Инфляцияны реттеу: әлемдік тәжірибе және Қазақстан практикасы

КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі.
Мәселенің ғылыми.зерттелу деңгейі.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері.
Зерттеудің пәні
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
КОРЫТЫНДЫ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Нарықтық экономиканы құрудың бүкіл кезеңінде инфляция тұрақтандыру үдерісіне анықтаушы ықпал ететін шешуші факторлардың бірі болып қала береді. Дамушы нарығы бар экономикаларда инфляцияның өзіндік ішкі ерекшелігі бар.
Экономикасы өтпелі елдерде өтпелі кезеңнің тез өзгеретін жағдайлары, ерекшеліктері және қарама-қайшылықтарымен белгіленетін инфляцияның ерекше түрі туралы сөз қозғау керек.
Бұл елдердегі инфляцияның негізінде бірнеше өзара байланысты себептер жатады. Ұсыныс жиынтығының көлемінен қысқа мерзімді сұраныстың асып кетуі байқалған жағдайда, ол сұраныс жағынан пайда болуы мүмкін (сұраныстың инфляциялануы). Ол өндіріс факторларының кенеттен қымбаттауы салдарынан жиынтық ұсыныс қысқарған кезде, өнімді шығару шығындары инфляциясынан пайда болуы мүмкін.
Инфляция қарқыны жұмыссыздық деңгейіне тәуелді болады. Инфляция қарқынының өсуі жұмыссыздық деңгейінің төмендеуіне ықпал етеді және керісінше.
Жұмыссыздықтың жоғары деңгейі (стагнация) мен бағалардың жалпы деңгейінің жоғары өсімділігінің бір сәттегі үйлесімі инфляцияға тән болады.
Ақшалай салымдардың есебінен жұмыссыздықтың қысқаруын ынталандыратын мемлекет саясаты инфляцияның деңгейін күткен деңгейден де жоғарыға көтереді.
Берілген мәселелерді зерттеудің дер кезінде орындалуы және өзектілігі, қазіргі жағдайда әлемдік экономикада болып жатқан жағымды өзгерістермен байланысты. Әлемдік экономика тек ұлттық экономиканың жиынтығы ғана болып қоймай, сонымен бірге өзара байланысты жүйеге – жаһандық әлемдік шаруашылыққа айналып бара жатыр. Жаһандану халықаралық сауданың ырықтандырылуында, кәсіпкерлік капиталдың ұтқырлығында, ұлттық нарықтардың ашықтығында көрініс тапты. Осының бәрі әр түрлі ұлттық экономикаларда инфляциялану жағдайларының қалыптасуына әсер етпей қоймады.
Инфляцияның кең таралуы және тұрақтылығы оны қазіргі заманғы нарықтық шаруашылықтың табиғи және қажетті бөлігі ретінде қарастыруға мүмкіндік береді, оған қатысты «күрес» емес, «реттеу» терминін қолданған орынды. Реттеудегі басты мәселе – инфляцияны белгілі шекте ұстап тұру, яғни осы шектеулердегі инфляция экономикалық дамуға, жұмысбастылыққа және төлем балансының тепе-теңдігіне зиян келтірмейтін болады.
Осы орайда инфляцияны қазіргі заманғы өндірістің даму факторы немесе осы дамудың міндетті төлемі ретінде түсіндіруге болады. Бірақ оны «бақылаусыз қалдыруға» болмайды, оның реттелуі үздіксіз және тиімді болуы тиіс.
Соңғы жылдары ТМД елдерінің инфляцияға қарсы саясатта қол жеткізген елеулі жетістіктеріне қарамастан, инфляцияның жаңа айналымының қаупі бұрынғыдай сақталып келеді. Бағалардың үйлеспеуіне және өндірістік қуаттарды
        
        ӘОЖ 336.748.12(4/9+574)      Қолжазба құқығында
НАРҒОЗИЕВ ІЛИЯС ЖҰМАБЕКҰЛЫ
Инфляцияны реттеу: әлемдік тәжірибе және Қазақстан практикасы
08.00.14 – Әлемдік ... және ... ... ... ... ... алу үшін ... диссертацияның
АВТОРЕФЕРАТЫ
Қазақстан Республикасы
Алматы, 2008
Жұмыс Тұрар Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетінде орындалған
Ғылыми жетекші ... ... ... ... ... ... ғылымдарының докторы
Қазбеков Б.Қ.
экономика ғылымдарының
кандидаты Қалиева С.А.
Жетекші ұйым «Тұран» университеті
Қорғау 2008 жылғы ... _____ ... ... ... ... университетінде Д 14.45.10 ғылым докторы ғылыми
дәрежесін алу үшін ... ... ... ... ... ... ... (мекен-жайы: 050035, Алматы
қаласы, Жандосов көшесі 55, 144 ... ... ... ... ... ... ... танысуға болады
Автореферат 2008 жылғы «_____»________________таратылды
Диссертациялық кеңестің
ғалым-хатшысы,
экономика ғылымдарының докторы Ұ.А. Текенов
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. ... ... ... ... ... ... ... анықтаушы ықпал ететін шешуші
факторлардың бірі болып қала береді. Дамушы ... бар ... ... ішкі ... ... өтпелі елдерде өтпелі кезеңнің тез өзгеретін ... және ... ... ... ... ... сөз ... керек.
Бұл елдердегі инфляцияның негізінде бірнеше өзара байланысты себептер
жатады. Ұсыныс жиынтығының көлемінен қысқа мерзімді ... асып ... ... ол сұраныс жағынан пайда болуы мүмкін (сұраныстың
инфляциялануы). Ол ... ... ... ... салдарынан
жиынтық ұсыныс қысқарған кезде, өнімді шығару шығындары инфляциясынан пайда
болуы мүмкін.
Инфляция ... ... ... тәуелді болады. ... өсуі ... ... ... ықпал етеді және
керісінше.
Жұмыссыздықтың жоғары деңгейі (стагнация) мен ... ... ... ... бір ... үйлесімі инфляцияға тән болады.
Ақшалай салымдардың есебінен жұмыссыздықтың қысқаруын ынталандыратын
мемлекет ... ... ... ... деңгейден де жоғарыға
көтереді.
Берілген мәселелерді зерттеудің дер кезінде орындалуы және ... ... ... ... болып жатқан жағымды өзгерістермен
байланысты. Әлемдік экономика тек ұлттық экономиканың ... ғана ... ... ... өзара байланысты жүйеге – ... ... ... бара ... ... ... сауданың
ырықтандырылуында, кәсіпкерлік капиталдың ұтқырлығында, ұлттық нарықтардың
ашықтығында көрініс тапты. Осының бәрі әр ... ... ... ... қалыптасуына әсер етпей қоймады.
Инфляцияның кең таралуы және тұрақтылығы оны қазіргі заманғы ... ... және ... ... ... ... ... оған қатысты «күрес» емес, «реттеу» терминін қолданған орынды.
Реттеудегі басты мәселе – инфляцияны ... ... ... тұру, яғни осы
шектеулердегі инфляция ... ... ... және ... ... зиян келтірмейтін болады.
Осы орайда инфляцияны қазіргі заманғы өндірістің даму ... ... ... ... төлемі ретінде түсіндіруге болады. Бірақ оны «бақылаусыз
қалдыруға» болмайды, оның ... ... және ... ... ... ... ТМД елдерінің инфляцияға қарсы саясатта қол ... ... ... ... жаңа ... ... сақталып келеді. Бағалардың үйлеспеуіне және өндірістік
қуаттарды қолданудың төмен тиімділігіне ... ... ... ... ... отыр. Осының барлығы осы елдердегі, соның ішінде Қазақстандағы
инфляция мен қаржылық тұрақтылық мәселелерін маңызды етеді.
Аталған мәселелердің ... ... ... ... ... ... және даму ... анықтау қажеттілігімен,
Қазақстандағы инфляция үдерісінің табиғатымен және ... ... ... ... ... және шетел
тәжірибесін қолдану негізінде мемлекетте инфляцияға қарсы саясаттың негізгі
бағыттарын көрсетумен анықталады.
Осының барлығы диссертациялық зерттеу ... ... ... ... динамикалық үдеріс ретінде инфляциялану феноменін зерттеу, инфляцияны
реттеу құралдарын қалыптастыру және тиімді ... оны ... тұру ... ... ... дайындау қажеттілігін анықтады.
Мәселенің ғылыми-зерттелу деңгейі. Инфляция – ... және көп ... ... Оны ... бай әлемдік және отандық
экономикалық әдебиет арналған. Осы ... өзі ... ... ... ... ақшаның сандық теориясының постулатына
сүйенетін инфляцияның тым ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық үдеріске тән қарама-қайшы
құбылыстарды және негізгі ойды ... Д. Юм, А. ... Дж.М. ... ... П. ... Р. Солоу, М. Фридмен, Р. Дорнбуш, С. Фишер сияқты
шетелдік экономист ғалымдар айтарлықтай үлес қосты.
Өтпелі ... және ... ... ... келе ... ... М.А. ... А. Белоусов, Р.Н. Евстегнеев,
А. Илларионов, Г. Колодко, Я. Корнаи, М.Ю. Малкина, С.М. Никитин, С. ... ... Дж. ... В.В. Усов, В.Н. Шенаев және т.б. ғалымдар зерттеді.
Қазақстандағы инфляцияны қарастыратын жұмыстарға Р.А. Алшанов,
Т.А. Әшімбаев, М.Б. ... К.А. ... Ғ.С. ... А.Қ. ... Р.А. ... Н.К. Күшікова, В.Д. Мельников, Ә.Д. Челекбай, Ұ.А. Те-
кенов сияқты ғалымдардың зерттеулері ... ... ... ... көлемді ғылыми әдебиеттер бар: оның
мәніне, пайда болу тетіктеріне, экономиканың басқа ірі ... ... ... ... байланысына қатысты. Бірақ, әлемдік экономиканың
жаһандану жағдайында оның ... ... ... және ... ескере отырып, өтпелі жүйелердегі инфляцияның құрама және жүйелі
зерттеу табиғаты байқалмады. ... ... ... ... ... және нарықтық шаруашылықтың әр түрлі буынтықтарында
қоса қарастырылады. ... ... ... ... ... және қаржылық тұрақтылық мәселелерін құрама ... жоқ. ... ... ... ... ... ... мақсаты мен міндеттері. Диссертациялық зерттеудің ... ... ... ... ... ... ... теориялық-әдістемелік ерекшеліктерін дәлелдеу және жаһандану
жағдайында Қазақстан экономикасының қаржылық тұрақтылығына себеп болып, ... ... ... ... ... ... міндеттер:
– Филлипс қисығының негізінде инфляция теориясының негізгі күйлерінің
эволюциясын зерттеу;
... ... мен ... ... және ... еңбекақының өсу
қарқыны мен күтілген инфляция арасындағы өзара байланысты сипаттау;
– инфляцияның экономикадағы қаржылық тұрақтылыққа әсерін айқындау;
– инфляцияны ... ... және ... ... ... ... ... осы тәжірибені Қазақстан экономикасында
қолдану мүмкіндігін дәлелдеу;
– экономикасы өтпелі ... ... ... тән ... және ... ... реттеу бойынша ұсыныстар
жасау;
– ұлттық валютаны нығайтуда ақша-несие ... және ... ... өсуін қатал қадағалаудың әсерін анықтау.
Жұмыстың зерттеу нысаны – ... ... ... ... болатын инфляция үдерісі, инфляцияның пайда болу және
даму заңдылықтары болып табылады.
Зерттеудің пәні – инфляцияны ... ... ... және ... ... ... ... тәжірибені Қазақстанда қолдану.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі – шетелдік және ... ... ... ... ... теория мен
антиинфляциялық реттеудегі, сонымен қатар қаржылық тұрақтылық және қаржылық
менеджменттегі іргелі ... ... ... және ... ... атқарды. Ғылыми-әдістемелік аппарат ретроспективтік, себеп-
салдарлық және ағымдағы құрама сараптаманы және ... ... ... ... статистикалық әдісін және ... ... ... орталық банктерінің, халықаралық қаржылық
мекемелердің, шетел ғалым-экономистерінің монографияларының, батысеуропалық
мемлекеттердің мерзімді ... ... ... ... ҚР заңнамалық және нормативтік актілері, ҚР ... ҚР ... ... ... ҚР БҒМ ... ... ҚР ... зерттеулер институтының, Қазақстанның Даму институтының, ... ... ... мен ... ... реттеу және қадағалау агенттігінің
деректері, мерзімді экономикалық және қаржылық басылымдардың материалдары
зерттеудің ақпараттық ... ... ... ғылыми жаңалығы. Бұл ... ... ... жағдайында инфляцияны және қаржылық тұрақтылықты реттеу
мәселелерін зерттеуге ... ... ... ... ... ... жедел өсуші монетизациясының – қысқа мерзімді кезеңдегі
инфляцияның жоғарылауына, банк жүйесіндегі өтімділіктің артық көлемі
жинақталуының – ... ... ... ... ... ал ... тұрақты едәуір өсуінің – экономикадағы инфляция фонының
сақталуына ықпалы негізделді;
– инфляцияның өсуіне жол бермеу мақсатында қысқа мерзімді нота ... ... ... және ... деңгейдегі банктерден депозиттерді
тарту жолымен шетелдік валютаның көлемді түсімін залалсыздандыру;
– инфляцияның өсу ... ... үшін ... ... ... ... және ең аз ... талаптардың
мөлшерімен оларды тұрақтандыру және ... ... ... экономикасы өтпелі мемлекеттерде инфляцияның өзгеше ерекшеліктерін
ашу және экономиканы антиинфляциялық реттеу жолдары ұсынылды.
Зерттеу нәтижесінің теориялық және ... ... ... ... – нағыз зерттеу, инфляция теориясының дамуына және
экономиканың ... ... ... ... жаһандану
жағдайында инфляцияны реттеуге теориялық аспектілер мен ... ... ... үлес қосатындығы. Берілген зерттеудің
теориялық жағдайы мен ... ... ... оқу ... ... ... ... «Қаржылық менеджмент», сондай-ақ өтпелі
кезеңде инфляция ... ... ... үшін ... ... ... алынған нәтижелерді антиинфляциялық
саясатты дайындауда және коммерциялық банктер мен ... да ... ... ... ... береді.
Зерттеу нәтижелерін енгізу. Ғылыми қорытындылар, тәжірибелік ұсыныстар
мен жобалар инфляцияға қарсы іс-шараларды дайындау ... ... ... ... ... тұжырымдарын сынақтан өткізу. Диссертациялық зерттеу
бойынша негізгі ұсыныстар мен ... ... ... ... «Экономиканы дамытудың және ТМД елдерінде
экономикалық білімі бар мамандарды дайындаудың өзекті мәселелері» ... «Жас ...... ... ... үшін» (Алматы,
19–20.04. 2006); «Үздіксіз экономикалық ... ... ... ... және
әдіснамалық қамсыздандыруды модернизациялау» (Алматы, 25–26.01.2007).
Басылымдар. Зерттеудің тақырыбы бойынша жалпы көлемі 3,5 б.т. болатын
тоғыз жұмыс жарыққа ... ... мен ... ... мақсаты мен міндеттері
және материалды жүйелі баяндау қажеттілігі себеп болды. ... 143 ... ... ол кіріспеден, үш тараудан, қорытындыдан, атаулар
мен қосымшалардан, пайдаланылған ... ... ... ... ... және 31 ... ... БӨЛІМ
Нарықтық экономиканың өнідірісті ұйымдастырудың болып өткен түрлерімен
салыстырғандағы артықшылығы, ол жедел экономикалық өсімді қамтамасыз етуге
қауқарлы. ... ... ... бұрын болмаған апаттармен де
байланысты. Сөз ең алдымен ... және ... ... болып отыр.
Инфляция тауарлар мен қызметтерге қатысты ... ... ... және бағалардың өсуі түрінде көрініс табады. Егер ... ... ... ... ... онда инфляция қарқыны ағымдық және
базалық кезеңдер бағалары индекстері айырмасының базалық кезең ... ... ... ол ... ... π – ... қарқыны;
Р – ағымдық кезең бағаларының көрсеткіші;
Р0 – базалық кезең бағаларының көрсеткіші.
Инфляция қарқынының кіші мәндері үшін «70 ... ... ... Инфляцияның кішігірім қарқыны кезінде (жылына 5%-дан аз), егер ... ... жыл ... өсу ... ... онда бұл – инфляция қарқыны
екі еселенетін шамамен алынған жыл саны:
, (2)
мұнда – ... ... ... саны, осы уақыт ішінде инфляция
қарқыны екі есеге ұлғаяды;
π – ... жыл ... өсу ... ... ... ережесі» көбіне-көп нақты жалпы ішкі өнімнің немесе жеке қор
жинақтарының екі еселену уақытын анықтау үшін қолданылады.
Сандық тұрғыдан алғанда, инфляция ... ... ... ... ... ... ... дейін, шоқырақтаушы – 20-50%-ға дейін және
гиперинфляциялық – жылдық көрсеткіші 100%-дан астам.
Әлемдік ... ... ... ... ... ... ... өлшеу үшін статистер ЖІӨ ... ішкі ... ... ... ... Осы ... ... ретінде
ағымдағы ЖІӨ-нің көлемі алға шығады. Бұл – Пааше бағалар индексі:
(3)
мұнда – Пааше бағалар индексі;
– ағымдағы кезең бағаларында берілген ... ... ... ... ... ... берілген ЖІӨ-нің ағымдағы көлемі.
Инфляцияны өлшеудің басқа әдісі ... ... ... ... Ол ... ... үшін «таразы» ретінде ЖІӨ-нің базалық көлемін
қолданады.
Берілген әдіс ... және ... ... және т.б.өсімін өлшеу үшін
кеңінен пайдаланылады. Ласпейрес көрсеткішінің формуласы:
(4)
мұнда – Ласпейрестің бағалар индексі;
– ЖІӨ-нің ағымдағы кезең бағаларымен есептелген ... ... ... ... ... ... ЖІӨ-нің базалық көлемі.
Тәжірибе көрсеткендей, Ласпейрес бойынша ... ... ... өсуі жағдайында тым жоғарылатылған мәнді береді. Ал ол Пааше
бойынша өлшенсе, онда ... ... ... ... ойымызша, осындай жағдайда орташа ... ... ... бірі ... геометриялық көрсеткіш ретінде есептелетін Фишер
индексі болып саналады:
, ...... ... сандық теориясы айналым үшін қажетті ақша саны баға деңгейіне
және нарықта айналыста жүрген тауарлар мен ... ... ... ... және ақша ... ... ... кері
тәуелділікте екенін көрсетеді:
, (6)
мұнда M – экономикадағы ақша көлемі;
P – бағалардың орташа деңгейі;
V – ақша ... ... ...... ... ... ... мен қызметтер массасы.
Инфляция бағалардың өсуінен көрініс табатындықтан және осы өсім ... ... ... бұл ... ... әсер ... негізгі
факторларды көрсетеді.
Бұл, біріншіден, тауар массасының көлемі. Дәл ... ... ... ... бөліп әкету орын алады, демек, инфляция –
соғыстар мен төңкерістердің тұрақты серігі.
Екіншіден, экономикадағы ақша ... ... ... банктің негізгі
мақсаттарының бірі – айналымда басы артық ақша ... ... ... жол
бермеу. Ақшаның қосымша эмиссиясы экономиканы реформалау ... ... ... ... ... бұл кезде өндіріс – «екінші
дәрежелі» іс, ал бастысы – өзгерістерді іске асыру (жерді қайта ... ... ... өтуі және т.б.). ... ... да ... ... бәріне
де, оның ішінде қайта құруға да ақша ... ... ... ... ... ... ... яғни инфляциялық салық арқылы есеп
айырысады.
Үшіншіден, инфляция ақша айналымының ... ... ... бұл – ақша ... ... ... ... баяу
өзгеретін сипаты. Бірақ ол кейде тым ... ... ... ... бұл дәл ... инфляция кезінде, «ыстық» ақшалардан қашу
кезеңдерінде орын алады. Гиперинфляция кезінде халық ақшаны ... ... ... ... ... құндылықтарға алмастыруға асығады. ... ... ... ... ... ұлғаяды, сөйтіп ол инфляцияның
келесі орамының әрі қарай тарқатылуының факторына айналады.
Төртіншіден, инфляцияның факторы ақшамен атқарылатын ... ... ... ... Дағдарыс кезеңінде өндіріс көлемінің қысқаруы
ақшаның құнсыздануына алып келеді. Бұндайда кедейлену салдарынан ... ... ... де ... ... ... ... мен
революциялық реформаларға да өндіріс ... ере ... ол ... ... әдетте, негізгі революциялық өзгерістер инфляциялық салық,
яғни ақша массасының өсуі есебінен іске ... ... ... ... ... ... ... үшін бастапқы кезеңде инфляцияның жоғары қарқыны туындатқан ... тән ... ... ... ... және ... жолы басынан
бастап тауарлардың да, мемлекеттік бюджеттің де ... ... яғни ... ... ... ... ... айқындалды. Сондықтан да инфляцияның орын алуы таңқаларлық жағдай
емес еді. ... ... ... оның ... ...... реформа барысындағы Ресей мен Қазақстандағы инфляция
| ... |
| ... ақша ... ... үздіксіз үдерісін және қоғамдық
капиталдың ұдайы өндірісін қамтамасыз етуге қажетті мөлшермен салыстырғанда
басы артық санының шығарылуымен ... ... ... ... онда ... ... бұл ... жұмыссыздық деңгейі мен инфляция
қарқыны арасындағы тәуелділікті сипаттайды.
Филлипс еңбек ... ... ... ... қарқыны кезінде
Ұлыбританиядағы жұмыссыздық ... мен ... ... ... ара
қатыс графигін жасап шықты (1-сурет).
1-сурет – 1960 ж. Ұлыбритания үшін Филлипс қисығы
1-суреттен көрінгендей, Ұлыбританияда баға ... ... ... ... 2%-дан төмен түспеген жағдайда ғана сақталуы
мүмкін, егер жұмыссыздық 2%-ға ... ... онда баға 1%-ға ... ... ... қысқарса, онда бағаның өсуі 2,5%-ды құрайды.
АҚШ-қа арналған Филлипс қисығы Ұлыбританияға ... ... ... ... ... өзгеше нәтижелер ... ... ... ... ... тең ... қол жеткізіледі.
Ұлыбританияда жұмыссыздық деңгейі 2,5% болған ... ғана баға ... ... ... ғана ... көрініс табады. Басқа сөзбен
айтқанда, Филлипс қисығы ... мен ... ... балама
(альтернатива) деп болжанады десек, онда мемлекеттік экономикалық саясаттың
дилеммасы, яғни 1) жоғары инфляция ... ... ... ... ... 2) ... төмен деңгейінде жұмыссыздықтың жоғары
деңгейін қолдау мәселесі алдан шығады. Инфляцияның ... ... ... ... үшін ... ... сұранысты сығымдау бойынша
іс-шаралар кешенін өткізуі тиіс. Бұны ақша ... ... және ... ... ... ... асыруға болады. Зерттеу икемді бағалар
жағдайында жиынтық ... ... ... ... ... саясат инфляцияға әкеп ұрындыратынын көрсетті.
Инфляциямен күресу үшін Үкімет табыс саясатын, яғни жалақы мен бағаларды
тікелей бақылауды іске ... Егер ... ... ... тапшылығын
қысқарту және ақша массасын бақылау бойынша шаралар енетін экономикалық
саясат іс-шараларының ... ... ... ... ... ... ... тиімді.
Бағалар мен еңбекақының тұрақталуы инфляцияның төмендеуіне, яғни бағалар
өсімінің орташа қарқынының қысқаруына алып ... ... бұл ... ... тиімді таратуда белсенді рөл ойнаудан тысқары қалады.
Қысқа мерзімде шығындар шамалы ғана болуы мүмкін, алайда егер ... ... ұзақ ... белгіленсе, онда еңбек ресурстары мен жекелеген
тауарлар тапшылығы пайда болады.
Диссертациялық жұмыста ... ... ... ... ... ... тарту жолымен қол жеткізілетіні атап ... ... ... ... нақты еңбекақы деңгейін ... ... ... жақсартудың алғы шарты болып табылатын еңбек өнімділігінің
ұдайы өсірілуін қамтамасыз етеді. Төмен еңбек ... – аз ... ... себебі. Бүгінгі таңда уақыт бірлігі ... ... ... мен ... өз ... қарағанда 5-6 есе аз өнім
шығарады.
Субсидия беру жүйесі кәсіпорындардың белгілі бір ... ... ... ... ... Субсидиялар кәсіпорындардың кей
шығындарға назар аудармауына және нарықтық жағдайдың ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік саясат
мемлекеттік корпорацияларды немесе ... ... ... да ... көздейді, олар стратегиялық немесе саяси тұрғыдан қажет деп
танылады. Осы ... ... ... әуе және кеме ... ... ... бар болғандықтан, үкімет фирмаларды
ірілендіруге қол жеткізеді. Өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... түрлер қабылдауы мүмкін.
Сауда саясаты импорттық квоталар мен ... ... алу ... ... анықтайды. Ресей мен ... ... ... ... ... ... өз ... осы халықаралық
ұйымның талаптарына сәйкестендіруіне көмек көрсету қажет.
Диссертациялық зерттеу нәтижелері көрсеткендей, қаржылық тұрақтылыққа
және соған сәйкес ... ... ... ... сыртқы факторлар
елеулі әсерін тигізеді.
Дамушы нарықтарға үздіксіз келу үстіндегі капитал ағыны үшін негізгі
тәуекелдер мыналар ... ... ... пайыз мөлшерлемесінің
күтілген деңгейден асып кету ... ... ... ... тербелістері, тәуекелді инвестицияларға кедергі ... ... ... ... қатысты алаңдаушылық, геосаяси
тәуекелдер, сол ... ... ... ... ... орын ... секірістер. Бұл қалыптасу үстіндегі нарықтардағы активтер бағасы әлі
де болса сыртқы әсерлерге тәуелді екендігін дәлелдейді. ... ... елде ... ... негіздері оның тарихи ... ... ... ... ... және саяси
жағдайының ... ... ... ... бар ... ... де ... реттеу көп елдерде ортақ сипатқа ие. Ол
радикалдығы, мерзімі және өткізілу бір ізділігі ... ғана ... ... үдеу ... ... ... екі ... болуы мүмкін:
– халық оған неғұрлым зиянсыз бейімделетіндей жағдай қалыптастыру;
– оған қарсы тұруға қабілетті шаралар жүйесін жасау.
Инфляция ... мен ... ... ... ... ... ... түрде артуына алып келетін деформациялармен байланысты
болу себепті антиинфляциялық ... ... ... ... үш ... ... ... реттеу, жиынтық ұсынысты реттеу және валюталық реттеуден
тұрады.
Макроэкономикалық аспект ақша-несие, бюджет-салық және ... ... ақша және ... ... әсер ету ... ... саясаттың қандай да бір құралын қабылдау нақты экономикалық
жағдайдың ерекшеліктерін сипаттайтын ... ... ... ... нәтижесі болып табылады. Антиинфляциялық саясат әлемдік тәжірибеде
әр түрлі бюджет-салық, ақша-несие іс-шараларын, тұрақтандыру бағдарламалары
мен ... ... және бөлу ... ... бай ... деп саналады. Сұраныс инфляциясы туындағанда, оны бақылау үшін шектеуші
немесе тойтарушы ... ... ... Бұл ... ... ... ... және салықтарды көтере алады.
Бюджет-салық және ақша-несие саясаты, әдетте, оқшау түрде емес,
бірлескен ... ... ... Егер олар ... ... ... болса, онда бюджет-салық және ақша-несие саясатының әр түрлі
түрлерінің төрт ... ... орын ... 1) ... ... ... ... саясаты; 2) шектеуші бюджет-салық және шектеуші
ақша-несие саясаты; 3) кеңейтуші бюджет-салық және ... ... 4) ... бюджет-салық және кеңейтуші ақша-несие саясаты.
Бірінші комбинация өндіріс көлемін (Y) ... ... та ... (i) ... ... ... I (инвестиция) шамасына ықпал етпейді, бірақ та
Y шамасын, яғни шығару көлемін азайтады. Сондықтан ... ... ... кезінде, ал екіншісі инфляция кезінде ғана тиімді
болады. Экономика құрылымына ... ... і ... яғни ... аз ... байланысты маңызды емес.
Үшінші және төртінші комбинациялар үшін, керісінше, Ү ... ... ... ... өзгермейді, өйткені бюджет-салық және ақша-несие
саясаты жиынтық табысқа қарама-қайшы ... ... ... оның ... ... айтарлықтай өзгереді: (3) комбинация оны ұлғайтады, ал
(4) комбинация оны азайтады. Пайыз ... ... ... ... бұл ... әрқайсысы айқын құрылымдық
эффект иеленуі мүмкін.
Валюталық ...... ... іске ... ... ... саясаттың келесідей негізгі нысандары қолданылады: дисконттық,
девиз саясаты және оның бір түрі – ... ... ... ... ... ... ... айырбасталу
дәрежесін реттеу, айырбас бағамының режимі, девальвация, ревальвация.
Валюталық саясат нысандарының бірі ретінде валюталық ... ... ... Олар валюталық бақылаудың құрамдас ... ... оған ... ... ... ... ... есепке алу бойынша шаралары кіреді.
Антиинфляциялық, әрі тұрақтандыру бағдарламасын жүзеге ... ... ... және ... әдістеріне баса назар
аударылады.
Ортодоксалды әдісте мемлекеттік бюджет тапшылығын мемлекеттік шығындарды
(басқару, қорғаныс ... ... ... мемлекеттік секторды
қолдау, мемлекеттік субсидиялар мен күрделі қаржы, т.б.) азайту ғана емес,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ерекше көңіл
бөлінеді. Қатаң бюджет-салық саясаты ... ... ... ... ... бұл «қымбат ақшалар» саясатында, яғни ақша эмиссиясын
шектеу, ОБ несиелерін қысқарту, пайыздың есептік ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды қор
нарығында сату, т.б. іске асады.
Ортодоксалды ... ... ... ... ... ... ... байланысты екі негізгі түрі бар.
Бірінші жағдайда ақша зәкірі ... яғни ... ... ... ие ... ... және ... саясатына негізделген
монетарлық әдістер қаланады, бұндайда антиинфляциялық шаралар ретінде
жиынтық ... ... мен ақша ... шектелуі алға шығады.
Екінші жағдайда валюталық зәкір таңдап ... онда ... ... ... ... ... орнату, белгіленген бағам жолымен
айырбас бағамын тұрақтандыруға аударылады; көрсетілген шара инфляциялық
күтілімді төмендетуге, экономикалық ... ... ... ... дәрежесін арттыруға мүмкіндік береді, ішкі бағаларды жария ... ... ... ... ... салдар иеленеді.
Гетеродоксалды әдісте бағалар мен ... ... ... ... баса назар аударылады, дегенмен бұл кезде ортодоксалды
әдістің екі ... де, ... ... ... ... пен ... тұрақтандыруды өз ішіне тартуы мүмкін. Әңгіме бағалар ... шын ... ... уақытша) тұрақталуы жайында қозғалып
отыр, бұл қаржылық тұрақтылықтың үшінші «зәкірінің» ... ... ... өсуі өндіріс көлемін қысқартады. Жоғары ... ұзақ ... ... жағымсыз болмақ. Елдердің көп бөлігін қамту
жолымен жүргізілген зерттеулер жоғары инфляцияның он ... ... ... ... ... түріне есептелуі экономикалық өсімнің
үдеуімен емес, қайта тежелуімен байланысты. ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы
түрдегі төмен деңгейде тұрақтандырғаннан кейін ғана ... ... ... ... ету ... ... керсеткендей, инфляция деңгейін төмендетуге көмектесетін
механизмдерді (тетіктерді) ... әр елде ... әрі ... ... ... әр елдегі өз себептері де, сол сияқты өсу қарқыны да
әр түрлі. Олар уақыт жөнінен де ... ... Егер ... ... ... өсу ... 70–80 жылдарда 300%-ға жетсе, Жапонияда
олар нөлге тең дерлік болды. Сонда да ... ... ... ең ... көңіл бөлсек, онда соғыстан кейінгі кезеңге тоқтаусыз ... ... тән ... ... саясат тәжірибесіне тікелей назар аударсақ, онда әр
түрлі дамыған да, дамушы да батыс елдеріндегі ... ... ... ... мысалдары олардың бұл жолда аралас ... ... ... ... да, ... ... ... үйлесім тапқан.
Ресейлік реформаны, әдетте, қаржы тұрақтылығының ортодоксалды типімен
байланыстырады. ... ... ... ... ие ... ... Олардың кейбірі ашық сипат иеленді (энергоқорлар, темір жол
транспорты, коммуналдық ... т.б. ... ... ... 1994 жылға
дейін еңбекақыны арттыруға салынатын салықтың өмір ... ... ... ... ... ... тарифтерді енгізу); басқалары
көбіне-көп әлеуметтік тұрғыдан зиянды ... ... ... ... ... ... ... жалақының жаппай
төленбеуі) иелене отырып, жанама түрде іске асырылды.
Инфляцияны ауыздықтаудың қажеттігі ... және ... ... талап етті. Осымен сәйкес 1995 жылдың ортасынан бастап валюталық
дәліз ... ... ... ... бір жақты байлап қою ... бұл сол ... ... ... ... ... мүмкіндік
берді.
Бұндай бағам саясаты 1997 жылғы ... ... ... ... бұл ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар құнын
елеулі түрде түсіруі, ал кейіннен банк жүйесіндегі еркін ақша құралдарының
шапшаң көтерілген ... ... ... ... ... ... ... алып келді. Сол кезде Ресей ... ішкі ... ... ... ... айырбас бағамы деңгейін қолдауға мәжбүр
болды.
1998 ж. тамыз айынан бастап Ресейде бірінші орынға өте қиын міндет, яғни
дефолттың дефолт-юреге ... жол ... ... ... Бұл жағдайда
Ресей Банкі үкіметпен келісе отырып, қалқымалы айырбас бағамы саясатын
қабылдады.
Ресейдегі 1998 ж. 17 ... ... ... ... мен ... нарығының
жекелеген сегменттерінің тепе-теңдігінің бұзылуы кезінде ... ... ... құралдар көмегі арқылы ақша-несие саласында жүріп жатқан
үдерістерді басқару бойынша мүмкіндіктері жағдайды түбірімен өзгерту ... ... ... қарыз түріндегі капитал ағынының деңгейін зерттеу ... ... ... ... ... қажет. ХВҚ-ның төлем балансы
бойынша нұсқауына сәйкес резервтік активтер – ... ... ... төлеуге, елдің валюталық бағамын реттеуге және ... ... ... ... ... ... активтерге резервтік
активтердің қатынасы, оның ... ... ... ... қарызға
қатынасы капиталдың халықаралық нарықтағы өзгерістері ... ... ... пайдалы көрсеткіші болып табылады. ... ... ... ... бір жыл ... ... қажет қарызды көрсетеді,
сондықтан қарыз алудың сыртқы ... ... ... ... төлем
қабілетінің пайдалы көрсеткіші ... ... ... ... ... ... ... үлесі неғұрлым аз болса, дағдарыстың
пайда болу ... ... ... болады.
Ресей Банкінің ақша массалары динамикасының ... ... мен ... нақты көрсеткіште біраз нығаюын қамтамасыз еткен
ақша-несие және валюталық саясатының арқасында 1999 ж. ... ... атап ... ... ... және қаржы
тұрақтылығын жүзеге асыруға қол жеткізілді
(2-сурет).
2-сурет – Тұтыну бағалары индексінің серпіні
(алдыңғы жылдың сәйкес кезеңіне, % түрінде)
Жалпы ... ... ие ... ... ... егер ол
парасатты макроэкономикалық саясат тұрғысынан қолдау тапса, айырбас бағамы
базасында ғана ... ... ... ... негізде де қол жеткізуге
болатындығын көрсетті.
Төмендегі 2-кестеде көрсетілгендей, ... ... ... ... ... үлесі өте жоғары. 2004 жылы резервтік активтер қысқа
мерзімді сыртқы қарыздан екі есе асып кеткен. Бұл ... ... ... бір ... ... ... мерзімді міндеттемелерді жабуға дайын
екенін көрсетеді. Бірақ 2005 жылы жағдай күрт өзгерді. Елде жиналып ... ... ... ... көлемін резервтер енді жаба алмайтын болды.
2-кесте – Халықаралық инвестициялық ахуал бойынша өтімділік көрсеткіштері
Млн. АҚШ долл.
| ... ... ... ... мерзімді сыртқы қарыздағы резервтердің жоғары үлесі
бар елдерде де, мысалы Венесуэлада, Малайзияда, ... орын ... ... жөн.
1994 жылы Венесуэлада болған дағдарысқа дейін осы көрсеткіш ... ... ... ... және ол ... құрады. Бірақ Венесуэланың
тауар мен қызмет экспортындағы сыртқы қарызының үлесі Қазақстанға қарағанда
екі есе ... ... яғни ... ... ... қарызын 280%-ға
қамтамасыз ете алмады, ал осы уақытта Қазақстанда бұл ... ... ... ... ... ... ... нетто-
позиция елдің төлем қабілеті тәуекелділігінің көрсеткіші болып ... ... ... ... ... 1998 ... бастап, жарамсыз нетто-
позицияны сақтап келеді. ... ... ел ... ... 2000 жылы орын алды және сол ... бері ... өсім ... ие.
3-кесте – Қазақстанның халықаралық нетто-позициясы
Млн. АҚШ доллары
| ... ... ... ... ... қарыздар, қарыздық бағалы қағаздар шығарылымы
түрінде келетін капитал ағымы Қазақстанның сыртқы қарызының көлемін одан
әрі ұлғайтады.
Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... қоржынын мүлдем ұлғайтпайды. Коммерциялық ... ... ... ... жүргізіледі. Валюталық резервтерді
арттыру нәтижесінде туындайтын ... ... ... ... ... Банк ... банктерден депозиттер
тартады.
Басқа да тауарлар тәрізді бағасы өсетін доллар бағамы инфляцияға әсер
етеді. Бұл фактор импортталушы ... ... ... ... ... ... тауарлар мен қызметтер бағасының сомалық көлемін көтереді,
яғни кәсіпорындар, банктер және тұрғындар ... ... ... ... ... ... ... сұранысқа қажеттілік бар. Экономиканың
«долларизация» жағдайында мемлекет инфляцияны ... ... ... ... ... ... ұсыныс тек теңгеге ғана емес,
өткізілетін көлемі белгісіз долларға да ... ... ... ... төмендеуі бағаның инфляциялық
өсуінің белсенді факторы болды, өйткені импорттық ... ... ... ... ... ... ... тетіктері доллар мен
басқа да шетел валюталарына жоғары сұраныстың пайда болуынан айқын көрінді.
Соңғы уақытта Үкімет пен ... Банк ... ... ... ... ... ұмтылуда. Бірінші мақсат – инфляцияны төмендету, екіншісі –
экономиканың ... ... ... ... үшін ... тиімді
бағамын ұстап тұру болып табылады. Бұл ... іс ... ... ... ... мен ... ірі қарызды тұтыну
мүмкіндігі жоқ ... ... ... өте қиын ... ... банктің
нарықтан валютаны сатып алуын және өзінің алтын-валюта қорын көбейтуін
тоқтату қажет. Мұндай жағдайда ақша ... баяу ... одан ... ол ... Бұл ... ... ең соңында нөлге дейін алып келеді.
Сонымен бірге бұл нақты, ... ... ... ... ... бағамын
білдіреді, ол өз кезегінде импорттың өсуіне, экспорттаушылар жағдайының
нашарлауына және өндірістің құлдырауына ... ... ... әлемдік нарықта орын алған ... ... ... ... әсер еткенмен, бірнеше мәселені де
туындатты. ... бірі – ... ... ... мен ... ... ... алуы, оның ішінде банк жүйесінің шартты түрдегі
өтімділігі. Сыртқы қаржыландырудың қомақтылығы ішкі ... ... ... ... ... ... несие саясаты ақша көлемінің
өсімін және соған сәйкес айналымдағы қолма-қол ақшаның, ең бастысы тұтынушы
сұранысының өсуін туындатты.Жыл ... ... ... ... ... ... қабілеті артты.
2006 жылы 2005 жылмен салыстырғанда еңбекақы 19,7%-ға, нақты көріністе –
10,2%-ға өсті. ... өсуі ... ... ... ... Экономиканың бюджеттік секторындағы еңбекақы өсуінің артынша
басқа салаларда да сонымен мөлшерлес өсім ере жүрді.
Экономикада инфляциялық көріністің сақталуы ақша ... ... ... болды. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің халықаралық таза
резервтерінің өсуі 2006 жылы оның ... ... 26,5 ... ... ... ... ... кеңеюіне мүмкіндік жасады (4-кесте).
Инфляцияның төмендеуін тізгіндеу ... ... ... сұранысы жоғары экономиканың елеулі өсуіне қарсы әрекет ... ... ... ақша ... толығуын туындатады.
Мұндай толығудың ең маңызды критерийі ақша көлемінің МЗ агрегатының ЖІӨ-ге
қатынасы арқылы ... ... ... бұл ... ... қалыптасты (6-кесте).
5-кестеден көрінгендей, ЖІӨ-нің өсуі экономиканы монетизациялау
деңгейінің көтерілуінен орын алды.
Елге шетел ... ... ... қуат ... ... бағаның
жоғары болуымен байланысты еді, олар ... ... ... ... ... ... 2006 ... аяғында ҚР ҰҚ-ның
активтері 13 млрд. АҚШ долларынан асты.
4-кесте – ҚР-ның кезең ... ақша ... АҚШ ... ... |
| ... банк ... ... ... ... ... алып,
артық ұсынысты көбейтуі ішкі валюталық нарықта елеулі ықпал ... ... ... салу көлемі айтарлықтай дамығаны байқалды. Банктердің
шетел инвестициялары түрінде валюталарды ... ... ... ҚР ... өсуі, сондай-ақ операциялар бойынша тікелей инвестициялық ... ... ... ... мен ... валюта ұсыныстарын қайтадан
қалпына келтірді.
5-кесте – Қазақстандағы ЖІӨ мен ақша көлемінің ... |ЖІӨ іс ... ... ... МЗ, ... МЗ |
| ... ... ... ... ... % ... |1014,2 |115,7 |11,4 ... |1415,8 |135,0 |9,5 ... |1672,1 |173,0 |10,3 ... |1733,3 |148,5 |8,6 ... |2016,5 |273,9 |13,6 ... |2600,0 |397,0 |15,3 ... |3250,6 |376,0 |17,7 ... |3747,2 |764,9 |20,4 ... |4449,8 |969,9 |21,8 ... |5542,5 |1650,1 |29,8 ... |6867,0 |1881,3 |27,4 ... |9738,8 |3716,0 |38,2 ... – ҚР Статистика агенттігінің деректері бойынша автор құраған. ... ... ... ... экспортының негізгі тауарларына
бағаның өсуі отандық өндірушілердің ішкі нарықта өз тауарларының ... ... ... ... ... Бір ... мемлекеттік бюджет
шығынының өсуі экономикалық белсенділікті ынталандырса, екінші жағынан,
инфляциялық ... ... Ел ... өсуімен қатар күтілген инфляция
қосымша инфляциялық фактор болды.
Қалыптасқан макроэкономикалық жағдай республиканың ... ... ... ... алып келді. Нәтижесінде, ол жыл аяғында (2005
жылдың ... 2006 ... ... ... ... ... бойынша 2006 жылы 8,4%-ды (2005 жылы 7,5% еді), ал
орташа ... ...... ... ... ... ... ықпал еткен негізгі микро және макроэкономикалық
факторларға экономиканың елеулі өсуі, ... ... ... ... банк ... ... ... қуат және шикізат
тауарларына әлемдік бағаның жоғары болуы жатты.
3-сурет – Инфляция ... ... әрі ... ... ... ... ағымдағы шотына
ағылатын капиталдың қосымша көздеріне жол ашты, бұл өңдеуші өнеркәсіптің
бәсекелестік қабілетін төмендетуге әсер етуі ... ... ... әрі ... ... ... экспорттық түсімдердің көбеюі
теңгенің айырбастау бағамын нақты қымбаттатуға тікелей ... ... ... ... ... ... мен ... мүмкіндік береді:
1. Қаржы тұрақсыздығынан және инфляцияның жаңа орамынан ... ... ... ... қарқынын бағалар
деңгейі өзгерістерінің ... ... ... ... пен бағалар ара қатынасында тікелей тәуелділік
бар. Ақша ... ... ... ... қысқа
мерзімді кезеңде шығарылу деңгейіне ғана емес, сонымен қатар
инфляция деңгейіне де әсерін тигізеді. Ұзақ кезеңде ... ... ... ... тек ... ғана әсер ... ... әрбір жаңа толқыны
қоғамнан шығын талап етеді және ... ... өсе ... ... ... ... саясаттың құрамдас бөлігі
ретінде валюталық бақылау мен валюталық реттеу ... ... ... ... алға ... бағдар тұрақты болып тұрғанда, бұндай саясат өзін-
өзі ақтайды. Валюталық саясат ойдағыдай ... асуы ... ... ... ... ... ол
ағымдағы операциялар шеңберінен шықпағаны жөн.
3. Жалпы өтпелі экономикаға ие елдер тәжірибесі ... ол ... ... саясат тұрғысынан қолдау
тапса, айырбас бағамы базасында ғана емес, сонымен ... ... де қол ... ... ... бағамы базасында тұрақтандырудың артықшылығы
инфляция төмендеуінің неғұрлым жылдам қарқынында, өндіріс
пен ... ... аз ... ... ... үшін ... ... тербелістерінің әсерінен теңге
бағамының төмендеуі (бекуі) арқылы ... ... ... ... ... ... импортының елде
шығарылатын тауарлардан асып кетуі осы тауарлар бағасы
өзгерістерінің серпінін бақылауға ... ... ... ... әрі ... ... қатер
төндіреді.
5. Ақша көлемінің жылдам өсуіне және соған сәйкес экономиканың
монетизациялануын жеделдетуге жол ... ... ... ... ... ... ... мерзімді кезеңде
көтерілуіне, банк жүйесінде өтімділіктің шамадан тыс
қорлануы инфляцияның орта ... ... ... ал ... тұрақты да елеулі артуы ... ... ... әсер ... ... өсу қарқынын ауыздықтау үшін қайта қаржыландыру
мөлшерлемесі мен ... ... ... ... ... оларды арттыру және
«қымбат ақшалар» саясатын ... ... ... ... ... ... ... мақсатында шетел валютасының кең
көлемді түсімін залалсыздандыруды қысқа ... ... репо ... ... және екінші деңгейлі
банктерден депозиттер ... ... ... ... ... НЕГІЗГІ ЕРЕЖЕЛЕРІ
КЕЛЕСІ ЕҢБЕКТЕРДЕ ЖАРИЯЛАНҒАН
1. Синдицированное кредитование экономики Казахстана //
Материалы междунар. науч.-практ. конф. ... ... ... и ... ... ... образованием в странах СНГ»
(г. Тараз, 17 июня 2005 г.). – Алматы: Изд. Алмат.
акад. экономики и ... 2005. – С. ... ... ... ... ... даму ... // Материалы
науч. конф. студентов, аспирантов и молодых ученых
вузов Алмат. региона ... ...... ... (г. Алматы, 19–20
апреля 2006 г.), «ТОО Interconsult Ltd» баспасы. –
2006. – 2 ... – 50–51 бб. – 0,3 ... ... ... в ... финансирования
экономики за счет выпуска негосударственных долговых
обязательств // ҚазЭУ хабаршысы. – Алматы: Экономика,
2006. – № 5. – С. 13–17. – 0,5 ... ... ... мен ... банк
және қор моделінің артықшылықтары мен кемшіліктері //
Қазақ ... ... ... ... ... – Алматы, 2006. – № 2. – 43–46
бб. – 0,4 б.т.
5. Финансовый рынок Казахстана: проблемы и пути ... ... ... учеб.-метод. конф.
«Непрерывное экономическое образование: модернизация
обучения и методического ... (25–26 ... г.). – ... ... 2007. – Ч. II. – ... – 0,3 ... ... пайда болуы және оны реттеу ... ... және ... ... ... ... науч.-практ. конф. «Проблемы
становления национальной инновационной системы ... ... ... ... ... мая 2007 г.). – ... 2007, ... бб. – 0,4
б.т.
7. Мировой опыт преодоления инфляции потребительских цен
и финансовых активов // ... ... ...... 2007. – № 1. – С. ... ... ... Кластерлік саясаттың дамуы есебінен экономикалық даму
// ҚазЭУ ...... ... 2007. – № 2.
– 128–130 бб. – 0,4 б.т.
9. Регулирование инфляции и инфляционных ... опыт и ... ... // Вестн.
Новосибир. гос. ун-та. – Новосибирск, 2007. –
Т. 7, вып. 3. – С. 45–51. – 0,5 ... ... ... ... опыт и практика Казахстана
08.00.14 – Мировое хозяйство и международные экономические отношения
Объектом исследования ... ... ... ... и развития инфляции, обусловливающие дестабилизацию экономики
в условиях ... ... ... ... ... инфляции в
зарубежных странах и использование мирового опыта в ... ... ... стабилизации финансовой сферы и развития экономики в целом.
Цель и задачи исследования. Цель диссертационного исследования – ... ... ... обосновать особенности инфляции в ... ... ... в том числе Казахстане, и разработать комплексные
меры по ее регулированию, способствующие финансовой ... ... в ... ... ... цели ... решения следующих задач:
– на основе кривой Филлипса исследовать эволюцию основных ... ... ... ... ... ... ... и темпами
инфляции, темпами роста номинальной заработной платы и ожидаемой
инфляцией;
... ... ... ... денежной массы на уровень выпуска
и на ... ... и ... на сохранение инфляционного фона
в экономике;
– выявить влияние инфляции на финансовую стабилизацию в экономике;
– на основе ... ... ... ... и ... инфляции обосновать возможность использования этого опыта
в экономике Казахстана;
– определить ... ... ... в ... с ... и ... предложения по антиинфляционному регулированию
экономики;
– разработать предложение по антиинфляционным ... ... ... ... ... «импорт» инфляции проявляется через
высокие мировые цены на нефть и более высокий рост ... цен ... ... ... воздействие ужесточения денежно-кредитной политики на
укрепление национальной валюты и на ... ... ... ... ... ... ... национальной валюты и
соответственно укрепления ее в реальном выражении на ... ... ... что ... ... ... ... стоимость
международных резервов Центрального банка, и последний будет нести
значительные ... от ... ее ... В ... отсутствия
компенсации этих потерь из государственного бюджета, полученные убытки
будут препятствовать проведению денежно-кредитной и ... ... ... повысить инфляцию;
– обосновать необходимость разбивки платежного баланса страны на ... ... ... что ... выявить, какая доля произошедшего
повышения импорта приходится на ... в ... ... нефти; выявление данного ... ... ... экономической политики ограничить дальнейшее наращивание внешних
обязательств в ... ... и ... ... исследования послужили
фундаментальные труды, научные идеи и концепции зарубежных и отечественных
ученых в ... ... ... ... ... ... регулирования, а также по ... ... и ... менеджмента. Научно-методологический аппарат
включает ретроспективный, причинно-следственный и текущий комплексный
анализ и ... ... ... ... ... и ... ... базой исследования явились данные Центральных банков
зарубежных стран, международных финансовых учреждений, ... ... ... ... ... ... а также законодательные и нормативные ... ... ... РК, данные Агентства РК по статистике, Национального
банка РК, ... РК по ... и ... ... ... ... организаций, Института экономики МОН РК, Института экономических
исследований МЭ и БП РК, материалы ... ... и ... ... ... ... в том, что по ... исследования
разработаны предложения по ... ... и ... ... ... ... и развитию национальной экономики в условиях
глобализации.
На защиту выносятся следующие положения:
1. Обоснование влияния быстрорастущей монетизации ... на ... в ... ... ... ... ... в
банковской системе – на рост инфляции в ... ... ... ... ... денежных агрегатов – сохранению
инфляционного фона в ... ... ... по ... ... ... ... на
сырьевой (нефтяной) и несырьевой (ненефтяной) компоненты.
3. В целях ... ... ... ... ... ... валюты выпуском краткосрочных нот, проведением операции репо
и ... ... от ... второго уровня.
4. Для сдерживания ... ... ... ... по усилению
регулирующих воздействий ставки рефинансирования и норматива минимальных
резервных требований путем их стабилизации и ... ... ... ... в том, что результаты
исследования вносят определенный вклад в разрешение проблем ... ... ... и ... ... в условиях
глобализации национального хозяйства.
Практическая значимость исследования состоит в ... ... ... в разработке антиинфляционной политики ... ... ... ... ... ... ... применимы в учебном процессе ... ... ... ... валютно-финансовые и
кредитные отношения», «Мировая экономика», «Мировые финансы» и ... ... и ... по ... ... на международных научно-практичских конференциях: «Актуальные
проблемы развития экономики и подготовки специалистов с ... в ... СНГ» ... ... ... ... ... Казахстан (Алматы, 19–20.04.2006); «Непрерывное
экономическое ... ... ... и ... ... ... результатов исследования. Научные выводы, практические
предложения и ... ... в ... Национального банка при
подготовке антиинфляционных мероприятий.
Издание результатов исследования. По теме диссертации опубликовано 9
работ ... ... 3,5 ... Z. ... of ... experience and practice of Kazakhstan.
08.00.14 – World economy and international economic relations
Objective of research, is inflation process, regularity of occurring ... of ... which caused ... of economy in ... of globalization.
Subject of inflation, is methods of regulating ... in ... and usage of world ... in ... ... in order
to stabilize financial sphere and develop economy as a whole.
Goal and aims of ... Goal of ... research is to ... of ... on the basis of world ... in countries
with transitional economies, including Kazakhstan, and ... ... on its ... which assist ... ... of
Kazakhstan economy in globalization ... ... those ... the ... ... to ... ... between volume of output and rate ... pace of nominal wage growth and ... ... to ground ... of speed of money mass growth on the level ... and ... on the keeping of inflation background in
economy;
– on the basis of foreign ... of ... ... ... ... of ... to ground ... of using this
experience in economy of Kazakhstan;
– the define specific ... of ... in ... ... economy and ... ... on antiinflational
regulation of economy;
– elaborate suggestions on anti inflational measures of counter ... external factors of ... to ... necessity of dividing payment balance of the country
into oil and non-oil ... which should clarify, which share ... ... of important goes to investments in oil extraction
and shipment of oil.
Theoretical and ... basis of research is ... ... ideas and concepts of foreign and national ... in ... of ... theory, ... theory, anti ... theory, ... theory and the problems of ... and financial management. Scientific methodological facility
includes retrospective, causing ... and current complex analysis ... ... ... ... approach and statistic
methods. International basis of foreign ... ... ... monographies of foreign scientists economist, materials of
periodical editions of west European states, then ... and ... of RK, data of the agency of RK on ... and ... of
financial market and science of RK. Institute of economic researches of
Ministry of economy and budget planning of RK, ... of ... novelty of the work is that ... to the results of ... were ... ... for regulating inflation and
recommendations to stabilize financial sphere and ... of ... in ... of ... following points are suggested for defense: grounding influence of
quickly growing ... of economy on ... of ... ... term period, accumulation of excess liquidity in banking system – ... growth of ... in midterm period, but constant ... of money ... keeping ... background in economy.
Grounding suggestions on dividing payment balance of the country into
raw material (oil) and non raw material in order to prevent ... ... of scaled inflow of foreign currency issuing short ... conducting operational reports and attracting deposits from ... level banks for ... rate of ... ... ... regulating influence of refinancing rate (stake) and minimum
reserve requirement normative by the way of their ... and ... ... ... of the work is that results of ... definite ... in solving the problem of ... inflation,
financial stabilization and development of economy in conditions ... of national ... ... of the research is in ... of using taken
results in elaboration of anti ... policy and ... of ... credit organizational activity.
Some positions of dissertation can be used in educational process ... special ... ... ... and ... «World ... «world ... and «financial management».
Introducing results of research. Scientific conclusions, practical
proposals and recommendations are introduced in the activity of ... while ... ... ... the result of research. On dissertation theme were published
9 scientific works with the volume 3,5 printed pages.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банк қызметін мемлекеттің тиімді реттеуі21 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеу туралы68 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
2013-2014 жылдар Қазақстан Республикасы негізгі макроэкономикаға сипаттама20 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Ақшаның айналысының заңы ақша масссасы25 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Жалпы экономикалық тепе – теңдік және оның бұзылуы35 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь