденген. ... су ... ... әдетте жайпақ, тегіс,
жалаңаштанған жартастар және тасты ... жиі ... Бұл ... ... ... ... жағдайында қиыршық тасты саздақта альпілік таулы ... ... ... Бұл ... аз ... ( 10 – 15 ... құрылымы жақсы және қарашіріндісінің құрамы жоғары – 12 – 15%, шымды
қабаты тығыз. Альпілік ... ... ... ... ... ... ... дамыған. Өсімдігі тығыз, аласа болатындықтан,
өсімдік жамылғысының бай ... ... Тянь – Шань ... ... ... ... ... қырықбуын кездеседі.
6. Шыңды - мұздықты белдеу.
Жотаның 1200 метр биiктiктен ... ... ... биiк ... Бұл ... ... басым аймағы. Жауын – шашын тек қатты
түрде ... ... ... қолайсыз опырындылар мен шөгiндiлердiң ... ... ... ... ... ... Құздарда тек
микроскопиялық бактериялар мен қыналар ... ... ... ... ... ... тоғайлы өсiмдiктер бар. Ол әртүрлi
бұталармен, ... ... ... ... Іле ... ... және ... жамылғысы, тау етегіндегі
шөлейтті далалардан, таулардағы альпілік шалғындармен алмасатын әртүрлі
кешендердің үйлесуімен ... ... және ... ... ... ... бай, ал ... беткейінде тасты беттер
кездеседі. Шөп жамылғысы сирек, ал ормандары тек көлеңке ... ... ... ... ІЛЕ АЛАТАУЫНЫН ГЕОТЕКТОНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ГЕОМОРФОЛОГИЯЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ
2.1. Іле ... ... ... мен ... ... ... жер ... - қалыңдығы 40 - 60 км жететін жер
шарының жоғарғы бөлігі, тау жыныстарының екі ... ... ... ... ... жыныстарды түзететін қатып қалған минералды массадан
(гранит, ... ... ... шөгінді жыныстардан (саз, құм, ... ... ... ... ... өнімдері ретінде көрінеді
немесе ... ... мен ... ... ... ... ... шөгінді жыныстар әдетте жер ... ... ... ... ... ... тектоникалық қозғалыстар және тау түзілу
процестері кезінде үзілген түрде болып кездеседі. Олар жоғарыда ... ... жер ... ... ... жер ... төгілуінен
немесе жер қыртысының жоғарғы қабаттарында қатып қалуы нәтиежесінде ... ... ... ... өте күрделі және әртүрлі ... Ең ... ... жасы ... 550 млн. жыл ... ежелгі кезең
протерезойға жатқызуға болады. Бұл кезеңге жотаның өсьтік зонасында ... алып ... ... ... ... кварциттер жатады
/13/.
Ал жас, яғни палеозой түзілімдеріне құмды - тақтатасты жыныстар,
конгломераттар, құмдақтар, алевролиттер жатады. ... ... ... ... ... - ... ... табылады.
Жотаның шамамен жарты бөлігін палеозойлық, жақсы кристалданған
жыныстар - ... ... және ... алып ... ... Талғар өзені, Ақсай, Қасқелең өзендерінің алаптарында кездеседі.
Жасы бойынша Медоев оларды, каледон кезеңінде пайда болған деп ... ... ... Шелек өзенінің бастауында және басқа да көптеген
жерлерде ... ... ... ... ... ... бұл граниттер бұзылу процестеріне
оңай ұшырайды. Бұзылу өнімдері - ірі сынықты, қиыршық тасты ... ... ... жауып жатыр. Мұздық маңы зонасында, гранитті
сынықтар - қиыршық тас, ірі кесектер, қой тастар ... ... ... ... ... ... ... шөгінділеріне тек борпылдақ немесе нашар цементтелген
сынықтар ... ... Бұл ... ... ... ... ... кездеспейді. Іле Алатауының кайназой ... үш ... ... түсті саздардан, ұсақ жұмыр ... ... ... және ... ірі ... қой ... ұсақ жұмыр тасты
шөгінділерден тұрады. Қызыл түсті саздар барлық Тянь - Шаньда өте ... Іле ... да ... ... ... ... шығыс
бөліктерінде - Бұғыты тауларында, Түрген, Асы, Жіңішке өзендерінің
аңғарларында ... ... ... ... ... яғни ... құрғақ
климаттық жағдайында және релефінің жазық болуына байланысты қалыптасқан.
Бұл саздардан ... ... ... түрдің жануарларының қалдықтары
табылғандықтан, олар миоцен жасына ие болады.
Екінші кешен ... ... ... - шығыс бөлігіндегі Шарын
аңғарында анықталған. Бұл өзеннің оң жақ ... ал сары ... және ... ... ... тастардың біркелкі алмасуымен көрінеді.
Осындай шөгінді жыныстар, жотаның тау бөктерінің батыс бөлігінде, ... ... ... Олар жоғарыда аталған қызыл саздардың ... ал ... ... қой ... мен ... ... Жасы
жануарлар қалдықтарының табылуы негізінде плиоцен дәуіріне жатқызылады. Бұл
жыныстар миоценді қызыл ... сұр, ... ... , ... ... және ... сонымен қатар макроқабаттылығымен
айырмашылық жасайды.
Шығу тегі бойынша ... ... ... және ... ... ... ерекшеленеді. Олар ылғалды, қоңыржай жылы климат
жағдайында ... бұл ... ... ... тау ... ... кезі, климаттың аридтілігінің азаюы, ылғалдануы және
суынуы бейнеленген. Плиоцендік қозғалыстар қызыл түсті миоценді қалыңдықтың
жиналу процесін және ... ... ... ... жиналуының полеогеографиялық жағдайы өзгерген және ... өз ... жаңа ... яғни тау ... кезеңіне өтті.
Үшінші кешенге, біздің эрамыздан бір миллион жыл бұрын түзілген
ең жас шөгінділер қатарын ... ... Ол ... кезеңнің
шөгінділері, адам пайда болған уақыт болғандықтан, антропогендік деп те
алады.
Антропогендік шөгінділер жотаның ... ... алып ... ... ... және тау ... ойпаттарды тұтас жабып жатыр. Содан кейін,
олар Іле Алатауының солтүстік беткейінің аласа таулы зонасын құрап ... ... бұл ... ... өзен ... тараған. Шығу
тегі бойынша олар, өзендік мұздық және эолды түзілімдер болып ... ірі қой ... және ... тастар, мұзды қойтастар және лессты жыныстар
.
Ірі сынықты қой тастар мен жұмыр тасты ... ... ... ... ... және қарқынды тау түзілу процестері болған жағдайда
биік таулы рельефте қалыптасады. Олар биік ... ... ... ... ... ең ... кезеңіндегі, қарқынды оқиғаларға дәлел бола алады.
Антропогендік шөгінділер ... ... ... ... басу ... болғандығын көрсетеді /15/.
Іле Алатауының қалыптасуының негізгі кезеңдері
Іле ... ... ... ... Тянь - Шань территориясы жоғарғы
палеозойдан бастап континентальді денудация процесіне ұшыраған, ... ... ... ... ... ... құрылыстары бұзылып,
жазық түрінде көрініс берді. Орта ... ... ... ... түсті
қалыңдықпен жабылған қалдықтар тауларда қазіргі кезде де ... ... Іле ... тек ... ... ... ... жететін үлкен емес қалдық жонды таулар сақталған, ал осы ... ... көл ... ... ... және М.Ж. ... мәліметтері бойынша, Іле Алатауы
рельефінің қазігі ... ... ... ... төрттік кезең бойы
жалғасқан. Плиоценнің соңына қарай ... ... ... ие болды. Жалпы
плиоцен дәуірі Іле Алатауының, қазіргі рельефінің қалыптасуының бастапқы
кезі болып саналады. Тау ... ... ... қарқындылығымен
ерекшеленеді. Бұл процестер 13 – 14 млн. жылға ... осы ... ... ... 100 км, ал ең биік ... ... – 2500
метрге жетті. Ең алғашқы өзендер бастаулары пайда болды. Сонымен қатар, тау
етегі зонасы және ... ... ... - ... Жалаңаш, Таушелек
тауарлық ойпаттары төмендей бастады.
Төрттік кезеңнің басында қарқынды ... ... ... ... ... таулар 3900 метр мах биіктікке жетті. ... ... ... ... ... ... және Асы өзендерінің ендік
бөліктерінде жоғарғы террассалар қалыптасты. ... ... және ... ... – Іле ... үшін ең ірі, 1 - ші ... ... мұз
басу процесі болып өтті. Айтылған дәуірдің бас ... Іле ... ... ... кірген, ал дәуірдің соңына қарай Іле көлі,
Қапшағай шатқалы болды. ... және ... ... ... ... бұрып, Іленің тармағына айналды. Мұздықтардың еруі ... ... ... ... қалыптасуына себеп болды. Ол:
Түрген , Есік, Талғар, Кіші және үлкен Алматы, Қаскелең және т.б. өзендер.
Тектоникалық ... ... ... ... жаңа ... орта ... кезеңде пайда болады. Таулар ... ... ... ... ... 4700 ... жетсе, ал ұзындығы 80 – 100 км -
ге ... ... ... ... ... ... Жетіжол таулары
пайда болады. Жотаның солтүстік беткейінде ені 20 км - ге ... ... ... Жаманшы және Жіңішке ойпаттары көтерілім үстіндегі
жерлерге айнала бастады. Осы уақыттың төмендеу аймағы ... ... ... депрессиясы болып табылады. Осы кезде тау бөктерінің батыс және
шығыс ... ... ... ... ... өзендердің көптеген мөлшерде аллювиальды -
проллювиальді материалдың тау ... ... және ... ысырынды
конустардың қалыптасуына себеп блды. Суынуға байланысты осы кезде ... басу ... ... ... өзен ... бас ... ғана
алып жатты. Тау бөктерлерінде және жазықтарда қарқынды эолды процестер,
құмдардың ... және тау ... ... ... ... жүріп жатты /15/.
Көне төрттік кезеңнің басында тектоникалық ... ... ... ... ... ... және ... кезеңі басталды.
Соның нәтежесінде, Іле Алатауының ... ... ... рет мұз басу
процесі жүрді. Содан ... ... ... ... ... қазіргі
өзендердің аңғарларын да ... ... ... ... ... ... таулардан өте көп мөлшерде ... ... ... өзен ... ысырынды конус түрінде қалдырған жота ... мах ... ... ... ... Іле ... тектоникалық
қозғалыстар әлі де жалғасуда, бұған жиі болатын жер сілкінулері ... ... 2. Іле ... ... құрылымы
2. 2. 1. Эрозиялық - тектоникалық (таулы) кешен
Кез - келген аймақтың ... ... ... ... ... әр ... және күрделі рельеф пішіндерін белгілі бір жүйеге келтіру,
яғни ... ... тән ... ... ... қажет. Мұндай жүйелік
пішіндердің генетикалық байланыстарын айқындап, ... ... ... ... ... керек. Бірақ әлі де мұндай жалпы қабылданған
схемалар жоқтың қасы.
Қазіргі кезде осы мәселелі сұрақ бойынша жарық көрген жұмыстар өте
көп. А.И. ... ... ... және ... ... ... (1958 ... Доскач, Н.В. Думитрашко, В. А. Федорович, Д.В
Борисевичтің (1965 ж.) және т.б. ... ... ... ұсынған бірнеше
схемалар бар. Авторлар ... ... ... ... ... ... негізгі рельеф түзуші факторларға қарап
бөлу ... десе ... ... ал ... бұл
мақсатта карта масштабына байланысты ... ... ... мен ... ... ұсынады (С.Г. Боч, А.Г. Доскач)
/4/.
Егер, Жандаевқа ... ... ... ... ... ... жер беті ... біріктіретін, рельеф
бейнесін, бірдей литологиялық - ... ... мен ... ... ... рельеф типтерін қабылдау ұсынылған. Оларды бөлген кезде
негізінен гннезисі, морфографиясы және рельеф жасы ... ... ... ... биік ... ... бұл типі жотаның тік бағыттағы орографиялық қимасының
ең ... ... ... ... 4000 ... жоғары және де
салыстырмалы биіктік амплитудасы 1000 метрден де жоғары. Ол Іле Алатауының
орталық бөлігінде ... ... ... ... 130 км-дей арақашыққа
созылып жатыр. Осы жерде тау жотасының, ең биік ... ... ... шыңы 5017 ... ... 4600 ... ... 4551 метр шыңдары және
т.б.4500 метрден жоғары жатқандары да ... ... ... биік ... тік ... ... 820 м-ге жететін, қазіргі уақыттағы мұз
басу белдеуінде.
Қар сызығы деп әдетте, ... қар мен мұз ... ... ... ... ... ... ( Калецкая 1945, стр 97).
Бірақ шындығында бұл олай емес. Өзімізге белгілі, қар ... ... ... құзды пирамидалар түрінде болып келеді. Терең тілімденген аймағының
шекарасында кесіп өтеді, де үлкен қирату жұмысын атқара отырып және ... ... ... ... массасын тасымалдай, айтарлықтай төмен қарай
жылжыйды.
Іле Алатаудың су айрықтық бөлігінің жер бедері ... тән ... тік ... ие. ... ... ... ... кездесетін трогтардың өте көп ... ... ... 2 - 5 км - ге тең, кей ... 10 - 12 км – ге де ... ал ені
600 - 800 метр. Беткейлер бойымен 700 - 800 метрге жететін, ал кей ... ... ... ... ... де таралғаны байқалады.
Көбіне олар өте көп саңылаулы және мұздықты болып ... ... ... ... ... ... ... сияқты болап келеді, беткейлер
бұл жерде тік (60 - 70 – ... ... ... ... белдеуде
қарқынды аязды үгілу болады және де қар мен мұздың, қиыршық тастың үлкен
көлемдегі массасы ... Бұл ... ... солифлюкциялық
үрдістері мен беткейлер бетімен қиыршық тастардың ... ... ... Жазғы уақытта қардан босайтын салыстырмалы ... ... ... ... ... тасты көп бұрыштар ... ... ... ... ... ... түсетін тасты ағындар
үлкен мөлшерге жетеді. Олардың ұзындығы 2-2,5 км – ге ... ені 0,5 - ... ... қалындығы 20 - 30 метр. Егер жоғарыдан төменге ... ... ... ... ... ) онда олар пластикалық
массалар ағындары сияқты әсер қалдырады. Яғни басқа ... ... ... пен жолақ бойында байқалатын, оған параллель жататын қой тастар
ерекше бөлінеді /4/.
Орташа тілімденген ежелгі ... биік ... ... бұл ... ... типі салыстырмалы биіктік
амплитудасы 500 - 700 метр ... 3000 - 4000 метр ... және де ... ... ... төменгі жағында орналасқан
жотаның солтүстік және оңтүстік беткейлерінің биік таулы аймақтарын ... Бұл ... ... ... ... жоқ, бірақ ежелгі карлар
трогтар және мореналар бар жерде ... ... кей ... ... ... тән ... түрін жоғалтып, кең және
тегіс аңғарлар сипатында болады. Олар бір – ... ... ара ... ... ... ... ... жатқан эрозиялық аңғарларға
қарағанда аздау болып ... - 3500 метр ... ... ... және ... ... әрекет жасамайтын көптеген карлар бар. Олар ... ... ... мен Қараш тауының солтүстік беткейлерінде және
сондай-ақ үлкен Алматы, Ұзынағаш, ... ... және т.б. ... ... ... ... ... қалың қар жамылғысы жиналып қалады да, жаз бойы еріп үлгереді,
бірақ кей уақыттарда қар ... ... ... ... де қалып қалады.
Бұл белдеудегі таулардың шыңы, шұғыл тік құздарсыз, тегістеу ... ... ... жер ... биік ... ... ... аз тілімденген. Қазіргі кездегі трогтар мен фронттық ... ... ... ... ... жатыр, мұндай жерлер биіктігі
200 - 300 метрлік ... ... ... ... ... ... кішкене
сарқырама түрінде ағады да, борпылдақ шөгінділерді шайып кетеді. Осылардың
есебінен көбіне сел ағындарының ошағы пайда ... Су ... ... ... ... ... бүйірлік трогтары атқарады. Тау
беткейлері тік, жалаңаштанған және де тас ... ... ... денудациялық процесстердің қарқынды әрекеті байқалады. Бұл жер
бедері типінің ... ... жер ... ... ... мұз басуларын және беткейлік денудациясынан қалыптасады.
Қарқынды тілімденген орта ... ... өте көп ... және ... 1600 - 3000 ... алып жатыр. Орталық бөлігінде биік таулы рельефке еніп жатыр, ал
шығыс бөлігінде жеке таулы массифтер ( ... ... ... ... Орта ... үшін ... жұмсақ контурлар тән, бірақ ол
тереңдігі 800 - 1000 метрге жететін ... ... Бұл ... түсетін атмосфералық жауын – шашынның мах мөлшерімен ... тау ... ... катар ежелгі, сөнген карлар ... ... ... ... ... ... ал ... тастармен немесе
сумен толтырытады. Осы типке кіретін таулар ... ... ... айқын
байнеленген жарылымдар мен шектелген. Бұл ... ... ... ... ... ... - жалды аласа тау
Іле Алатауының геоморфологиялық құрылымдарының ... ... ... екі анық ... ... ... етегінің бір
жерде ұштасуы, яғни оның солтүстік беткейлерінің сатылы құрылымды ... ... ... жер ... ... Шелек өзенінен, батысында
Қастек өзеніне дейінгі аралықта (ені 3-15 км ... ... ... – 1800 ... ... сатымен салыстырғанда 200 - 400 метр ) жақсы
байқалатын, эрозиялық – ... ... тау ... ... ... жер ... бұл типі, негізгі тау жотасынан
солтүстік бағытта ... ... ... ... ... түрінде көрініс
береді. Олардың беткі жағы ... және ... ... ... ... шатқал түріндегі, 300 - 400 метрге дейінгі терендіктегі өзен аңғарымен
тілімденген. ... ... кең ... жиі ... ... және ... Түрген өзендерінің аңғарлары). Беткейлері 25 - 30 –градустай тік
және де көп жағдайда қалың таулы – шалғынды өсімдік ... ... және ... ... ... жер беті тегіс мореналық –
шоқылы жалдар ... ... мен ... ... – тегіс төмен
жерлер бар. Сонымен бірге, бұндай жер ... ... ... ... ... ... ... зонасында, жауын – шашынның көп
мөлшері ... ... кей ... ұсақ ... ... ...... аласа тау
(төменгісі)
Эрозиялық – шоқылы аласа таулар төменгі тау алды ... алып ... жер ... ... ... ... ... бойымен жақсы
бөлінеді. Бұл жолақтың ені 1 - 3 км, ... ... ... 100 - ... ... ... Жер ... оң пішіндері болып, жалпы ... ... жағы ... ... ... ... ... келген аса биік
емес таулар табылады. Олар көптеген уақытша су ... ... бұл ... топырақтар өте көп және сондай - ақ сырғымалық
процесстер анық ... ... ... ... ... адам ... өзгерген, бәр жерде антропогендік пішіндер, яғни жер ... ... ... ... аласа таудың өзен аңғарлары кең және де террассалы ... ... ... 50-100 ... тең ... ... 20 – 30 градусқа тең.
Жер бедері аллювиальді және кей ... ... қой ...
малта тастардан тұрады, ал беткі жағы леспен жабылған. Басқаша айтқанда,
жотаның ... ... тау ... орта ... ... қалдықтары көрініс береді. Кейбір ... ... ... ... ... ... тау етегі жазықтағы жағына қарай созылып
жатқан ... мен ... ... ... Олар ... ... ... Бұндай жерлер Талғар, Есік және т.б.аймақтарға тән.
Әлсіз тілімденген аласа таулар
Жотаның ... және ... ... яғни ... ... ... Қозыбасы тауында және басқа да аймақтарда жеке бөлікшелер
түрінде тараған. Рельефі ассиметриялық ... ... ... ... ... 200 м – ге ... қырқалар түрінде көрініс береді. Олар құрғақ
аңғарлармен және тереңдігі 50 - 70 ... ... ... ... ұсақ ... ... ... Біріншісі - Сөгеті тауларының шығыс бөлігі. Ол
жерде қызыл - ... ... ұсақ ... ... Рельефтің пішіндері
жекеленген шоқылар немссе конус тәрізді ... бар ... ... ... ... биіктіктері 15 – 30 ... ... ... ... бөлігі биіктігі 50 метрге жететін тектоникалық кертпешпен
шектелген ... - Іле ... ... ... ... ... ... біріктіретін эрозиялы - тектоникалық кешен. Бұл жерде теріс
мағыналы тектоникалық қозғалыстар ... ... ... ірі
сынықты материал жиналған. Әртүрлі тектоникалық қозғалыстардың ... ... ... ... қатар таулы өзендердің, қарқынды
эрозияның әрекеті әртүрлі рельеф түрлерінің қалыптасуына ... ... ... ...... ( ... ) кешен
Бұл кешен кері тектоникалық ... ... ... ... материалдар жиналған тау етегі зонасын және жотаның
тауаралық ... ... Орта ... ... жеке
бөлікшелер инверсиялық сипатта болған. Қандай да бір факторлардың таулы
өзендердің эрозиялық – аккумулятивті әрекеттеімен ... ... ... ... ... ... ... аллювийлік жазық, жотаның тау бөктері зонасының шығыс бөлігін
алып жатыр, оның ұзындығы 125 км – ден астам, ... ... 600 ... ... ... қарай біршама еңкіш болып келетін жазықтық беті, өзен
аңғарларымен немесе сайлармен ... ... ... бұл ... ... ... де кездеседі, яғни қорғандар, арықтар ... ... мен ... су ... тау ... жазықтығына үйілетін,
ысырынды конус түрінде болатын, аллювийлік – проллювийлік ... зор ... тау ... ... ... ... ... бұл
материал конустар өлшемін ұлғайтады, ал олар кейін қосылып, тұтастай
шлейфті құрайды. ... ... ... ... ... болады.
Талғар, Есік, Түрген сияқты өзендердің конустарының ұзындығы 10 15 км., ... ... -25 км – ге тең. ... ... ... ... дөңестеу,
өзендер арнасымен және каналдармен тілімденген.
Қазіргі шөгінділер қатты сел ... ... ... ... ... жас конустарды құрайды. Мұндай конус 1963 жылы Есік селі кезінде
пйда болды. Тау бөктеріндегі шлейф кейінгі антропоген кезінде құрылды ... де даму ... ... тау ... ... ... рельефі
негізінен орта және кейінгі антропоген шгінділерінен қалыптасқан.
Аллювийлік жонды – аңғарлы жазық
Жазық тау бөктері зонасының ... ... ... ... ... аралықты алып жатыр. Алдыңғы рельеф түріне қарағанда бұл ... ... ... ... бұл ... инверсиялық
қозғалыстар болып отырады. Осыған байланысты ландшафты біршама ... өте ... ... ... алабындағы жонды-аңғарлы жазықтың биіктік белгілері
650-800 м., ал батысында 900-1000 м-ге ... ... ... оң ... солтүстік бағытта созылған жазық қырқаларымен, жондармен және
қыраттармен көрсетілген. Кей ... олар ... ... ие болады немесе
солтүстікке қарай күрт ... ... ... ... немесе шөлейтті
өсімдік жамылғысымен жабылған жеке қыраттардағы ойпаттармен тілімденген.
Салыстырмалы биіктіктері 10 м-ге дейін ... ... Кей ... ... ... немесе құрғақ аңғарлар орналасқан. Өзен аңғарлары, ... ... ... кең (200-300 м-ге ... ... және ... (15-25 м.) ... келеді. Жазықтың оңтүстік шеттеріне таулы өзендердің
ысырынды конустарының әсерінен шлейф пайда болған.
Көлдік-аллювийлік жазық
Көлдік-аллювийлік жазық ... және ... ... ... солтүстікте Торайғыр жотасымен, оңтүстігінде Күнгей Алатауының
арасында ... ... ... ... 25 км., ендіктік
бағыттағы ұзындығы 30 км., абсолюттік ... ... м.; ... ... ... еңкіш болып келеді және бірыңғай рельефке ие, тек
батысында ғана шамалы ... ... ... ... ... ... ... жотасының оңтүстік беткейінің уақытша су
ағындарының ысырынды конустары ерекшк байқалады, солтүстік-шығыс бағыттағы
шығыс ... ... ... ... ... қиып ... ... плиоценді
көлдік шөгінділермен құралған тауаралық иілімде орналасқан, ал ... ... ... ... мен ... тастары жатыр.
Біршама солтүстікке қарай ... ... ... ... мен шығу тегі ... ... келеді (ендіктік арақашықтығы – 35 км.,
меридиандық бағыттағы арақашықтығы – 15 км., ... ...... м.). ... бөлігі батысқа қарай біршама еңістелген, ойыстың ... ... ... ... ... Шөладыр шоқысы орналасқан, ал
солтүстік және оңтүстік шеткі бөліктерінде, рельефте айқын бейнеленген
ысырынды ... ... ... Іле Алатауының геоморфологиялық құрылысы өте күрделі болып
келеді. ... ... ... әрдайым көтерілу
қозғалыстарына ұшырап отырады және бұзылудың негізгі аймағы болып ... ... ... атмосфералық жауын-шашынның мөлшерінің
көптігі және тектоникалық қозғалыстар ... ... аса ... және қазіргі рельеф түзуші процесстердің ... ... ... Ал, ... кешен төмендеу аймағы болып
табылады және бұл жерде тау бұзылу өнімдерінің өте ... ... ... бұл екі ... бір-бірімен байланысты түзілімдер
болып табылады, себебі бірінші кешеннің бұзылуы нәтижесінде екінші кешен
қалыптасады. ... ... мен ... Іле ... ... ... эндогенді және экзогенді күштерінің өзара әрекетінің
нәтижесі ретінде біртіндеп ... ... ... ІЛЕ ... ... 1. Іле ... ... құрылысы мен олардың даму
заңдылықтары
Қарастырылып отырған ... ең ... ... ... Іле ... тау жотасы мен оның тау етегіндегі көлбеу
жазықтар жатады. Тау жотасы бүкіл Алатау тау ... мен ... ... ... ... ... Бұл ... тау көтерілу батысынан басталды ... өте ... ... жаңа кезеңдерде бұл үрдіске жаңа территориялар қосыла
берді. Негізінен даму солтүстік - шығыс бағытта жүрді. Орталық ... ... 5000 метр ... дейін жетті, ал шығысында біртіндеп
төмендей отыра, екінші ... ... - ... ... ... үш тау ... ... Олар; кең көлемді алып ... ... ... ... Қараш, Бақай, Сөгеті, Сарытау, Торайғыр және
Далашық таулары.
Тау түзетін үрдістердің солтүстікке және ... ... ... ... ... ... болуы мен және олардың жалпы Іле
Алатауының жүйесіне қосылуына әкеліп соқты. Жотаның жер бедерінің дамуында,
жаңарған ... ... ... ... және ... ... аса ... маңызға ие. Бұл жарықтар, тау ... ... ... ... жатуы мен Солтүстік Тянь - Шань
тауының шекарасын анық көрсетеді, олар жер ... ... ... ... ... күрт тік ... Бұл жерде, жер бетін тілімдеп, қатпарлы -
жақпарлы құрылымдар ... және ... ... емес ... қамтамасыз ететін, тік және көлденең жарықтар өте көп /18/. ... ... ... 240 км - ге созылып жатыр. Бұлар қарастырылып
отырған территорияның екінші ірі ... ... ... Ең ... 45 км ... дейін барады. Тау ... ... ... тау ... ... ... кайнозой шөгінділерімен
толтырылуы себеп ... ... ірі ... ... ... реттегі
морфоқұрылымдарға бөлінеді. Ең бірінші, орталық су айрық жотасының
антиклинальді ... ... ... Ол ... ... өзеніне
дейін созылып жатыр, жалпы ұзындығы 160 км. Бұл Іле ... ең ... биік ... ... ... ... ... солтүстік беткейі
біршама созылыңқы, оңтүстік беткейінің табаны ... ... ... беткейі қысқа, әрі тік болып келеді. Морфоқұрылымдар палеозойдан келе
жатыр, бірақ ... ... ... - ... қозғалыстардан
қалыптасқан. Осы уақытқа дейін жалпы биіктігі 4200 - 500 ... ... ... тән ... морфоқұрылым 210 км қашықтықта жотаның солтүстік
беткейінде созылып жатқан тар орқаштаулы көтерілім, тау алды ... ... Ол ... ... белсенді сейсмотектоникалық зона болып
табылады, сол себепті аймақтық жарылымдармен шектелген. Осы ... ... ... ... ... ... Ол; ... Бақай,
Сөгеті таулары. Бұл асиметриялы блокты көтерілімдердің солтүстік беткейлері
тік болып келсе, ... ... ... ... және ... ... ... сілемінің кішкене орқаштауы ... ... және ... ... ... кезінде - ақ қалыптаса бастады да, осы уақытқа
дейін 2500 метрге дейін көтерілді. Сөгеті тауы орта ... ... ... ал оның ... 1000 ... тең. ... сілемінің
морфоқұрылымы солтүстігінде Қараш тауының ендік бағытта қосылуға ... ... тауы ... - ... ... күрт бұрылды да, шығысында ... ... ... ... ... ... байқалады. Жоғарыда
айтылған морфоқұрылымдардың қалыптасуы батыстан ... ... ... отырды.
Тура осы бағытта таудың су айрықтық ... жер ... ... қалған аймақтар көбейе түседі /3/. Түрген өзенінің жоғарғы
ағысында, ... ... ... морфоқұрылымы - Донжайлау
бөлінеді. Қатпарлықтың осьтік бөлігі өзенмен шайылған, аталған таулардың
солтүстік және оңтүстік ... ... ... ... ... екінші тобына Сарытау және ... ... ... ... ... ... ... ие және
жотаның осьтік бөлігінің шығыс бөлігін жалғастырады. Бірақ, та ол бұл жерде
5 - 6 ... ... ... ... бұл ... ... ... салыстырғанда шамамен алты есе кіші. Оның көтерілу амплитудасы
ерте кездегі антропоген кезеңінен ... ... ... ... 2500
метрге тең. Шығысына қарай, тау беткейлеріне ... ... ... ... ... ... 1000 - 1200 ... жарықтармен шектелген және де
анық ... ... ... ... ... ... Бұл ... әдетте, орта және ежелгі антропоген кезеңіне ... 1500 ... ... ... ... ... Торайғыр тауы қарқынды
көтерілуде, оны біз терең шатқалдар мен пішіндердің тіктігінен көре аламыз.
Егер ... ... ... ... созылып жатуын қайталай, солтүстік
шығысқа қарай бұрылса, Торайғыр тауы ендік бағытта ... ... ... ... бойында, ассиметриялы - орқаштаулы
Далашық таулы үстірті ... ... Оның ... ... тік ... ... жер ... мың метрлік биіктіктегі тік кертпештерден ... ... - биік емес және ... ... тау аралық ойпатына ... ... ... кезеңінде қалыптаса бастады, оның ... ... ... 2500 ... тең ... шығысында 2000 метр.
Іле Алатауының шығыс бөлігінің төмендеу ... ... ... ойпаттар морфоқұрылымына Асы, Сөгеті, Жалаңаш, Таушілік, Сарыбұлақ
және Жіңішке опырықтары немесе опырық - синклинальдары ... ... оң ... ... ... 25 - 50 ... болса, ені
20 километрге дейін барады. Жаңа тектоникалық қозғалыстардың ... бұл ... ... ... да, ... ... ... жыйналатын аймағына айналды, бірақ орта антропогеннен бастап,
жотаның бүкіл шығыс бөлігімен бірге көтерілу ... ... ... ... бұл ... ... өткен жоқ; Жіңішке
өзенінің алабының орта бөлігінде ... 1500 ... ... ... ... ... 500 - 600 метр аралығында болды, Сөгеті де бұдан да аз
/3/.
Бүкіл аталған ойпаттар ... ... ... ... ... ... жаңадан пайда болған. Көтерілу үрдісі кезінде олар ұсақтау
элементтерге жіктелді. Кейбір ойпаттар көлденең жарықтармен екі бөлікке
бөлініп, тілімденді. ... ... ... ... ... ... онда
шығыс бөлігі батысына қарағанда төмендеу. Бұл өзеннің ... ... ... ... ... ... ... солтүстікке қарай бұрылады. Асы
ойпатында керісінше, шығыс бөлігі ... ... ... ... ... ... ... шұғыл бұрылуынан кейін ілініп қалған сияқты
жағдайда қалып қалды. ... ... ... тауының шығыс бөлігін айнала
өтіп, өз бағытын ендік ... ... ... қарай шұғыл өзгертеді.
Әрине, бүкіл бұрылымдар, кездейсоқ емес, бұлар төменде айтылатын, бүкіл
ауданның морфоқұрылымының өзгеруімен байланысты.
Жотаның шығыс ... ... ... ... оның ... ... ... Тау аралық ойпаттар бұл жерде
(клин) ... ... ... және ... ... шығысқа
қарай кеңейеді де, Іле депрессиясына тіреледі. Батысында олар тектоникалық
жарықтар бойынша бұрыш ... ... ... ... ... өзіне тән ерекшелігі - инверсиялық қозғалыстарда
тау аралық иілімдерді тарту нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... құрылымы өзгереді ( Жіңішке
ойпатындағы Бақалы және Сарыбұлақ ... ... ... Осы себеп
арқылы, Асы, Жіңішке сияқты кейбір өзендердің аңғарларының төменгі ағысының
жоғалуын ... ... Іле ... ... ... дамуы, ерекше күрделі болып есептеледі /18/.
Тау етегі зонасында екінші ретті үш морфоқұрылым ... ... – тау ... ... ... ... ... сопақ
пішінді Алматы ойпаты ( 50 – 60 км – ге ... ... Бұл ... ... 3200 метр тереңдікте орналасқан ең ежелгі және ең
төмен жатқан бөлігі. Неогеннің басынан ... ... ... ... Тау ... ... ... көтеріңкі толқынды – аңғарлы жер
бедері ( Қаскелеңнен ... ... ... ... ... келеді де,
фундаменті 100 метр тереңдікте жатқан, екінші ... ... ... Бұл баяу ... ... ... ... морфоқұрылым
тау алдында, Талғар өзенінен шығысқа қарай орналасқан ... тау ... ... ... ... Оның негізін, шығысқа қарай жалғаса
отырып, Іле ойпатымен қосылатын Қаратұрық ... ... ( ... ... 1000 ... ол ... инверсиялық қозғалыстардың
нышандарын кездестірместен, баяу төмендеуде.
Үшінші ретті ... ... ... ... ... жатады. Айтарлықтай өзіндік ерекшелігі бар және жас
морфоқұрылымға Боролдай ... ... Ол ... ... 10 ... ... тау етегі жазықтығының орталық бөлігінде, тегіс шоқылы
көтеріңкі болып орналасқан. Ол ... ... және ... Ақсай, Үлкен
Алматы, Есентай және тағы да басқа өзендер, бұл жер ... қиып ... ... ... және кең ... қалыптастырады, ал өзен арнасы
қатты меандрланады. Беспалов . В. Ф ( 1965 ж) ... ... ... жас ... Іле ... көтерілу үрдісіндегі
блогының қозғалуы нәтижесінде, Алматы ойпатының ... ... ... ... ... ... ... морфоқұрылымға Сөгеті ойпатының шығыс
бөлігінде орналасқан Шоладыр да жатады. ... ... ... оны ... жатқан таулардың бұзылған ұсақ тау жыныстарымен, яғни
шөгінділермен жабылады. Бұл оң морфоқұрылымдардың теріске айналуының жалғыз
мысалы десе де ... ... ... ... ... көптеген ұсақ
құрылымдық элементтерде кездеседі. Олар әсіресе, сатылы тау алды аймақтары
мен жотаның шығыс бөлігінде; блоктар, ... , ... ... опырықтар және жер бедерінің осылармен байланысты
пішіндері түрінде көрініс береді.
Қарастырылып отырған ... ... және ... ... қазіргі кездегі морфоқұрылымы осындай.
Олардың қалыптасуына басты әсер ететін ... ... ... және жаңа
жарықтар және сондай – ақ Іле Алатауының Тянь – Шань ... ... ... Жотаның орталық бөлігі, гранитті ... ... ... ... ... Негізгі ... ... ... ... ... ... ( 2, 3), олар ... болып
келеді. Бұның бәрі ауданның морфоқұрылымының оның тереңдегі ... ... ... көрсетеді, яғни таулардың қарқынды көтерілу
зонасындағы жер қыртысы қалыңдығының өсуі мен оның тау алды ... ... ... ... ... ... өзіне тән
морфоқұрылымдарының қалыптасуында, қатпарлы дислокациялардың көп әсер
етуіне ... ... емес ... жарықтар зонасы бойынша
таралуы үлкен маңызға ие.
Іле Алатауында, бір ... ... ... ...... қатпарлы – жақпарлы құрылымдар кеңінен таралған. Олардың ... бір ... тік ... ... келсе, екіншісі – біртіндеп
синклинальды иілімге өтеді ... бұл да ... ... ... ... ... опырықтар немесе иілімдер сияқты теріс
элементтерге ие. Іле Алатауында ... ... ... мен опырықтар да кездеседі. Төмендеген құрылымдардың тау ... ... .В. Ф ( 1963) ... элементтерге бөлген. Олар; Алматы
ойпаты, Ақсеңгір сатысы, Ұзынағаш опырығы және тағы да ... ... 3200, 100 және ... 600 метр ... ... ... зонада сондай – ақ палеозой массивтерінің жас кайнозой ... ... ... ... ... ... сияқты өзінше ерекше
құрылымда да бөлінеді ( Беспалов, 1965).
Қарастырылып отырған ... Іле ... ... және ...... ... неоген кезеңіне дейінгі уақытта – ақ
болған, бірінші қатардағы ... ... ... олар ... ... жаңа ... ... нәтижесінде кеңейеді, ал содан кейін
үнемі күрделеніп отырады. Бұл құрылымдар, ... ... ... ... ... ... ... келесі пішіндерді бөлуге болады.
1. Үнемі көтерілу үстіндегі оң ... ... су ... ... ( жотаның осьтік зонасының батыс жағын
қосады).
2. Қараш орқаштау – антиклиналі.
3. ... ...... Сөгеті орқаштау – антиклиналі.
5. Шалжота – Донжайлау брахиантиклиналі.
6. Сарытау орқаштау – антиклиналі.
7. Торайғыр ... ... ... – антиклиналі.
2. Үнемі төмендеуде болған теріс құрылымдар:
1. Алматы ойпаты.
2. Қаратұрық иілімі ( тау алды зонасының шығыс бөлігін қосады).
3. Қозғалыстардың ... ... ... құрылымдар (төмендеу, көтерілу
үрдісімен ауысады):
1. Тау алды сатылы орқаштауы.
2. Сөгеті ...... ... ...... Асы ... ... ойпаты
6. Жіңішке иілімі
7. Таушелек опырық – иілімі
8. Шонкемен опырық – иілімі
9. Ақсеңгір
10. ... ...... ... күмбезі /19/.
3.2. Морфоқұрылымдардың қалыптасуына әсер ететін факторлар
Іле Алатауының қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... ... Жаңа тектоникалық қозғалыстар;
құрылымдық жобадағы ... ... ... ... ... мен
қасиеті; Тянь – Шань тау жүйесіндегі жотаның ең шетте орналасуы; экзогендік
жер бедерін қалыптастырушы ... ... ... ... жер ... ... алатын орны
ерекше факторға, ол біз ... жас ... ... ... және ...... ... және
де өзен аңғарлары, террассалар, сондай – ақ тағы ... ... ... ... ... ... жаңа тектоникалық қозғалыстар
жатады.
Жаңа тектоникалық қозғалыстар картасын құрастыруда, жоғарғы деңгейде
болуына көмек көрсеткен, ... ... жер ... мен ... ... үлкен маңызға ие, оның ауысу сипатына қарап, біз ... ... ... ... жас ... ... ... жоқ аудандары туралы сөз қозғай аламыз /4/.
Іле Алатауының қазіргі кездегі ... ... ... ... күрделенеді. Жарылымдардың « жасаруы» көтерілуі
мен төмендеу зонасының ендік бағытын анықтады және де жаңа ... және ... ... шектеді. Бұл бұдан да кіші масштабтағы
бөліктерге де тән. Тау алды депрессиясы ... ... ... келсе,
жотаның созылып жатуы палеозой тау жүйесінің бағытымен тура ... ... ... жаңа ... ... ... қосып,
бірге жыйнады. Сондықтан жотаның жаңа құрылымдары айтарлықтай күрделі ... ... ... да ізі ... ... Іле Алатауында байқалуының негізгі заңдылықтарына
төмендегілер жатады.
1. Қазіргі кездегі тау түзілу ... ... ... және де ... ... ... мен уақыт
өлшемдері, олардың ... ... ... ... ... ерекшеленді.
2. Қарастырылып отырған аймақтың, қатпарлық қалыптасуының бірнеше
үрдісіне ұшыраған ... ... ... ... бүкіл салмағымен әсер етті. Дамудың бастапқы
кезеңдері, яғни дамудың бастапқы сатыларында, тегістелудің ... ... ... ... ... көрініс беретін,
дислокациялардың қатпарлы пішіндеріне ие болды. Уақыт өте ... ... ... ... көптеген жарықтар мен
сызаттар пайда болады немесе қайтадан жаңарады да, бірінші қатарға
блоктық ауысулар жылжыйды. Әсіресе, бұл ... ... ... ұсақ ... ... тән. ... айтқанда,
құрылымдық бірліктер аз болған сайын, ... ... ... ... ал керісінше – дизъюнктивтілер өте
жақсы дамыған.
3. Тау түзілу үрдістері, тау аралық ... мен тау ... ... ... ... ... тартуы есебінен тау
зонасының аудандарының кеңеюі бағытында дамыды.
4. Аймақтың жаңа ... ... ... ... тау ... ... және тау алды ... мен тау
етегіндегі жазықтардың батыс бөлігін ... ... ... Жаңа ... ... уақыт өте келе өте қарқынды дамыды.
Осылай, қазіргі уақытта да ... ... ... ... жер
бедерінің энергиялы денудациясы мен ... ... ... ... ... ... ... территорияда, жаңа тектоникалық
қозғалыстардың әр түрлі сипатындағы үш ... ... ... тау сілемдерін қамтитын, үнемі көтерілу үстіндегі аймақ;
тау етегінің аккумулятивті жазықтығын ... тау ... ... ... ... тау алды ... мен жотаның
шығыс бөлігінің тау аралық ойпаттарын ... ... ... ... ... екі әр түлі ... ... ұшында
орналасқан. Бір жағынан ол, Тянь – Шань орогендік ... ... алып ... ал екінші жағы – кең ... Іле ... Бұл ... қатпарлы палеозой негізі мен тектоникалық
элементтердің кеңінен созылып жатуы тән болып ... ... ... жаңа ... әр түрлі жолмен дамыды. Егер Іле ойпатының
палеозой фундаменті тұтасымен теріс қозғалыстардың нәтижесінде қалыптасса,
ал Тянь – Шань ... ... тау ... ... ... ... ... палеозой қатпарлығы аймағында пайда болған таулар деп
атайтын биік таулар ... Жас ... ... ... ... ... және ... ) олар, альпі геосинклинальдарының орнында
емес, керісінше салыстырмалы аз қозғалатын, жер бедері пенеплен ... ... ... аймақта пайда болды. Бұл оның қазіргі
уақыттағы ... ... ізін ... Н. И. ... ( ... палеозой қатпарлығының аймағында қалыптасқан тауларда, альпі тауларына
қарағанда жарықтық бұзылулар кеңінен ... ... – ақ ... да ... олар жаңа ... ... және де ... де ерекшеленеді деп жазды. Бұндай тауларда
ежелгі жер бетінің тегістелген қалдықтары – дамудың алдыңғы платформалық ... ... ... ... ... пенеплендер өте көп. Іле
Алатауының геологиялық даму тарихының ... ... ... жаңа
тектоникалық кезең, оның қазіргі кездегі морфоқұрылымына әсер ететіне
күмән келтірмесе де болады. Тау ... ... ... ... ... Тянь – Шань тау ... ... сәйкес келеді. Олардың
мысалы: жоталар мен тау ... ... ... ... ... ... ... таралуы, жарылымның, бұзылудың өте көп таралуы
және тағы басқалары.
Іле Алатауының Тянь – Шань тау жүйесінің ең ... ... ... ... жоғарғы сейсмикалық қарқындылыққа байланысты
қалыптасқан аймақтық терең жарықтардың пайда болуына әкеліп соқты. ... ... ... ... ... бағытталуын,
жотаның тау етегі ойпаттарына қарай жылжуы мен қарастырылып отырған
территорияның кейбір жерлерінде ... ... ... сатылы тау алдының және тау етегі зонасындағы күмбезді
құрылымның пайда ... ... ... ... ... ... ... морфоқұрылымдық
ерекшеліктеріне әсері, оның палеозой фундаменті бірдей қозғалысты бастан
кешіруде, яғни бұл ... бір ... ... ... ... бұндай жағдай әр түрлі тереңдіктегі ауысулар байқалатын, Іле
Алатауының тау алды иілімдеріне тән. Тура ... ... « ... ... Іле ... шегі кіріп жатқан, жотаның шығыс бөлігіндегі ... ... да тән. ... ... Іле Алатауы, өтпелі зонаның
морфоқұрылымын зерттеуге ... ... ... ... ... ... ... болмасын морфоқұрылымдық элементтер пайда ... ... ... жер ... ... ... әсеріне ұшырайды.
Экзогендік үрдістер бір жағынан, оң морфоқұрылымдарды бұзып және тілімдеп
отырса, ал екінші ...... ... ... яғни тау
жыныстарын жыйнап, жабады. Олар құрылымның өзі пайда ... ... ... ... ... яғни олардың энергия көтерілімі, соңғысының
дамуының қарқындылығына тікелей байланысты болады. Осы және басқа жағдайда
да жер ... ... ... ... ... ... әр ... жер бедерінің өзіндік морфомүсіндік кешендерін құрайды. Олардың
мысалы: сулы – ... ( ... ... және т. б ), сулы ... ( ... ... конустар), мұздықтар ( карлар, трогтар)
және т. б /20/.
Сонымен экзогендік жер бедерін құрайтын ... әр ... ... ... мен ... теңіздердің, мұздықтар мен
қарлардың, желдің және тағы басқа элементтердің әсері жатады. Экзогендік
рельеф құратын ... ... көзі күн ... ол жер ... және ... ... әрекеттесіп, әр түрлі климаттық
жағдайлар қалыптастырады. Ал климат жағдайлары бүкіл жер ... ... ... бірі ... ... Климат элементтерінің
ішіндегі аса маңызды фактор – ауа температурасы. Осы ауа температурасының
әсерінен әр түрлі табиғи ... ... ... ... мен қар ... пайда болуы, тау жыныстарының мүжілуі,
химиялық процестер және тағы ... осы ауа ... ... екінші маңызды элементтерінің бірі жауын – ... ... ... ... және ... ... ... едәуір
әсерін тигізеді. Тау жыныстарының ыдырауына және олардың тасымалдануына,
рельефтің көптеген пішіндерінің тілімделіп, жаңа ... ...... өте ... жағдай жасайды. Жел, бір ... ... ... тау ... ... ... ... механикалық әсер
етсе, екінші жағдайларда құмның шөгуіне және жаңа жер ... ... дюна және т.б) ... ... ... Мұздықтар жоғары таулы
өлкелерде едәуір механикалық жұмыс жасап, ерекше мұздық рельефін құрады.
Жер бетінің құрылуына әрқашан әсерін ... ... тағы да ... ... ... процестердің энергиялық көзі – гравитация немесе
ауырлық күші. Бұл күштер арқылы неше ... ... ... ... ... және тағы басқа қиратқыш табиғи құбылыстар пайда болады
/21/.
Гравитациялық ... ... және тау ... ... ... ... ... болады. Ол: тас құлау, опырылма, сырғыма және
тағы басқа ... Тас ... ... ... шыңдардың беттерінің
біркелкі қозғалуынан немесе жер сілкінулерден пайда болады. Іле Алатауында
құзды немесе құрғақ ... ... ... ... кең
тараған. Беткейдің ажырап қалған бөлігі жеке кесектерге бөлініп, құлайды.
Опырындылар, ... ... ... ... ... ... ... тараған. Опырындылардың пайда болу себептері
қарқынды механикалық үгілу, тау ... ... және жер ... ... ... мен ... – ақ, Іле Алатауында эрозиялық процестер, яғни жазықтық шайылу
да кеңінен таралған. Жаңбыр, әсіресе нөсер жаңбыр ... ... ... ... ... ұсақ ... ... беткейлерде көптеген
сулармен шайылады.
Орта таулар, әсіресе сатылы орта тау шегінде, топырақ ... Олар ... ... ... болады. Топырақ көшкіндерінің
пайда болуы, атмосфералық жауын – шашын аналық жыныстың беткі ... ... оның ... ... ... әлсіретумен
түсіндіріледі. Сонымен қатар соңғысы, суға қанады да, ауырлайды. Соның
нәтижесінде, топырақ бөлігі, ... ... ... ... тепе – теңдігін жоғалта отырып, құлайды. Оған беткейлердің тік
болуы және жер асты дүмпулері әсерін тигізеді. Кең ... ... ... ... ... ... пайда болған, аңғарлар
беткейлерінің бұзылу құбылысы жатады /4/.
Климат – жер бедерін құратын факторлардың ішіндегі ең маңыздысы. Климат
пен жер ... ... ... әр түрлі. Мысалы, үгілу процестерінің
қарқындылығы климатқа ... ... ол ... мөлшерде мүжілу
құбылысының сипатын анықтайды, өйткені климат пен экзогендік ... ... ... Әр ... климат жағдайларында, өздеріне
тән рельефтің ерекше пішіндері болып табылады. ... ... ... ... ... әсер етсе, соншама табиғат ортасының басқа
компоненттері, мысалы; гидросфера, ... және ... ... ... да ... ... /21/.
Тарау. ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ РЕСУРСТАРЫ
Қорықтар дегеніміз - өзіне тән ... ... бар және де ... ... бір шаруашылықтық қолданудан алынған, көбіне ғылыми және ... ... ... ... ... бір ... Бұл ... табиғи
кешендер толығымен сақталады, табиғи процестердің дамуының табиғи жолын
зерттеу және де осы ... ... ... ... ... қарастыруын жүргізеді. Сондай – ақ, бұндай жерлерде өсімдіктер
мен жануарлар дүниесінің ... жаңа ... ... яғни сол ... ... жұмысы да болады /1/.
Алматы мемлекеттік қорығы деп аталатын ... ... Іле ... Ол ... ... бөлігінде, Талғар және Есік өзендерінің алаптарында
орналасқан. Осы қорыққа, құрамында “Әнші құм” құмды барханы, яғни ... ... ... бар, Іле ... ... ... аймағы кіреді /22/.
Іле өзені аңғарын бойлай орналасқан, Үлкен Қалқан және Кіші ... ... ... ... Биіктігі 150 метрдей, ұзындығы 8 км , ені 3
км. Қалқан тауларынан ... ... ... ... өзгеріп отыруы
нәтижесінде, құм түйіршіктері електеніп, бірегей құм ... ... ... Құм суырылып жел әсерінен қозғалысқа келген ... ... ... ... таза ән ... ... таза үн естуге болады;
егер жел күшейсе, ... ... ... ... ... ... ... Бұл табиғи құбылыс, көбіне түнде шығыстан салқын жел ... ... ... бойында орналасқан осы « Әнші құмның» үнін есту
үшін жолаушылар ... осы ... ... да. « Әнші құм» ... ... мемлекет қамқорлығына алынған. Ол Алтанемел ұлттық
табиғи саябағы құрамына енеді. « Әнші ...... ... ... » деп те ... Бұл ... тау алды ... орманды – шалғынды ... ... ... гляцальды – нивальды ландшафтар белдеулері
жақсы байқалады. Жануарлар дүниесіне сүтқоректілердің 39 ... ... түрі ... ... ... ұлттық паркі, Шамалған және Түрген өзендерінің
аңғарларының арасындағы Іле ... ... ... ... ... ... Үлкен және Кіші Алматы өзендерінің ... Тау алды ... ... – далалы – шалғынды – далалы ландшафтар
мен субальпілік, альпілік, гляциальды – ... ... ... ... және алма ... ... ірі көлемдегі мұздықтар, қар
жамылғылары, табиғаты ерекше мұздар да көрініс ... ... ... ... ... өте ... ... – Іле Алатауы жотасының солтүстік беткейінде,
Түрген өзенінің аңғарында таралған. Бұл, мұз басу ... қою ... ... ... ... ... дейінгі сақталған, реликті
аймағы. Жалпы орман жамылғысының ауданы шамамен 500 гектар жерді ... ... ... ... ... ... ... табиғат
ескрткіші деп жарияланған, бұл осы ... ... ... ... ... ... ... Шарын каньоны орналасқан. Бұл әлі толық игерілмесе де,
болашақта туристік ... бола ... ... өте ... ... кешен.
Бұл ол Торайғыр тауының етегіндегі Жалаңаш ойпатын ... ... ағып ... ... ... ... Бұл ... жер бедерінің көп жылдар бойы,
экзогендік факторлардың ... ... ... ... көре ... ... жер ... қандай геологиялық кезеңдерді бастан ... анық ... ... тау жанастарының құрамынан, анық көре аламыз
десек қателеспейміз. Бұл жер ... шөл ... ... жамылғысы мен жануарлар дүниесіне кедейлеу, бірақ өзіне тән ерекше
өсімдік пен жануарлар дүниесі бар. Тіпті бұл жердің ... ... ... да ... Бірақ, ең басты ерекшелігі, жоғарыда тоқталып өткен
жер бедері /22/.
Сондай – ақ, Іле ... ... мен ... ... Әнші құм,
Шарын каньоны сияқты табиғат ескерткіштері мен ... әр ... ... ем қабылдау орындары да бар. ... ... да ... өзіне туристерді тартады. Ем қабылдау орнына ... ... ... ... ... яғни ... ... келген Алма –
арасанды алуға болады. Бұл жер ... ... ... да, Алма – ... бойында кішігірім санаторилар бар. Ал қысы – жазы ... шет ... ... ... де ең ... ... дем алатын және
сондай – ақ әр түрлі спорттық жарыстар мен ... ... ... жер ... ... яғни Іле ... оңтүстігінде, 1520 – 1750
метрлік биіктіктегі бөктерінде орналасқан. ... ... ... және қызыл граниті кездеседі. Тау бөктеріне тән ... ... ... жазы қоңыр салқын. Жылына 843 – 863 мм ...... ... беткейдің орманды – шалғынды белдеуінде, ... Тянь – ... ... ... ... қара ... ... келеді. Медеудің
төменгі бөлігінде қайың, ... ... ... ... ... ... мен ... көп кездеседі ( алма, зерек, итмұрын, қарақат және
т.б). Медеу – қала тұрғындарының ... ... ... ... ... ... ... барлық жағдай жасалған. Әлемге әйгілі « ... ... ( ... мұз ... ), ... ... ... « Медеу» -
жасанды мұз айдыны бар, дүние ... ең ірі ... ... ... Ол Кіші Аламты өзенінің Медеу қонысына иек ... ... ... км, ... ... 1691,2 метр ... орналасқан. Табиғи мұз айдыны
ретінде, 1951 жылдан жарыстар өткізіле бастады. Тау ... ... ... ... ... ... жел ... қаға беріс, әрі ауа қысымы
сирек, яғни төмен жерге ... ... мұз ... ... ... болуына, қолайлы жағдай туғызды. 1972 жылы табиғи мұз ... ... ... ... ( ... В. З. Кацев, А. С.
Қайнарбаев, инженері С. Б. Матвеев және т.б ) ірге ... Бұл алып ... – дің 50 ... мерекесі құрметіне (1972 ) ... ... ... ... 10,5 мың метр ... ( ... қондырғысының қуаты –
сағатына 5 млн. ... ... ... лайықталған үш сырғанау жолы (
әрқасысының ені 5 метр, айналымы 400 ... бар. ... ... ... ... мен мәнерлеп сырғанау спортымен шұғылданушыларға арналған.
Жасанды мұз ... ... 8 – 9 ай ... ... ... ...... орындықтан тұрады. Екі жүзу бассейіні, спорт залы, мейрамхана, прокат
станциясы жұмыс істейді. «Медеу» мұз ... ... ... ірі
халықаралық және одақтық жарыстары өткізіліп тұрады. Сонымен, сұлу ... ... ... қала ... мен ... ... ... қайтар демалыс орнына айналды.
Медеу плотинасы – Алматының ... ... Кіші ... ... селге қарсы тұрғызылған жасанды тосқауыл. ... ... және ...... ... Кіші Алматы алабымен келетін,
қауіпті сел тасқындары мен лайлы су ағынын бөгейді. Жобасы С. Я. Жук ... ... ... ... Плотина құрылысы 1984
жылы бағытталған, аса зор қопарылыстардың ... ... ... ... арнаға үюден басталды. 1966 жылы 21 қазанда 1 – ... 1967 жылы 14 ... ... 2 – ші ... жоба ... ... ... биіктігі 107 метр ( бөгеннің көлемі 6,2 млн. ... 1972 жылы іске ... Ол 1973 жылы 15 ... ... балшықты –
тасты лайлы массасының көлемі 3,8 млн. метр текше болған ... ... Осы жолы ... 1/3 ... ... кетуіне байланысты
плотинаның биіктігі 150 метрге ... ... ... болды. Бұл плотина
шамамен 1973 жылы 3 апатты селді ұстай алды. Плотина ернеуінің ұзындығы ... ... ені 800 ... ... ... ... ... жіберу үшін, су
жинаушы және су ағызушы қондырғылар жүйесі жасалған.
Сонымен табиғи ландшафттары ерекше Іле ... әр ... ... бар, ... бәрі адам әсерінен туындап отыр десе де
болады, ал кей ... ... ... ... табиғи морфоқұрылымдарды
өзгертуге, осы антропогендік ландшафтардың да әсері көп болады /23/.
КІРІСПЕ
Бұл бакалаврлық жұмыс, Тянь - Шань тау ... ... ... саналатын, шығысында, Шарын өзенінен батысындағы Шу өзеніне дейінгі
аралықта 380 километрге созылып жатқан Іле Алатауына, оның морфоқұрылымдары
мен ... ... ... ... ... Іле ... жотадан және кең тау аралық ойпаттардан тұратын таулардың толық
жүйесін құрайды. ... ... оның ... ... тау алды, яғни
екі аласа таулы – ... саты ... ал ... тау ... ... ... ... тарауында, Іле Алатауына физгеографиялық сипаттама
берілген. Әр бір жекелеген компоненттерге сипаттама бере ... ... ... олардың бір – біріне тигізер әсеріне де, көңіл бөлінген.
Жұмыстың екінші ... тау ... ... ... ... яғни ... мен қалыптасуының негізгі
кезеңдеріне жалпы шолу жасалған.
Ал жұмыстың ең негізгі, яғни үшінші бөлімі ... Іле ... ... ... ... ... ... негізгі морфоқұрылымдарға, Іле Алатауының ... мен ... ... ... жатады. Іле Алатауында, орқаштаулы көтерілімдер
( Қараш тауы, Шалжота – ... ... ... Далашық
орқаштау – антиклиналі, Торайғыр орқаштауы және тағы басқалары) мен
опырықтарда, яғни ... ... да ( ... ... Қаратұрық иілімі,
Сөгеті опырығы, Жалаңаш опырық – ... Асы, ... ... ... Таушелек, Шонкемен опырық – ... және тағы да ... осы ... ... тікелей әсер ететін факторлар:
жаңа тектоникалық ... ... ... ... кезеңінің
әсері; жыныстардың құрамы мен ... Тянь – Шань тау ... ең ... ... экзогендік жер бедерін қалыптастырушы
үрдістің әсері болып табылады. Осы тарауда ... ... жан – ... ... жасалған.
Іле Алатауының таулары және тау бөктерлері адамзат кеңінен ... ... ... ... бай. Олар – ... ... су, таза ауа, әр ... құнарлы топырақ және өсімдік жамылғысы, ... кей ...... ... да ... Осы ресурстардың бәрі
игерілген десе де болады, яғни тау ... мен тау алды ... ... ... ... ... парктер, қорықшалар, қорықтар,
демалыс орындары бар. Бұл жайлы жұмыстың ... ... яғни ... ... ... ... ... берілген. Соның
ішінде, табиғи кешендерден Алматы ... ... ... Түрген сияқты
өзендердің бойындағы ерекше ... ... ... – ақ, ... ... «Әнші құм», Шарын каньоны сияқты табиғат
ескерткіштеріне, бұған қоса ... ... да, ... ... де, әрі демалыс орыны, әрі спорттық жарыстар мен мәдени
шаралардың орталығына ... десе де ... ... және тағы ... ... жекелеп тоқталып өттім.
Бұл бітіру жұмысындағы әр бір тараудағы, жеке бөлімдерге байланысты,
әр түрлі әдебиеттер, яғни ... ... ... ... ... жұмысын қорыта келгенде, жоғары да Іле ... мен ... әсер ... ... бұған қоса рекреациялық
ресурстарына тоқалдым. Енді, бұлардың ... ... бар ... сұрақ тууы
мүмкін. Егер морфоқұрылымдар негізінен табиғи ландшафттарға ... ... ... ... әсерінен қалыптасады. Сөйтіп, жер бедерінің
негізгі құрылымдарын қалыптастырады. ... мен ... ... да ... ... элементтерде бар, олар көбіне экзогендік процестердің
әсерінен қалыптасады. Қазіргі кезде жер бедерін ... ... мен ... ... факторлардың да әсері мол, яғни рекреациялық
ресурстарды ... ... ... ресурстарды пайдаланумен, қорғаумен қатар,
зиянды әрекеттерде жасалады, яғни Іле Алатауының ... ... ... дейін адамның шаруашылық әрекетінің іздері байқалады. Сонымен
қорыта келгенде табиғи ... мен ... ... ... ... Жандаев М.Ж. Природа Заилийского Алатау. Алматы, Изд-во «Казахстан»,
1978.
2. Жандаев М.Ж. ... ... и ... Заилийского Алатау.
«Чен. зап. Каз.Гос. Унив-та им. С.М. Кирова, геол. и геогр.», 1958.
Выпуск 4.
3. Медоев Г.Ц. ... и ... ... гор ... ... ... Изд-во АН КАЗССР, 1951.
4. Жандаев М.Ж. Геоморфология Заилийского Алатау и ... ... ... ... ... ... ... Клыкова З.Д. Режим атмосферных осадков Алматы. – труды КАЗ НИГ ... 1, ... ... Н.Г. ... очерк Илийского бассейна. Труды главного
геолого-разведочного управления, выпуск 3 М.-Л., 1930.
7. Жандаев М.Ж. Современные процессы развития речных долин ... ... 1). ... зоны ... Алматы «Наука» КазССР,
1966.
8. Отчет Казгидропроекта «Схема комплексного использования реки ... 1, стр. 181, ... ... ... ... М.Ж. ... долины. Изд-во «Казахстан», Алматы, 1984, стр.
120.
10. Почвы Казахской ССР. Выпуск 1 – 41. Алматы ... ... ... В.М., ... У.У., Шувалов С.А. Основные черты ... и ... ... ... / ... ... в
Казахстане /. Алматы. Наука. 1964.с.11-55.
12. Жандаев М. Ж. Эрозия почв в южных предгорных районах Алма – ... и ... с нею. « Изв. АН ... сер. бот. и почвов.», 1961,
вып. 3(12).
13. Крестников В. Н. О связи ... и ... ... ... ... ... отд. ... 1954. № 3.
14. Крестников В. Н. ... ... ... плана на
развитие поднятии Серного Тянь-Шаня в ... и ... ... ... отд. ... 1955. № 6.
15. Шульц С.С. Анализ ... ... и ... ... Москва,
географ. гиз., 1948.
16. Казанли Д.Н. Форвирование Заилийского ... как ... ... АН ... ... ... 1954.
17. Сваричевская З.А. Геоморфология Казахстана и Средней Азии, Л., Изд-во
Ленингр. Ун-та, 1965.
18. ... М. С., ... Г. А., ... С. Н. Горы Юго – ... ... Изд – во ... ... 1945.
19. Жандаев М. Ж. Геоморфология Заилийского Алатау, Алматы. Наука. ... ... В.М. ... ... ... с ... М., Изд-во
Иностр. литер., 1962.
21. Кусайнов С.А. Жалпы ... ... ... универсиеті», 1998.
22. Чигаркин А.В. «Региональная геоэкология Казахстана». ... ... ... ... ССР ... ... ... бітіру жұмысының тақырыбы «Іле Алатауының морфоқұрылымы
мен рекреациялық ресурстары». Жұмыс кіріспеден, 4 ... ... ... ... ... тұрады. Бірінші тарау «Іле Алатауының
физикалық – географиялық жағдайы» деп аталса, екіншісі, «геотектоникалық
және геоморфологиялық құрылымына» арналған, үшінші бөлімінде Іле Алатауының
морфоқұрылымдары мен ... ... әсер ... ... ... соңғы тарауды, осы тараудағы рекреациялық ресурстарға арнадым. Сонымен
қатар, бітіру жұмысы ... екі ... төрт ... ... ... ... Геологиялық құрылымы,
Геоморфологиясы, Жер ... ... ( ... ... Орқаштаулар,
Антиклинальдар, Синклинльдар, Сырғымалар, Иілімдер, Рекреация, Ұлттық
парктер, Қорықтар.
ЖОСПАР
КІРІСПЕ ___________________________________________________ 4
1 Тарау. ІЛЕ ... ...... ... 6 - ... ... ... және орографиясы___________6 - 7
2. Іле Алатауының климаты___________________________ 7 -10
3. Гидрографиялық жағдайы___________________________10 - 13
4. Топырақ және ... ... - 16
2 ... ІЛЕ ... ГЕОТЕКТОНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ГЕОМОРФОЛОГИЯЛЫҚ
ҚҰРЫЛЫМЫ_____________________ 17 - 27
2.1. Геологиялық құрылымы мен Іле Алатауының ... ... 17
- ... ... ... 20 - ... ... – тектоникалық таулы кешен
Аккумулятивті – тектоникалық ( жазықты) кешен
Тарау. ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ МОРФОҚҰРЫЛЫМДАРЫ__ 28 - 38
3.1. Морфоқұрылымның ... мен ... ... - ... ... қалыптасуына
әсер ететін факторлар_______________________________ 34 - 38
Тарау. ІЛЕ АЛАТАУЫНЫҢ РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ ... ... ... ... 44 - ... орта ... және жылдық мөлшері (мм)
Метеостанциялар |I |II |III |VI |V |VI |VII |VIII |IX |X |XI |XII |жыл |
|Шелек
Алматы ... ... ... ... Алматы көлі
Мыңжылқы |10
22
28
19
10
23
26
29
26
25
18
|3
29
28
25
13
23
48
31
26
25
18
|16
48
56
48
23
46
68
74
51
50
37
|20
64
91
69
24
76
116
115
112
57
72
|29
62
88
91
36
74
152
173
167
126
141
|21
35
55
56
23
46
78
111
133
120
116
|15
17
38
44
15
31
60
63
125
106
109 |10
18
23
21
17
19
38
39
54
66
80
|15
18
27
29
8
22
49
47
48
68
50
|17
33
48
38
12
40
72
59
60
40
41
|21
45
44
38
10
37
52
65
42
40
32 |1529
31
28
21
26
40
37
28
28
20
|198
420
557
506
212
463
779
843
881
753
734
| |
1 таблица ... М.Ж. 1978)

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іле алатауының ландшафтарына физикалық географиялық сипаттама59 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық жағдайы.Улы өсімдіктердің улылық қасиеттерінің ерекшеліктері30 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық сипаттамасы12 бет
Мыңгүлді кермек (l. myrianthum) тамырының сапалық талдауы55 бет
Мұнай өндіруді қарқындыландыру әдістері9 бет
Іле Fлатауының неотектоникалық қозғалыстарының сипаттамасы123 бет
Іле Алатауы өзендерінің қалыпты жылдық ағындысын бағалау25 бет
Алматы қаласында қысқы олимпияда өткізу мүмкіндігі41 бет
Алматы қаласының тарихы15 бет
Рельеф құрушы эндогендік факторлар26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь